Όταν ο πάγος δρόσιζε την πόλη των Τρικάλων

 

Η είδηση, καταχωρείται στα «ψιλά» των «Τρικαλινών Νέων» τον Αύγουστο του 1964. Με τον τίτλο «Νέα ψυκτική μονάδα» λέει ότι: «Εις τα ψυγεία Θεόδ. Κλιάφα ήρχισαν αι εργασίαι προσθήκης νέας ψυκτικής μονάδας, δια την εναποθήκευσιν κυρίως φρούτων παραγωγών της περιφέρειας μας». Πίσω όμως απ’ την ειδησούλα, κρύβεται η μεγάλη διαδρομή μιας τοπικής επιχείρησης και βιομηχανίας, που αποτελεί Τρικαλινή επικαιρότητα, επί μία εβδομηκονταετία τώρα κι όχι μόνο στον καθαρά οικονομικό τομέα. Επειδή όμως η στήλη και σε προηγούμενες αναφορές της επιχείρησε, μία προσέγγιση αυτού του κεφαλαίου που λέγεται «ψυγεία Κλιάφα» κι επειδή δεν θα κομίσει γλαύκα, σ’ ένα χειροπιαστό καθημερινό θέμα, με εκφράσεις και κοινωνικής παρέμβασης, θα περιορισθεί σήμερα, σε μια και μόνη δραστηριότητα αυτής της βιομηχανίας, που όμως εμπλέκεται με έντονες αναμνήσεις και συναισθηματισμούς, από μία εποχή που σήμερα την αντικρύζουμε και την χαρακτηρίζουμε σαν πια φυσική, όμορφη μα και ανθρώπινη. Την προπολεμική και την πρώτη μεταπολεμική περίοδο, όταν ο κόσμος γευόταν τα πρώτα επιτεύγματα του μηχανικού πολιτισμού και μέσα απ’ αυτά προσπαθούσε, να ξεχάσει -κατόπιν- τις πληγές της πολεμικής λαίλαπας.

Η «επανάσταση» του πάγου

Η ψύξη, λοιπόν, το ψυγείο και ο πάγος, είχαν μπει για καλά στη ζωή και των Τρικαλινών, στη δεκαετία του 1950. Με αποτέλεσμα να αναδειχθεί και η αναγκαιότητα, αλλά και η ευρύτερη κοινωνική προσφορά της πρώτης και μοναδικής -τότε και για πολλά χρόνια μετά- ψυκτικής μονάδας, των ψυγείων Θεόδ. Κλιάφα. Που είχαν μεταβάλλει τα οικήματα στην γωνία των οδών Ομήρου και Θεμιστοκλέους, σε μια ανθρώπινη κυψέλη δραστηριότητας και κίνησης. Ένας μικρός ομφαλός, της οικονομικής ζωής των Τρικάλων. Καθώς συγκεντρώνονταν εκεί ένα σωρό κόσμος, που όχι μόνο αναζητούσε, αλλά και ζούσε απ’ τον πάγο. Αφού δεν ήταν μόνο όσοι κατέφευγαν εκεί για να προστατεύσουν την διάρκεια των ευπαθών γεωργοκτηνοτροφικών προϊόντων (φρούτων, τυριών και άλλων), ούτε εκείνοι που το καλοκαίρι, αναζητούσαν την δροσιά των εύγευστων αναψυκτικών, στην πηγή τους, αλλά και όσοι επαγγελματίες και μεροκαμματιάρηδες, ζούσαν από την παραγωγή του πάγου. Καφεπώλες, καροτσέρηδες, παγοπώλες…

Ένας συμπαθής βιοπαλαιστής

Ήταν η εποχή, που είχε αναδείξει κι ένα παραδοσιακό επάγγελμα το οποίο εξαφανίστηκε, όταν η ψύξη έπαψε να είναι αποκλειστικό παράγωγο του πάγου, και πέρασε σε άλλους τρόπους, όπως τα ηλεκτρικά ψυγεία: Τον παγοπώλη. Τότε που ο πάγος, ο οποίος παράγονταν σε μεγάλες κολώνες (παγοκολόνες) κι ήταν ανάγκη να φθάσει έγκαιρα, όχι μόνο στα ζαχαροπλαστεία, τα καφενεία και τα ψαράδικα αλλά και στις πιο απομακρυσμένες γειτονιές της πόλης μας. Για να μπει στα πρώτα ψυγεία, που λειτουργούσαν με πάγο. Έτσι ο παγοπώλης, ήταν τότε κάτι ανάλογο και παράλληλο με τον γαλατά. Που έπρεπε γρήγορα -πριν λειώσει ο πάγος- να φθάσει στον καταναλωτή, όπου κι αν βρίσκονταν. Έτσι κάθε πρωί -κι όχι μόνο- έξω απ’ τα ψυγεία Κλιάφα, συγκεντρώνονταν ένας ολόκληρος κόσμος που διακινούσε, αλλά και αποζούσε από τον πάγο. Καροτσέρηδες, παγωτατζήδες, αλλά και συμπολίτες, που κατέφευγαν στα ψυγεία, για να πάρουν στην πηγή του, τον πάγο της ημέρας, χρησιμοποιώντας για την μεταφορά του, την «σχάρα» του ποδηλάτου τους. Όλη αυτή η καθημερινή διαδικασία, φάνταζε σαν ένα ιδιόμορφο πανηγύρι.

Πάντως, όταν το 1926 ο αείμνηστος ιδρυτής και στυλοβάτης της βιομηχανίας Θεόδωρος Κλιάφας, εγκατέστησε (με Γερμανούς τεχνικούς) τα πρώτα μηχανήματα ψύξης και παραγωγής πάγου, ίσως δεν είχε φαντασθεί -και πιθανόν όμως να το ήλπιζε- πως τα ψυγεία του, θα έπαιρναν αυτή την μοναδικότητα και σημασία, που τα μετέτρεψε σε μια βιώσιμη βιομηχανική μονάδα, που «έδωσε ψωμί» -κατά την κοινή έκφραση- σ’ ένα μεγάλο αριθμό Τρικαλινών. Πέρα, που αργότερα, πέρασε και στον χώρο των κοινωνικών παρεμβάσεων, που συχνά αιφνιδιάζουν τους συμπολίτες, με τελευταία και σπουδαιότερη, την μετατροπή, του παλιού και εγκαταλειμμένου πια ψυγείου της Ομήρου και Θεμιστοκλέους, σε μουσείο και πνευματικό κέντρο.

Ο παγοπώλης, λοιπόν -για να επανέλθουμε στο ειδικότερο θέμα της σημερινής επισήμανσης- υπήρξε ένας, από τους τόσους επαγγελματίες, που εξαρτώνταν απ’ την παραγωγή του πάγου των ψυγείων Κλιάφα. Υπήρχαν όμως οι απλοί παγοπώλες, που με κάθε τροχοφόρο της εποχής, αλλά κυρίως με καροτσάκια, μετέφεραν το πάγο, διαλαλώντας μάλιστα την πραμάτεια τους στις γειτονιές, αλλά και οι πιο οργανωμένοι, που είχαν δημιουργήσει μικρά… υποκαταστήματα ψυγείων σε καίρια σημεία της πόλης, όπως έξω απ’ τα ψαράδικα και από κει κατηύθυναν καθημερινά την όλη διανομή του προϊόντος, παίρνοντας την προμήθειά τους, που τους εξασφάλιζε ένα καλό εισόδημα. Και καθώς η ζήτηση και η διακίνηση του πάγου ήταν τεράστια και σταθερή, χρειάζονταν λίγο-πολύ να βάλει κανένας «μέσον» για να μπει στην όλη προσοδοφόρα διαδικασία της εμπορίας και διανομής του.

