Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026

Ο μύθος του Μικρού Κεφαλόβρυσου

 Του Δημήτρη Τσιγάρα

Τα παλιά τα χρόνια, τότε που τα βουνά της Θεσσαλίας ήταν γεμάτα δύσβατα μονοπάτια, βαθιές χαράδρες και σκοτεινά περάσματα, οι άνθρωποι ταξίδευαν με φόβο. Ήταν χρόνια δύσκολα, χρόνια που στους δρόμους και στα βουνά κυκλοφορούσαν ληστές, ομάδες ολόκληρες από ένοπλους άντρες που είχαν κάνει τα βουνά σπίτι τους και τα λημέρια τους καταφύγια.

Στα μέρη του Μετσόβου είχε το λημέρι του ένας ξακουστός αρχιληστής, με τα πρωτοπαλίκαρά του. Ανάμεσά τους ήταν κι ένας άντρας από το Μέρτσι των Τρικάλων, παλικάρι δυνατό, γενναίο και έξυπνο. Ήταν από τους πιο έμπιστους του καπετάνιου και είχε κερδίσει τη θέση του με το σπαθί και το θάρρος του.

Μα κάτω από την αντρίκια του όψη έκρυβε ένα μυστικό.

Ήταν κλέφτης ανάμεσα στους κλέφτες.

Όταν η ομάδα γύριζε από τις επιδρομές φορτωμένη με λάφυρα, εκείνος είχε βρει έναν τρόπο να κρατά κρυφά για τον εαυτό του ένα μέρος από τον πλούτο που άρπαζαν. Χρυσαφικά, λίρες, κοσμήματα και πολύτιμες πέτρες περνούσαν από τα χέρια του χωρίς κανείς να υποψιάζεται τίποτε.

Μα το μεγάλο ερώτημα ήταν:

Πώς θα τα μετέφερε στο χωριό του χωρίς να τον καταλάβουν;

Και τότε η μοίρα, όπως συμβαίνει στους παλιούς μύθους, του έδωσε μόνη της την απάντηση.

Μια μέρα, ύστερα από μια δύσκολη πορεία στα βουνά, ο ληστής πήγε σ' ένα ρέμα του Μετσόβου να πλυθεί. Άφησε τα ρούχα του στην όχθη και μπήκε στο νερό.

Μαζί του είχε και τη φλογέρα του.

Ήταν ένα μικρό όργανο που το κουβαλούσε πάντοτε μαζί του. Τα βράδια, όταν η φωτιά έκαιγε στο λημέρι και οι άλλοι άντρες σιωπούσαν, εκείνος έπαιζε με τη φλογέρα του σκοπούς που του θύμιζαν το χωριό του, τη γυναίκα του και τη ζωή που είχε αφήσει πίσω.

Ξαφνικά, η φλογέρα γλίστρησε από τα χέρια του.

Έπεσε στο νερό.

Πριν προλάβει να την αρπάξει, την κατάπιε η δύνη.

Ο άντρας έσκυψε, έψαξε, βούτηξε τα χέρια του στο νερό, μα η φλογέρα είχε χαθεί.

Την ξέχασε.

Δεν μπορούσε όμως να φανταστεί πως η μικρή φλογέρα θα γινόταν ο αγγελιαφόρος ενός μεγάλου μυστικού.

Τα νερά του βουνού πήραν τη φλογέρα μαζί τους.

Πέρασαν μέρες.

Και ύστερα, πολλά χιλιόμετρα μακριά, στα νερά της λίμνης του Γκιτζή, στο χωριό Μέρτσι, εκεί όπου οι κάτοικοι έπαιρναν παλιά νερό για τα σπίτια και τα ζώα τους, μια γυναίκα πήγε στην ανάβρα να γεμίσει το δοχείο της.

Και τότε είδε κάτι να επιπλέει.

Ήταν η φλογέρα.

Την πήρε στα χέρια της, την κοίταξε με απορία και την πήγε στο σπίτι.

Χωρίς να γνωρίζει από πού είχε έρθει, την έβαλε πάνω στο τζάκι.

Πέρασαν μήνες.

Έξι ολόκληροι μήνες.

