Η λάμψη του κενού και η σιωπή της σοφίας

 

Η επίδειξη πλούτου είναι από τα πιο ηχηρά αλλά και τα πιο κούφια φαινόμενα της εποχής μας. Άνθρωποι που αποκτούν χρήματα, είτε με κόπο είτε τυχαία, είτε δίκαια είτε σκοτεινά, σπεύδουν να τα μετατρέψουν σε θέαμα. Πανάκριβα αυτοκίνητα, φεράρι και πόρσε που γυαλίζουν περισσότερο από την ψυχή του ιδιοκτήτη τους, ρούχα-σύμβολα, αντικείμενα που δεν υπηρετούν καμία ανάγκη παρά μόνο το βλέμμα του άλλου. Δεν πρόκειται για απόλαυση, αλλά για διακήρυξη. Δεν πρόκειται για χαρά, αλλά για κραυγή.

Κι όμως, αυτό που νομίζουν ότι επιδεικνύουν ως πλούτο, είναι στην πραγματικότητα η φτώχεια τους. Ψυχική φτώχεια. Φτώχεια αυτοκυριαρχίας, μέτρου και εσωτερικής γαλήνης. Όποιος χρειάζεται να φωνάξει ότι είναι πλούσιος, είναι επειδή μέσα του φοβάται πως δεν αξίζει. Η επίδειξη δεν είναι δύναμη, είναι άμυνα. Είναι το περίβλημα ενός κενού που ζητά απεγνωσμένα επιβεβαίωση.

Η κομπορρημοσύνη γίνεται τότε τρόπος ύπαρξης. Το αυτοκίνητο δεν είναι μέσο μετακίνησης αλλά προέκταση του εγώ. Το τιμόνι γίνεται σκήπτρο, η ταχύτητα υποκατάστατο ελέγχου, ο θόρυβος της μηχανής κάλυμμα της εσωτερικής σιωπής που τρομάζει. Όλα μιλούν για συμπλέγματα, κατωτερότητας, ανασφάλειας, φόβου μήπως κάποιος δει πίσω από το λαμπερό περίβλημα και ανακαλύψει την ένδεια νοήματος.

Σε πλήρη αντίστιξη στέκει ο Ηράκλειτος. Γόνος βασιλικής οικογένειας, κληρονόμος εξουσίας και πλούτου, αρνήθηκε το βασίλειο και τα προνόμια. Δεν τον γοήτευσε η λάμψη, αλλά η αλήθεια. Έζησε λιτά, σχεδόν πάμφτωχα, όχι από ανάγκη αλλά από επιλογή. Γιατί είχε κατανοήσει κάτι που οι επιδεικτικοί πλούσιοι αγνοούν, ότι ο πραγματικός πλούτος δεν συσσωρεύεται, αλλά κατακτιέται εσωτερικά.

Ο Ηράκλειτος δεν είχε ανάγκη να αποδείξει τίποτα σε κανέναν. Η γνώση του, η σοφία του, η βαθιά κατανόηση του λόγου και της ροής των πραγμάτων ήταν αρκετές. Εκείνος που γνωρίζει, σιωπά. Εκείνος που είναι πλήρης, δεν επιδεικνύεται. «Πλούτος ψυχής», θα μπορούσε να πει κανείς, είναι η ικανότητα να ζεις με λίγο και να σκέφτεσαι βαθιά.

Ίσως λοιπόν το ερώτημα δεν είναι ποιος έχει περισσότερα, αλλά ποιος χρειάζεται λιγότερα. Γιατί ο αληθινά πλούσιος άνθρωπος δεν ξεχωρίζει από όσα δείχνει, αλλά από όσα μπορεί να στερηθεί χωρίς να χάσει τον εαυτό του. Και εκεί, μπροστά στη σιωπηλή σοφία του Ηράκλειτου, οι μηχανές των φεράρι σωπαίνουν.

Απεβίωσε η Παρασκευή Σταμούλη

 

Απεβίωσε η συγχωριανή μας Παρασκευή συζ. Κωνσταντίνου Σταμούλη, το Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 2025, σε ηλικία 77 ετών.

Η Παρασκευή Σταμούλη, το γένος Προκοπίου Ξυφαλή, γεννήθηκε το 1948 στην Καρδιτσομάγουλα Καρδίτσας. Παντρεύτηκε με τον Κωσταντίνο Σταμούλη του Βασιλείου και απόχτησαν τρία παιδιά, το Βασίλη, την Βίκη και τον Μάριο.

Η εξόδιος ακολουθία θα γίνει την Δευτέρα 15 – 12 – 2025 και ώρα 2.30μ.μ., στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Βαλτινού Τρικάλων.

Παρακαλούνται οι συγγενείς και φίλοι να προσέλθουν και συνοδεύσουν την εκφορά της.

Σημ. 1) Η σορός θα μεταφερθεί στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Βαλτινού Τρικάλων, την Δευτέρα 15– 12 – 2025και ώρα 2.00 μ.μ.