Η φιγούρα που χάθηκε

Ο… πλανόδιος, πάντως, παγοπώλης, υπήρξε μία χαρακτηριστική φιγούρα βιοπαλαιστή, που χάθηκε οριστικά πια. Εφοδιασμένος με γάντια, έναν μπαλντά και μία πέτσινη ολόσωμη σχεδόν ποδιά, έκοβε τις παγοκολώνες σε κομμάτια, ανάλογα με την επιθυμία του καταναλωτή και την μετέφερε μέχρι την εξώπορτα του σπιτιού. Η πληρωμή του γίνονταν και σε καθημερινή βάση ή βδομαδιάτικη και μηνιάτικη ακόμα, για τους πιο γνωστούς και τακτικούς πελάτες, κάτι δηλαδή ανάλογο με τον γαλατά της κάθε οικογένειας.

Όμως υπήρχαν και συνοικιακά παντοπωλεία, που έκαναν καθημερινά διακίνηση πάγου. Όπως -τα πιο γνωστά- των Αδελφών Κατσίκα και του Μιλτιάδη Βλαχάβα στην Αγία Επίσκεψη. Μάλιστα ο τελευταίος υπήρξε και από τους τελευταίους σε δράση, εποχούμενος παγοπώλης της γειτονιάς, κι οι παλιότεροι Τρικαλινοί, διατηρούν ακόμα την χαρακτηριστική εικόνα του, με το τρίκυκλο ποδήλατο, να μεταφέρει πάγο, παντού όπου τον αναζητούσαν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι και σήμερα ακόμα γίνεται στα Τρίκαλα κάποια μικρή διακίνηση πάγου, από ψυγεία της γειτονικής Καρδίτσας, για την ικανοποίηση ιδιαίτερων αναγκών όπως η διατήρηση αναψυκτικών και μπύρας σε μεγάλα καζάνια, σε γάμους και υπαίθρια πανηγύρια χωριών. Όμως η εποχή που η παραγωγή του πάγου, από τα ψυγεία Θεόδ. Κλιάφα, βρίσκονταν στο επίκεντρο μιας έντονης οικονομικής δραστηριότητας, για τα Τρίκαλα, πέρασε οριστικά και χωρίς επιστροφή. Ενώ στήριξε επί δεκαετίες, το βαλάντιο πολλών συμπολιτών βιοπαλαιστών.

Αντίθετα, όμως με την εξαφάνιση του γραφικού παγοπώλη, τα ψυγεία Κλιάφα, εκσυγχρονισμένα και με ποικίλες πια δραστηριότητες στην παραγωγή αναψυκτικών, εμφιάλωσης, αλλά και ψυκτικών χώρων, συνεχίζουν την εβδομηντάχρονη και πλέον πια πορεία τους.

Η κατ’ οίκον διανομή του πάγου στην πόλη μας

Και προπολεμικά, αλλά ιδιαίτερα μετά την κατοχή και μέχρι τη δεκαετία τον 1970 ακόμα, ο πάγος ήταν ένα περιζήτητο προϊόν. Ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, που προσέφερε άφθονη και ποικιλώνυμη δροσιά, με την δυνατότητα που προσέφερε την ψύξη αναψυκτικών και ποτών, αλλά και την συντήρηση τροφίμων και φαγητών. Και η παρουσία στην πόλη μας ενός από τα πρώτα παγοποιεία του Ελλαδικού χώρου τον αείμνηστου Θεοδώρου Κλιάφα, ο πάγος και η όλη διακίνηση του, έπαιρνε μια μεγάλη επικαιρότητα, η οποία και αποτυπώνεται ακόμα και στην ειδησεογραφία των τοπικών εφημερίδων. Βέβαια, γι’ αυτή την βιομηχανία παραγωγής πάγων και αναψυκτικών που ξεκίνησε πριν εβδομήντα και, χρόνια, έχουν γραφεί -και στην στήλη- τόσο πολλά και πολύ λεπτομερειακά κατά καιρούς, ώστε το θέμα να φαντάζει εξαντλημένο και για τη μνήμη των παλιότερων Τρικαλινών ακόμα. Να όμως που πάντα, από την προ 34ετίας ειδησεογραφία, προκύπτουν κάποιες λεπτομέρειες, σωστή πρόκληση για μια ακόμα αναφορά στο είδος αυτό και την εποχή του, που κατά παράφραση και υπέρβαση, θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί σαν “τα καλοκαίρια του πάγου”. Τότε που τα ηλεκτρικά ψυγεία δεν είχαν εισβάλλει ακόμα στην αγορά και στη ζωή μας, όταν τα καρπούζια δεν αφθονούσαν και δεν κατόρθωναν να δροσίσουν τα αναμμένα απ’ τις ζέστες του καλοκαιριού στομάχια των ανθρώπων του Τρικαλινού κάμπου ενώ και η διαδικασία της τουλούμπας μέχρι που να βγάλει λίγο κρύο νερό απ’ τα βάθη της γης, που κι αυτή πυρπολούνταν απ’ τον ήλιο και τον καύσωνα δεν ήταν αρκετή. Έτσι με το μπάσιμο τον Μάρτη, που κατ’ έθιμο κυκλοφορούσαν τα πρώτα παγωτά, μέχρι και το τέλος του Οκτωβρίου, ένας ολόκληρος κόσμος κινούνταν γύρω απ’ τον πάγο: Αυτοί που δούλευαν για να τον παράγουν, εκείνοι που έσπευδαν να τον προμηθευθούν στην πηγή τον κι όσοι τον πωλούσαν σε πρατήρια ή στις γειτονιές, εξασφαλίζοντας έτσι ένα μικρό ίσως αλλά τίμιο μεροκάματο. Καθώς όμως το πράγμα πολυκαίριζε και οι συνθήκες της ζωής μέσα στην πόλη έπαιρνε άλλους ρυθμούς και η διάθεση τον πάγου, υφίστατο κι αυτή αναπόφευκτη τις μεταβολές. Και μια τέτοια ριζική και χαρακτηριστική σκηνή μας θυμίζει και το δημοσίευμα των “Τρικαλινών Νέων” της 22ας Μαΐου 1965, δίνοντας μια αφορμή για επαναφορά του θέματος. Παρ’ όλο που ο φετινός Μάης, κάθε άλλο παρά ευνοεί -με τα όψιμα κρύα του- κουβέντες και νοστιμιές για πάγους και παγωτά.

Μ’ τον παραπάνω τίτλο λοιπόν, δημοσιεύεται το παρακάτω πρωτοσέλιδο σχόλιο της εφημερίδας: Υπάρχουν πληροφορίες ότι εφέτος δεν θα γίνεται από μικροπωλητάς διανομή πάγου κατ’ οίκον. Και τούτο γιατί έχει “αποφασισθεί” όπως ο πάγος πωλείται μόνον από τα πρατήρια  και εις αυτά να μεταβαίνουν οι έχοντες ανάγκην συμπολίτες. Είναι όμως σωστό αυτό; Και θα διατίθεται ο πάγος κατ’ αυτόν τον τρόπον; Είναι σωστό να στερηθούν της εργασίας των τόσοι μικροπωληταί, αλλά και οι συμπολίτες να μεταβαίνουν καθημερινά στα πρατήρια για να προμηθεύονται τον πάγο; Το θέμα είναι σοβαρό και πρέπει το ταχύτερο να απασχολήσει τους αρμοδίους μας και ειδικότερα τον κ. Νομάρχη. Η μονοπώλησις και διάθεσις πάγου μόνον από τα πρατήρια, είναι απαράδεκτη, γιατί θα ταλαιπωρούνται οι συμπολίτες στην προμήθεια του και θα στερηθούν της εργασίας των οι μεταπωληταί κατ’ οίκον”.