Και μια μέρα ο άντρας της γύρισε από το βουνό.

Μπαίνοντας στο σπίτι, το βλέμμα του έπεσε πάνω στη φλογέρα.

Σταμάτησε.

Την κοίταξε ξανά.

Δεν χωρούσε αμφιβολία.

Ήταν η δική του.

— Πού τη βρήκες; ρώτησε τη γυναίκα του.

— Στην ανάβρα της λίμνης, του απάντησε εκείνη. «Την έβγαλε το νερό.»

Ο ληστής έμεινε σιωπηλός.

Στο μυαλό του άρχισαν να ενώνονται δύο τόποι που μέχρι τότε θεωρούσε μακρινούς και ασύνδετους.

Το ρέμα του Μετσόβου.

Η ανάβρα του χωριού του.

Το νερό είχε βρει τον δρόμο.

Κι αν μπορούσε να ταξιδέψει μια φλογέρα, γιατί όχι και ο χρυσός;

Τότε γεννήθηκε στο μυαλό του ένα σχέδιο τόσο τολμηρό, ώστε ακόμη και για έναν ληστή έμοιαζε απίστευτο.

Άρχισε να παραμερίζει κρυφά από τα λάφυρα της ομάδας λίρες, χρυσαφικά, κοσμήματα και πολύτιμες πέτρες.

Και όταν έβρισκε την κατάλληλη στιγμή, τα έριχνε στο ρέμα του Μετσόβου.

Το νερό έκανε τη δουλειά του.

Κυλούσε αδιάκοπα μέσα από τα βουνά, έπαιρνε τα κλεμμένα λάφυρα και τα ταξίδευε, άγνωστα και αθέατα, μέχρι τον τόπο του.

Κι εκεί, στην ανάβρα της λίμνης, η γυναίκα του τα περίμενε.

Κάθε τόσο πήγαινε στην πηγή και έβρισκε κάτι πολύτιμο να επιπλέει.

Μια λίρα.

Ένα δαχτυλίδι.

Ένα περιδέραιο.

Ένα πετράδι.

Έτσι, ο ληστής είχε βρει τον πιο παράξενο τρόπο να κλέβει τους κλέφτες.

Μα κανένα μυστικό δεν μένει κρυφό για πάντα.

Ο αρχιληστής άρχισε να υποψιάζεται πως κάτι δεν πήγαινε καλά.

Τα λάφυρα ήταν λιγότερα απ' όσα έπρεπε.

Κάποιος έκλεβε την ομάδα.

Παρακολούθησε το πρωτοπαλίκαρό του.

Το ακολούθησε κρυφά.

Και κάποια στιγμή αποκάλυψε το μυστικό.

Είδε τον άντρα να πλησιάζει στο ρέμα και να ρίχνει μέσα στο νερό τα κρυμμένα λάφυρα.

Ο αρχιληστής κατάλαβε τα πάντα.

Οργισμένος, έπιασε το πρωτοπαλίκαρό του.

Και η τιμωρία ήταν φοβερή.

Τον έσφαξε.

Ύστερα, σαν να ήθελε να σβήσει κάθε ίχνος του, πήρε το κομμένο κεφάλι του και το πέταξε στο ρέμα.

Το νερό το πήρε μαζί του.

Κύλησε μέσα στις στροφές και στις χαράδρες, ακολουθώντας τον ίδιο δρόμο που είχαν ακολουθήσει τα λάφυρα.

Την άλλη μέρα, η γυναίκα του ληστή πήγε στην πηγή.

Πήγαινε, όπως πάντα, να μαζέψει ό,τι είχε φέρει το νερό.

Μα εκείνη την ημέρα δεν βρήκε λίρες.

Δεν βρήκε χρυσαφικά.

Δεν βρήκε πολύτιμες πέτρες.

Βρήκε το κεφάλι του άντρα της να επιπλέει στα νερά της ανάβρας.

Πάγωσε.

Για μια στιγμή δεν πίστεψε στα μάτια της.

Ύστερα έβγαλε μια κραυγή και έτρεξε μακριά, τρελή και παλαβή από τον τρόμο.

Η είδηση απλώθηκε από στόμα σε στόμα.

