«Η Άσφαλτος και το Ρεύμα» (της Ρούλας Σταυρέκα)

 

Ήταν αρχές καλοκαιριού του 1968 όταν ακούσαμε τον θόρυβο από μακριά, να ανεβαίνει τον δρόμο με βουή που δεν είχαμε ξανακούσει στο Βαλτινό. Ήρθαν μεγάλα φορτηγά γεμάτα άμμο και την άδειαζαν σε μικρούς σωρούς, κατά μήκος του κεντρικού δρόμου. Σηκωνόταν σκόνη, άσπρη, λεπτή σαν αλεύρι, και τα παιδιά τρέχαμε να χωθούμε μέσα, να πατάμε με τα γυμνά μας πόδια την άμμο που καιγόταν από τον ήλιο.

— Θα φτιάξουν τον δρόμο, είπε ο πατέρας με τα μάτια του να γελούν.

Ήταν να γίνει δρόμος σύγχρονος, μεγάλος, με άσφαλτο, όπως λέγανε. Ήρθαν τα γκρέιτερ με τις μεγάλες σιδερένιες λεπίδες που έσπρωχναν χώματα, οι πατόζες, τα φορτηγά. Μέρα με τη μέρα, η δημοσιά άλλαζε μορφή μπροστά μας, φάρδυνε, ίσιωνε, καθάριζε.

Κι όταν έστρωσαν καλά την άμμο, ήρθε εκείνο το άλλο φορτηγό, που έριχνε ένα καυτό, μαύρο υγρό που έβραζε κάτω από τον ήλιο. Μύριζε πίσσα, πικρή, αλλά εμάς μας φαινόταν ωραία μυρωδιά γιατί ήταν μυρωδιά καινούργιου. Κανείς δεν περπατούσε πάνω στην πίσσα, μα στεκόμασταν στην άκρη και κοιτούσαμε το μαύρο ποτάμι να απλώνεται.

Όταν τελείωσε, ο δρόμος έμοιαζε καθρέφτης. Φαρδύς, λείος, χωρίς κουρνιαχτό το καλοκαίρι και χωρίς λάσπη τον χειμώνα. Πόσο όμορφο έδειχνε το χωριό μας τώρα! Τα σπίτια έμοιαζαν πιο περιποιημένα, κι οι αυλές καθάριζαν πιο εύκολα, δίχως τις λάσπες που έφερναν τα πόδια μας.

Δεν πέρασε καιρός και ήρθε το αστικό λεωφορείο στο χωριό. Επεκτάθηκε η γραμμή, είπε ο πρόεδρος με περηφάνια, και τώρα δεν θα κατεβαίναμε με τα κάρα και τα ποδήλατα στα Τρίκαλα. Θα πηγαίναμε με το αστικό, κάθε πρωί στις οκτώ και το μεσημέρι στις τρεις.

Κάθε Δευτέρα, το λεωφορείο γέμιζε ασφυκτικά. Μανάδες με παιδιά, άντρες με σακιά στα χέρια, γέροι με μπαστούνια, όλοι με τη λαχτάρα να πάνε στην πόλη για το παζάρι. Η μάνα μου έπαιρνε μαζί τις κότες της μέσα σε ένα μεγάλο καλάθι που κουνιόντουσαν, κακαρίζοντας όλη την ώρα. Πλάι τους, ένα σακί με δύο γουρουνάκια που έσκουζαν σαν να τα έσφαζαν. Οι γυναίκες γελούσαν και κουνούσαν τα κεφάλια τους, μα ήταν όλα τόσο φυσικά τότε.

Η μάνα πουλούσε αυγά και τις δύο κότες στο παζάρι και γύριζε με ψώνια: σαπούνια, μακαρόνια, λίγο καφέ, μερικές φορές και μορταδέλα. Τι νόστιμη που μας φαινόταν εκείνη η μορταδέλα! Την τρώγαμε με τον αδερφό μου καθισμένοι στο πεζούλι, μοιράζοντας το κομμάτι με προσοχή για να μην τελειώσει γρήγορα.

Ήταν η εποχή που όλα άλλαζαν γρήγορα. Την βλέπαμε την αλλαγή, την ζούσαμε, και ας μη το καταλαβαίναμε τότε πως ήταν ιστορία.

Μια μέρα, ήρθε ο παππούς Χρήστος φουριόζος.

— Τα μάθατε τα νέα; φώναξε.

— Τι έγινε; ρώτησε ο πατέρας.

— Έρχεται η ΔΕΗ, μας φέρνουν το ρεύμα!

Χαρήκαμε όλοι, γιατί το ρεύμα είχε σταματήσει το προηγούμενο καλοκαίρι στο διπλανό χωριό και μετά ήρθε ο χειμώνας και έμεινε εκεί. Τώρα ήρθε και η σειρά μας.