Η αντίστροφη μέτρηση για τους παγοπώλες

Από την ειδησεογραφία των αμέσως επόμενων ημερών, δεν προκύπτει αν η επισήμανση της εφημερίδας είχε κάποιο θετικό αποτέλεσμα για τους δεκάδες μικροπωλητές πάγου. Κι ανεξάρτητα αν δόθηκε κάποια αναστολή στο μέτρο πώλησης του πάγου μόνο σε πρατήρια, εκείνη την χρονιά, γεγονός είναι ότι ένα ακόμα παραδοσιακό επάγγελμα ο παγοπώλης, έπαιρνε τον μοιραίο δρόμο της εξαφάνισής του, όπως πολλοί άλλοι μικροπωλητές και βιοπαλαιστές στην πορεία του χρόνου.

Πάντως, η μορφή κι η δουλειά του πλανόδιου παγοπώλη έχει καταγραφεί και στην τοπική μας παράδοση που με πολύ νοσταλγία θυμούνται και αναπολούν οι Τρικαλινοί. Ο άνθρωπος με το καροτσάκι φορτωμένο παγοκολόνες, ζωσμένος με μια χοντρή πέτσινη κι ολόσωμη ποδιά -για να μη δέχεται τους αντίκτυπους του συχνού εναγκαλισμού με τον πάγο- και τα πέτσινα γάντια στα χέρια, που γύριζε -στην τακτή ώρα κάθε μέρα από κατάστημα σε κατάστημα και από σπίτι σε σπίτι, κουβαλώντας μέσα ή αφήνοντας στην εξώπορτα την μια ή δύο κολώνες πάγου ή την μισή και το τέταρτο για τις ανάγκες του ψυγείου της εποχής εκείνης. Κόβοντας την κολώνα του πάγου με εξαιρετική δεξιοτεχνία, με πριόνι ή σπάζοντάς την με μεγάλο μπαλτά.

Πέρα, όμως απ’ τις συγκεκριμένες παραγγελίες ο πλανόδιος παγοπώλης διαλαλούσε το προϊόν του και για τους ευκαιριακούς πελάτες.

– Ο πάγος… Παγοπώλης εδώ….

Κάτι ανάλογο με τον πλανόδιο γαλατά, που καθώς έμπαινε ο Μάης διαφήμιζε φωναχτά και το εποχιακό υποπροϊόν του γάλακτος.

– Ξυνόγαλο Μαΐσιο.

Τα πρατήρια

Άγνωστο λίγο- πολύ για ποιες σκοπιμότητες, οι αρμόδιοι έκριναν πως ο πλανόδιος παγοπώλης δεν έχει θέση στις νέες συνθήκες διακίνησης αυτού του καλοκαιρινού -και όχι μόνο τότε- προϊόντος. Ήδη η κατανάλωση του πάγου στην πόλη μας είχε πάρει τέτοιες διαστάσεις, που οργανωμένοι διακινητές του -πέρα απ’ το εργοστάσιο Κλιάφα- είχαν δημιουργήσει πρατήριο πάγου, πωλώντας το προϊόν αυτό όλη σχεδόν την ημέρα. Τέτοια πρατήρια είχαν εγκατασταθεί, με τη μορφή μεγάλων ψυγείων, σε κεντρικά σημεία του εμπορικού τμήματος της πόλης μας, ιδιαίτερα δε γύρω απ’ την παλιά δημοτική αγορά. Κι έκαναν χρυσές δουλειές. Μέχρι που τα ηλεκτρικά ψυγεία ανατρέψουν τα δεδομένα και βγάλουν εκτός ζήτησης τον πάγο. Αν και για πολλά χρόνια μετά και μέχρι και σήμερα ακόμα υπάρχει εξειδικευμένη ζήτηση πάγου, όπως η συντήρηση φρέσκων ψαριών στις κάσες των ψαροπωλείων, η ανάγκη δημιουργίας μεγάλου αριθμού παγωμένων ποτών (μπύρας ιδιαίτερα) και αναψυκτικών μέσα σε καζάνια για τα γαμήλια γλέντια και άλλες τέτοιες μεμονωμένες περιπτώσεις. Πάντως μετά την διακοπή παραγωγής πάγου από τα ψυγεία Κλιάφα εξαφανίστηκαν -μετά τους πλανόδιους παγοπώλες- και τα πρατήρια πάγου. Καθώς ήταν πια ασύμφορη η μεταφορά απ’ την γειτονική Καρδίτσα -όπου συνεχίστηκε η παραγωγή του- και η διατήρησή του στα πρατήρια.

Ο παγοπώλης, λοιπόν, ένας γραφικός μικροπωλητής της μεταπολεμικής εποχής, έσβησε απ’ τον επαγγελματικό χάρτη, πριν τρεις δεκαετίες. Κάπου απ’ τα μέσα του 1960, όταν απαγορεύτηκε η κατ’ οίκον διακίνηση του πάγου. Ένα ακόμα θύμα του επιχειρηματικού πνεύματος, αλλά κυρίως της μηχανικής εξέλιξης. Και μια ακόμα μορφή της Τρικαλινής παράδοσης, δίπλα στις τόσες, που ζουν σήμερα στις αναμνήσεις και τη νοσταλγία πια.

 

Πηγή: trikalacity.gr

Τα Βαλτσινιώτικα

 Έτσι κι αλλιώς κι αλλιώτικα

εδώ στα Βαλτσινιώτικα

θα λέμε τον καημό μας,

τα βάσανα, τις πίκρες μας,

τα ωραία απ’ το χωριό μας

Σήμερα είναι τ’ Αηλιός, γιορτάζει ο Ηλίας

είναι ημέρα των ευχών και της καλής φιλίας.

Γι’ αυτό απ’ τα Βαλτινιώτικα θα στρέψουμε το βλέμμα

κι από τα Ματσουκιώτικα θ’ αντλήσουμε το θέμα.

 

Ευχές πολλές θα δώσουμε στον φίλο μας Ηλία

να ’χει του κόσμου τα καλά, και κάθε ευτυχία.

Ηλία μου, σου ευχόμαστε ότι ποθεί η καρδιά σου,

κάθε χαρά αληθινή να 'ρθει στην αγκαλιά σου.

 

Χρόνια πολλά σου, φίλε μας, να ’χεις καλή υγεία, 

να χαίρεσαι το όνομα, το όμορφο Ηλία.

Χαρά και γέλιο πάντοτε μέσ' στην ανεμελιά σου,

Ηλία να χαιρόμαστε κι εμείς με τη χαρά σου!

Εικόνες του χωριού - Η απολαυστική στιγμή του καφέ

 

Λίγες στιγμές είναι τόσο ευχάριστες και χαλαρές όσο εκείνες κατά τις οποίες οι άνθρωποι βρίσκονται με τους φίλους για ένα φλιτζάνι απολαυστικό καφέ και ο Κώστας με τον Πέτρο το γνωρίζουν πολύ καλά αυτό.

Μια κούπα καφέ της αρεσκείας, παγωμένου ή ζεστού κάνει τη μέρα να φαντάζει ομορφότερη!

Ο φραπέ έχει συνδυαστεί στο μυαλό των περισσοτέρων με ξέγνοιαστες καλοκαιρινές στιγμές παρέα με φίλους σε μία καφετέρια ή το απογευματάκι στο μπαλκόνι του σπιτιού, με αγαπημένα πρόσωπα.

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν συνυφασμένη την χρήση του καφέ με τις βασικότερες  προσωπικές και κοινωνικές λειτουργιές. Όρεξη, απόλαυση, χαλάρωση η συχνά ακόμη ευκαιρία για διασκέδαση, σχεδόν ταυτίζονται ή καλύτερα προσαυξάνονται με έναν καλό καφέ!

Μια συνάντηση με φίλους για έναν καφέ και μια συζήτηση για τα τεκταινόμενα και τις εμπειρίες της ημέρας, μπορεί να είναι μία από τις καλύτερες δραστηριότητες για το νου και την καρδιά. 

Ό,τι προβλήματα ίσως να υπάρχουν, ένας καφές με φίλους τα κάνει να ξεθωριάζουν.

