Τα ηρώα του Βαλτινού ως φορείς συλλογικής μνήμης

 Μελέτη του Δημήτρη Τσιγάρα

 

Η ιστορική μνήμη ενός τόπου δεν διασώζεται μόνο μέσα από τα αρχεία, τις προφορικές αφηγήσεις και τις οικογενειακές παραδόσεις, αλλά και μέσα από τα μνημεία που ο ίδιος ο τόπος υψώνει για να τιμήσει τους ανθρώπους του. Στο Βαλτινό, δύο χαρακτηριστικά ηρώα, διαφορετικά ως προς τη μορφή και τη χρονολογία τους, λειτουργούν ως σταθεροί φορείς της συλλογικής μνήμης και της ιστορικής συνείδησης της κοινότητας.

Το πρώτο, παλαιότερο μνημείο βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του ναού του Αγίου Αθανασίου και ανεγέρθηκε το 1954 από την τότε Κοινότητα Βαλτινού. Πρόκειται για έναν μαρμάρινο οβελίσκο, επιτύμβιας μορφής, τοποθετημένο πάνω σε τριμερές βάθρο, με πυραμιδοειδή απόληξη στην κορυφή. Στην προμετωπίδα του φέρει ανάγλυφη παράσταση δύο όπλων σε θέση χιαστί, πλαισιωμένων από δάφνινους κλάδους, σύμβολα της στρατιωτικής ανδρείας, της νίκης και της αιώνιας δόξας. Κάτω από την παράσταση αναγράφονται εγχάρακτα τα ονόματα των πεσόντων στους πολέμους της περιόδου 1912–1922.

Το μνημείο αυτό έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία, καθώς τα ονόματα που φέρει προέρχονται όχι μόνο από το Βαλτινό, αλλά και από την Κάτω Ελάτη και τη Φωτάδα, αφού κατά την περίοδο εκείνη οι οικισμοί αυτοί υπάγονταν στην ίδια κοινότητα. Με τον τρόπο αυτό, ο οβελίσκος δεν αποτελεί απλώς ένα ηρώο του χωριού, αλλά ένα κοινό μνημείο μνήμης για τρεις ιστορικά συνδεδεμένους οικισμούς.

Τριάντα ένα χρόνια αργότερα, το 1985, η κοινότητα ανήγειρε στην κεντρική πλατεία το νεότερο Ηρώον του Αγνώστου Στρατιώτη. Σε αντίθεση με τον κατακόρυφο χαρακτήρα του παλαιότερου οβελίσκου, το μνημείο αυτό αναπτύσσεται περισσότερο οριζόντια, ως μνημειακή εξέδρα και βωμός μνήμης. Μια μαρμάρινη πλάκα σε σχήμα ορθογωνίου παραλληλεπιπέδου τοποθετείται πάνω σε διώροφο λιθόκτιστο βάθρο τριγωνικής κάτοψης, επενδεδυμένο με επεξεργασμένους λίθους και μάρμαρο.

Στην πρόσοψη της πλάκας δεσπόζει εγχάρακτη παράσταση κόκκινης φλόγας και κλάδου δάφνης, συνοδευόμενη από την επιγραφή: «Στον Άγνωστο Στρατιώτη». Η φλόγα, σύμβολο της αδιάσβεστης μνήμης και της θυσίας, συνδέεται συμβολικά με τη φωτιά του Προμηθέα, την ευεργετική εκείνη δύναμη που χάρισε στον άνθρωπο τη δυνατότητα να δημιουργήσει πολιτισμό. Ο δάφνινος κλάδος, ως διαχρονικό σύμβολο ειρήνης, τιμής και νίκης, υπογραμμίζει την αιωνιότητα της μνήμης των πεσόντων.

Η θέση του νεότερου μνημείου στην πλατεία του χωριού προσδίδει σε αυτό έναν ιδιαίτερα δημόσιο και τελετουργικό χαρακτήρα. Εκεί πραγματοποιούνται οι επίσημες τελετές κατά τις εθνικές επετείους, με καταθέσεις στεφάνων από τις τοπικές αρχές, τους φορείς και τους μαθητές των σχολείων. Έτσι, το ηρώο παραμένει ζωντανό μέσα στη συλλογική εμπειρία της κοινότητας.

