Μια ένωση του ανθρώπινου μόχθου με το μεγαλείο της φύσης

 

Οι μπάλες από άχυρο, κύλινδροι κόπου και ιδρώτα, στέκουν σαν ταπεινά μνημεία μιας αθόρυβης θυσίας. Κανείς δεν τους χειροκρότησε, κι όμως ξέρουν πως χωρίς αυτές ο χειμώνας θα ήταν πιο σκληρός. Είναι καρποί δουλεμένων χεριών, πατημάτων στο πρώτο φως της αυγής, μηχανών που βουίζουν με ρυθμό καρδιάς. Κι όμως, παρ’ όλη τη γήινη υφή τους, μοιάζουν να αποδέχονται τον ρόλο τους στο αιώνιο παιχνίδι της ζωής. Γεννήθηκαν από το στάχυ που ωρίμασε∙ κι έπειτα θα γίνουν τροφή, λίπασμα, χώμα∙ και πάλι στάχυ.

Κι εκεί, στο βάθος, τα Μετέωρα – βράχοι που αρνήθηκαν να ξαπλώσουν. Όρθιοι σαν αρχαίοι πατέρες, κοιτάζουν την ανθρώπινη δραστηριότητα χωρίς ειρωνεία, χωρίς επίπληξη∙ μονάχα με τη σιωπηλή βεβαιότητα όσων έχουν δει και θα ξαναδούν τα πάντα. Ξέρουν πως ο μόχθος περνά, πως τα χέρια αλλάζουν, πως οι εποχές επιστρέφουν, πως ο μικρός κόπος του ανθρώπου είναι μια προσευχή που φτάνει ως τις κορυφές τους.

Εκεί ανάμεσα, η θεσσαλική γη ανασαίνει. Γη που θυμάται το πρώτο άροτρο και το τελευταίο τρακτέρ. Γη που έχει ποτιστεί με ιδρώτα και βροχή, με ελπίδα και απογοήτευση. Μα ποτέ δεν αρνήθηκε να καρπίσει για εκείνον που τη δούλεψε.

Κι έτσι, σ’ αυτή τη φωτογραφία, δεν βλέπουμε μόνο χωράφι και βράχους. Βλέπουμε τη συμφωνία δύο κόσμων: του πεπερασμένου και του αιώνιου. Τα άχυρα που θα διαλυθούν στον χρόνο και τις πέτρες που αψηφούν τον χρόνο. Κι ανάμεσά τους, ο άνθρωπος – μικρός σαν σκιά, μα τεράστιος στη θέλησή του να συνεχίζει.

Γιατί κάθε μπάλα άχυρου είναι ένας ψίθυρος: «Έκανα ό,τι μπορούσα». Και κάθε βράχος των Μετεώρων απαντά: «Κι αυτό είναι αρκετό».

 

Φωτογραφία: Giannis Doganis

Ένας κύκλος κλείνει, η αποστολή συνεχίζεται

 

Δυο μπλε στρόγγυλα τραπεζάκια, τέσσερις άνθρωποι, πιάτα μισογεμάτα∙ κι ένα χαμόγελο που δεν είναι απλώς χαρά αλλά αποτύπωμα πορείας.

Η φωτογραφία μοιάζει καθημερινή —μια παρέα «εκτός δουλειάς». Μα πίσω της κρύβεται ένας κύκλος δύο χρόνων, που δεν γράφτηκε σε γραφεία, αλλά σε πόρτες που χτυπήθηκαν δειλά∙ σε σπίτια όπου κάποιος περίμενε όχι έναν γιατρό, αλλά έναν άνθρωπο να καθίσει δίπλα του και να πει «είμαι εδώ». Αυτή είναι η ΤΟΜΥ Ναυπλίου μέσα από τα μάτια της συγχωριανή μας ψυχολόγου Βασιλικής Ανδρέου: όχι μόνο μια «μονάδα υγείας», αλλά ένα μικρό εργαστήρι αξιοπρέπειας.

Οι δυσκολίες πολλές —περισσότερες από τα καλά, όπως λέει η ίδια χωρίς ωραιοποιήσεις. Κι όμως, φτάνοντας στο τέλος αυτού του κύκλου, δεν μένει ούτε η κούραση ούτε η αγωνία. Μένει ένα πείσμα. Η φλόγα εκείνη που λέει: «αν χρειαζόταν, θα το ξανάκανα από την αρχή».

Γι’ αυτό η φωτογραφία αυτή δεν είναι απλώς ανάμνηση, είναι δήλωση. Σαν να λένε όλοι τους —με εκείνο το αυθόρμητο, ήσυχο χαμόγελο:

Ο κύκλος κλείνει, αλλά εμείς δεν τελειώσαμε. Τώρα ξέρουμε πώς γίνεται. Τώρα ξέρουμε πως αξίζει.

Κι αν οι περισσότεροι άνθρωποι μετρούν τα χρόνια σε ημερομηνίες, κάποιοι —όπως η Βασιλική και όσοι πορεύτηκαν μαζί της— τα μετρούν σε πρόσωπα που άλλαξαν, έστω λίγο, προς το καλύτερο.

Έτσι ανοίγουν οι επόμενοι κύκλοι: όχι με χειροκροτήματα, αλλά με ένα φλιτζάνι καφέ, τέσσερις ψυχές και τη σιωπηλή υπόσχεση πως «ες αύριον τα σπουδαία».

Παραμύθια της Σόμπας και της Σιωπής

 

Στο μισοσκόταδο του δωματίου, εκεί όπου η φωτιά σιγοκαίει και οι γάτες κοιμούνται σαν μικρές σιωπηλές φρουρές της γαλήνης, κάθεται μια γιαγιά. Δεν χρειάζεται να μιλήσει· η σιωπή της είναι ολόκληρο βιβλίο. Το χέρι στο στόμα — όχι για να κρύψει τον λόγο, αλλά για να συγκρατήσει μέσα της όλα εκείνα που δεν λέγονται πια εύκολα.

«Γιαγιά, πες μου παραμύθια», θα της έλεγα. Πες μου για μάγισσες και βασιλιάδες, για νεράιδες και παλικάρια, για εκείνους που ξέρουν να μιλούν με τα πουλιά, να τραγουδάνε με των αστεριών τις χάρες. Όχι για να κοιμηθώ – για να μείνω ξύπνιος. Για να θυμηθώ πως κάποτε ο κόσμος ήταν φτιαγμένος από θαύματα, πως η φτώχεια ζέσταινε με τη φωτιά της καρδιάς, κι όχι μόνο με ξύλα πεταμένα πάνω σ’ ένα παλιό χαλί.

Κι αν μου μιλήσεις με παραμύθια και παραβολές, θα σε πιστέψω. Γιατί τα ακούω γλυκύτερα. Γιατί ξέρω πως μέσα τους κρύβεις την αλήθεια σου. Γιατί η φρίκη δεν κουβεντιάζεται αλλιώς — ούτε με ρητορικές ούτε με ειδήσεις. Είναι ζωντανή, είναι αμίλητη και προχωράει. Μα εσύ τη δένεις για λίγο, την κλείνεις σε ένα δράκο ή σε μια μάγισσα, κι έτσι μπορώ κι εγώ να την αντικρίσω χωρίς να φοβηθώ.

Το σπίτι παλιό, ο τοίχος γυμνός, το πάτωμα κρύο. Μα η φλόγα στη σόμπα και οι δυο γάτες που ονειρεύονται ειρηνικά, γίνονται βασίλειο ολόκληρο. Σ' αυτό το βασίλειο δεν υπάρχουν μεγάλες κουβέντες. Υπάρχει μόνο μια γυναίκα που έζησε πολλά και δεν τα είπε όλα. Όμως όποιος ξέρει να ακούει, θα τα ακούσει – μέσα από τον αναστεναγμό, μέσα από το σιωπηλό βλέμμα, μέσα από το τσάκισμα του ξύλου στη φωτιά.

Γιαγιά, μην τα λες μόνο σε μένα. Πες τα στη φλόγα, στο τζάμι, στο σκοτάδι έξω απ’ το παράθυρο. Πες τα να μην χαθούν. Γιατί αν σωπάσουν οι γιαγιάδες, δεν θα ξαναγεννηθεί κανένα παραμύθι. Κι αν χαθούν τα παραμύθια, ποιος θα αντέξει την αλήθεια;

Σπουδαία νίκη – πρόκριση για τον Α.Ο. Βαλτινού στο Κύπελλο!

 Δόξα Χρυσομηλιάς – Α.Ο. Βαλτινού 1-3

Με επιβλητική εμφάνιση, ο Α.Ο. Βαλτινού πέτυχε σπουδαία εκτός έδρας νίκη με 1-3 απέναντι στη Δόξα Χρυσομηλιάς και προκρίθηκε στην επόμενη φάση του Κυπέλλου.

Η αναμέτρηση ξεκίνησε με την ομάδα μας να μένει πίσω στο σκορ, έπειτα από απευθείας εκτέλεση φάουλ των γηπεδούχων στην πρώτη φάση του αγώνα. Η ισοφάριση ήρθε σύντομα, όταν ο Αλέξανδρος Κοθράς πραγματοποίησε σέντρα προς τον Καμέα, ο οποίος σούταρε στην κίνηση. Ο τερματοφύλακας απέκρουσε προσωρινά και ο Θάνος Γρίβας, ευρισκόμενος σε σωστή θέση, διαμόρφωσε το 1-1.