Και η φρίκη εκείνης της ημέρας έμεινε δεμένη για πάντα με την πηγή.

Από τότε, λέει η παράδοση, το παλιό Μέρτσι άρχισε να αποκαλείται Κεφαλόβρυσο.

Γιατί η ανάβρα του δεν είχε πια βγάλει από τα νερά της μόνο θησαυρούς.

Είχε βγάλει ένα κεφάλι.

Κι έτσι το νερό, που άλλοτε έφερνε κρυφά τον πλούτο, έγινε μάρτυρας της προδοσίας, της απληστίας και της τιμωρίας.

Ίσως, γι' αυτό, οι παλιοί άνθρωποι να έλεγαν πως το νερό δεν ξεχνά ποτέ.

Ό,τι του εμπιστευτείς, αργά ή γρήγορα, θα το επιστρέψει.

Άλλοτε φέρνει μια φλογέρα.

Άλλοτε χρυσάφι.

Και άλλοτε, όταν έρθει η ώρα της μοίρας, φέρνει στην επιφάνεια την αλήθεια.

Κι έτσι η ανάβρα του Κεφαλόβρυσου έμεινε να κυλά μέσα στον χρόνο, κουβαλώντας μαζί της όχι μόνο το νερό του βουνού, αλλά και έναν παλιό θρύλο.

Έναν θρύλο για έναν ληστή που κατάφερε να κλέψει τους κλέφτες, μα δεν κατάφερε να ξεγελάσει τη μοίρα.

Γιατί μπορεί ο άνθρωπος να κρύψει τον χρυσό.

Μπορεί να κρύψει το έγκλημα.

Μπορεί να κρύψει το μυστικό.

Μα από το νερό και από τη μοίρα τίποτε δεν κρύβεται για πάντα.


Πυρκαγιά στο Βαλτινό – Συναγερμός κοντά σε φωτοβολταϊκά και κτηνοτροφική μονάδα

 

Νέο πύρινο μέτωπο εκδηλώθηκε το απόγευμα της Τρίτης στο Βαλτινό Τρικάλων, προκαλώντας έντονη ανησυχία στους κατοίκους της περιοχής.

Η φωτιά, που εξαπλώθηκε γρήγορα, πλησίασε επικίνδυνα μονάδα φωτοβολταϊκών, ενώ σε πολύ μικρή απόσταση, ακριβώς απέναντι, βρίσκεται και κτηνοτροφική εγκατάσταση. Η παρουσία των δύο εγκαταστάσεων μετέτρεψε το περιστατικό σε ιδιαίτερα κρίσιμη κατάσταση, καθώς υπήρχε κίνδυνος τόσο για τις υποδομές όσο και για το ζωικό κεφάλαιο.

Η έγκαιρη κινητοποίηση και η αποτελεσματική αντιμετώπιση της πυρκαγιάς απέτρεψαν τα χειρότερα. Οι φλόγες περιορίστηκαν πριν προλάβουν να περάσουν στις εγκαταστάσεις και το πύρινο μέτωπο τέθηκε τελικά υπό πλήρη έλεγχο.

Ευτυχώς, το περιστατικό έληξε χωρίς ζημιές και χωρίς να σημειωθούν τραυματισμοί, αποδεικνύοντας για ακόμη μία φορά πόσο καθοριστική είναι η άμεση επέμβαση όταν μια πυρκαγιά εκδηλώνεται κοντά σε κατοικημένες περιοχές και κρίσιμες υποδομές.





Και ενώ εμείς τσιμεντώνουμε ακόμη τα πεζοδρόμιά μας, δείτε τι κάνουν άλλες χώρες

 

Η Λισαβόνα είναι πόλη-σφουγγάρι. Το πλακόστρωτο από χειροποίητους κύβους ασβεστόλιθου και βασάλτη που καλύπτει σχεδόν κάθε πεζόδρομο της πόλης είναι από τις μεγαλύτερες διαπερατές επιφάνειες σε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Οι πέτρες πατούν σε συμπιεσμένη άμμο και οι αρμοί ανάμεσά τους είναι γεμάτοι επίσης με άμμο. Το νερό της βροχής περνά από τις σχισμές, απορροφάται από το έδαφος και εμπλουτίζει τον υπόγειο υδροφορέα, αντί να φορτώσει το αποχετευτικό δίκτυο. Από το 1895 η τεχνική είναι υποχρεωτική σε κάθε νέα πλακόστρωση της πόλης. 130 χρόνια υποδομής-σφουγγαριού που κανείς δεν σχεδίασε με αυτόν τον σκοπό.