Απεβίωσε ο Αθανάσιος Βασ. Σταμούλης

 

Απεβίωσε ο συγχωριανός Αθανάσιος Σταμούλης του Βασιλείου και της Μαρίας, την Δευτέρα 18 Ιουλίου 2022 σε ηλικία 81 ετών.

Ο Αθανάσιος Σταμούλης γεννήθηκε το 1941 στο Βαλτινό, ήταν παντρεμένος με την Φωτεινή το γένος Λιάσκου και απόχτησαν δύο παιδιά, την Μαρία και τον Χαράλαμπο.

Η κηδεία θα γίνει την Τρίτη 19/7/2022 και ώρα 10:30 στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Βαλτινού Τρικάλων.

Κριτική βιβλίου του Δημήτρη Τσιγάρα στην Ποιητική συλλογή: «Σύναξη (σε μουσικές και ρίμες)», του Γιώργου Ευθ. Λούκα

 

Ο Γιώργος Λούκας με την έκδοση της δεύτερης ποιητικής συλλογής του, που φέρει τον τίτλο «Σύναξη σε μουσικές και ρίμες», επιβεβαιώνει ότι βρίσκεται σταθερά σε καλό δρόμο καθώς η ποίησή του έρχεται να μας θυμίσει τη χαμένη μας αθωότητα, τη χαμένη μας χαρά, το ξεχασμένο παιδικό τραγούδι.

Είχε προηγηθεί η έκδοση της πρώτης ποιητικής συλλογής του, με τίτλο «Σπουδές σε μέτρα και ομοιοκαταληξίες», που κυκλοφόρησε το 2016.

Με την δεύτερη ποιητική του συλλογή, που εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2022, ο Γιώργος Λούκας μας προσφέρει 36 νέα ποιήματα, τα οποία έχουν στο σύνολό τους έμμετρη και ομοιοκατάληκτη μορφή, με φροντισμένη και αξιοπρόσεχτη πολυτυπική ρήμα.

Οι στίχοι πηγάζουν από μία λεπτή ευαισθησία, μέσα από τα θεματικά του κέντρα,  που είναι: ο έρωτας, ο πόθος, ο πόνος, η προσμονή, η ανάμνηση, η νοσταλγία, η μουσική, το μεράκι και τροφοδοτούν την ποιητική του φλέβα.

Αποπειράται να συνθέσει, να δομήσει και να ολοκληρώσει τις ιδέες του, να συνταιριάξει λέξεις, νοήματα, ρυθμούς, αξιοποιώντας τα συστατικά στοιχεία της ποιητικής του σκέψης.

Άλλωστε στη μοναχική συνθήκη της ποίησης, η ποιότητα παράγεται αποκλειστικά από την αναμέτρηση του ποιητή με το υλικό του.

Λειαίνει το υλικό του με την κατασταλαγμένη τεχνική του έμπειρου και αυστηρού δημιουργού και επιδιώκει τη συμφωνία και την αρμονία της μορφής του έργου του.

Έτσι η επιτυχημένη εξισορρόπηση του πληθωρικού συναισθήματος με τον λιτό λόγο, αποτελούν τα ιδανικά στοιχεία που αναδεικνύουν τον λυρισμό της ποίησής του.

Το εκφραστικό ιδίωμα διεκδικεί την παρουσία του με άνεση κι αυτοπεποίθηση. Ο Γιώργος Λούκας δείχνει να μην φοβάται τη γλώσσα. Συνήθως οι ντοπιολαλιές ενοχλούν. Στην ποίηση του Γιώργου Λούκα συμβαίνει το αντίθετο. Οι λεκτικοί τύποι της ιδιαίτερης πατρίδας του είναι τόσο σοφά γωνιασμένοι μέσα στους στίχους του, ώστε αντί να απωθούν τον αναγνώστη, τον παρασέρνουν στο ιδιότυπο σύμπαν τους.

Περιδιαβαίνοντας την ποιητική συλλογή και αναζητώντας το πλήρες νόημα κάθε στίχου, από το πρώτο κιόλας ποίημα, μας προϊδεάζει για μια συναισθηματική περιπλάνηση στο όνειρο. 

Ενδεικτικά, στο ποίημα «Όνειρο» (στη σελίδα 7), η συνθετική δομή του το θέλει να είναι  φορτωμένο με ανείπωτες χαρές και συναισθήματα, που αναβλύζουν από τα βάθη της καρδιάς και αναζητούν την έκφρασή τους. Με πρόσχημα την προτροπή, την ευχή και την προσδοκία, συνυφαίνει το ονειρικό με το πραγματικό και δημιουργεί μια ποθητή θάλασσα, όπου μέσα της συμπλέει η ωκεάνια αίσθηση, η μουσικότητα και ο παλμός του ονείρου.

Στο ποίημα «Έρωτας πλατωνικός» (στη σελίδα 13), η ποιητική ιδέα εξελίσσεται και κορυφώνεται αποκαλυπτικά στο τρίτο πεντάστιχο. Εκφράζοντας άμεσα τα συναισθήματα, αναπολώντας κι αναστοχάζοντας την φρεσκάδα της νιότης, τους δισταγμούς, τις αναστολές και τους φόβους του ανεκπλήρωτου έρωτα, που έσβησε και χάθηκε για εκείνα, που έπρεπε να γίνουν και δεν έγιναν.

Στο ποίημα «Μικρούλα ελπίδα» (στη σελίδα 25), που είναι ένα ολιγόστιχο, όμορφο και τρυφερό, αλλά βαθύ σε νόημα ποίημα, (το οποίο θα μπορούσε, κατά τη γνώμη μου, να αποτελέσει και τον τίτλο θέματος σε έκθεση των πανελλήνιων εξετάσεων), το εύρος της ποιητικής του ιδέας χαρακτηρίζεται από την αλήθεια, το βάθος, τη διαχρονικότητα και την οικουμενικότητά της:

«Κρατώ βαθιά μες στην καρδιά μου

τη μικρούλα ελπίδα

πως τρεμοπαίζει θέ μου

ίδια όπως η φλόγα από το κεράκι

στην πνοή του ανέμου».

Η πνοή του ανέμου -ως δοσολογία παραμέτρων- καθίσταται ο ρυθμιστικός παράγοντας της διατήρησης της φλόγας. Αν δυναμώσει η πνοή του ανέμου σβήνει η φλόγα της ελπίδας. Αν πάψει εντελώς να υπάρχει ο άνεμος, πάλι σβήνει η φλόγα.

Kατ’ αντιστοιχία θα μπορούσε να παραλληλιστεί με τον στίχο: «Σε γνωρίζω από την κόψι του σπαθιού την τρομερή», του ποιήματος «Ύμνος εις την Ελευθερίαν», του Διονυσίου Σολωμού, όπου η ελπίδα των Ελλήνων, ισορροπεί πάνω στην κόψη του σπαθιού και τρεμοπαίζει σαν την φλόγα του κεριού, στο έλεος της πνοής του ανέμου.

Στα ποιήματα «Τραγούδια απ’ τα παλιά», «Θλίψη» και «Ξέσπασμα» που έχουν την ίδια εννοιολογική βάση, η συνθετική τους δομή βασίζεται στις μουσικές αναμνήσεις και στα συναισθήματα της νοσταλγίας, του πόθου, της αγάπης και της προσμονής.

Δεν περνάει απαρατήρητη και η εκφραστική σε ύφος παιδικού τραγουδιού, ώστε με τον υπαινικτικό αυτόν τρόπο να θέσει σοβαρά φιλοσοφικά ζητήματα, όπως στο ποίημα «Φενάκη» (στη σελίδα 54).

Θα μπορούσε η αναφορά και η ανάλυση της ποιητικής συλλογής «Σύναξη σε μουσικές και ρίμες», του Γιώργου Λούκα να είναι πιο ενδελεχής και πιο εκτεταμένη. Όμως πρέπει να αφεθεί η δυνατότητα στον αναγνώστη, να συνάξει ο ίδιος την δική του γύρη και να παράξει το δικό του μέλι!