Η ολική ανατροπή σημειώθηκε στη συνέχεια, με τον Νικλητσιώτη να πραγματοποιεί ατομική προσπάθεια, να κερδίζει πέναλτι και να το εκτελεί επιτυχώς, γράφοντας το 1-2, αποτέλεσμα με το οποίο ολοκληρώθηκε το πρώτο ημίχρονο.

Στο δεύτερο μέρος, ο Α.Ο. Βαλτινού διατήρησε τον έλεγχο του παιχνιδιού και πέτυχε τρίτο τέρμα, με τον Θάνο Γρίβα να σκοράρει για δεύτερη φορά, έπειτα από παράλληλη μπαλιά του Αλέξανδρου Κοθρά. Η ομάδα δημιούργησε και άλλες αξιόλογες ευκαιρίες με τους Μπακατσή και Μάμαλη, χωρίς ωστόσο να αλλάξει εκ νέου το σκορ.

Σύνθεση Α.Ο. Βαλτινού

Σταμούλης Α., Νταλάσης, Καραλής, Κουφονίκος, Μουρίτσας, Γιαννόπουλος (Σφυρλίδας),
Κοθράς Α. (Μάμαλης), Κοθράς Κ., Καμέας (Μπακατσής), Νικλητσιώτης (Μαντέλλος), Γρίβας.

«Το παλιό ρολόι» Κούρδισε με να ζήσω άλλη μια μέρα

 

Το παλιό ρολόι-ξυπνητήρι μοιάζει με ζωντανό πλάσμα που κουβαλάει μνήμες. Δεν λειτουργεί με μπαταρίες ούτε με αόρατα σήματα∙ απαιτεί κούρδισμα. Ένα ανθρώπινο χέρι πρέπει να του δώσει δύναμη για να συνεχίσει να χτυπά. Κι αυτή η χειρονομία, όσο απλή κι αν φαίνεται, είναι μια μικρή τελετουργία: η παραδοχή πως ο χρόνος δεν κυλά μόνος του — τον κινεί η φροντίδα μας.

Σε κάθε περιστροφή του κλειδιού, το ελατήριο μέσα του σφίγγει, όπως σφίγγεται και η ψυχή μας όταν ετοιμαζόμαστε για μια νέα μέρα. Το κούρδισμα είναι μια σιωπηλή συμφωνία: «Θα σε ξυπνήσω, μα ξύπνα κι εσύ τη θέλησή σου». Δεν υπάρχει αναβολή, δεν υπάρχει κουμπί snooze. Το παλιό ξυπνητήρι δεν σε χαϊδεύει∙ σε καλεί. Σου θυμίζει πως η ζωή δεν περιμένει.

Ο χρόνος σήμερα μοιάζει ψηφιακός, αόρατος, απρόσωπος. Το παλιό ρολόι όμως δείχνει τον χρόνο ως μηχανισμό, ως κόπο, ως υλικό. Κάθε γρατζουνιά στο μέταλλο είναι μια πληγή από τα χρόνια που πέρασαν. Κι όμως, συνεχίζει να χτυπά. Ίσως γιατί ο χρόνος -όπως και ο άνθρωπος- δεν ζει επειδή είναι τέλειος, αλλά επειδή αντιστέκεται.

Κάποτε τα ρολόγια σταματούσαν αν τα ξέχναγες. Όπως σταματούν και οι άνθρωποι όταν κανείς δεν τους κουρδίζει με αγάπη, με καθήκον, με σκοπό. Το παλιό ξυπνητήρι είναι υπενθύμιση. Όσο έχεις κάποιον να σε ξυπνά, όσο βρίσκεις τη δύναμη να κουρδίσεις τον εαυτό σου έστω για μία ακόμη μέρα, ο χρόνος δεν είναι εχθρός. Είναι σύντροφος.

Κι όταν κάποτε το ελατήριο δεν θα τραβήξει άλλο, τότε θα ξέρουμε πως έκανε το χρέος του. Όπως κι εμείς.

Η Σουηδική Ακαδημία έδωσε το 2025 το Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Λάσλο Κρασναχορκάι — στον άνθρωπο που γράφει σαν να πρόκειται να καταρρεύσει ο κόσμος

 

Δεν ήταν μια είδηση που έσκασε σαν έκπληξη∙ ήταν μάλλον ένας αργός, υπόγειος ψίθυρος που κυκλοφορούσε εδώ και χρόνια ανάμεσα στους μυημένους: «Μια μέρα, η Σουηδική Ακαδημία θα αναγκαστεί να τον κοιτάξει». Και σήμερα, το 2025, ο ψίθυρος έγινε αναγγελία. Ο Λάσλο Κρασναχορκάι –ο Ούγγρος μάγος της μεγαλοπερίοδης απόγνωσης– τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Δεν είναι ένας συγγραφέας που διαβάζεται. Είναι ένας συγγραφέας που σε καταπίνει. Οι προτάσεις του δεν τελειώνουν, μόνο αλλάζουν κατεύθυνση, σαν ποταμοί που ξέρουν ότι κάποτε θα βρουν θάλασσα, αλλά δεν βιάζονται. Ο Κρασναχορκάι δεν γράφει για να αφηγηθεί κάτι∙ γράφει για να δοκιμάσει την αντοχή του λόγου απέναντι στο χάος. Στα βιβλία του, οι ήρωες είναι λιγότερο πρόσωπα και περισσότερο τροχιές μέσα σε έναν σύμπαν έτοιμο να καταρρεύσει∙ και η γλώσσα –αχ, αυτή η γλώσσα– είναι ο μόνος ιστός που κρατά ακόμη ενωμένο τον κόσμο.

Ίσως γι’ αυτό η Ακαδημία, στο σκεπτικό της, μίλησε για «ακατάβλητη γλωσσική ορμή» και για «διορατική απεικόνιση της αποσύνθεσης». Όταν οι λέξεις χάνουν το νόημά τους, εκείνος επιμένει να τις γράφει σε σειρές ατέλειωτες, σαν να υπερασπίζεται με λυσσαλέα πίστη πως ο άνθρωπος δεν είναι ακόμη χαμένος – αρκεί να συνεχίσει να μιλά.

Λένε πως το Sátántangó του μοιάζει με αποκάλυψη γραμμένη σε μεθυσμένο αργό βαλς. Λένε πως Η Μελαγχολία της Αντίστασης είναι το πιο παράξενο εγχειρίδιο ελπίδας που γράφτηκε ποτέ από απελπισμένο. Λένε πολλά. Κι όμως, ο ίδιος απάντησε σήμερα με μια φράση σχεδόν ψιθυριστή από το Βερολίνο:
«Δεν πιστεύω στη λύτρωση των βραβείων. Αλλά αν, χάρη σε αυτό, κάποιος σταθεί έστω για λίγο απέναντι στη σιωπή ενός μεγάλου βιβλίου, τότε ίσως κάτι άξιζε.»

Ταιριάζει να βραβεύεται ένας τέτοιος συγγραφέας στην εποχή μας. Στην εποχή της ταχύτητας, αυτός επιμένει στην πρόταση που τεντώνεται. Στον κόσμο της ευκολίας, αυτός γράφει σαν να κάθεται στο κρύο πλάι σε ένα κερί που τρεμοπαίζει. Στην εποχή της διασπασμένης προσοχής, αυτός απαιτεί απόλυτη αφοσίωση.

Το Νόμπελ του 2025, λοιπόν, δεν ανήκει μόνο σε έναν άνθρωπο. Ανήκει και σε όλους εκείνους που πιστεύουν ακόμη ότι η λογοτεχνία μπορεί να είναι δύσκολη, αφιλόξενη, αδυσώπητα αργή – και γι’ αυτό απολύτως απαραίτητη.

 

Δωρεάν Σχολικά Γεύματα στο Δημοτικό Σχολείο Βαλτινού

 

Το «Πρόγραμμα Σχολικών Γευμάτων» αποτελεί μια σημαντική κοινωνική δράση, που προσφέρει δωρεάν και υγιεινά γεύματα σε μαθητές δημοτικών σχολείων σε όλη τη χώρα. Στόχος του είναι να ενισχύσει τη μαθησιακή απόδοση των παιδιών, να καλλιεργήσει σωστές διατροφικές συνήθειες και, κυρίως, να συμβάλει στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Ανάμεσα στα σχολεία που συμμετέχουν στο πρόγραμμα βρίσκεται και το Δημοτικό Σχολείο Βαλτινού, το οποίο θα προσφέρει καθημερινά γεύματα σε όλους τους μαθητές του.

Το πρόγραμμα υλοποιείται από τον ΟΠΕΚΑ και το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.

Στον Δήμο Τρικκαίων συμμετέχουν συνολικά τα εξής σχολεία:
11ο, 13ο, 14ο, 16ο, 17ο, 18ο, 20ο, 22ο, 24ο, 25ο, 33ο και 9ο Δημοτικό Τρικάλων, καθώς και τα Δημοτικά Βαλτινού, Γλίνους, Διαλεκτού, Κεφαλοβρύσου, Μεγαλοχωρίου, Μεγάρχης, Ράξας και Ριζώματος.

Πρόκειται για μια ουσιαστική επένδυση στο μέλλον των παιδιών και της τοπικής κοινωνίας, καθώς το σχολείο δεν είναι μόνο χώρος μάθησης, αλλά και φροντίδας.