Τα δύο μνημεία, παρά τις μορφολογικές τους διαφορές, λειτουργούν συμπληρωματικά. Το πρώτο διασώζει τη μνήμη των ονομαστικά γνωστών πεσόντων μιας συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου. Το δεύτερο αποδίδει τιμή σε όλους εκείνους τους ανώνυμους στρατιώτες που θυσιάστηκαν για την πατρίδα. Μαζί συνθέτουν ένα ενιαίο τοπίο ιστορικής μνήμης, μέσα από το οποίο το Βαλτινό διατηρεί ζωντανή τη σχέση του με το παρελθόν, την ιστορία και τις θυσίες των ανθρώπων του. 

Το μνημείο ηρώων πεσόντων στον ναό Αγίου Αθανασίου Βαλτινού 

Αρχιτεκτονική και μορφολογική περιγραφή

Το μνημείο ηρώων πεσόντων του Βαλτινού βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του ναού του Αγίου Αθανασίου και αποτελεί ένα σημαντικό τοπόσημο ιστορικής μνήμης για την τοπική κοινότητα. Η θέση του στον εκκλησιαστικό περίβολο ενισχύει τον συμβολικό του χαρακτήρα, συνδέοντας τη συλλογική μνήμη των πεσόντων με τον ιερό χώρο της κοινότητας και την έννοια της αιώνιας ανάπαυσης.

Αρχιτεκτονικά, το μνημείο ανήκει στην τυπολογία του οβελίσκου - επιτύμβιας αναμνηστικής στήλης, μορφή ιδιαίτερα διαδεδομένη στα ηρώα των ελληνικών κοινοτήτων του 20ού αιώνα.

1. Βάθρο – κρηπίδωμα

Η στήλη εδράζεται πάνω σε μαρμάρινο βάθρο τριών επιπέδων, το οποίο λειτουργεί ως κρηπίδωμα και προσδίδει μνημειακότητα στη σύνθεση.

Το βάθρο αποτελείται από τρεις διαδοχικές αναβαθμίδες:

μία ευρεία κατώτερη βάση

μία ενδιάμεση υπερυψωμένη βαθμίδα

μία άνω βάση στήριξης της στήλης

Η κλιμακωτή αυτή διάρθρωση ενισχύει την αίσθηση σταθερότητας και ανάτασης.

2. Κύριος κορμός – οβελίσκος

Το κυρίως σώμα του μνημείου είναι μια συμπαγής μαρμάρινη επιτύμβια στήλη, στενόμακης ορθογώνιας μορφής.

Η στήλη αναπτύσσεται κατακόρυφα με αυστηρή συμμετρία και θυμίζει απλοποιημένο οβελίσκο, σύμβολο μνήμης, δόξας και ανύψωσης της θυσίας.

Η μορφή της είναι: ορθογώνια σε όψη, στενή και επιμήκης, με κατακόρυφη ανάπτυξη, ελαφρά στένωση προς την κορυφή.

Η λιτότητα της μορφής υπηρετεί τον μνημειακό χαρακτήρα.

3. Απόληξη – πυραμοειδής κορυφή

Η κορυφή της στήλης καταλήγει σε πυραμοειδή απόληξη, χαρακτηριστικό στοιχείο της οβελισκικής μορφής.

Η πυραμιδοειδής στέψη: ολοκληρώνει αρμονικά την κατακόρυφη σύνθεση, προσδίδει ανοδική κίνηση και συμβολίζει την ανάταση της μνήμης προς το υπερβατικό.

Αυτό το στοιχείο ενισχύει την επιτύμβια και τιμητική διάσταση του μνημείου.

4. Ανάγλυφη προμετωπίδα

Στο ανώτερο τμήμα της κύριας όψης υπάρχει ανάγλυφη συμβολική παράσταση.

Η σύνθεση εικονίζει: δύο όπλα σε θέση χιαστί, πλαισιωμένα από δύο κλάδους δάφνης.

Η παράσταση είναι ιδιαίτερα εύγλωττη ως προς τον συμβολισμό της.

Τα χιαστί όπλα παραπέμπουν: στην πολεμική ανδρεία,  στην άμυνα της πατρίδας και στη γενναιότητα των πεσόντων.