Άλλωστε μας το υποδηλώνουν παραινετικά κι οι στίχοι του ποιήματός του: «Στης μέλισσας τον βόμβο» (στη σελίδα 34)

…«Εκεί στης μέλισσας τον βόμβο,

θα μοιραστούνε τα φιλιά

και τ’ αγεράκι από το λόγγο

θα σας χαϊδεύει τα μαλλιά…

 

…Κι από παιχνίδι σε παιχνίδι

αύριο σ’ ονείρων κορυφές

πόθος βαθύς, καλό ταξίδι

να τις γνωρίσετε κι αυτές»…

Δημήτρης Τσιγάρας

Ορκίσθηκε η συγχωριανή μας μόνιμη Λοχίας Ζωή Στ. Ζαμπακά

 

Με λαμπρότητα πραγματοποιήθηκε το πρωί της Παρασκευής 15 Ιουλίου 2022 η τελετή Ορκομωσίας των 192 Μονίμων Λοχιών Τάξης 2022 «Ταγματάρχης  Δημήτριος Κωστάκης», στη Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών στα Τρίκαλα. 

Μεταξύ των ορκισθέντων ήταν και η συγχωριανή μας νέα μόνιμη Λοχίας, Ζωή Ζαμπακά του Στυλιανού και της Ευδοκίας.

Η λαμπρή τελετή πραγματοποιήθηκε χοροστατούντος του Μητροπολίτου Τρίκκης, Γαρδικίου και Πύλης κ. Χρυσοστόμου, παρουσία του αρχηγού ΓΕΣ κ. Λαλούση και των πολιτικών και τοπικών αρχών. 

Οι γονείς, οι συγγενείς και φίλοι των σπουδαστών, μέσα σε κλίμα συγκίνησης, καμάρωσαν τους αποφοιτήσαντες σ’ αυτή την ωραία στιγμή της ζωή τους και ευχήθηκαν υγεία και καλή σταδιοδρομία στην νέα τους ζωή…

Η εφημερίδα μας εύχεται στην Λοχία Ζωή Ζαμπακά, Συγχαρητήρια και λαμπρή σταδιοδρομία!

Ιστορικές σελίδες από την ποδοσφαιρική ομάδα του Βαλτινού. (Μέρος 8ον)

 Αφιέρωμα σε ποδοσφαιριστές του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου του Α.Ο. Βαλτινού.

Στη συνέχεια του αφιερώματος «Ιστορικές σελίδες από την ποδοσφαιρική ομάδα του Βαλτινού» παρουσιάζονται παρακάτω μια σειρά από ποδοσφαιριστές που κατάγονται από το Βαλτινό και έπαιξαν ποδόσφαιρο με τη φανέλα της ομάδας.

Αναστάσιος Γ. Κουφοχρήστος

Αμυντικός παίκτης, με εμπειρία και γνώση του ποδοσφαίρου. Ξεκίνησε να παίζει ποδόσφαιρο πρώτα σε ομάδα των Αθηνών και στη συνέχεια ήρθε στο Βαλτινό. Ψηλός με πολλά σωματικά χαρίσματα, έδινε την αίσθηση του βράχου της αμυντικής γραμμής. Εξαιρετικός στις κεφαλιές τις οποίες κέρδιζε με άνεση και αποσοβούσε έτσι τον κίνδυνο των επιθέσεων της αντίπαλης ομάδας. Η ηρεμία που ενέπνεε, το ήθος του, η εμπειρία και οι ηγετικές του ικανότητες που διέθετε, τον έκαναν πολλές φορές να φοράει το περιβραχιόνιο και να είναι ο αρχηγός της ομάδας.

Γεώργιος Δ. Καραθανάσης

Σκληροτράχηλος αμυντικός με ιδιαίτερη ικανότητα στο τάκλιν. Αμυντικός προικισμένος με μεγάλη ταχύτητα και αντοχή, έπαιζε πότε ως κεντρώος αμυντικός και πότε στα άκρα. Στο δυνατό παιχνίδι έπρεπε να αποδείξει την αξία του έναντι των αντιπάλων του και τα έδινε όλα. Εξοικειωμένος καθώς ήταν στο λασπώδες γήπεδο, με πλούσια σημαντικά προσόντα, εμπειρία και έντονο αμυντικό πνεύμα έφερνε τα πάνω κάτω στην άμυνα και απέτρεπε τις ενέργειες και τους στόχους των επιθετικών της αντίπαλης ομάδας.

Βασίλης Β. Σταμούλης

Οι σπάνιες ιδιότητές του τον καθιστούσαν ικανό αρχηγό και πηγή έμπνευσης για τους συμπαίκτες του. Μπορούσε εύκολα να κάνει τη ζημιά στον αντίπαλο όταν αφηνόταν ελεύθερος. Απρόβλεπτος και αναμφισβήτητα πολλές φορές αινιγματικός. Δημιουργούσε τις φάσεις και σκόραρε από οποιαδήποτε θέση. Την ποδοσφαιρική περίοδο 1978-1979 βγήκε πρώτος σκόρερ με 18 γκολ.

Χρήστος Α. Σχολής

Ποδοσφαιριστής με εξαιρετικά χαρίσματα. Χαμηλό κέντρο βάρος, αλλά με εκπληκτικό ξεπέταγμα. Χρησιμοποιούσε και τα δύο πόδια και διέθετε μοναδική ισορροπία που του επέτρεπε να αλλάζει κατεύθυνση αστραπιαία. Είχε την ικανότητα να αναστατώνει τους καλύτερους αμυντικούς. Με γενναιότητα στις αντιξοότητες και εξαιρετική εύστοχη τοποθέτηση μέσα στο γήπεδο. Αξέχαστα θα μείνουν τα ανάποδα ψαλίδια που επιχειρούσε και μάλιστα, πολλές φορές με επιτυχία!

Δημήτρης Α. Τσιγάρας

Ως επιθετικός, στη θέση έξω δεξιά (extreme), δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για την επίτευξη του γκόλ, με εύστοχες μεταβιβάσεις της μπάλας προς το σέντερ φορ. Κρατούσε την μπάλα λίγο παραπάνω από όσο έπρεπε, αλλά κατάφερνε να πετυχαίνει τα πιο παράξενα γκολ.

Οι βαθύτερες αξίες της ζωής

 

Μια γριούλα κάθεται σε ένα καφέ.

Η σερβιτόρα φέρνει το μενού στο τραπέζι και ζητά την παραγγελία.

Η γριούλα ρωτάει: «Πόσο κάνει ένα κομμάτι κέικ;»

Η σερβιτόρα απαντά: «3 ευρώ».

Η ηλικιωμένη παίρνει κάποια νομίσματα από την τσέπη της, αρχίζει να μετράει αργά και μετά ρωτάει ξανά: «... και πόσο κάνει το μικρότερο;»

Η σερβιτόρα αγχώθηκε λίγο, καθώς είχε πολλά τραπέζια να σερβίρει και της απάντησε:

«2 ευρώ».

«Εντάξει, τότε θα πάρω το μικρότερο», απάντησε η γριούλα.

Η σερβιτόρα σερβίρισε το κέικ κάπως ενοχλημένη και αμέσως έβαλε το λογαριασμό στο τραπέζι.

Η γριούλα, έφαγε πολύ αργά και με ευχαρίστηση το κέικ, σηκώθηκε, άφησε τα χρήματα στο τραπέζι κι έφυγε.

Όταν η σερβιτόρα πήγε να καθαρίσει το τραπέζι, παρατήρησε ότι η γριούλα της είχε αφήσει 1 ευρώ φιλοδώρημα...