Έχετε παλιό υπολογιστή ή γραμμόφωνο; Δωρίστε τα στο νέο Διαδραστικό Μουσείο Τεχνολογίας των Τρικάλων

Το νέο Διαδραστικό Μουσείο Τεχνολογίας στα Τρίκαλα ετοιμάζεται και ο Δήμος Τρικκαίων απευθύνεται στους πολίτες που θέλουν να συμβάλουν στη δημιουργία του. Στον χώρο της πρώην ΤΑΞΥΠ θα εκτεθούν αντικείμενα από όλο το φάσμα της τεχνολογικής εξέλιξης και σε όλα τα επίπεδα. Για τον λόγο αυτόν, ο Δήμος Τρικκαίων απευθύνει ανοιχτή πρόσκληση σε όλους/ες τους/τις συμπολίτες/ισσες και φίλους/ες της τεχνολογίας, να συμβάλουν στη δημιουργία μιας ξεχωριστής συλλογής, προσφέροντας παλαιά τεχνολογικά μέσα. Αυτά τα αντικείμενα, αφού αξιολογηθούν από ειδική ομάδα του έργου, θα εκτεθούν στο υπό δημιουργία Μουσείο.
Κυρίως αναζητούνται συσκευές και αντικείμενα που σημάδεψαν την πορεία της τεχνολογικής εξέλιξης, όπως:

1.      Ηλεκτρονικοί υπολογιστές και οθόνες.

2.      Συσκευές αναπαραγωγής ήχου και εικόνας (cd rom, dvd player, blue ray, video).

3.      Μηχανές καταγραφής ήχου και εικόνας (κασετόφωνα, μαγνητόφωνα, πικαπ, γραμμόφωνα, κάμερες).

4.      Περιφερειακά και άλλα σχετικά τεχνολογικά αντικείμενα (εκτυπωτές, σκάνερ, ups).

5.      Συσκευές τηλεπικοινωνιών (σταθερά και κινητά τηλέφωνα).

6.      Αποθηκευτικά μέσα (cd, dvd, σκληροί δίσκοι, μνήμες, κασέτες, βιντεοκασέτες).

7.      Κάθε άλλο σχετικό τεχνολογικό αντικείμενο που θα μπορούσε να συμβάλει στον σκοπό του μουσείου.

Στόχος του έργου που ολοκληρώνεται σύντομα στον χώρο της πρώην ΤΑΞΥΠ, είναι να δημιουργηθεί ένα ζωντανό μουσείο, όπου οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν την ιστορία της τεχνολογίας μέσα από αυθεντικά εκθέματα που κάποτε αποτέλεσαν μέρος της καθημερινότητας όλων μας.

Όσοι/ες επιθυμούν να προσφέρουν αντικείμενα ή να συμβάλουν με οποιονδήποτε τρόπο στη συλλογή, μπορούν να επικοινωνούν με τον Δήμο Τρικκαίων στον τηλεφωνικό αριθμό 2431351190 ή στα emails ikatsiampas@trikalacity.gr  και  v.antonoulas@trikalacity.gr.

Το νέο Μουσείο Τεχνολογίας ετοιμάζεται για να γίνει νέο τοπόσημο για τον Δήμο Τρικκαίων, πόλος έλξης για επισκέπτες και σημείο αναφοράς για τις μελλοντικές γενιές.

Από το γραφείο Τύπου

Ένα κουτάβι ως γέφυρα καρδιάς

 

Η εικόνα αποπνέει μια σπάνιας καθαρότητας χαρά· όχι την επιφανειακή, αλλά εκείνη που γεννιέται όταν δύο άνθρωποι μοιράζονται κάτι πολύτιμο και άυλο: το ενδιαφέρον για μια ψυχή που δεν έχει φωνή, αλλά μιλά με τα μάτια της.

Με ζωοφιλικά αισθήματα, που δεν είναι απλώς μια όμορφη φράση αλλά στάση ζωής, ο συγχωριανός μας Πέτρος Σταμούλης εξέφρασε δημόσια τις ευχαριστίες του προς τον φίλο και συνάδελφό του, Κωνσταντίνο Παπαποστόλου, για την υπέροχη σκυλίτσα που του χάρισε. Αυτό το δώρο φέρει μαζί του εμπιστοσύνη, συντροφιά, ευθύνη, αλλά και μια μορφή υπόσχεσης: «Θα σε φροντίσω, θα είμαι δίπλα σου».

Ο Πέτρος, φιλόζωος από παιδί, δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτα. Η φροντίδα του προς τα ζώα όλα αυτά τα χρόνια είναι γνωστή και αθόρυβα ουσιαστική. Γιατί η φιλοζωία δεν μετριέται με αναρτήσεις και λόγια, αλλά με νερό στο δοχείο, μετρούμενο χρόνο για χάδια, με εκείνο το σκύψιμο του ανθρώπου που κατεβαίνει στο ύψος του ζώου και το αναγνωρίζει ως ισότιμο συνοδοιπόρο στη ζωή.

Μέσα σε έναν κόσμο που συχνά βιάζεται και προσπερνά, τέτοιες πράξεις μάς θυμίζουν πως ο πολιτισμός μας δεν κρίνεται από τα μεγάλα έργα, αλλά από το πώς φερόμαστε στους ανυπεράσπιστους — ανθρώπους ή ζώα. Κι αν υπάρχει ελπίδα να παραμείνουμε ανθρώπινοι, αυτή βρίσκεται σε τέτοιες στιγμές, όπου ένα χαμόγελο, ένα χάδι κι ένα κουτάβι γίνονται γέφυρες καρδιάς.

Ας είναι καλοτάξιδη η νέα τους φιλία. Και ας μας βρίσκει όλους η ζωή έτοιμους να αγαπάμε λίγο περισσότερο — σιωπηλά, έμπρακτα, αληθινά.

Όταν το Φθινόπωρο Γίνεται Προσευχή

 

Οι γραφικές φθινοπωρινές πρωινές βόλτες στη φύση έχουν κάτι από την ησυχία μιας προσευχής και τη θαλπωρή μιας ανάμνησης. Δεν χρειάζονται λόγια — μόνο ο ήχος από τα φύλλα που υποχωρούν ευγενικά κάτω από τα βήματα, σαν να σου ψιθυρίζουν «καλωσόρισες ξανά». Η δροσιά της αυγής ακουμπά το πρόσωπο, όχι για να σε παγώσει, αλλά για να σε ξυπνήσει από τον θόρυβο της καθημερινότητας· να σε καλέσει να ακούσεις ξανά τη φωνή της γης που αλλάζει φορεσιά.

Ο φωτογραφικός φακός του συγχωριανού μας Σάκη Αθάνατου γίνεται συνοδοιπόρος σε αυτή τη σιωπηλή τελετουργία. Δεν κοιτά απλώς — αφουγκράζεται. Μέσα από τις εικόνες του, το φθινόπωρο δεν είναι μια εποχή· είναι διάθεση, είναι πέρασμα, είναι αποδοχή. Τα δέντρα γέρνουν τρυφερά το ένα προς το άλλο, σχηματίζοντας στοές από χρυσά και κεχριμπαρένια φύλλα, σαν να ανοίγουν δρόμους που οδηγούν προς τον εαυτό μας. Και το μονοπάτι, στρωμένο με τη γηραιά σοφία της φύσης, σε καλεί να περπατήσεις αργά — όχι για να φτάσεις κάπου, αλλά για να θυμηθείς πού βρίσκεσαι.

Σε αυτές τις παραμυθένιες εικόνες, δεν υπάρχει βιασύνη. Μόνο ο ρυθμός της φύσης· ένας ρυθμός που θεραπεύει. Καθώς το φθινόπωρο δεν είναι φθορά αλλά η τέχνη του να αφήνεις. Κάθε βόλτα μέσα σε αυτά τα μαγευτικά τοπία γίνεται μάθημα σιωπηλής αξιοπρέπειας: πώς να αλλάζεις, πώς να γερνάς όμορφα, πώς να στέκεσαι όρθιος ακόμη και όταν αφήνεις πίσω σου τα φύλλα σου.

Ίσως γι’ αυτό αγαπάμε τόσο αυτές τις πρωινές εξόδους στη φύση. Γιατί εκτός από περίπατοι είναι και επιστροφές. Στον κόσμο. Και σε εμάς.

«Το νερό, τα σκυλιά και ο αργαλειός» (της Ρούλας Σταυρέκα)

 

Όταν ήρθε το γεωτρύπανο στο χωριό, ήταν σαν να έσκασε βόμβα χαράς στη μικρή μας αυλή. Ο πατέρας έβαλε το χέρι του στη μέση, έδειξε με το δάχτυλο το μέρος κοντά στην τουλούμπα και είπε «εδώ θα γίνει το καινούριο αρτεσιανό». Δεν κατάλαβα τότε πόσο σημαντικό ήταν να βγαίνει το νερό από τη γη χωρίς να τραβάει η μάνα το σίδερο πάνω κάτω, ώρες ολόκληρες, ιδρωμένη, με τα χέρια της να πονάνε και την πλάτη να καίει από τον ήλιο. Μόνο όταν την είδα να γελάει, καθώς το νερό άρχισε να τρέχει μόνο του από τον σωλήνα, κατάλαβα ότι αλλάζει κάτι στη ζωή μας.

