Η Δίκη της Μεγάλης Πλημμύρας (Βαλτινιώτικο παραμύθι)

 

Μια φορά κι έναν καιρό, στο Βαλτινό, οι άνθρωποι ζούσαν ήρεμα, με το χώμα να τους θρέφει και τον ουρανό να τους σκεπάζει. Ένα φθινοπωρινό πρωί, μετά από μια ολονύχτια καταιγίδα, ξύπνησαν και βρήκαν το χωριό τους μούσκεμα μέχρι το κόκαλο. Τα σπίτια είχαν πάρει νερά, οι δρόμοι είχαν γίνει ρυάκια και τα χωράφια έμοιαζαν με μικρές λίμνες.

Ο θυμός δεν άργησε να φουντώσει.
- Δεν πάει άλλο! φώναξαν οι κάτοικοι στην πλατεία.
- Κάποιος πρέπει να πληρώσει για το κακό που μας βρήκε!

Και καθώς γύριζαν το βλέμμα τους τριγύρω, είδαν τις στάλες που ακόμη έσταζαν από τις στέγες, τον Παλιοπόταμο που γουργούριζε πιο φουσκωμένος από ποτέ και το Νερό που κυλούσε μέσα στα σοκάκια σαν να μην είχε φρένο.

Αποφάσισαν λοιπόν, σε μια παράξενη σύμπνοια θυμού, να κατηγορήσουν τη Βροχή, το Νερό και τον Παλιοπόταμο. Κι επειδή στο Βαλτινό όλα μπορούν να συμβούν, ιδίως όταν η αλληγορία ζητά να γίνει ιστορία, έστησαν ένα πραγματικό δικαστήριο για τη Δίκη της Μεγάλης Πλημμύρας.

Η Δίκη Αρχίζει

Ο δικαστής ήταν ένας γέρος πλάτανος, σοφός όσο λίγοι. Στεκόταν στο κέντρο της πλατείας, με τα κλαδιά του ανοιχτά σαν αγκαλιά και τα φύλλα του να ψιθυρίζουν αποφθέγματα που είχε μάθει από τους ανέμους.

- Η δίκη αρχίζει, είπε με βροντερή φωνή.
- Πρώτη κατηγορούμενη: η Βροχή. Τι έχεις να πεις για τις πράξεις σου;

Η Βροχή, μια γκρίζα κυρία με φόρεμα από σύννεφα και πέπλο από υδρατμούς, στάθηκε μπροστά.

- Σεβαστέ δικαστή, άνθρωποι του Βαλτινού, είπε απαλά, εγώ πάντα το ίδιο κάνω: πέφτω από τον ουρανό, δίνω ζωή στη γη, δροσίζω τα δέντρα, γεμίζω τα πηγάδια. Δεν είχα πρόθεση να σας κάνω κακό.

- Μα έριξες πολύ νερό! φώναξε ένας χωρικός.
- Ασύστολα! πρόσθεσε μια γριά.

Η Βροχή ανασήκωσε το σύννεφο-ώμο της.
- Δεν έριξα περισσότερο επειδή το ήθελα. Η κλιματική αλλαγή με αναγκάζει. Οι άνεμοι είναι αλλοπρόσαλλοι, οι θερμοκρασίες παράξενες. Με σπρώχνουν και με αναποδογυρίζουν. Ρωτήστε το Νερό. Αυτό ας σας πει πώς βρέθηκε τόσο πολύ και τόσο απότομα εδώ.

Το Νερό στο Βήμα

Το Νερό, ένα αγόρι διάφανο με κυματιστά μαλλιά, ανέβηκε στο βήμα και έσταξε έναν αναστεναγμό.

- Εγώ πάντα ακολουθώ τον δρόμο μου, είπε. Από το βουνό κατηφορίζω στο χωριό, περνώ μέσα από το χώμα που με πίνει σιγά-σιγά και έπειτα βρίσκω τον Παλιοπόταμο και τον συντροφεύω μέχρι πέρα μακριά. Δεν άλλαξα τίποτα. Το έδαφος όμως δεν με πρόλαβε αυτή τη φορά. Ήμουν πάρα πολύς, πάρα πολύ γρήγορος. Ήμουν σαν να με κυνηγούσε κάποιος.

- Και σε κυνηγούσε; ρώτησε ο γέρος πλάτανος.
- Ναι, ψιθύρισε το Νερό. Με κυνηγούσε η αλλαγή. Οι άνθρωποι έκοψαν δέντρα, έστρωσαν τσιμέντα, στέγνωσαν τα ρυάκια. Δεν υπήρχαν τόποι να απλωθώ, να ησυχάσω. Έτσι έτρεξα, έτρεξα και πλημμύρισα.

Ο Παλιοπόταμος Απολογείται

Ο Παλιοπόταμος, κουρασμένος και θολός, στάθηκε μπροστά στο δικαστήριο. Η φωνή του έτρεμε σαν τις παλιές πέτρες της κοίτης του.