Οι δάφνινοι κλάδοι, αειθαλείς και τιμητικοί, συμβολίζουν: τη νίκη, τη δόξα, την αιωνιότητα και την αθανασία της μνήμης.

Πρόκειται για μοτίβο με βαθιές ρίζες στην ελληνική μνημειακή παράδοση.

5. Επιγραφικό πεδίο

Κάτω από την ανάγλυφη παράσταση εκτείνεται το κύριο επιγραφικό πεδίο, όπου αναγράφονται εγχάρακτα τα ονόματα των πεσόντων των πολέμων 1912-1922, ως εξής: «ΚΟΙΝΟΤΗΣ ΒΑΛΤΣΙΝΟΥ ΟΙ ΕΝ ΠΟΛΕΜΟΙΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ 1912-1922

ΔΗΜ. ΣΤΕΦ. ΤΖΙΚΑΣ ΛΟΧΙΑΣ

ΚΩΝ. ΛΑΜΠ. ΣΤΑΥΡΕΚΑΣ ΔΕΚΑΝ.

ΗΛΙΑΣ ΔΗΜ. ΖΑΧΟΣ ΔΕΚΑΝ.

ΚΩΝ. ΔΗΜ. ΠΕΤΡΙΚΑΣ ΔΕΚΑΝ.

ΓΕΩΡΓ. ΔΗΜ. ΚΡΟΥΠΗΣ ΔΕΚΑΝ.

ΓΕΩΡΓ. ΚΩΝ. ΜΠΑΛΟΥΤΣΟΣ

ΣΠΥΡ. ΑΘΑΝ. ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ

ΙΩΑΝ. ΔΗΜ. ΒΟΤΣΙΟΣ

ΘΕΟΔ. ΓΕΩ. ΚΟΥΦΟΧΡΗΣΤΟΣ

ΝΙΚΟΛ. ΠΑΖΑΡΑΣ

ΔΗΜ. ΑΘΑΝ. ΣΚΑΠΕΤΗΣ

ΔΗΜ. ΚΩΝ. ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ

ΧΡΗΣΤ. ΔΗΜ. ΚΑΤΣΙΟΥΛΗΣ

ΝΙΚ. ΕΥΑΓ. ΖΑΧΑΡΑΚΗΣ

ΔΗΜ. ΚΩΝ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΣΤΕΡ. ΚΩΝ. ΚΥΡΙΑΚΟΣ

ΝΙΚ. ΘΕΟΔ. ΦΑΡΜΑΚΗΣ

ΔΗΜ. ΚΩΝ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΗΛΙΑΣ ΒΑΣ. ΧΟΥΤΑΣ

ΙΩΑΝ. ΑΘΑΝ. ΤΣΙΑΤΙΟΥΛΑΣ

ΒΑΣ. ΕΥΘ. ΑΚΡΙΒΟΣ

ΒΑΣ. ΕΥΑΓ. ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΟΣ

ΒΑΣ. ΑΠ. ΝΙΚΛΙΤΣΙΩΤΗΣ

ΑΝΑΣΤ. ΕΥΘ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ

ΒΑΣ. ΕΥΘ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ».

Η επιγραφή είναι οργανωμένη σε κατακόρυφες σειρές και περιλαμβάνει τόσο τους βαθμούς όσο και τα ονόματα των πεσόντων.

Η μορφή αυτή μετατρέπει το μνημείο σε λίθινο κατάλογο συλλογικής θυσίας.

6. Ιστορικός χαρακτήρας

Το μνημείο αναγέρθηκε το 1954 από την Κοινότητα Βαλτινού, προς τιμήν και ανάμνηση των πεσόντων της περιόδου 1912–1922.

Ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η τότε κοινότητα περιλάμβανε: το Βαλτινό, την Κάτω Ελάτη και τη Φωτάδα.

Γι’ αυτό και τα ονόματα που αναγράφονται στη στήλη προέρχονται και από τους τρεις οικισμούς, στοιχείο που προσδίδει στο μνημείο χαρακτήρα υπερτοπικής κοινοτικής μνήμης.

7. Αρχιτεκτονικός χαρακτήρας

Μορφολογικά το μνημείο μπορεί να χαρακτηριστεί ως:

νεοκλασικός κοινοτικός οβελίσκος, επιτύμβια τιμητική στήλη και ηρώο συλλογικής μνήμης.