Έτρεξε η μάνα μου με τις λεκάνες γεμάτες ρούχα, τα άπλωσε στο πεζούλι και τα ξέβγαλε εκεί, στο καινούριο νερό, που έπεφτε δυνατό, καθαρό, χωρίς κόπο. Ο πατέρας έφερε τσιμέντα, έφτιαξε μια κοπάνα σαν μικρή πισίνα, την άφησε να γεμίσει. Εμείς, με τις φίλες μου, βουτούσαμε με τις φούστες σηκωμένες μέχρι τα γόνατα, τσιρίζαμε από το κρύο, μα γελούσαμε με την καρδιά μας. Το νερό μας έκοβε την ανάσα, αλλά μόλις ξανά βγαίναμε έξω, ο ήλιος μάς τύλιγε με τη ζέστη του κι ήμασταν ευτυχισμένες.

Τα βράδια, πριν με πάρει ο ύπνος, άκουγα το νερό που έτρεχε κελαρυστό. Έκλεινα τα μάτια και μου φαινόταν σαν να μου έλεγε ιστορίες για τη γη, για τις ρίζες που άγγιζε εκεί κάτω, για τους σπόρους που πότιζε. Μαζί με τον ήχο του νερού, άκουγα τα σκυλιά μας να γαβγίζουν. Ήταν μεγάλα, όμορφα λυκόσκυλα, έξυπνα και πιστά. Όλο το χωριό τα ήξερε: «Τα σκυλιά της Λεμονιάς», έλεγαν, γιατί ακολουθούσαν πάντα τη μάνα μου. Περίμεναν έξω από την αυλή, την κοιτούσαν με τα μεγάλα τους μάτια και μόλις άνοιγε την πόρτα, έτρεχαν πίσω της, πηδώντας χαρούμενα.

Δεν φοβόμουν ποτέ τις νύχτες. Ένιωθα πως τίποτα κακό δεν μπορούσε να περάσει χωρίς να το μάθουμε. Τα σκυλιά μας ήταν οι φύλακες του σπιτιού, αλλά και της καρδιάς μας. Έπαιζαν μαζί μου, τους πετούσα ένα πανί κι εκείνα το έφερναν πίσω, μετά κουλουριάζονταν δίπλα μου και μου ζέσταιναν τα πόδια.

Κι όταν έμπαινα μέσα, η μάνα ήταν στον αργαλειό. Καθόμουν δίπλα της, έβλεπα πως έβαζε τις κλωστές στα μιτάρια, στα χτένια, κι ύστερα πάταγε τις πατήθρες. Τα πόδια της δούλευαν με ρυθμό, τα χέρια της περνούσαν την σαΐτα, κι ο ήχος ήταν σαν τραγούδι: τα ξύλα που κροτούσαν, οι κλωστές που σφίγγονταν. Καμιά φορά με άφηνε να περνάω τους φλόκους στις φλοκάτες, κι εγώ καμάρωνα πως τη βοηθάω.

«Κοίτα, από τον αργαλειό ντυνόμασταν παλιά», μου έλεγε, «κι απ’ αυτόν σκεπαζόμασταν». Έπιανα τις κουρελούδες που έφτιαχνε από παλιά ρούχα, τα πολύχρωμα κομμάτια που ενώνονταν και γίνονταν ξανά χρήσιμα, και τις έβαζα στα πόδια μου όταν έβγαινα το πρωί στην αυλή, να πιω το γάλα μου. Έμοιαζαν σαν τα λουλούδια του χωραφιού μας την άνοιξη.

Κι έτσι μεγάλωνα, ανάμεσα στο κελάηδισμα του νερού, στα γαβγίσματα των σκυλιών, στον ήχο του αργαλειού. Ήταν ο δικός μας εκσυγχρονισμός, χωρίς να καταλάβουμε τότε τη λέξη. Ήταν το νερό που έτρεχε μόνο του, ήταν η μάνα που χαμογελούσε όταν δεν πονούσαν τα χέρια της, ήταν οι κοπάνες που γέμιζαν με γέλια κοριτσίστικα.

Ήταν οι νύχτες που έσβηναν με ασφάλεια, κι οι μέρες που άναβαν με χαρά. Και μέσα σε όλα, μια μάνα, ένας πατέρας, δυο σκυλιά και ο ήχος του νερού που κυλούσε, μας έλεγαν κάθε μέρα πως η ζωή μπορεί να αλλάζει, αλλά η αγάπη κι η ομορφιά, μένουν ίδιες.

Δόξα Χρυσομηλιάς – Α.Ο. Βαλτινού 0-2

 

Με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ξεκίνησε τις αγωνιστικές του υποχρεώσεις ο Α.Ο. Βαλτινού στο φετινό πρωτάθλημα, παίρνοντας μεγάλη εκτός έδρας νίκη σε μία από τις πιο δύσκολες έδρες του πρωταθλήματος!

Η ομάδα μας απειλήθηκε μόλις στο 1ο λεπτό, όμως ο Ντανίκας πραγματοποίησε θεαματική απόκρουση, κρατώντας το μηδέν. Από εκείνο το σημείο και έπειτα, ο αγώνας εξελίχθηκε σε μονόλογο υπέρ του ΑΟΒ, ο οποίος άνοιξε το σκορ στο 40ό λεπτό με εξαιρετικό σουτ του Γιαννόπουλου — γκολ που συνόδεψε το ντεμπούτο του με τα χρώματα της ομάδας μας!

Στο δεύτερο ημίχρονο η ομάδα μας μπήκε αποφασισμένη, χάνοντας αρκετές κλασικές ευκαιρίες για γκολ, μέχρι το 80ό λεπτό όταν ο Νικλητσιώτης βγήκε τετ-α-τετ και, αντί να τελειώσει μόνος τη φάση, έδωσε την μπάλα στον επερχόμενο Δημήτρη Κοθρά. Ο τελευταίος έσπρωξε την μπάλα σε κενή εστία, γράφοντας το 0-2, που έμελλε να είναι και το τελικό αποτέλεσμα.

Οι ποδοσφαιριστές που αγωνίστηκαν:

Ντανίκας, Γιώτας, Καραλής, Περιστέρης, Σπυρόπουλος (Κ. Κοθράς), Γιαννόπουλος, Σφυρλίδας (Ν. Σταμούλης), Μαντέλλος (Μουρίτσας), Πατσιάς, Νικλητσιώτης, Δ. Κοθράς.

 

Η αυλή της μνήμης

 

Η φωτογραφία του 1958 στο Βαλτινό είναι κάτι περισσότερο από μια οικογενειακή ανάμνηση∙ είναι μια στιγμή όπου ο χρόνος σταματά για να αποτυπώσει το αόρατο νήμα που ενώνει τις γενιές.
Στην αυλή του πλίνθινου σπιτιού, οι γυναίκες της οικογένειας στέκονται σαν ρίζες και κλαδιά του ίδιου δέντρου. Δεν στήνονται τυχαία για μια φωτογραφία∙ κάτι χαρμόσυνο πλησιάζει — τα προεόρτια ενός γάμου, ίσως, ή η σιωπηλή υπόσχεση μιας νέας αρχής.

Από δεξιά, η μάνα Κωνστάντω∙ μαυροντυμένη, ρίζα βαθιά, με το βλέμμα της καρφωμένο στον φακό όπως σε μια προσευχή. Κουβαλά στις πτυχές του φορέματός της τα χρόνια της αντοχής, τα πικρά και τα γλυκά της ζωής, τα παιδιά που μεγάλωσε και τα όνειρα που δεν πρόφτασε να δει.
Δίπλα της, η Ευαγγελία — λεπτή σαν νεαρό κλαρί — κρατά από το χέρι την ανεψιά της, τη μικρή Βάσω∙ το μέλλον που ήδη ανασαίνει μέσα στο παρόν.
Η Γεωργία, αρραβωνιασμένη, στέκει στο κέντρο∙ ανάμεσα στη μάνα και στις αδελφές της, όπως η γέφυρα που ενώνει τα πριν και τα μετά. Στο πρόσωπό της καθρεφτίζεται η στιγμή που αλλάζει ο ρόλος: από κόρη σε γυναίκα, από παιδί σε σπιτονοικοκυρά.
Κι αριστερά, η Άννα∙ η μεγαλύτερη. Κρατά στην αγκαλιά τον μικρό Στέλιο, ένα φως μέσα στο βλέμμα του παιδιού που δεν ξέρει ακόμη πως κουβαλά τη μνήμη όλων τους.

Η αυλή είναι γιορτινή μέσα στη λιτότητά της. Ένα κουβάρι ζωής ξετυλίγεται ανάμεσα στους τοίχους από πλίνθους, στα παράθυρα με τις κουρτίνες, στα σταμνιά που λάμπουν στο βάθος. Όλα μιλούν σιγανά: για τον κόπο, για τη συντροφιά, για τη θηλυκή υπομονή που στηρίζει τον κόσμο.

Η φωτογραφία αυτή είναι μια αναπνοή αιωνιότητας.
Ο φακός εκτός από τα πρόσωπα, παγιδεύει και τη σιωπή του τόπου, τη γεύση του χρόνου, και τη μυστική συνομιλία των γενεών.
Κι αν τη κοιτάξεις καλά, θα δεις πως πίσω απ’ το χαμόγελο της Γεωργίας, πίσω απ’ τη σκιά της μάνας, πίσω απ’ τα παιδικά μάτια του Στέλιου, υπάρχει κάτι που δεν γερνά: η αόρατη συνέχεια της ζωής∙ το νήμα που δεν κόβεται.

