Το παρόν τεκμήριο αποτελεί ένα αυθεντικό ενδεικτικό προόδου του Δημοτικού Σχολείου Βαλτινού για το σχολικό έτος 1945–1946. Ανήκει στη μαθήτρια Μαρίνα Αθαν. Σκαπέτη από τον Μέλιγο και αποτυπώνει την εκπαιδευτική και ηθική αξιολόγηση ενός παιδιού της άμεσης μεταπολεμικής περιόδου. Μέσα από τη λιτή του μορφή και τη γλώσσα της εποχής, το έγγραφο φωτίζει την καθημερινότητα της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην ύπαιθρο της Θεσσαλίας και λειτουργεί ως πολύτιμη μαρτυρία για την ιστορία της παιδείας, της κοινότητας και της παιδικής ζωής στα χρόνια της ανασυγκρότησης.
Το
χαρτί είναι λεπτό, κιτρινισμένο, τσακισμένο στις γωνίες, κουβαλά πάνω του τον
χρόνο σαν σκόνη που δεν φεύγει. Ένα «Ενδεικτικόν» του Δημοτικού Σχολείου
Βαλτινού, σχολικό έτος 1945–1946. Λίγες λέξεις τυπωμένες με επισημότητα, κι από
κάτω γραφές χειρόγραφες, βιαστικές και μαζί προσεκτικές, σαν να γνώριζαν ότι κάποτε
θα τις κοιτάξει ένα βλέμμα μακρινό.
Η Μαρίνα Αθαν. Σκαπέτη, από τον Μέλιγο.
Ένα παιδί της μεταπολεμικής Θεσσαλίας, γεννημένο μέσα σε δύσκολες δεκαετίες,
που περπατά καθημερινά τον δρόμο προς το σχολείο με τετράδιο, μολύβι και μια
σιωπηλή προσδοκία. Προάγεται από την Τρίτη στην Τετάρτη τάξη με βαθμό «Καλός
επτά (7)». Δεν είναι άριστα, δεν είναι θρίαμβος, είναι όμως επάρκεια, είναι
συνέπεια, είναι το «κατάφερα» ενός παιδιού σε χρόνια που το «κατάφερα» δεν ήταν
ποτέ αυτονόητο. Και η διαγωγή: κοσμιοτάτη. Λέξη βαριά. Δεν αφορά μόνο τη
συμπεριφορά στο θρανίο, αλλά έναν ολόκληρο τρόπο ύπαρξης μέσα στην κοινότητα.
Το ενδεικτικό αυτό δεν μιλά μόνο για
μαθήματα. Μιλά για μια Ελλάδα που προσπαθεί να σταθεί ξανά όρθια μετά τον
πόλεμο, που επενδύει στην παιδεία ως πράξη ελπίδας. Για ένα χωριό, το Βαλτινό,
και τους γύρω οικισμούς του, όπως ο Μέλιγος, που στέλνουν τα παιδιά τους στο
σχολείο όχι για να ξεφύγουν από τη γη, αλλά για να τη φωτίσουν με γνώση. Το
χαρτί φέρει σφραγίδες, υπογραφές, ημερομηνίες, μα πίσω απ’ αυτά διακρίνεται η
ανάσα της καθημερινότητας, το κρύο πρωινό, το ξύλινο θρανίο, η φωνή του
δασκάλου.
Η υπογραφή του Δημοδιδασκάλου,
Δημητρίου Β. Μπούγα, δεν είναι απλώς διοικητική πράξη. Είναι η επικύρωση μιας
σχέσης: δάσκαλος και μαθήτρια, γνώση και εμπιστοσύνη. Είναι η στιγμή που η
πολιτεία, μέσα από το πιο απλό της κύτταρο, το δημοτικό σχολείο, αναγνωρίζει
την πρόοδο ενός παιδιού και της δίνει άδεια να προχωρήσει ένα βήμα παρακάτω.