Η σύνθεση είναι λιτή, αυστηρή και συμβολικά ισχυρή.

Συνδυάζει: κατακόρυφη μνημειακότητα, εικαστικό συμβολισμό, ιστορική επιγραφή και αποτελεί εξαιρετικό δείγμα τοπικής μνημειακής αρχιτεκτονικής της μεταπολεμικής περιόδου.

Ηρώον Αγνώστου Στρατιώτη στην κεντρική πλατεία Βαλτινού

 

Αρχιτεκτονική και μορφολογική περιγραφή

Στην κεντρική πλατεία του Βαλτινού δεσπόζει το νεότερο Ηρώον του Αγνώστου Στρατιώτη, το οποίο ανεγέρθηκε το 1985 από την Κοινότητα Βαλτινού, προς τιμήν και αιώνια μνήμη όλων των επώνυμων και ανώνυμων αγωνιστών του Α΄ και Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πρόκειται για ένα μνημείο δημόσιας μνήμης, σχεδιασμένο ώστε να λειτουργεί ως τόπος τιμής, τελετουργίας και εθνικής αναφοράς.

Η αρχιτεκτονική του σύνθεση συνδυάζει μνημειακή λιτότητα, γεωμετρική καθαρότητα και συμβολικό περιεχόμενο, ενταγμένα αρμονικά στον χώρο της πλατείας.

1. Κρηπίδωμα και χώρος πρόσβασης

Το μνημείο αναπτύσσεται πάνω σε ευρύ υπερυψωμένο πλάτωμα, το οποίο διαμορφώνει σαφώς έναν τελετουργικό χώρο συγκέντρωσης.

Στην πρόσοψη διακρίνεται ημικυκλικό πλατύσκαλο, επενδεδυμένο με μάρμαρο, το οποίο λειτουργεί ως μεταβατικός χώρος από την πλατεία προς το μνημείο.

Η πρόσβαση πραγματοποιείται μέσω τριών φαρδιών μαρμάρινων βαθμίδων, οι οποίες οδηγούν στο πρώτο επίπεδο του βάθρου.

Η ημικυκλική ανάπτυξη των σκαλοπατιών προσδίδει στο μνημείο χαρακτήρα βηματικής ανάβασης και τελετουργικής προσέγγισης.

2. Βάθρο δύο επιπέδων

Το κύριο βάθρο είναι λιθόκτιστο και διώροφο.

Αποτελείται από επεξεργασμένους κυβόσχημους λίθους, τοποθετημένους σε κανονική δόμηση, που προσδίδουν στιβαρότητα και μνημειακότητα.

Το βάθρο έχει τριγωνική κάτοψη, με την υποτείνουσα να σχηματίζει τη μπροστινή πλευρά.

Αυτό το γεωμετρικό σχήμα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, καθώς προσδίδει: δυναμισμό στη σύνθεση, κατευθυντικότητα προς τον θεατή και έμφαση στην πρόσοψη.

Η τριγωνική διάταξη λειτουργεί σχεδόν σαν βωμός ή εξέδρα μνήμης.

3. Δεύτερο επίπεδο – υπερυψωμένη εξέδρα

Το ανώτερο επίπεδο είναι ελαφρώς αναβαθμισμένο και φέρει την κύρια αναμνηστική πλάκα.

Δεξιά και αριστερά του πρώτου επιπέδου υπάρχουν δύο διακοσμητικοί μαρμάρινοι κιονίσκοι, μικρής κλίμακας.

Οι κιονίσκοι λειτουργούν ως στοιχεία: συμμετρίας, οπτικής οριοθέτησης και μνημειακής ισορροπίας

Αρχιτεκτονικά θυμίζουν χαμηλά φυλακτικά στοιχεία βωμού.

4. Κεντρική μαρμάρινη πλάκα

Στο δεύτερο επίπεδο δεσπόζει η κύρια μαρμάρινη πλάκα σε μορφή ορθογωνίου παραλληλεπιπέδου.

Πρόκειται για αυστηρά γεωμετρικό, κατακόρυφο όγκο, με καθαρές γραμμές και λεία επιφάνεια.

Η μορφή της είναι λιτή και σύγχρονη, σε αντίθεση με το παλαιότερο οβελισκικό ηρώο του Βαλτινού.

Η πλάκα λειτουργεί ως κεντρικός φορέας του συμβολισμού.