Υ.Γ. Ευχαριστούμε τον Στέλιο για την παραχώρηση του οικογενειακού κειμηλίου. 

Όταν η Αξιοπρέπεια Σκοντάφτει σε Ένα ΑΤΜ

 

Ένα από τα πιο σιωπηλά αλλά οδυνηρά κοινωνικά φαινόμενα της εποχής μας εκτυλίσσεται καθημερινά μπροστά από τα ΑΤΜ των τραπεζών. Εκεί, ηλικιωμένοι άνθρωποι, που για δεκαετίες εξυπηρετούνταν από τον υπάλληλο στο γκισέ με ανθρώπινη επαφή και κατανόηση, βρίσκονται ξαφνικά αντιμέτωποι με ψυχρές οθόνες αφής, μπερδεμένα μενού και οδηγίες που αναβοσβήνουν χωρίς έλεος. Και πίσω τους μια ουρά που γκρινιάζει, κοιτάζει με δυσφορία ή –ακόμα χειρότερα– με ειρωνεία.

Η ψηφιακή μετάβαση, που υποσχέθηκε ταχύτητα και ευκολία, μετατράπηκε σε εφιάλτη για όσους δεν πρόλαβαν να εκπαιδευτούν στον νέο κόσμο. Εκείνοι που στήριξαν την κοινωνία με την εργασία τους για δεκαετίες, βρίσκονται τώρα αντιμέτωποι με έναν αόρατο και αμείλικτο αποκλεισμό: τον ψηφιακό αναλφαβητισμό. Δεν είναι ότι δεν θέλουν να μάθουν· απλώς κανείς δεν τους έδωσε τον χρόνο, την υπομονή και το δικαίωμα στο λάθος.

Το τραγικότερο όλων; Οι υπάλληλοι των τραπεζών, που άλλοτε έσκυβαν με χαμόγελο πάνω από το βιβλιάριο, έχουν πλέον εντολές «να μην βοηθούν». Ο ανθρώπινος παράγοντας έχει υποκατασταθεί από τις οδηγίες της διοίκησης, που βλέπει τους πελάτες ως «όγκους συναλλαγών» και όχι ως πρόσωπα. Έτσι γεννιούνται σκηνές θλιβερές και τραγελαφικές μαζί: ηλικιωμένοι να ζητούν βοήθεια και να απομακρύνονται αμήχανα, να πατούν τυχαία κουμπιά με ελπίδα, να τρέμουν μήπως «κλέψει» το μηχάνημα την κάρτα τους, να δέχονται υποδείξεις από αγνώστους της ουράς – συχνά με φωνές, καβγάδες ή συγκαταβατικά «άσε, γιαγιά, θα το κάνω εγώ».

Κι όταν η ταπείνωση ξεπεράσει τα όρια, πολλοί απλώς τα παρατούν. Φεύγουν με σκυφτό κεφάλι, χωρίς τα χρήματα που χρειάζονταν, χωρίς τη σύνταξη που δικαιούνται. Όχι μόνο διεκπεραίωση συναλλαγής δεν επιτεύχθηκε, αλλά χάθηκε και κάτι πολυτιμότερο: η αξιοπρέπεια. Γιατί όταν το κράτος και οι θεσμοί εγκαταλείπουν τους πολίτες τους στην τύχη ενός μηχανήματος, το μήνυμα είναι σαφές: «δεν ανήκετε πια εδώ».

Η κοινωνία όμως δεν μπορεί να χτίζεται μόνο πάνω στην ταχύτητα, την "αποδοτικότητα" και τα κέρδη. Ο πολιτισμός μας κρίνεται από το πώς φερόμαστε στους πιο ευάλωτους – όχι από το πόσο γρήγορα κάνουμε ανάληψη από ένα ΑΤΜ. Χρειάζεται άμεσα να επανέλθει η ανθρώπινη παρουσία μέσα στις τράπεζες, να προβλεφθούν ειδικοί υπάλληλοι ή εθελοντές που να συνοδεύουν τους ηλικιωμένους στις συναλλαγές τους, να οργανωθούν δωρεάν εκπαιδευτικά προγράμματα για τη χρήση βασικών ψηφιακών υπηρεσιών.

Γιατί η τεχνολογία είναι εργαλείο – όχι φράχτης. Και η αξιοπρέπεια δεν μπορεί να μπαίνει σε αναμονή με τον αριθμό προτεραιότητας.

Δ.Τ.

Χρώματα χαράς στο Νηπιαγωγείο Βαλτινού — Μια αξιέπαινη εικαστική πρωτοβουλία από τον Σύλλογο Γονέων

 

Μια ευχάριστη έκπληξη περίμενε μικρούς και μεγάλους στο Νηπιαγωγείο Βαλτινού, καθώς ο χώρος γέμισε με χρώματα, ζωντάνια και παιδική ανεμελιά. Η νέα διοίκηση του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων Δημοτικού και Νηπιαγωγείου Βαλτινού, από την πρώτη κιόλας μέρα της εκλογής της, επέλεξε να στρέψει το ενδιαφέρον της στο Νηπιαγωγείο — αποδεικνύοντας έμπρακτα πως η παιδική ηλικία αξίζει το καλύτερο περιβάλλον για να ανθίσει.

Με δικά τους προσωπικά έξοδα – και όχι από το ταμείο του συλλόγου – τα μέλη φρόντισαν να μεταμορφώσουν την πρόσοψη του κτιρίου σε έναν πολύχρωμο κήπο δημιουργικότητας. Λουλούδια, πεταλούδες, χαρούμενες ζωγραφιές και θετικά μηνύματα καλωσορίζουν πλέον τα παιδιά καθημερινά, κάνοντας το Νηπιαγωγείο όχι μόνο έναν χώρο μάθησης, αλλά και έμπνευσης.

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στη Δήμητρα, της οποίας το εικαστικό ταλέντο και η αγάπη για τα παιδιά αποτυπώθηκαν σε κάθε πινελιά. Με υπομονή, φαντασία και μεράκι, κατάφερε να δώσει ψυχή στους τοίχους — χαρίζοντας σε γονείς, εκπαιδευτικούς και μικρούς μαθητές ένα χαμόγελο κάθε φορά που διασχίζουν την είσοδο.

Τέτοιες πρωτοβουλίες αποδεικνύουν πως οι κοινότητες μεγαλουργούν όταν λειτουργούν με συνεργασία, αλληλεγγύη και όραμα. Το Νηπιαγωγείο Βαλτινού δεν απέκτησε απλώς μια πιο όμορφη όψη· απέκτησε ένα σύμβολο αγάπης προς τα παιδιά.

Θερμά συγχαρητήρια σε όλα τα μέλη του Συλλόγου και στη Δήμητρα για την χαρά που πρόσφεραν! Μακάρι το παράδειγμά τους να εμπνεύσει και άλλους — γιατί όταν βάφεις έναν τοίχο με χρώματα, βάφεις ταυτόχρονα και τις καρδιές των παιδιών με ελπίδα.

Η σιωπή του πλούτου (Από τις δεκάρες που ηχούσαν, στα δισεκατομμύρια που δεν λένε τίποτα)

 

Κάποτε, οι δεκάρες έλαμπαν σαν μικροί ήλιοι στις παλάμες των ανθρώπων. Είχαν βάρος, μυρωδιά, ήχο, ένα μεταλλικό ψιθύρισμα που έλεγε: «κοίτα, αυτό είναι ο κόπος σου, ο χρόνος σου, η τιμή σου». Η δεκάρα εκτός από νόμισμα ήταν συμβόλαιο ανάμεσα σε πρόσωπα, ανάμεσα σε μια καρδιά και τον κόσμο. Ήταν κάτι που περνούσε από το χέρι του αρτοποιού στο χέρι του ξυλουργού, κι από εκεί στο χέρι του παιδιού που αγόραζε καραμέλες. Κυκλοφορούσε όπως ο αέρας, με φυσικότητα και εμπιστοσύνη.

Σήμερα, τα δισεκατομμύρια δεν έχουν ήχο, δεν έχουν σώμα. Υπάρχουν μόνο ως σκιές αριθμών μέσα σε άυλες οθόνες, σαν ψευδαισθήσεις ενός πλούτου που ποτέ δεν αγγίζεται. Ο άνθρωπος που κρατούσε κάποτε μια δεκάρα και ένιωθε πλούσιος με το ψωμί και το κρασί του, τώρα περιπλανάται ανάμεσα σε μηδενικά. Κι όσο τα μηδενικά πληθαίνουν, τόσο μηδενίζεται κι ο ίδιος.

Πώς να μετρηθεί η αξία όταν δεν υπάρχει μέτρο; Η δεκάρα είχε την ταπεινότητά της, ήξερε πόσο μικρή είναι. Το δισεκατομμύριο, όμως, φουσκώνει από ύβρη. Είναι το νέο είδωλο, λατρεμένο από πλήθη που δεν βλέπουν πως προσκυνούν τον αέρα. Το χρήμα, που γεννήθηκε για να υπηρετεί τη ζωή, έγινε αφέντης της. Και τώρα η ζωή μικραίνει για να χωρέσει μέσα στους αριθμούς.