- Εγώ χρόνια και χρόνια υπηρετώ αυτόν τον τόπο, είπε. Κουβαλώ νερό, θρέφω καλαμιώνες, τραγουδώ στις όχθες. Πάντα κρατούσα το Νερό μέσα στα όριά μου. Αλλά αυτή τη φορά…

Έκλεισε τα μάτια και αναστέναξε βαθιά.
- Αυτή τη φορά ήταν σαν να ήρθε χείμαρρος από άλλον κόσμο. Η ορμή του δεν χωρούσε στα παλιά μου τοιχώματα. Πώς να κρατήσω τόσο θυμό, τόσο φόρτο; Έσπασα κι εγώ, δεν άντεξα.

Ένα παιδί από το ακροατήριο, που είχε δει το λασπωμένο σπίτι του να καταρρέει, ρώτησε:
- Και φταις ή δεν φταις;

- Φταίω όσο φταίει ένα γέρικο άλογο που δεν μπορεί να σηκώσει υπερβολικό βάρος, απάντησε ο Παλιοπόταμος.

Η Απόφαση του Πλάτανου

Ο πλάτανος σιώπησε για λίγο. Τα φύλλα του αναδεύτηκαν σαν να συζητούσαν με τον άνεμο. Όλοι περίμεναν, άνθρωποι και στοιχεία της φύσης μαζί.

Τότε μίλησε.
- Άκουσα όλους με προσοχή. Βροχή, Νερό, Παλιοπόταμε… κάνετε όλοι το χρέος σας όπως πάντα. Δεν είστε εσείς οι ένοχοι.

Ανασηκώθηκε μεγαλόπρεπα, και τα κλαδιά του έγειραν προς τους ανθρώπους.
- Εσείς, άνθρωποι του Βαλτινού, είστε οι μεγάλοι φταίχτες. Με τις άλογες και αλόγιστες δραστηριότητές σας καταστρέψατε το περιβάλλον. Κόψατε δάση, μπαζώσατε ρέματα, χτίσατε εκεί όπου η φύση ήθελε να ανασαίνει. Αλλάξατε τις κλιματικές συνθήκες, κάνατε τη Βροχή ασυγκράτητη, το Νερό απελπισμένο και τον Παλιοπόταμο ανήμπορο.

Έπεσε σιωπή.
Ο πλάτανος συνέχισε:
- Αν θέλετε να μη σας ξαναβρεί τέτοιο κακό, φροντίστε τη γη σας. Φυτέψτε δέντρα, ανοίξτε ρέματα, σεβαστείτε το ποτάμι και τη διαδρομή του. Η φύση δεν εκδικείται, απλώς αντανακλά ό,τι της δίνετε.

Και από τότε…

Οι κάτοικοι του Βαλτινού έσκυψαν το κεφάλι. Κι εκείνη τη μέρα πήραν μια μεγάλη απόφαση: να συμφιλιωθούν με τη φύση. Άρχισαν να καθαρίζουν τον Παλιοπόταμο, να φυτεύουν πλατάνια και ιτιές, να φτιάχνουν μονοπάτια για το Νερό και να καλωσορίζουν τη Βροχή με ευγνωμοσύνη, αλλά και προετοιμασία.

Και κάπως έτσι, με τη δίκη που έγινε παραμύθι και με το παραμύθι που έγινε μάθημα, το Βαλτινό ξαναβρήκε την αρμονία του.

Γιατί, όπως λέει κι ο γέρος πλάτανος όταν φυσάει ο αγέρας μέσα στα φύλλα του:
«Η φύση δε μας ανήκει. Εμείς ανήκουμε σε αυτήν.»

Άμεσες παρεμβάσεις στο Βαλτινό ενόψει της κακοκαιρίας – Θωρακίζεται ο Παλιοπόταμος μετά τον κόκκινο συναγερμό

 

Μετά την πρόβλεψη για επιδείνωση του καιρού και την έκδοση κόκκινου συναγερμού από την Πολιτική Προστασία για τη Θεσσαλία, οι αρμόδιες αρχές κινητοποιήθηκαν άμεσα προκειμένου να θωρακίσουν τα πιο ευάλωτα σημεία της περιοχής. Στο Βαλτινό, η Τοπική Κοινότητα, ο Δήμος και η Περιφέρεια προχώρησαν σε στοχευμένες παρεμβάσεις, δίνοντας προτεραιότητα στη διάνοιξη της κοίτης του ποταμού Παλιοπόταμου.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο σημείο της γέφυρας προς την έξοδο του χωριού Δενδροχωρίου, όπου διαχρονικά παρουσιάζονται προβλήματα λόγω του περιορισμένου ανοίγματος. Συνεργεία με σκαπτικά μηχανήματα προχώρησαν στον εκτεταμένο καθαρισμό χόρτων, καλαμιών, βατών και φερτών υλικών, ώστε να αυξηθεί η χωρητικότητα του ποταμιού και να μειωθεί ο κίνδυνος υπερχείλισης.

