Μια
πολύτιμη μαρτυρία για τους δρόμους, τις πλατείες, τις συνήθειες και τους
ανθρώπους μιας πόλης, όπως ήταν κάποτε, πριν ο χρόνος αλλάξει τη μορφή της, αποτελεί
η σπάνια καρτ-ποστάλ του Αθανασίου Μηλιώτη, με τον χαρακτηριστικό αριθμό σειράς
Νο 4 και τον τίτλο «Πλατεία Τρικκάλων – Tricala (Grèce) – La Place publique», η
οποία χρονολογείται στο 1936.
Η
ασπρόμαυρη φωτογραφία μάς μεταφέρει στο κέντρο των Τρικάλων, σε μια εποχή που η
πόλη διατηρούσε ακόμη έντονα τα χαρακτηριστικά μιας παλαιότερης αστικής ζωής,
ενώ ταυτόχρονα άρχιζε να διαμορφώνει τη σύγχρονη φυσιογνωμία της. Είναι μια
πόλη πιο ήσυχη, με λιγότερη κίνηση, όπου τα κάρα, οι πεζοί και οι λιγοστοί
θαμώνες των καφενείων αποτελούσαν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας.
Στο
πρώτο πλάνο, τα τραπεζάκια και οι ξύλινες καρέκλες του καφενείου είναι
τοποθετημένα σε σειρές, πάνω στο πλακόστρωτο ή χωμάτινο, όπως φαίνεται, άνοιγμα
της πλατείας. Εδώ, ανάμεσα στις σκιές των δέντρων, διακρίνονται οι μοναχικοί
θαμώνες, καθισμένοι ήσυχα, απολαμβάνοντας τον καφέ τους και παρατηρώντας τη ζωή
που κυλά γύρω τους. Δεν υπάρχει η σημερινή βιασύνη. Ο χρόνος μοιάζει να
κινείται με διαφορετικό ρυθμό, αφήνοντας χώρο για την κουβέντα, τη σκέψη και
την ανθρώπινη παρουσία.
Λίγο
πιο πέρα, στην οδό Ασκληπιού, μια σούστα, το χαρακτηριστικό ιππήλατο κάρο της
εποχής, κινείται με τον αμαξά στο κάθισμά της, ενώ πεζοί διασχίζουν τον δρόμο
και την κεντρική γέφυρα του Ληθαίου. Ο ποταμός, που διατρέχει την πόλη και
αποτελεί ένα από τα διαχρονικά της γνωρίσματα, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής
της παλιάς αστικής εικόνας. Δίπλα στη γέφυρα υψώνεται ο φανοστάτης που φώτιζε
τα βράδια το πέρασμα, ενώ οι κολόνες της τηλεφωνίας μαρτυρούν την παρουσία των
τότε δικτύων επικοινωνίας. Στη δεξιά πλευρά της γέφυρας διακρίνεται και το
κεντρικότερο περίπτερο της εποχής, ένα μικρό σημείο εξυπηρέτησης και
καθημερινής συναναστροφής, που συμπλήρωνε τη ζωή του κέντρου.
Στο
μεσαίο πλάνο απλώνεται η κεντρική πλατεία των Τρικάλων, η σημερινή πλατεία
Ηρώων Πολυτεχνείου, σε μια χαρακτηριστική στιγμή της ιστορικής της διαμόρφωσης.
Στον δρόμο μπροστά από την πλατεία διακρίνεται η πιάτσα των αμαξών. Οι αμαξάδες
περιμένουν υπομονετικά την πελατεία τους, έτοιμοι να μεταφέρουν τους κατοίκους
στις συνοικίες ή στις δουλειές τους. Τα άλογα και τα κάρα αποτελούν ακόμη
βασικά μέσα μετακίνησης, σε μια εποχή που το αυτοκίνητο δεν είχε κατακτήσει
τους δρόμους και οι αποστάσεις μετριούνταν διαφορετικά.
Στο
βάθος, το βλέμμα οδηγείται προς την οδό Κονδύλη. Στην αριστερή πλευρά της
ξεχωρίζει το παλαιό Δημαρχείο της πόλης, ένα από τα χαρακτηριστικά κτίρια του
τότε αστικού τοπίου. Απέναντι, προς τη δεξιά πλευρά, διακρίνονται τα
καταστήματα της οδού Αλβανικού Μετώπου, με τις προσόψεις και τις επιγραφές τους
να θυμίζουν μια εμπορική ζωή που αναπτυσσόταν με τους δικούς της ρυθμούς. Οι
άνθρωποι κινούνται ανάμεσα στα μαγαζιά, διασχίζουν τους δρόμους και
συναντιούνται στην πλατεία, που τότε, όπως και σήμερα, αποτελούσε σημείο
αναφοράς για την κοινωνική και οικονομική ζωή των Τρικάλων.
Πίσω
από τα κτίρια, στον ορίζοντα, διακρίνονται οι λόφοι και τα βουνά που
περιβάλλουν την πόλη. Η παρουσία τους προσφέρει ένα γνώριμο θεσσαλικό φόντο,
συνδέοντας την αστική καθημερινότητα με το ευρύτερο φυσικό τοπίο.
Η
καρτ-ποστάλ του Αθανασίου Μηλιώτη είναι, επομένως, κάτι περισσότερο από ένα
παλιό φωτογραφικό ενθύμιο. Είναι ένα μικρό τεκμήριο της ιστορικής μνήμης των
Τρικάλων, ένα παράθυρο ανοιχτό στο 1936, που μας επιτρέπει να παρακολουθήσουμε
τη μετάβαση από την παλιά πολιτεία στη νεότερη πόλη.
Για
να θυμούνται οι παλιοί και να γνωρίζουν οι νέοι. Γιατί κάθε παλιά φωτογραφία
δεν κρατά μόνο όσα βλέπει ο φακός της. Κρατά και όσα δεν υπάρχουν πια, αλλά
εξακολουθούν να ζουν στη συλλογική μνήμη μιας πόλης.