Από τις δεκάρες στα δισεκατομμύρια, λοιπόν, μια διαδρομή χωρίς ουσία, χωρίς αντίκρισμα. Μα ίσως, μέσα σ’ εκείνη τη σκουριασμένη δεκάρα, να σιγοκαίει ακόμη μια σπίθα νοήματος, ένα κάλεσμα να επιστρέψουμε όχι στη φτώχεια, αλλά στην απλότητα, εκεί όπου η αξία του πράγματος συναντά την αξία του ανθρώπου. Εκεί όπου το λίγο είναι αρκετό, κι η ζωή, επιτέλους, ξαναποκτά το μέτρο της.

ΧΩΝΑΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

 

Βλέπω ανάμεσα στις αγριομολόχες να ξεπροβάλουν πάλλευκα τα μικρά χωνάκια ή, αλλιώς, οι φθινοπωρινές καμπανούλες, οι οποίες, όσο κι αν κουνήσεις το γλωσσίδι τους, μένουν σεμνές και σιωπηλές σαν αποσβολωμένες. Συνειρμικά θυμάμαι, πίσω στα βυθισμένα χρόνια, τον παγωτατζή με το μικρό του τρίκυκλο να περνάει τα δρομάκια του χωριού και να διαλαλεί το λαχταριστό του εμπόρευμα: «ξυλάκι παγωτό», «χωνάκι παγωτό», «παγωτά κασάτα». Το φθηνότερο όλων ήταν το χωνάκι παγωτό, κάτι χωνάκια ίσα με αυτά τα χωνιά-λουλούδια που φωτίζουν το χώμα και που χώραγαν τότε μόνο μια κουταλίτσα κρέμα παγωτό. Τι εποχές. Μπορούσαμε να το αγοράζουμε ακόμα και με ένα κιλό σιτάρι ή φασόλια. Πόσο εξυπηρετική ήταν η ανταλλακτική οικονομία που μας μεγάλωσε. Όλοι είμασταν φτωχοί. Κι εμείς που τρέχαμε πίσω από το τρίκυκλο και ο παγωτατζής που πήγαινε καβάλα και πατούσε αγκομαχώντας τα πετάλια του. Ακόμα και ο αέρας που έφερνε τη σκόνη από τα λιχνίσματα στα μάτια μας και μας θάμπωνε.

Του Ηλία Κεφάλα

Ανοιχτοί λάκκοι μετατρέπουν πεζοδρόμια σε παγίδες στα Τρίκαλα

 

Μια σοβαρή καταγγελία για την επικίνδυνη κατάσταση που επικρατεί στα πεζοδρόμια στη συμβολή των οδών Ξάνθου και Φαρμάκη, δίπλα στη Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών, στην πόλη των Τρικάλων, δημοσιοποιεί ο κ. Στέφανος Βαγγελός. Όπως επισημαίνει, οι λάκκοι που άνοιξαν συνεργεία εργολάβου στο πλαίσιο έργου της ΔΕΥΑΤ παραμένουν ανοιχτοί για 16η ημέρα, χωρίς καμία αποκατάσταση ή σήμανση, με αποτέλεσμα οι πεζοί –ανάμεσά τους και μαθητές– να αναγκάζονται να κινούνται στο οδόστρωμα, ανάμεσα σε σταθμευμένα και διερχόμενα οχήματα.

Ακολουθεί αυτούσια η επιστολή καταγγελίας:

Πριν δεκαέξι ημέρες, την Τρίτη 23 Σεπτεμβρίου 2025, συνεργεία εργολάβου, που ανέλαβε έργο της ΔΕΥΑΤ, άνοιξαν στα πεζοδρόμια τα σημεία ύδρευσης, έσκαψαν γύρω τους  λάκκους σε διαστάσεις έως και 2μ.Χ 1μ., τοποθέτησαν πλαστικό πλέγμα, τους άφησαν ανοιχτούς και αποχώρησαν. Τα πεζοδρόμια πλέον στο οικοδομικό τετράγωνο των οδών Ξάνθου και Φαρμάκη (δίπλα στη ΣΜΥ) αποκλείστηκαν και οι πεζοί αναγκαζόμαστε να κυκλοφορούμε μόνο στο οδόστρωμα διακινδυνεύοντας τη σωματική μας ακεραιότητα. Διαπιστώνοντας την επικινδυνότητα της κατάστασης, από τη δεύτερη ημέρα επικοινωνήσαμε με τον υπεύθυνο τεχνικών έργων της ΔΕΥΑΤ, τον ενημερώσαμε για το πρόβλημα, καταγγείλαμε την ανευθυνότητα του εργολάβου και ζητήσαμε να παρέμβει η ΔΕΥΑΤ, ως έχουσα την ευθύνη εποπτείας του έργου. 
Το συνεργείο επανήλθε το Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου προσθέτοντας νέους λάκκους στην απέναντι πλευρά της οδού Ξάνθου. Στο αίτημά μας να καλυφθούν οι ανοιχτοί λάκκοι, με μεταλλικές πλάκες ως την ολοκλήρωση του έργου, σκέπασαν μόνο έναν από τους πολλούς λάκκους (αυτόν μπροστά στην πολυκατοικία μας!) όχι με μεταλλική πλάκα αλλά με φύλλα νοβοπάν και φελιζόλ!
Αυτή η ανευθυνότητα συνεχίζεται για δέκατη έκτη (16η) ημέρα, αφού οι εργασίες από τότε έχουν σταματήσει.
Οι ανοιχτοί  λάκκοι αποτελούν σημεία υψηλού κινδύνου, αναγκάζουν τους πεζούς να περπατούν ακόμα και στη μέση του οδοστρώματος λόγω των σταθμευμένων οχημάτων σε δρόμο με υψηλή συχνότητα κυκλοφορίας οχημάτων (οδός Φαρμάκη) και καταδεικνύει την αδιαφορία για την ταλαιπωρία και την ασφάλεια των πολιτών. 
Καλούμε κάθε αρμόδιο να αναλάβει τις ευθύνες του, να παρέμβει, ώστε να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα προστασίας και να ολοκληρωθεί άμεσα το έργο.
Τέλος θέτουμε την ανάδοχο εταιρεία και την ΔΕΥΑΤ προ των νομικών ευθυνών τους.
Την υπάρχουσα κατάσταση επιβεβαιώνουν σχετικές φωτογραφίες.
Για τη δημοσίευση 
Στέφανος Βαγγελός

Το φεγγάρι του Οκτώβρη στον ουρανό του Βαλτινού

 

Το φεγγάρι του Οκτώβρη, όπως το αποτύπωσε ο φακός της Χριστίνας - Μαρίας Βότσιου, αναδύεται μέσα από τη σιωπή του δειλινού, εκεί όπου το φως και το σκοτάδι διαπραγματεύονται τα σύνορά τους. Είναι μια στιγμή ακίνητη, που ωστόσο πάλλεται από εσωτερική ζωή — σαν ανάσα που κρατιέται λίγο πριν το όνειρο.

Στις φωτογραφίες, τα γυμνά δέντρα μοιάζουν να συνομιλούν με το φεγγάρι. Οι κλαδωμένες γραμμές τους σχηματίζουν έναν λεπταίσθητο ιστό ανάμεσα στη γη και τον ουρανό, σαν να προσπαθεί η φύση να χαρτογραφήσει την απόσταση ανάμεσα στο εφήμερο και το αιώνιο. Το φως του φεγγαριού —καθαρό, μελαγχολικό, σχεδόν στοχαστικό— απλώνεται σαν μνήμη πάνω στα φύλλα που χάθηκαν, σαν υπόμνηση πως ακόμη και η φθορά έχει τη δική της ομορφιά.

Η τεχνοτροπία της Χριστίνας - Μαρίας Βότσιου χαρακτηρίζεται από αυτή την ήρεμη προσήλωση στα ουράνια φαινόμενα του Βαλτινού. Δεν κυνηγά τη θεαματικότητα· αντίθετα, συλλαμβάνει τη λεπτότητα του καιρού, τη διαφάνεια του φωτός, την παύση ανάμεσα στις εποχές. Οι φωτογραφίες της δεν είναι απλώς εικόνες· είναι ψίθυροι, είναι η στιγμές που ο άνθρωπος θυμάται ότι ανήκει στο σύμπαν που παρατηρεί.

Το φεγγάρι του Οκτώβρη γίνεται έτσι καθρέφτης του βλέμματος: ένας κύκλος φωτός μέσα στον κύκλο του χρόνου. Και κάπου εκεί, ανάμεσα στα γυμνά κλαδιά και στον ασημόχρωμο ουρανό, ακούγεται ο απόηχος μιας εσωτερικής προσευχής — για την απλότητα, τη διάρκεια και τη σιωπηλή ομορφιά των πραγμάτων.

Η Παλάντζα της Ζωής: ανάμεσα στην Ισορροπία και την Αστάθεια

 

Η παλάντζα είναι ένα από εκείνα τα εργαλεία που, ενώ φαίνονται απλά, κουβαλούν μέσα τους αιώνες εμπειρίας, ισορροπίας και ανθρώπινης σοφίας. Ένας κανόνας με ένα βάρος που μετακινείται∙ μια ευθεία γραμμή που αναζητά την ισότητα∙ μια χειροποίητη τελειότητα που στέκει ανάμεσα στο εμπόριο και στη φιλοσοφία. Από τα χέρια των μανάβηδων και των ψαράδων, που τη χρησιμοποιούσαν στα παζάρια για να μετρήσουν το τίμιο βάρος του μόχθου τους, ως το αριστερό χέρι της θεάς της Δικαιοσύνης, η παλάντζα έγινε σύμβολο της ισορροπίας ανάμεσα στο δίκαιο και το άδικο, το αληθινό και το ψευδές.