Ορκίστηκε ο συγχωριανός μας, Ανθυπολοχαγός Ιωάννης Α. Βαγγελός

 

Τη Δευτέρα 27 Ιουνίου 2022, πραγματοποιήθηκε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, στη Βάρη Αττικής, η τελετή αποφοίτησης και ορκωμοσίας των νέων Ανθυπολοχαγών Τάξεως 2022 «Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Μαζαράκης - Αινιάν», παρουσία της Αυτού Εξοχότητος της Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Κατερίνας Σακελλαροπούλου, η οποία και επέδωσε τα ξίφη στους ορκισθέντες.

Μεταξύ των νέων Ανθυπολοχαγών που ορκίστηκαν ήταν και ο συγχωριανός μας Ιωάννης Βαγγελός του Αντωνίου και της Άννας.

Η οικογένεια Βαγγελού παρέστη σύσσωμη στην ορκωμοσία (γονείς και αδέρφια), τιμώντας αλλά και καμαρώνοντας, μέσα σ’ ένα συγκινησιακό κλίμα, τον νέο Ανθυπολοχαγό Γιάννη Α. Βαγγελό.

Στην τελετή επίσης παρέστησαν ο Αντιπρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων κ. Αθανάσιος Μπούρας ως εκπρόσωπος του Προέδρου της Βουλής, ο Μητροπολίτης Γλυφάδας, Ελληνικού, Βούλας, Βουλιαγμένης & Βάρης κ.κ. Αντώνιος ως εκπρόσωπος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Νικόλαος Παναγιωτόπουλος, ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Νικόλαος Χαρδαλιάς, Βουλευτές του Ελληνικού Κοινοβουλίου, ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Κωνσταντίνος Φλώρος, ο Αρχηγός ΓΕΣ Αντιστράτηγος Χαράλαμπος Λαλούσης, ο Αρχηγός ΓΕΝ Αντιναύαρχος Στυλιανός Πετράκης ΠΝ, ο Αρχηγός ΓΕΑ Αντιπτέραρχος (Ι) Θεμιστοκλής Μπουρολιάς, ο Αρχηγός ΕΛ.ΑΣ. Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Σκούμας, ο Αρχηγός Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. Αντιναύαρχος Λ.Σ. Γεώργιος Αλεξανδράκης και ο Αρχηγός Π.Σ. Αντιστράτηγος Π.Σ. Αλέξιος Ράπανος. Παρευρέθηκαν επίσης, εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της Εκκλησίας, μέλη του Ανώτατου Στρατιωτικού Συμβουλίου, Επίτιμοι Αρχηγοί ΓΕΣ, απόγονοι του ήρωα της Τάξης 2022 Αντιστράτηγου Κωνσταντίνου Μαζαράκη - Αινιάν, καθώς και συγγενείς των νέων Ανθυπολοχαγών.

Συνολικά ορκίστηκαν 180 Ανθυπολοχαγοί, εκ των οποίων 166 από την Ελλάδα, 11 από την Κύπρο, 1 από την Αλβανία, 1 από την Βοσνία-Ερζεγοβίνη και 1 από τη Μολδαβία.

Η εφημερίδα μας εύχεται στον νέο Ανθυπολοχαγό Γιάννη Βαγγελό, Συγχαρητήρια και λαμπρή σταδιοδρομία!

Η Καλαμπάκα, τα Μετέωρα και τα μοναστήρια το 1930 (σπάνιο βίντεο)

 

Το Ολλανδικό μουσείο film EYE ανάρτησε στο youtube ένα ασπρόμαυρο φίλμ - ημερολόγιο ταξιδιού, από το 1930-1931, όπου ο Fred von Bohlen, ηθοποιός και σκηνοθέτης, ταξιδεύει με το αυτοκίνητο του στη χώρα μας και καταγράφει τη ζωή.

Πρόκειται για ένα σπάνιο υλικό από το οποίο επιλέχθηκε το τμήμα του φίλμ, που είναι γυρισμένο στην Καλαμπάκα και στα Μοναστήρια των Μετεώρων του 1930. 

Το βίντεο δυστυχώς δεν έχει ήχο, αλλά οι εικόνες του μας ταξιδεύουν πίσω στο χρόνο και αποκαλύπτουν μυστικά από τη ζωή των μοναχών και την ατμόσφαιρα της εποχής.

Θεόφιλος (Χατζημιχαήλ), ο πιο γνωστός Έλληνας λαϊκός ζωγράφος

 

Γεννήθηκε μεταξύ 1868 και 1871 στη Βαρειά Μυτιλήνης. Ήταν το μεγαλύτερο από τα οκτώ παιδιά του Γαβριήλ και της Πηνελόπης Χατζημιχαήλ. Ο πατέρας του ήταν τσαγκάρης και η μητέρα του κόρη αγιογράφου.

Τα παιδικά του χρόνια ήταν δύσκολα, λόγω της ισχνής του κράσης, αλλά και της αριστεροχειρίας του. Ο αριστερόχειρας εκείνη την εποχή εθεωρείτο μειονεκτικό άτομο και προκαλούσε αρνητικά σχόλια στον περίγυρό του. Οι γονείς, αλλά και οι δάσκαλοί του προσπάθησαν με καταπιεστικό και συχνά βίαιο τρόπο να του αλλάξουν χέρι γραφής και να τον κάνουν δεξιόχειρα. Ο μικρός Θεόφιλος κλείστηκε στον κόσμο του και βρήκε αποκούμπι στη ζωγραφική.

Πολύ νέος, ακόμη, δραπετεύει από τη Μυτιλήνη και φεύγει για τη Σμύρνη, την πόλη με τους χιλιάδες Έλληνες, που είναι το οικονομικό κέντρο της Μικράς Ασίας. Δουλεύει θυροφύλακας στο ελληνικό προξενείο και παράλληλα ζωγραφίζει. Στη Σμύρνη, ο Θεόφιλος θα διαμορφώσει την εικαστική του γλώσσα και το βασικό του θεματολόγιο, από τον κόσμο της αρχαιότητας, του Βυζαντίου και της νεώτερης Ελλάδας. Τότε κάνει τη ζωγραφική επάγγελμά του.

Με το ξέσπασμα του Ελληνοτουρκικού πολέμου το 1897 φεύγει για την Ελλάδα, με την πρόθεση να καταταγεί εθελοντής. Πριν προλάβει να γνωρίσει τα πεδία των μαχών, ο πόλεμος τερματίζεται. Αποφασίζει να μείνει στον Βόλο, πλούσιο αγροτικό και βιομηχανικό κέντρο στις αρχές του 20ου αιώνα. Ζει μέσα στη φτώχεια και ζωγραφίζει για ψίχουλα στους τοίχους μαγαζιών του Βόλου και του Πηλίου. Παράλληλα, διασκεδάζει τους κατοίκους και γίνεται αντικείμενο αστεϊσμών με το παράξενο φέρσιμο, αλλά και τις φορεσιές του. Από νέος ακόμη, ο Θεόφιλος υιοθετεί τη φουστανέλα ως καθημερινό ένδυμα, ενώ τις Απόκριες του αρέσει να ντύνεται Μέγας Αλέξανδρος, με στολή δικής του επινοήσεως.

Τα οικονομικά του καλυτερεύουν κάπως, όταν ένας πλούσιος γαιοκτήμονας της Μαγνησίας, ο Γιάννης Κοντός, του αναθέτει το 1912 την τοιχογράφηση του σπιτιού του στην Ανακασιά. Ο Θεόφιλος ζωγραφίζει σκηνές από την Επανάσταση του '21, αρχαίους θεούς και τοπία. Σήμερα, η οικία Κοντού είναι το Μουσείο Θεόφιλου στον Βόλο.

Το 1927, μη μπορώντας να αντέξει ένα χοντρό αστείο που έγινε εις βάρος του, εγκαταλείπει τον Βόλο και επιστρέφει στη γενέτειρά του Μυτιλήνη. Λέγεται ότι κάποιος, για να διασκεδάσει τους θαμώνες ενός καφενείου, έριξε τον Θεόφιλο από μια σκάλα, όπου ήταν ανεβασμένος και ζωγράφιζε.