Θεσμικός Εκσυγχρονισμός Ασφαλιστικών Ταμείων στην Ψηφιακή Οικονομία

 Άρθρο του Δημήτρη Τσιγάρα

Η αλματώδης ανάπτυξη της τεχνολογίας και, ιδίως, της Τεχνητής Νοημοσύνης μεταβάλλει ριζικά τις παραγωγικές και κοινωνικές δομές. Στον ορίζοντα διαγράφεται ένα παράδοξο: το συνολικό κέρδος των οικονομιών αναμένεται να αυξάνεται, ενώ η ανάγκη για ανθρώπινη εργασία θα μειώνεται. Η αυτοματοποίηση διαδικασιών, η ρομποτική και τα συστήματα μηχανικής μάθησης ήδη αντικαθιστούν όλο και περισσότερες μορφές ανθρώπινου κόπου, όχι μόνο χειρωνακτικές αλλά και γνωστικές. Η τάση αυτή δεν είναι πρόσκαιρη, αποτελεί προάγγελο μιας νέας οικονομικής εποχής, όπου η παραγωγικότητα αποσυνδέεται σταδιακά από την ανθρώπινη εργασία.

Μπροστά σε αυτήν την ιστορική μετάβαση, τα κράτη καλούνται να επανεξετάσουν θεμελιώδεις αρχές του κοινωνικού τους συμβολαίου. Το παραδοσιακό μοντέλο, όπου η εργασία αποτελεί τη βασική πηγή εισοδήματος, κοινωνικής ένταξης και χρηματοδότησης των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, τρίζει. Όσο η αξία παράγεται ολοένα και περισσότερο από μηχανές, αλγορίθμους και αυτόνομα συστήματα, ο αριθμός των εργαζομένων που θα μπορούν να στηρίζουν με τις εισφορές τους τα ασφαλιστικά ταμεία θα μειώνεται. Αν η χρηματοδότηση των ταμείων παραμείνει δεμένη αποκλειστικά με την εργασία, τότε η κοινωνική συνοχή κινδυνεύει.

Γι’ αυτό και γεννιέται η ανάγκη για μια βαθιά μεταρρύθμιση. Να μετατοπιστεί η βάση της κοινωνικής ασφάλισης από την εργασία στο κέρδος. Με άλλα λόγια, οι οικονομικές απολαβές που προκύπτουν από την τεχνολογική πρόοδο, και που συχνά συσσωρεύονται σε μεγάλες επιχειρήσεις με υψηλά περιθώρια κέρδους, οφείλουν να επιστρέφουν στην κοινωνία με έναν πιο άμεσο και δίκαιο τρόπο. Αντί οι εισφορές να βαρύνουν κατεξοχήν τον εργαζόμενο και τον εργοδότη ως προς τον μισθό, θα πρέπει να προκύπτουν από τα πραγματικά κέρδη που παράγει το σύστημα παραγωγής συνολικά.

Μια τέτοια μετατόπιση δεν αποτελεί απλώς διορθωτικό μέτρο αλλά νέα θεμελίωση της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν εργάζεται, δεν συνταξιοδοτείται και δεν έχει κοινωνικές ανάγκες, όμως παράγει αξία. Αν αυτή η αξία παραμένει ανεξέλεγκτα ιδιωτική, τότε ο κοινωνικός ιστός θα αποδυναμωθεί, ενώ η ανισότητα θα ενταθεί. Αντίθετα, αν η τεχνολογική πρόοδος ληφθεί ως κοινό αγαθό, ως αποτέλεσμα της συσσωρευμένης ανθρώπινης γνώσης και των δημόσιων επενδύσεων σε έρευνα και εκπαίδευση, τότε είναι λογικό το παραγόμενο κέρδος να ενισχύει τους θεσμούς κοινωνικής ασφάλισης που προστατεύουν όλους τους πολίτες.

Επιπλέον, ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα. Σε μια εποχή όπου η επαγγελματική αβεβαιότητα αυξάνεται και η εργασία κατακερματίζεται, η κοινωνική ασφάλιση που βασίζεται στο κέρδος και όχι στον μισθό επιτρέπει ευελιξία, αμεσότερη πρόσβαση σε παροχές και μειώνει τις ανισότητες ανάμεσα σε εργαζόμενους και ανέργους. Παράλληλα, δίνει στα κράτη τη δυνατότητα να σχεδιάσουν νέα κοινωνικά προγράμματα, όπως εισόδημα βασικής διαβίωσης, εκπαίδευση επανακατάρτισης ή υποστήριξη δημιουργικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων που δεν ανταμείβονται επαρκώς από την αγορά.

Συνεπώς, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς τεχνολογική επανάσταση, είναι κοινωνική πρόκληση. Η πρόκληση αυτή απαιτεί θεσμική φαντασία και πολιτική βούληση. Όσο η εργασία παύει να είναι ο κεντρικός μοχλός της παραγωγικής διαδικασίας, τόσο περισσότερο το κοινωνικό κράτος οφείλει να στηρίζεται σε νέες πηγές χρηματοδότησης που αντικατοπτρίζουν την πραγματική παραγωγή πλούτου. Η μετάβαση από ασφαλιστικά ταμεία που βασίζονται στην εργασία σε ταμεία που βασίζονται στο κέρδος δεν είναι μια ουτοπική ιδέα, είναι μια αναγκαιότητα που προκύπτει από τη λογική της ίδιας της τεχνολογικής εξέλιξης.

Σε τελική ανάλυση, ο στόχος δεν είναι να προστατευτεί απλώς ο εργαζόμενος, αλλά να προστατευτεί η κοινωνία στο σύνολό της. Η τεχνολογία πρέπει να λειτουργεί ως μοχλός προόδου και όχι ως παράγοντας αποκλεισμού. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν το κράτος και οι θεσμοί του επαναπροσδιορίσουν τον τρόπο με τον οποίο νοηματοδοτούν την αξία και διαχειρίζονται το κέρδος προς όφελος όλων. Με αυτόν τον τρόπο, το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν θα είναι απλώς περισσότερο αποδοτικό, αλλά και δίκαιο.