Η παλάντζα δεν είναι μηχανή, είναι κριτής. Κάθε μικρή μετατόπιση του βαριδιού φανερώνει τη λεπτότητα της κρίσης: πόσο κοντά ή μακριά βρίσκεται κανείς από την αλήθεια. Στην ακρίβεια της ζύγισης υπάρχει μια ηθική διάσταση —η ευθύνη να μη νοθεύσεις το αποτέλεσμα, να μη γείρεις τη ράβδο προς το συμφέρον σου. Όποιος κρατά παλάντζα, κρατά κάτι παραπάνω από εργαλείο: κρατά την εμπιστοσύνη του άλλου, το μέτρο της ανθρώπινης συναλλαγής.

Κι όμως, στην καθημερινή γλώσσα, η λέξη πήρε και μια δεύτερη, ειρωνική σημασία. “Παλάντζα” λέμε εκείνον που αλλάζει γνώμη όπως αλλάζει θέση το βαρίδι —κατά πού φυσά ο άνεμος του συμφέροντος. Η μεταφορική αυτή μετατόπιση είναι δηλωτική της ανθρώπινης αδυναμίας: το όργανο της ισορροπίας έγινε σύμβολο αστάθειας. Ίσως γιατί μέσα μας, οι περισσότερες αποφάσεις ζυγίζονται όχι με τη λογική, αλλά με το φόβο, το πάθος ή την επιθυμία.

Κι όμως, υπάρχει μια παράξενη δικαιοσύνη σε αυτή τη διπλή φύση της παλάντζας. Γιατί η ίδια η ζωή είναι μια συνεχής ζύγιση. Όλα γέρνουν και επανέρχονται, όλα δοκιμάζονται πάνω στη ράβδο της εμπειρίας. Ο άνθρωπος ψάχνει πάντα το σωστό σημείο —εκεί όπου το βάρος του κόσμου και το βάρος της ψυχής του ισορροπούν.

Έτσι, η παλάντζα μένει ως σύμβολο διττό: εργαλείο του μόχθου και καθρέφτης της συνείδησης. Μεταξύ της μπρούτζινης αντοχής και της ηθικής εύθραυστης γραμμής, θυμίζει πως η δικαιοσύνη, είτε στην αγορά είτε στην ψυχή, δεν είναι ποτέ δεδομένη∙ είναι κάτι που ζυγίζεται κάθε μέρα από την αρχή.

«Το βλέμμα του Θεοφάνη»

 

Η φωτογραφία αναδύει μια στιγμή της μεταπολεμικής Ελλάδας, εκεί στη δεκαετία του ’50, όταν η ζωή προσπαθούσε να ξαναβρεί ρυθμό. Ο Θεοφάνης με τον γαμπρό του, τον Ευάγγελο, βαδίζουν στην πλατεία των Τρικάλων με βήμα σταθερό, σαν να θέλουν να δηλώσουν ότι η νεότητα ξέρει να ανοίγει δρόμους ακόμη και μέσα από τις δυσκολίες. Τα σακάκια τους, λίγο φαρδιά, δείχνουν την ένδυση της εποχής∙ φτωχικά ίσως σε σχέση με τα σημερινά μέτρα, αλλά με μια αξιοπρέπεια που φανερώνει τη φροντίδα τους να παρουσιαστούν σωστά στην πόλη.

Πίσω τους, το σκηνικό της παλιάς εμπορικής ζωής: επιγραφές με υφάσματα και είδη ένδυσης, σκιές από δέντρα και μαγαζιά που δεν υπάρχουν πια. Εκεί που σήμερα δεσπόζει το κατάστημα «Μπλουγούρα», τότε ήταν μικρές επιχειρήσεις, γεμάτες με υφάσματα, κουμπιά και μυρωδιές της καθημερινότητας. Μάλλον ήταν Δευτέρα, μέρα παζαριού∙ η πόλη γέμιζε από φωνές, πάγκους και κόσμο που κατέβαινε από τα γύρω χωριά. Έτσι κι εκείνοι, από το Βαλτινό, για ψώνια και ίσως για να ρίξουν μια ματιά στον παλμό της πόλης.

Στην εικόνα, ωστόσο, ένα μικρό μυστήριο μένει να αιωρείται: το σκούρο πανί στο πέτο του Θεοφάνη. Ίσως πράγματι να ήταν σημάδι πένθους – μια συνήθεια που κρατούσε τότε, όταν οι άνθρωποι δήλωναν τον πόνο τους και δημόσια. Ίσως πάλι να ήταν μια απλή λεπτομέρεια του ντυσίματός του. Μα αν ήταν πένθος, τότε η φωτογραφία αποκτά άλλη διάσταση: το βήμα του νέου, που πατά γερά στο παρόν, ενώ κουβαλά τη μνήμη μιας απουσίας.

Η φωτογραφία, έτσι, γίνεται μαρτυρία όχι μόνο μιας βόλτας δύο νέων στην κεντρική πλατεία των Τρικάλων, αλλά και μιας εποχής που ήξερε να ισορροπεί ανάμεσα στη χαρά της ζωής και στη σκιά του χαμού. Στα πρόσωπά τους διακρίνεται η αυτοπεποίθηση της νεότητας, και στο φόντο η ζωντάνια μιας πόλης που άλλαξε, μα κρατά ακόμη μέσα της εκείνες τις μνήμες.

Βαλτσινιώτικο παραμύθι «Ο Κόκορας που δεν Λαλούσε»

 

Κάποτε, στο Βαλτινό όταν οι νύχτες κρατούσαν περισσότερο απ’ όσο έπρεπε, και οι άνθρωποι είχαν ξεχάσει τι θα πει αυγή, ζούσε ένας κόκορας που είχε το πιο δυνατό λάλημα. Κάθε αυγή, πριν ακόμα σκάσει το πρώτο φως, ανέβαινε στον φράχτη και φώναζε δυνατά, λες κι ήθελε να ξυπνήσει όχι μόνο τους χωριανούς, αλλά και τον ίδιο τον ήλιο.

Όμως οι άνθρωποι του χωριού δεν τον χαιρόντουσαν όλοι. Μερικοί έλεγαν:
— Μας χαλάει τον ύπνο!
Άλλοι μουρμούριζαν:
— Μας ταράζει στη σιωπή, δεν θέλουμε φωνές…

Κι έτσι μια μέρα ο αφέντης του, πιεσμένος απ’ τους γείτονες, έσφαξε τον κόκορα. Το χωριό βυθίστηκε στη σιωπή. Το ξημέρωμα ήρθε, μα κανείς δεν το άκουσε∙ κι όσοι ξυπνούσαν, νόμιζαν πως ήταν ακόμα νύχτα.

Πέρασαν μέρες κι οι άνθρωποι έγιναν νωθροί. Άρχισαν να μπερδεύουν τις ώρες, να δουλεύουν όποτε να ’ναι, να χάνονται στη ραθυμία. Μα πιο πολύ απ’ όλα, έπαψαν να ρωτούν, να μαθαίνουν, να ξυπνούν μέσα τους.

Τότε ένας γέρος σοφός, που δεν φοβόταν πια τίποτα, είπε φωναχτά στην πλατεία:

«Να ξέρετε, χωριανοί μου, πως σε κάθε τόπο υπάρχουν τριών λογιών ζωντανά: εκείνα που κοιμούνται, εκείνα που ξυπνούν – και εκείνα που ξυπνούν τους άλλους. Τα πρώτα ζουν, τα δεύτερα παλεύουν, μα τα τρίτα πληρώνουν.»

Κι από τότε, όσοι φοβήθηκαν, έκαναν τις κότες.

Μα λένε πως βαθιά μέσα στα κοτέτσια, ένα μικρό κοτοπουλάκι κρατούσε στη μνήμη του το λάλημα που δεν πρόλαβε να μάθει. Και κάθε τόσο, σαν να δοκίμαζε τη φωνή του, έβγαζε έναν αδύναμο, μικρό ήχο.

Ίσως κάποτε δυναμώσει.
Ίσως κάποτε ακουστεί.
Ίσως τότε οι άνθρωποι να είναι έτοιμοι.
Ίσως τότε να έχει ξημερώσει στ’ αλήθεια.

Τιμητική Διάκριση στον ποιητή Ηλία Κεφάλα με το Βραβείο Μπάρμπαρα Φιλντς-Σιώτη

 

Στο πλαίσιο του 11ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών, ο Κύκλος Ποιητών τίμησε φέτος τον συγχωριανό μας ποιητή Ηλία Κεφάλα με το βραβείο Μπάρμπαρα Φιλντς-Σιώτη, το οποίο απονεμήθηκε κατά την τελετή λήξης του Φεστιβάλ στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών (2 Οκτωβρίου). Ο Κεφάλας, γεννημένος και εγκατεστημένος στο χωριό Μέλιγος Τρικάλων, πρωτοεμφανίστηκε στην ποίηση το 1980 με τη συλλογή «Μαστίγια» και έκτοτε έχει εκδώσει πάνω από τριάντα βιβλία, καλύπτοντας ποίηση, πεζογραφία, παιδική λογοτεχνία και κριτική. Εισήγαγε τον όρο «ιδιωτικό όραμα» για να περιγράψει την ποιητική κατεύθυνση της γενιάς του ’80, συμβάλλοντας καθοριστικά στην εδραίωσή του στον λογοτεχνικό λόγο. Σταθερός συνεργάτης σημαντικών περιοδικών («Τομές», «Διαβάζω», «Οδός Πανός», «Ευθύνη», «Φρέαρ»), κατέθεσε πλούσιο κριτικό έργο για τη λογοτεχνία των τελευταίων δεκαετιών.

