ΨΑΡΟΠΟΤΑΜΟ

 

Το μικρό ποτάμι, αν και πολύ ρηχό στο περισσότερο μήκος του, περιλαμβάνει και κάποιες μαυρογάλαζες βάθες κατά διαστήματα. Πρόκειται για τα λεγόμενα «κουλούρια», που προκύπτουν λόγω της περιστροφής των νερών, εκεί όπου μικροί μαθαίναμε κολύμπι. Θυμάμαι που τα παμπάλαια αυτά νερά ήταν πάντα πλούσια σε καραβίδες, καβούρια, μπριάνες, λαβράκια και κεφαλόπουλα. Δηλαδή τα πιο γλυκά ποταμίσια ψάρια. Ο παππούς μου εκεί μου μάθαινε να ρίχνω δίχτυα και να ψαρεύω με εγκράτεια, προσέχοντας τη διάσωση του υδρόβιου κόσμου. Τα μικρά ψάρια τα ξαναρίχναμε στο νερό. Τα καβούρια δεν τα μαζεύαμε καθόλου. Από τις καραβίδες δεν παίρναμε αυτές που είχαν αυγά και ο παππούς μου τις καταλάβαινε, μυστήριο πώς, με μια ματιά. «Μην τις παίρνεις», μου έλεγε, «θα αρχίσουν να κλαίνε και ποιος τις ακούει μετά». Μα κλαίνε οι καραβίδες; Δεν είναι ζώα της σιωπής, όπως τα ψάρια; Όταν πριν λίγα χρόνια άκουσα για την ταινία «Εκεί που τραγουδάνε οι καραβίδες» και πριν ακόμα διαβάσω το ομότιτλο βιβλίο της Delia Owens, αναρωτήθηκα με αγωνία: «Κοίτα να δεις, όχι μόνο κλαίνε, αλλά τραγουδάνε κιόλας οι καραβίδες». Πού να είναι τώρα ο μυθικός παππούς; Σήμερα θα του έλεγα εγώ για τους μύθους και τους συμβολισμούς της καραβίδας και θα έκανα πιο πειστικά τα παραμύθια του. Πέθανε αρκετά μεγάλος. Περιμένω να περάσουν κάμποσα χρόνια ακόμα για να γίνω συνομήλικός του. 

Του Ηλία Κεφάλα

Στοχασμός για τη Μεγάλη Παρασκευή: Η σιωπή του ορίου

 

Η Μεγάλη Παρασκευή εκτός από μια μέρα πένθους, είναι και ένα κάλεσμα σε στοχασμό για το ίδιο το βάθος της ανθρώπινης ύπαρξης. Πίσω από τα σύμβολα και τις τελετουργίες, κρύβεται μια αλήθεια που υπερβαίνει το θρησκευτικό πλαίσιο: η συνάντηση του ανθρώπου με το όριο, τον πόνο και την απώλεια.

Είναι η ημέρα όπου ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με την πιο σιωπηλή και πιο αδυσώπητη πλευρά της ζωής - τη φθορά. Όχι ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως εμπειρία: της αδικίας που δεν αποκαθίσταται άμεσα, της θυσίας που δεν αναγνωρίζεται, της αγάπης που δεν ανταποδίδεται. Η Μεγάλη Παρασκευή δεν εξιδανικεύει τον πόνο, τον εκθέτει γυμνό, χωρίς παρηγορητικές εξηγήσεις.

Και όμως, μέσα σε αυτή τη σιωπή, γεννιέται ένα παράδοξο νόημα. Η αξία της ανθρώπινης ύπαρξης δεν αποδεικνύεται όταν όλα βαίνουν καλώς, αλλά όταν ο άνθρωπος παραμένει όρθιος - ή έστω συνειδητός - μέσα στην κατάρρευση. Η αξιοπρέπεια δεν είναι προνόμιο της νίκης, αλλά της αντοχής. Η Μεγάλη Παρασκευή, έτσι, γίνεται σύμβολο της εσωτερικής ανθεκτικότητας: της ικανότητας να νοηματοδοτείς ακόμη και το ακατανόητο.

Ταυτόχρονα, είναι και μια ημέρα απογύμνωσης από ψευδαισθήσεις. Ο κόσμος δεν είναι δίκαιος εκ φύσεως, ούτε η αλήθεια θριαμβεύει πάντοτε άμεσα. Αυτό το δύσκολο μάθημα, όσο σκληρό κι αν είναι, ανοίγει τον δρόμο για μια βαθύτερη ελευθερία: την ελευθερία να επιλέγεις τη στάση σου απέναντι στην πραγματικότητα, ακόμη κι όταν δεν μπορείς να την αλλάξεις.

Ίσως, τελικά, η Μεγάλη Παρασκευή να είναι μια υπενθύμιση ότι το νόημα δεν βρίσκεται στην αποφυγή του πόνου, αλλά στη συνειδητή του διέλευση. Ότι η ανθρώπινη ζωή αποκτά βάθος όχι όταν αποφεύγει τις ρωγμές, αλλά όταν τις αναγνωρίζει και συνεχίζει.

Και μέσα σε αυτή τη βαριά, σχεδόν ασήκωτη σιωπή της ημέρας, διαφαίνεται κάτι λεπτό αλλά ουσιαστικό: η δυνατότητα της υπέρβασης. Όχι ως θαύμα, αλλά ως εσωτερική μεταμόρφωση. Μια υπόσχεση ότι ακόμη και στο πιο σκοτεινό σημείο, ο άνθρωπος μπορεί να γίνει φορέας νοήματος.

Η Μεγάλη Παρασκευή, έτσι, δεν είναι μόνο το τέλος ενός δράματος, είναι η πιο ειλικρινής ερώτηση που τίθεται στον άνθρωπο: τι σημαίνει να παραμένεις άνθρωπος, όταν όλα γύρω σου καταρρέουν;