Το ίδιο πλακόστρωτο κρατά την πόλη πιο δροσερή. Οι διαπερατές επιφάνειες απορροφούν και αποθηκεύουν λιγότερη θερμότητα από την άσφαλτο και το τσιμέντο, και η υγρασία που μένει στο υπόστρωμα εξατμίζεται σιγά σιγά τις ζεστές μέρες. Οι πέτρες διαστέλλονται και συστέλλονται ελεύθερα χωρίς να σπάνε. Οι παλιές γειτονιές με πέτρινο πλακόστρωτο είναι μετρήσιμα πιο δροσερές από τις νεότερες περιοχές με στεγανές επιφάνειες.

Και βγαίνει φθηνότερο. Όταν χρειαστεί να σκάψει κάποιος για νερό, ρεύμα ή τηλεπικοινωνίες, οι πέτρες σηκώνονται με το χέρι, στοιβάζονται στην άκρη και ξαναστρώνονται στην ίδια θέση. Δεν κόβεται άσφαλτος, δεν σπάει μπετόν, δεν φεύγουν φορτηγά με μπάζα για τη χωματερή. Το υλικό κρατά για γενιές και ξαναχρησιμοποιείται ξανά και ξανά. Δεν χρειάζονται βαριά μηχανήματα ούτε μεγάλες εργολαβίες. Τα χρήματα πηγαίνουν σε μεροκάματα τεχνιτών και σε πέτρα από κοντινά λατομεία. Και κάθε κυβικό νερού που μένει στο έδαφος είναι ένα κυβικό που δεν χρειάζεται μεγαλύτερους αγωγούς ομβρίων, αντλιοστάσια και αποκαταστάσεις μετά από πλημμύρες.

Άλλες πόλεις φτάνουν στο ίδιο αποτέλεσμα με σχεδιασμένες πολιτικές και μεγάλο κόστος. Η Κοπεγχάγη αντικατέστησε στεγανές επιφάνειες σε δρόμους, χώρους στάθμευσης και πλατείες, στο πλαίσιο του σχεδίου της για τις ακραίες βροχοπτώσεις. Η Γουχάν και άλλες 30 κινεζικές πόλεις κάνουν υποχρεωτικές τις διαπερατές επιφάνειες. Η Μπολόνια αλλάζει τις τσιμεντωμένες πιάτσες της με διαπερατή πέτρα. Παντού η λύση κατασκευάζεται από την αρχή. Η Λισαβόνα την κληρονόμησε ως παραδοσιακή τέχνη.

Κάποτε το κάναμε κι εμείς. Τα καλντερίμια στα χωριά και οι πέτρινοι δρόμοι στις πόλεις ήταν στρωμένα στο χώμα και την άμμο, και το νερό έβρισκε τον δρόμο του προς τα κάτω. Στη Θεσσαλονίκη έχω δει με τα μάτια μου, σε σκαψίματα, ότι κάτω από την άσφαλτο βρίσκονται ακόμη οι γρανιτένιοι κυβόλιθοι, στρωμένοι με την ίδια λογική με τη Λισαβόνα. Τους σκεπάσαμε.

Σήμερα, ακόμη κι εκεί που ξαναβάζουμε κυβόλιθους ή καλντερίμι, συνήθως ρίχνουμε από κάτω τσιμέντο. Η πέτρα μένει μόνο για τη βιτρίνα, το νερό δεν περνά πουθενά, και χάνεται κάθε όφελος για την κλιματική προσαρμογή.

Έχουμε την πέτρα, τους μάστορες και την εμπειρία. Φτάνει να σταματήσουμε το αχρείαστο τσιμέντωμα.

Κρίτων Αρσένης


επικοινωνιστε μαζι μας