Εν τω μεταξύ, ο ζωγράφος Γιώργος Γουναρόπουλος μιλά με ενθουσιασμό για το έργο του Θεόφιλου στον μυτιληνιό Στρατή Ελευθεριάδη σημαίνοντα τεχνοκριτικό στο Παρίσι με το γαλλικό όνομα Τεριάν. Ο Ελευθεριάδης είναι ο άνθρωπος που επιβάλλει τον Θεόφιλο και θα τον κάνει γνωστό, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό. Του αγοράζει χρώματα, πινέλα και πανιά και αναθέτει στον πατέρα του να του στέλνει στο Παρίσι όσα έργα ζωγραφίζει. Τότε παρατηρείται και μία στροφή στη θεματολογία του Θεόφιλου. Τα ιστορικά και ηρωικά θέματα δίνουν τη θέση τους στα πιο οικεία, τα καθημερινά, τα κοντινά.

Μόλις άρχισε να του χαμογελά η τύχη, ο Θεόφιλος βρέθηκε νεκρός στο άθλιο καμαράκι του, στις 24 Μαρτίου 1934. Η νεκροψία έδειξε ανακοπή καρδιάς.

Στις 20 Σεπτεμβρίου 1935 δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Αθηναϊκά Νέα», στην οποία χαρακτηρίζει τον Θόφιλο «μεγάλο έλληνα ζωγράφο». Ένα χρόνο αργότερα οργανώνεται έκθεσή του στο Παρίσι. Ο μεγάλος αρχιτέκτονας Λε Κορμπιζιέ γράφει σε άρθρο του για τον Θεόφιλο «...Είναι ζωγράφος γεννημένος από το ελληνικό τοπίο. Μέσω του Θεόφιλου, ιδού το τοπίο και οι άνθρωποι της Ελλάδας: κοκκινόχωμα, πευκότοπος και ελαιώνας, θάλασσα και βουνά των θεών, άνθρωποι που λούονται σε μια τολμηρά επικίνδυνη ηρεμία….». Ο Γιώργος Σεφέρης και ο Γιάννης Τσαρούχης εκφράζονται εγκωμιαστικά για την τέχνη του.

Στις 3 Ιουνίου 1961 ο Θεόφιλος περνά τις πύλες του Λούβρου για μία μεγάλη αναδρομική έκθεση. Σήμερα, έργα του υπάρχουν διάσπαρτα σε πολλά μουσεία (Βαρειάς στη Μυτιλήνη και Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης στην Αθήνα), καθώς και σε ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Στο χωριό μας χτίσαμε τις ομορφότερες παιδικές αναμνήσεις

 

Το καλοκαίρι είναι εδώ. Ήρθε η εποχή της ξενοιασιάς, της χαράς και του «χαλαρά» σαν σήμα κατατεθέν της περιόδου. Αναμνήσεις από παλαιότερα καλοκαίρια μας γυρίζουν πίσω, στα ανέμελα παιδικά μας χρόνια και –προσωπικά– ειδικά, σε εκείνα τα καλοκαίρια που περνούσα στο χωριό.

Στο χωριό μας χτίσαμε τις ομορφότερες παιδικές αναμνήσεις.

Όσοι έχουν περάσει τα καλοκαίρια της παιδικής τους ηλικίας σε χωριά, καταλαβαίνουν αμέσως τη διαφορά με ‘κείνα της πόλης. Αναμνήσεις έντονες και συνάμα όμορφες. Εικόνες σαν από καρτ ποστάλ από έναν υπέροχο τόπο. Που, προφανώς, ήταν τόσο υπέροχος γιατί τον νιώθαμε δικό μας. Κι άλλες αναμνήσεις, όμως, που ίσως κάποιους λίγο τους στεναχωρούν, γιατί ίσως ο χρόνος να άλλαξε πολλά, γιατί ίσως πλέον τα δικά τους συγγενικά πρόσωπα να μη βρίσκονται εκεί.

Αναμνήσεις που μας μελαγχολούν γιατί απλά ήταν πολύ όμορφες, αναμνήσεις μιας εποχής που δε θα ξαναγυρίσει· γιατί μεγάλωσες και δεν έχεις πια την ίδια ξεγνοιασιά κι ανεμελιά. Οι μυρωδιές του χωριού, ο μπαχτσές της γιαγιάς με τα φρέσκα λαχανικά, τα απογεύματα που έπαιρνες το ποδήλατο και γύρναγες τις γειτονιές του χωριού. Αν ήσουν τυχερός είχες και κάθε μέρα φρέσκο γάλα στο πρωινό σου.

Οι φίλοι του καλοκαιριού, η απίστευτη ξενοιασιά και το αίσθημα απόλυτης ελευθερίας, αλλά και της τόσης οικειότητας ήταν πράγματα που κανείς απ’ τους κατοίκους μεγάλων πόλεων δε θα καταλάβει. Στους δρόμους μπορούσες να μυρίσεις τα λουλούδια και στα δέντρα να ακούσεις τόσο έντονα τα κελαηδήματα που χρόνια μετά θα σου έμεναν στο μυαλό ως χαρακτηριστικά γνωρίσματα του χωριού. Χρώματα κι αρώματα τόσο γνώριμα και τόσο ξένα, που διαρκώς σε προκαλούσαν να τα ανακακαλύψεις.

Σε ένα χωριό όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους, όλοι, με τον τρόπο τους, ενδιαφέρονται. Δεν έχει γίνει, άλλωστε, τυχαία viral η φράση «τίνος είσαι εσύ;». Για τους ανθρώπους αυτούς, βλέπεις, είναι περίεργο να δουν πρόσωπα που δε γνωρίζουν, που δεν καλημερίζουν.

Όταν τα παιδικά σου χρόνια τα περνάς σε ένα χωριό, συνηθίζεις σε διαφορετικές εμπειρίες. Το πρωί που ξυπνάς κι ανοίγεις τα παράθυρα, δεν ακούς κορναρίσματα κι έντονους θορύβους, αλλά το θρόισμα των φύλων, συνηθίζεις να ψωνίζεις απ’ το παντοπωλείο του κυρ-Δήμου κι όχι από κάποια μεγάλη αλυσίδα σουπερμάρκετ. Ακούς συχνά τον φούρναρη να περνά με το βανάκι του για να μοιράσει το καθημερινό ψωμί, περιμένεις πώς και πώς τον πλανόδιο για να αγοράσεις φρούτα -κυρίως το βασιλιά του καλοκαιριού, το καρπούζι! Συνηθίζεις να ζεις σε εκείνους τους ρυθμούς, τους ήρεμους, τους αργούς, τους ευχάριστους.

Κι αυτές οι αναμνήσεις δε λησμονιούνται, έρχονται απροειδοποίητα κι αφήνουν μια γλυκιά γεύση. Μεγαλώσαμε, λοιπόν, στα χωριά πίνοντας νερό απ’ το λάστιχο, μετρώντας παγωτά, έχοντας χτυπημένα γόνατα, συχνά, απ’ τo παιχνίδι με τα άλλα παιδιά, ανεβαίναμε στα δέντρα για να κόψουμε φρούτα και πάνω από όλα, κάναμε όνειρα! Κάποια απ’ αυτά αστεία για τα ενήλικα μάτια μας, αλλά τόσο σπουδαία για το παιδί μέσα μας.

Αναμνήσεις παιδικής εποχής. Αναμνήσεις που χαράχθηκαν βαθιά μέσα μας. Νομίζεις πως αν επιστρέψεις θα είναι όλα τα ίδια κι η παρέα θα σε περιμένει ακόμα εκεί. Αλλά ο χρόνος δεν αφήνει τίποτα απείραχτο. Όλα τόσο ίδια και τόσο διαφορετικά και κάπως έτσι, η γλυκιά γεύση γίνεται γλυκόπικρη.

Είσαι τυχερός αν έζησες τα καλοκαίρια σου στο χωριό. Κρατάς αυτό και προχωράς γεμάτος από όμορφες στιγμές!