Ήρθαν φορτηγά με κολώνες και σύρματα. Οι εργάτες έσκαβαν αυλάκια, έστηναν στύλους, περνούσαν καλώδια. Στα σπίτια, οι ηλεκτρολόγοι τοποθετούσαν διακόπτες, λάμπες και πρίζες. Μια μέρα, άναψε το φως και φώτισε κάθε δωμάτιο. Το χωριό έλαμπε τα βράδια, εκεί που πριν δεν έβλεπες τίποτα, μόνο τα αστέρια.

Ύστερα ήρθαν τα ψυγεία, τα πλυντήρια, οι τηλεοράσεις. Κι η ζωή, που έμοιαζε ίδια κάθε μέρα, τώρα γινόταν πιο εύκολη, πιο φωτεινή, πιο όμορφη. Και κάθε βράδυ, όταν έβλεπα το φως να βγαίνει απ’ τα παράθυρα των σπιτιών, καταλάβαινα πως το Βαλτινό είχε πια αλλάξει για πάντα.

Ένα διοικητικό τεκμήριο που φωτίζει την ιστορική ταυτότητα του Βαλτινού (1960)

 

Η επίσημη διοικητική αλληλογραφία που ακολουθεί αποτελεί ένα εξαιρετικά πολύτιμο τεκμήριο για την ιστορία του Βαλτινού και τη λειτουργία των κοινοτικών θεσμών κατά τα μέσα του 20ού αιώνα. Πρόκειται για το έγγραφο διορισμού του Αντωνίου Κων. Τσιγάρα στη θέση του τακτικού αγροφύλακα της περιοχής, εκδοθέν από το Αγρονομείο Τρικάλων στις 4 Μαΐου 1960. Μέσα από την τυπολογία, τη γλώσσα και τις λεπτομερείς διαδικαστικές οδηγίες που περιλαμβάνει, αναδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο οργανωνόταν η αγροτική ασφάλεια, η κοινοτική εποπτεία και η προστασία των καλλιεργειών σε μια εποχή όπου ο ρόλος του αγροφύλακα υπήρξε καθοριστικός για την εύρυθμη καθημερινότητα των αγροτικών οικισμών.

Πέρα από την προφανή ιστορική του αξία, το έγγραφο φωτίζει πτυχές της κοινωνικής ζωής, της διοικητικής δομής και των θεσμικών σχέσεων ανάμεσα στο Κράτος, τη Νομαρχία και την κοινότητα του Βαλτινού. Αποτελεί έτσι ένα ζωντανό ίχνος μνήμης που συνδέει τις νεότερες γενιές με έναν κόσμο όπου το κοινοτικό αίσθημα, η ευθύνη και η προσωπική τιμή κατείχαν κεντρική θέση στην τοπική ζωή. Ως τεκμήριο, διασώζει όχι μόνο μια υπηρεσιακή πράξη, αλλά και το πνεύμα μιας ολόκληρης εποχής.

Το έγγραφο αναφέρει τα εξής:

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΑΓΡΟΝΟΜΕΙΟΝ Τρικάλων

Εν Τρικάλοις τη 4 Μαΐου 1960

Αριθ. Πρωτ. 685

ΠΡΟΣ

Τον κ. Αντώνιον Κων. Τσιγάραν

Εις Βαλτινόν

Ανακινούμεν υμίν ότι δια της υπ’ αρίθ. 15.082 της 4^ης Μαΐου 1960 αποφάσεως του Νομάρχου Τρικάλων διωρισθήτε τακτικός αγροφύλαξ της περιοχής Βαλτινού επί τριετεί θητεία και μηνιαίω μισθώ δραχμών 771 καταβαλλομένω υμίν εκ του Λογαριασμού Αγροφυλακής, τοποθετούμεν δε υμάς εις την κτηματικήν θέσιν Β΄ ως ειδικώτερον τα όρια ταύτης διαγράφονται εν τη υπ’ αρίθ. 8 της 30 Μαΐου 1938 αποφάσει του Κοινοτικού Συμβουλίου Βαλτινού.

Παρακαλείσθε  όθεν όπως εντός δέκα (10) το βραδύτερον ημερών από της κοινοποιήσεως υμίν του παρόντος προσέλθήτε ενώπιον ημών και υποβληθήτε εις την νενομισμένην ορκωμοσίαν (άλλος θα θεωρηθήτε αποποιηθείς τον διορισμόν), εντός δε τριών (3) το βραδύτερον ημερών από της ορκωμοσίας σας αναλάβητε τα καθήκοντά σας εμφανιζόμενος προς τούτο ενώπιον ημών, άλλως θέλετε θεωρηθή παραιτηθείς της υπηρεσίας.

Ο ΑΓΡΟΝΟΜΟΣ Τρικάλων

(Σφραγίδα - Υπογραφή)

Τω εκοινοποιήθη την 6/5/1960

Ωρκίσθη την 6/5/1960

Ανέλαβε τα καθήκοντά του την 6/5/1960

Ο Αγρονόμος

(Σφραγίδα - Υπογραφή)