5. Εγχάρακτη παράσταση

Στην πρόσοψη της πλάκας υπάρχει εγχάρακτη παράσταση με: κόκκινη φλόγα, πράσινο κλάδο δάφνης, και την επιγραφή

«Στον Άγνωστο Στρατιώτη» .

Η φλόγα αποδίδεται ως σύμβολο: της θυσίας, της ζωής και της αδιάσβεστης μνήμης.

Η σύνδεσή της με τον μύθο του Προμηθέα προσδίδει βαθύτερο πολιτισμικό περιεχόμενο: η φωτιά γίνεται σύμβολο γνώσης, πολιτισμού και ανθρώπινης προόδου.

Ο δάφνινος κλάδος συμβολίζει: τη δόξα, τη νίκη, την ειρήνη και την αθανασία της μνήμης.

Η συνύπαρξη φλόγας και δάφνης δημιουργεί ένα εξαιρετικά εύγλωττο εικαστικό σύνολο.

6. Σημαία και τελετουργικός χαρακτήρας

Στη δεξιά πλευρά του μνημείου υψώνεται ο ιστός της ελληνικής σημαίας, στοιχείο που ενισχύει τον εθνικό και τελετουργικό χαρακτήρα του χώρου.

Η παρουσία της σημαίας εντάσσει το ηρώο στον δημόσιο τελετουργικό βίο της κοινότητας.

Η χρήση του μνημείου για καταθέσεις στεφάνων στις εθνικές επετείους επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για έναν ενεργό τόπο συλλογικής μνήμης.

7. Μορφολογικός χαρακτήρας

Το μνημείο αυτό ανήκει στην κατηγορία των νεότερων κοινοτικών ηρώων - μνημειακών βωμών πλατείας.

Σε αντίθεση με το παλαιότερο οβελισκικό ηρώο, που βρίσκετε στον προαύλιο χώρο του ναού Αγίου Αθανασίου, εδώ κυριαρχεί: η οριζόντια ανάπτυξη, η γεωμετρική καθαρότητα και η δημόσια τελετουργική χρήση.

Αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα μεταπολεμικής κοινοτικής μνημειακής αρχιτεκτονικής.

Συγκριτική θεώρηση των δύο ηρώων του Βαλτινού

Το μνημείο πεσόντων (1954) και το Ηρώον Αγνώστου Στρατιώτη (1985)

Στο Βαλτινό διασώζονται δύο μνημεία με ιδιαίτερη ιστορική και συμβολική σημασία, τα οποία αποτυπώνουν δύο διαφορετικές φάσεις της συλλογικής μνήμης της κοινότητας.

Το πρώτο είναι το παλαιότερο μνημείο ηρώων πεσόντων, το οποίο ανεγέρθηκε το 1954 στον προαύλιο χώρο του ναού του Αγίου Αθανασίου. Το δεύτερο είναι το νεότερο Ηρώον του Αγνώστου Στρατιώτη, το οποίο ανεγέρθηκε το 1985 στην κεντρική πλατεία του χωριού.

Παρά το κοινό τους λειτουργικό και συμβολικό περιεχόμενο, τα δύο μνημεία διαφέρουν αισθητά ως προς τη μορφή, την αρχιτεκτονική τυπολογία και τον τρόπο έκφρασης της μνήμης.

1. Διαφορά στη θέση και στον δημόσιο χώρο

Το μνημείο του 1954 βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του ναού του Αγίου Αθανασίου.

Η θέση αυτή προσδίδει στο μνημείο χαρακτήρα περισσότερο ιεροπρεπή και επιτύμβιο, καθώς συνδέεται άμεσα με τον χώρο της εκκλησίας και τη θρησκευτική μνήμη.

Αντίθετα, το ηρώο του 1985 βρίσκεται στην κεντρική πλατεία, δηλαδή στον κατεξοχήν δημόσιο και κοινωνικό χώρο της κοινότητας.

Η μετατόπιση αυτή από τον ναό προς την πλατεία δείχνει μια εξέλιξη της μνημειακής αντίληψης: από τη μνήμη που συνδέεται με τον ιερό χώρο, προς τη μνήμη που ενσωματώνεται στην καθημερινή δημόσια ζωή.