Οι εργασίες κρίθηκαν αναγκαίες για την άμεση ενίσχυση της αντιπλημμυρικής προστασίας ενόψει των έντονων καιρικών φαινομένων που αναμένονται.

Ο Πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Βαλτινού κ. Βάιος Τσιγάρας εξέφρασε τις θερμές του ευχαριστίες προς την αντιπεριφερειάρχη κα. Χρύσα Ντιντή και την αντιδήμαρχο κα. Ελένη Πούλιου για τη συμβολή τους στη θωράκιση του χωριού. Τόνισε ότι η συνεργασία των αρχών ήταν καθοριστική ώστε το Βαλτινό να προετοιμαστεί αποτελεσματικά για την κακοκαιρία και για τυχόν προβλήματα που ενδέχεται να προκύψουν.

Το δίκιο των αγροτών

 

Κάθε φορά που οι αγρότες βγαίνουν στον δρόμο, η κοινωνία καλείται να κοιτάξει πίσω από τα προϊόντα που θεωρεί αυτονόητα και να δει τις ζωές που τα παράγουν. Οι κινητοποιήσεις τους δεν είναι μόνο αντίδραση, αλλά μια υπενθύμιση. Μας θυμίζουν πως η γη δεν καλλιεργείται με θεωρίες αλλά με κόπο, ρίσκο και μια πίστη που ανανεώνεται κάθε άνοιξη.

Το δίκιο των αγροτών πηγάζει από το απλό και θεμελιώδες: χωρίς αυτούς, ο κύκλος της ζωής που συντηρεί τις κοινωνίες διακόπτεται. Κι όμως, πολλές φορές βρίσκονται στη σκιά, παλεύοντας με τιμές που δεν καλύπτουν τα έξοδα, με καιρούς που αγριεύουν, με αγορές που αλλάζουν χωρίς να τους ρωτούν.

Οι κινητοποιήσεις των αγροτών έχουν πάντα έναν διπλό χαρακτήρα, είναι κραυγή για το παρόν και αγωνία για το μέλλον. Δεν αφορούν μόνο τους ίδιους, αλλά και τα παιδιά τους, αν θα συνεχίσουν ή αν θα εγκαταλείψουν τα χωράφια που πέρασαν από γενιά σε γενιά. Αν ο τόπος τους θα παραμείνει ζωντανός ή θα αδειάσει από ανθρώπους, αφήνοντας πίσω μόνο χωράφια χωρίς καλλιεργητές και χωριά χωρίς ζωή.

Υπάρχει, βέβαια, και κάτι πιο βαθύ, στις κινητοποιήσεις των αγροτών κρύβεται μια υπαρξιακή υπενθύμιση για όλους μας. Τι σημαίνει δίκιο τελικά; Είναι μόνο νούμερα, επιδοτήσεις, κανονισμοί; Ή είναι η ισορροπία ενός ολόκληρου τρόπου ζωής; Το δίκιο δεν μετριέται εύκολα, το νιώθεις όταν λείπει. Κι όταν ένας αγρότης λέει πως «δεν βγαίνει», δεν μιλά απλώς για οικονομικά, μιλά για την αξιοπρέπειά του, για τη δυνατότητα να ζήσει από την εργασία του χωρίς να νιώθει ότι προδίδει τον ίδιο του τον τόπο.

Σε έναν κόσμο που τρέχει προς το ψηφιακό και το αστικό, οι αγρότες κρατούν μια άλλη αλήθεια, ότι η ζωή βασίζεται ακόμη στη γη, στον σπόρο, στο νερό, στην ηρεμία των εποχών. Αν χαθεί αυτή η αλήθεια, δεν θα το καταλάβουμε αμέσως, θα το καταλάβουμε όταν θα είναι πια αργά.

Γι’ αυτό οι κινητοποιήσεις των αγροτών είναι κάτι περισσότερο από διαμαρτυρία. Είναι μια στιγμή εθνικής ενδοσκόπησης. Μας ρωτούν:
Τι βάρος έχει η τροφή; Τι αξία έχει η ύπαιθρος; Τι ρόλο θέλουμε για αυτούς που κρατούν όρθιο το πιο παλιό επάγγελμα του κόσμου;

Εκεί, ανάμεσα στα τρακτέρ και στα πανό, κρύβεται ένα αίτημα που αφορά όλους μας:
να μην αφήσουμε τη γη και τους ανθρώπους της να γίνουν μια υποσημείωση της προόδου, αλλά θεμέλιο ενός μέλλοντος πιο δίκαιου, ανθρώπινου και βιώσιμου.