Ξεκινώντας από πολιτικοκοινωνικές αναφορές –κοινό γνώρισμα των ποιητών που ενηλικιώθηκαν στη Δικτατορία– και περνώντας από μια σύντομη φάση υπερρεαλισμού, ο Κεφάλας κατέληξε σε μια απολύτως προσωπική ποιητική πορεία. Κεντρική θέση στο έργο του κατέχει η Φύση, την οποία προσεγγίζει ως μυθική και παράλληλα υπαρξιακή οντότητα, σύμβολο παροδικότητας και αιωνιότητας. Ο άνθρωπος, ως φορέας πένθους και στοχασμού, συνοδεύει τη θεματική του, ενώ η γλώσσα, βιωμένη πάντοτε σε ανοικτό χώρο, λειτουργεί ως πρωτογενές τοπίο εμπειρίας. Τα τελευταία χρόνια η ποίησή του πλησιάζει την ασιατική λιτότητα, συνομιλώντας με τα γιαπωνέζικα χάικου μέσα από μια αυστηρή καθαρότητα ύφους και βαθιά ενθαδική ματιά.

Το βραβείο Μπάρμπαρα Φιλντς-Σιώτη θεσπίστηκε το 2019 στη μνήμη της ομώνυμης Αμερικανίδας φιλολόγου και δραστήριας υποστηρίκτριας της ποίησης, η οποία υπηρέτησε σημαντικούς πολιτιστικούς φορείς στις ΗΠΑ και στην Ελλάδα, συνέβαλε στην έκδοση λογοτεχνικών περιοδικών και στην οργάνωση σημαντικών φεστιβάλ. Απονέμεται ετησίως, εναλλάξ σε Έλληνα και ξένο ποιητή, συνοδευόμενο από χρηματικό έπαθλο 2.000 ευρώ. Προηγούμενοι τιμώμενοι υπήρξαν η Ζέφη Δαράκη, ο Μπέι Ντάο, ο Αναστάσης Βιστωνίτης, ο Ντέινα Τζόια, ο Γιώργος Μπλάνας και η Αλίσια Στώλινγκς.

 

Μια γλυκιά Κυριακή στο Βαλτινό

 

Μια γλυκιά Κυριακή στο χωριό Βαλτινό, είναι ένας ψίθυρος του χρόνου που επιμένει να μας θυμίζει πως η ζωή δεν μετριέται μόνο με έργα και υποχρεώσεις, αλλά και με ανάσες. Το πρωινό ξυπνά με τον ήλιο να γλιστρά πάνω στα κεραμίδια και το πρώτο λάλημα του πετεινού σημαίνει την αρχή μιας ήσυχης επανασύνδεσης με τον εαυτό μας, κι όχι μιας βιαστικής ημέρας.

Οι άνθρωποι βγαίνουν σιγά-σιγά στα κατώφλια, για να προϋπαντήσουν, και όχι για να προλάβουν. Οι γειτονιές γεμίζουν με φωνές παιδιών που τρέχουν χωρίς να ξέρουν γιατί – απλώς γιατί μπορούν. Οι ηλικιωμένοι κάθονται στη σκιά του δέντρου και διηγούνται τις ίδιες ιστορίες για εκατοστή φορά, κι όμως κανείς δεν βαριέται να τις ακούει. Ίσως γιατί σε αυτές τις ιστορίες δεν μιλά ο άνθρωπος, αλλά η μνήμη ενός ολόκληρου τόπου.

Κατά το μεσημέρι, ο αέρας γεμίζει μυρωδιές από ψημένο ζυμάρι και μυριστικά. Το τραπέζι μαζεύει τους ανθρώπους χωρίς τυπικότητες· το φαγητό λειτουργεί σαν νήμα που τους ενώνει. Κάθε μπουκιά μοιάζει να κουβαλά ζεστασιά, σαν να τη γεύεται πρώτα η ψυχή. Και μέσα σε γέλια και κουβέντες, αντιλαμβάνεσαι πως αυτή η μέρα εκτός από ξεκούραση, είναι και ένας ζωντανός εναγκαλισμός.

Το απόγευμα πέφτει σαν χάδι. Τα χωράφια χρυσίζουν, τα σκυλιά ξαπλώνουν δίπλα στο χώμα σαν να προσεύχονται κι αυτά με τον τρόπο τους. Ο χρόνος, που όλες τις υπόλοιπες μέρες τρέχει σαν άλογο αφηνιασμένο, τώρα περπατά ξυπόλητος. Κι εσύ μαζί του.

Μια γλυκιά Κυριακή στο χωριό Βαλτινό δεν είναι κάτι εξαιρετικό. Είναι το πιο απλό πράγμα στον κόσμο – κι ακριβώς γι’ αυτό είναι ιερό. Γιατί σε κάνει να θυμάσαι αυτό που τόσο εύκολα ξεχνάς: ότι η ευτυχία δεν χρειάζεται φανταχτερά στολίδια, παρά μόνο λίγο ήλιο, λίγη συντροφιά και την άδεια να σταματήσεις. Να σταθείς. Και να ακούσεις τη σιωπή, που ψιθυρίζει πως όλα, μα όλα, είναι ήδη αρκετά.

Κοινός βηματισμός Περιφέρειας Θεσσαλίας και ΕΛ.ΑΣ. για την πρόληψη της έμφυλης βίας

 

Συνάντηση της Ανδριάνας Κομήτσα με τον Γενικό Αστυνομικό Διευθυντή Θεσσαλίας Στυλιανό Μπιλιάλη

Η εμβάθυνση των πολιτικών πρόληψης και αντιμετώπισης του φαινομένου της έμφυλης βίας βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης που είχε σήμερα στο Αστυνομικό Μέγαρο Λάρισας η Αντιπεριφερειάρχης Εθελοντισμού και Πρόνοιας της Περιφέρειας Θεσσαλίας, Ανδριάνα Κομήτσα, με τον Γενικό Αστυνομικό Διευθυντή Περιφέρειας, Ταξίαρχο Στυλιανό Μπιλιάλη. Η συνάντηση έγινε σε εγκάρδιο κλίμα και στο πλαίσιο της συζήτησης επιβεβαιώθηκε η κοινή δέσμευση ΕΛ.ΑΣ. και Περιφέρειας για την ολοκληρωμένη υποστήριξη των θυμάτων έμφυλης βίας, μέσα από την ενίσχυση των πολιτικών πρόληψης αλλά και με τη λειτουργία υποστηρικτικών δομών.

Ειδική μνεία έγινε από τον Γενικό Αστυνομικό Διευθυντή Περιφέρειας Θεσσαλίας στην ανάγκη για την ίδρυση χώρων που θα λειτουργούν ως ασφαλή καταφύγια (γνωστά και ως Safe Houses) παρέχοντας οργανωμένη προστασία, στέγαση και ψυχολογική υποστήριξη στις γυναίκες και τα παιδιά  που διατρέχουν άμεσο κίνδυνο και αναζητούν διέξοδο από ένα κακοποιητικό περιβάλλον. Σε αυτή την κατεύθυνση εξετάστηκαν διάφορες άλλες δράσεις, που θα συμβάλλουν στην πρόληψη, την προστασία και την αποκατάσταση των θυμάτων, με στόχο την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας και την εμπέδωση στα θύματα του αισθήματος ότι δεν είναι μόνα τους σε αυτή τη μάχη.

Η κ. Κομήτσα υπενθύμισε ότι η Περιφέρεια Θεσσαλίας χρηματοδοτεί τη λειτουργία τριών Κέντρων Συμβουλευτικής Γυναικών σε Λάρισα, Τρίκαλα και Καρδίτσα καθώς και δύο Ξενώνων για κακοποιημένες γυναίκες σε Λάρισα και Βόλο. Η ίδια τόνισε τη σημασία της στενής συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων φορέων και επανέλαβε τη δέσμευση της Περιφέρειας Θεσσαλίας, με μπροστάρη τον ίδιο τον Περιφερειάρχη, Δημήτρη Κουρέτα, για την προώθηση δράσεων που θα θωρακίσουν την κοινωνία απέναντι στην έμφυλη βία.

« Η ενίσχυση των μηχανισμών πρόληψης και ενημέρωσης είναι για μας προτεραιότητα που θα συμβάλει καθοριστικά στην αντιμετώπιση του φαινομένου και την προστασία των δικαιωμάτων των θυμάτων» σημείωσε η Αντιπεριφερειάρχης.  Επανέλαβε, τέλος, ότι η Περιφέρεια Θεσσαλίας θα συνεχίσει να εργάζεται αδιάκοπα για την προάσπιση της ασφάλειας και της αξιοπρέπειας κάθε πολίτη, προωθώντας συνεργασίες που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή και την ισότητα.