2. Αρχιτεκτονική μορφή

α) Το μνημείο του 1954

Το παλαιότερο μνημείο έχει τη μορφή οβελίσκου - επιτύμβιας στήλης.

Χαρακτηρίζεται από: κατακόρυφη ανάπτυξη, αυστηρή συμμετρία, πυραμιδοειδή κορυφή και τριμερές βάθρο.

Η μορφή του παραπέμπει σε κλασικά ηρώα κοινοτήτων της μεταπολεμικής περιόδου.

Η κατακόρυφη κίνηση του οβελίσκου συμβολίζει την ανύψωση της θυσίας και την αιώνια μνήμη.

β) Το μνημείο του 1985

Το νεότερο μνημείο έχει μορφή βωμού - εξέδρας μνήμης.

Χαρακτηρίζεται από: οριζόντια ανάπτυξη, ευρύ πλατύσκαλο, τριγωνικό διώροφο βάθρο και κεντρική μαρμάρινη πλάκα.

Εδώ η μνημειακότητα δεν επιτυγχάνεται μέσω ύψους αλλά μέσω χωρικής διάταξης και τελετουργικής πρόσβασης.

3. Συμβολικά στοιχεία

α) Οβελίσκος 1954

Το παλαιότερο μνημείο φέρει: χιαστί όπλα και δάφνινα στεφάνια.

Ο συμβολισμός είναι σαφώς στρατιωτικός και ηρωικός.

Τιμά συγκεκριμένους πεσόντες με ονομαστική αναφορά.

β) Ηρώον 1985

Το νεότερο μνημείο φέρει: φλόγα, δάφνινο κλάδο και την αφιέρωση στον Άγνωστο Στρατιώτη.

Εδώ ο συμβολισμός γίνεται πιο οικουμενικός και αφαιρετικός.

Δεν αφορά μόνο γνωστά πρόσωπα, αλλά όλους τους ανώνυμους αγωνιστές.

Η φλόγα λειτουργεί ως σύμβολο αδιάσβεστης μνήμης.

4. Ιστορική λειτουργία

Το μνημείο του 1954 είναι περισσότερο ιστορικό και καταγραφικό.

Διασώζει τα ονόματα των πεσόντων της περιόδου 1912-1922 και συνδέεται με την παλαιά κοινότητα Βαλτινού, Κάτω Ελάτης και Φωτάδας.

Το μνημείο του 1985 έχει περισσότερο επετειακό και τελετουργικό χαρακτήρα.

Αποτελεί τον κύριο χώρο κατάθεσης στεφάνων στις εθνικές εορτές.

5. Συμπέρασμα

Τα δύο μνημεία συνθέτουν μαζί ένα δίπτυχο ιστορικής μνήμης του Βαλτινού.

Το πρώτο εκφράζει τη συγκεκριμένη θυσία των ονομαστικά γνωστών πεσόντων.

Το δεύτερο αναδεικνύει τη συλλογική και διαχρονική μνήμη όλων των αγωνιστών, γνωστών και αγνώστων.

Έτσι, το Βαλτινό διαθέτει δύο μνημεία που, αν και διαφορετικά μορφολογικά, συμπληρώνουν το ένα το άλλο ως προς την ιστορική και συμβολική τους λειτουργία.

  

ΝΕΚΡΟΙ ΒΑΛΤΙΝΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 1912-1922

 

Τζίκας Δημήτριος του Στεφάνου, Λοχίας

Σταυρέκας Κωνσταντίνος του Λάμπρου, Δεκανέας

Ζάχος Ηλίας του Δημητρίου, Δεκανέας

Πετρίκας Κωνσταντίνος του Δημητρίου, Δεκανέας

Κρούπης Γεώργιος του Δημητρίου, Δεκανέας

Μπαλούτσος Γεώργιος του Κωνσταντίνου, στρατιώτης

Καραθανάσης Σπύρος του Αθανασίου, στρατιώτης

Βότσιος Ιωάννης του Δημητρίου, στρατιώτης

Κουφοχρήστος Θεόδωρος του Γεωργίου, στρατιώτης

Παζαράς Νικόλαος, στρατιώτης

Σκαπέτης Δημήτριος του Αθανασίου, στρατιώτης

Μαυρομάτης Δημήτριος του Κωνσταντίνου, στρατιώτης

Κατσιούλης Χρήστος του Δημητρίου, στρατιώτης

Δημητρούλης Βασίλειος του Ευαγγέλου, στρατιώτης

Ζαχαράκης Νικόλαος του Ευαγγέλου, στρατιώτης

Νικολάου Κωνσταντίνος του Στέργιου, στρατιώτης

Κυριάκος Στέργιος του Κωνσταντίνου, στρατιώτης

Φαρμάκης Νικόλαος του Θεοδώρου, στρατιώτης

Νικολάου Δημήτριος του Κωνσταντίνου, στρατιώτης

Χούτας Ηλία του Βασιλείου, στρατιώτης

Τσιαντούλας Ιωάννης του Αθανασίου, στρατιώτης

Τσιαντούλας Νικόλαος του Αθανασίου, στρατιώτης

Ακρίβος Βασίλειος του Ευθυμίου, στρατιώτης

Καραγιώργος Βασίλειος του Ευαγγέλου, στρατιώτης

Νικλιτσιώτης Βασίλειος του Αποστόλου, στρατιώτης

Παπαναστασίου Αναστάσιος του Ευθυμίου, στρατιώτης

Παπαναστασίου Βασίλειος του Ευθυμίου, στρατιώτης

 

ΝΕΚΡΟΙ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΚΑΤΟΧΗΣ (1941-1945)

Βαλτινό

Αγγελόπουλος Μιχαήλ του Αθανασίου (ετών 37), πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Ζαμπακάς Ευάγγελος του Θωμά, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Καραθανάσης Ευθύμιος του Αθανασίου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Καραμπάσης Ιωάννης του Γεωργίου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα. ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Κουφοχρήστος Νικόλαος του Λάμπρου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα. ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Κλιάκος Στέργιος του Κων/νου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα. ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Τζήμας Ηλίας του Χρίστου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα. ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Κατσιούλης Δημήτριος του Αθανασίου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα. ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

 

ΝΕΚΡΟΙ από το Βαλτινό στον Εμφύλιο πόλεμο

Βαλτινό (2+7+4 = 13)

ΕΔΕΣ + Εθνικός Στρατός + ΜΑΥ + ΜΑΔ + Χωροφυλακή

Χήρας Αθανάσιος του Δημητρίου (γ. 1921), χωρ/κας, εφονεύθη την 8-2-1947 εξ εκπυρσοκροτήσεως του όπλου του, Μαλεσίνα Φθιώτιδος.

Κόρακας Βασίλειος του Νικολάου (γ. 1924), στρ/της Α΄ ΜΚ, εφονεύθη μαχόμ. 13 Αυγ. 1949, Βατοχώρι Βιτσίου Καστοριάς.

ΕΑΜ + ΕΛΑΣ + Εφεδρικός ΕΛΑΣ  + ΔΣΕ + Αυτοάμυνα + Λαϊκή Πολιτοφυλακή

Γάκης Αθανάσιος του Νικολάου (ή Δημητρίου), αντάρτης, αγνοείται.

Γεωργούλας Νικόλαος, αντάρτης Ι/38 Συντ. ΕΛΑΣ, εφονεύθη μαχόμ. εναντίον ΕΔΕΣ Ιαν. 1944, Τετράκωμο Άρτης.

Γκατζιός Βάιος του Κων/νου, αντάρτης, εφονεύθη.

Ζαμπακάς Σταύρος του Γεωργίου, αντάρτης, εφονεύθη.

Σταμούλης Ευάγγελος του Κων/νου, αντάρτης, εφονεύθη.

Χριστάκος Στέφανος του Ιωάννη, διαφωτιστής ΕΑΜ, εκτελέστηκε Χριστούγεννα 1945, Ελευθεροχώρι.

Χριστάκος Χαράλαμπος, του Ιωάννη, αντάρτης, εφονεύθη 1948/49, Γράμμος.

Πολίτες

Κουφοχρήστος Γεώργιος του Ιωάννη, εφονεύθη από αντάρτες.

Κουφοχρήστος Ιωάννης, εφονεύθη από αντάρτες.

Κωσταρέλλος Ευάγγελος, εφονεύθη από αντάρτες.

Κωσταρέλλος Κων/νος του Ευαγγέλου, εφονεύθη από αντάρτες.

 Δημήτρης Α. Τσιγάρας