Της Βάγιας-Γιούλης Κιτσικούδη

Δέντρα φράξου 200 ετών στο «Δάσος Παναγίας Βαλτινού» ΚΗΡΥΧΘΗΚΕ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ

 

Τόσο στην ηπειρωτική όσο και στη νησιωτική Ελλάδα έχουν χαρακτηριστεί 69 Διατηρητέα Μνημεία της Φύσης. Ένα από αυτά είναι και το «Δάσος Παναγίας Βαλτινού» του Δήμου Τρικκαίων. Σημαντική είναι η συμβολή του συγκεκριμένου δάσους στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε στο 20ό Πανελλήνιο Δασολογικό Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στα Τρίκαλα η Αικατερίνη Παπαδούλη, δασολόγος του Δήμου Τρικκαίων, αναπληρώτρια προϊσταμένη του Τμήματος Αγροτικής Ανάπτυξης.

Το Βαλτινό, ως έδρα της ομώνυμης Τοπικής Κοινότητας, βρίσκεται 12 χιλιόμετρα Β.Δ. της πόλης των Τρικάλων σε υψόμετρο 120 μέτρα, έχει επιφάνεια 4.975 τ.μ. και σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2011 έχει 671 μόνιμους κατοίκους. Η ονομασία του χωριού οφείλεται στη μορφολογία του εδάφους, διότι στην περιοχή, παλαιότερα υπήρχαν τέλματα (βαλτότοποι, βάλτοι). Ο προσδιορισμός της αρχαιότητας του χωριού, σύμφωνα με ιστορικές πηγές, ανάγεται στη μετά-Βυζαντινή εποχή. Παλαιότερα το χωριό ήταν κτισμένο βορειότερα, στη θέση «Παλιοχώρι», αλλά λόγω κάποιας αρρώστιας που έπληξε τους κατοίκους ανάγκασε τη μετοίκισή τους στη σημερινή τοποθεσία. Διοικητικά το Βαλτινό υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Καλλιδένδρου του Δήμου Τρικκαίων.
Το δάσος της Παναγίας, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της κ. Παπαδούλη, απέχει 2 χλμ. βορειοδυτικά της Τοπικής Κοινότητας Βαλτινού. Κηρύχθηκε με ΦΕΚ, χαρακτηρίζεται ως υπόλειμμα δάσους πεδινών περιοχών. Αποτελεί τμήμα του τεμαχίου αναδασμού της Τ.Κ. Βαλτινού με αριθμό 131, συνολικής έκτασης 35,671 στρεμμάτων και περιλαμβάνει πεδινή δασική έκταση 27,095 στρεμμάτων (27095,45 τετραγωνικών μέτρων) με αιωνόβια δένδρα, που στην πλειονότητά τους ανήκουν στο είδος Φράξινος στενόφυλλος (Fraxinus angustifolia). Πρόκειται για σπερμοφυές ομήλικο δάσος με μείξη των διαφόρων βαθμίδων διαμέτρου κατ’ άτομο ή συνδενδρίες. Η ηλικία τους από μαρτυρίες εκτιμάται στα 200 έτη. Η διάμετρος των ατόμων Φράξου φτάνει τα 100 εκατοστά, ενώ ατόμων φτελιάς που βρίσκεται σε μείξη, τα 110 εκατοστά. Το δάσος αποτελείται από δύο τμήματα διαχωριζόμενα μεταξύ τους με αγροτικό χωματόδρομο και συνορεύει στα τρία σημεία του ορίζοντα με γεωργικές εκτάσεις. Στη δασική αυτή θέση υπάρχει το εξωκκλήσι της Παναγίας (Κοίμηση Θεοτόκου).

Το τοπίο της ευρύτερης περιοχής είναι καθαρά αγροτικό χαρακτηριστικό του θεσσαλικού κάμπου. Ανήκει στον εξωαστικό χώρο του Δήμου Τρικκαίων που χαρακτηρίζεται λιγότερο από φυσικό τοπίο και περισσότερο από την ανθρώπινη επέμβαση, η οποία έχει δημιουργήσει το αγροτικό τοπίο, τη γεωργική γη με γόνιμο αρδευόμενο έδαφος, καθώς αποτελεί τμήμα του θεσσαλικού κάμπου. Το φυσικό περιβάλλον, λόγω των εντατικών καλλιεργειών, περιορίζεται μόνο σε πολύ μικρούς θύλακες, κυρίως κατά μήκος των ποταμών και των ρεμάτων που τον διασχίζουν. Είναι πεδινές επίπεδες εντατικά καλλιεργούμενες εκτάσεις (μορφή σκακιέρας). Το δάσος αποτελεί καθοριστικό στοιχείο της περιοχής, καθώς δεσπόζει από μακριά στον επίπεδο γυμνό κάμπο. Η βλάστηση του δάσους είναι χαρακτηριστική και προσδίδει ποικιλότητα στο τοπίο. Η κ. Παπαδούλη, μιλώντας στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ανέφερε πως το «Δάσος Παναγίας» Βαλτινού αποτελεί έναν από τους μοναδικούς μάρτυρες της φυσικής - αρχέγονης εικόνας του θεσσαλικού κάμπου. Η σύνθεση της δασικής βλάστησης, δηλωτική του αρχέγονου, παραποτάμιου δάσους Πηνειού, αποτελείται από τα ακόλουθα κυρίως είδη: Νερόφραξο, Ασημόλευκα, πεδινή Φτελιά (καραγάτσι), Χνοώδη ποδισκοφόρο δρυ (βελανιδιά), πεδινό Σφενδάμι, Ιτιά κ.ά. Όλα τα παραπάνω είδη είναι υδροχαρή και συνθέτουν παραποτάμια δάση ή δάση ελωδών περιοχών. Αυτή ήταν η πρωτογενής εικόνα της βλάστησης, κατά μήκος του Πηνειού, αλλά και ευρύτερα του θεσσαλικού κάμπου, συμπληρωμένη και από μερικά ακόμα είδη, όσο απομακρυνόμασταν από την κοίτη του ποταμού. Στο σημείο αυτό, καταλήγει τονίζοντας, πως έγκειται και η αξία του δάσους, που αποτελεί μικρογραφία και έναν από τους τελευταίους μάρτυρες της φυσικής εικόνας που επικρατούσε πριν από χιλιάδες χρόνια στον θεσσαλικό κάμπο. Αποτελεί ένα από τα πολύτιμα δασικά οικοσυστήματα της χώρας μας. Φυτοκοινωνίες του γένους Φράξου είναι σπάνιες σε αμιγή σύνθεση και διακρίνονται για τη φυσική τους ομορφιά, την οικολογική και βιολογική τους αξία, με διαχρονική αξία τόσο για τους ειδικούς επιστήμονες όσο και για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Τέλος, δεν παραλείπει να τονίσει πως τα προβλήματα και γενικότερα οι κίνδυνοι που διατρέχει καθημερινά το δάσος του Φράξου ως φυτοκοινωνία είναι οι εκχερσώσεις και καταπατήσεις για δημιουργία εκτάσεων για γεωργική καλλιέργεια, η παράνομη υλοτομία δέντρων για καύσιμη ύλη και πασσάλους, η έντονη παρουσία και ανάπτυξη αναρριχητικών φυτών και η αυθαίρετη ρίψη σκουπιδιών.

Κείμενο-φωτογραφίες:  Αποστόλης Ζώης

Οι ψαρόβαρκες

Η ψαρόβαρκα είναι ένα μικρό, σχετικά, ξύλινο σκάφος ειδικά κατασκευασμένο για ψάρεμα. Είναι σκάφος βαρύ, με μεγάλο σχετικά εκτόπισμα, ταυτόχρονα δε πολύ στερεό αλλά και κομψό.

Μια σειρά από όμορφες φωτογραφίες με κομψές ψαρόβαρκες που είναι αραγμένες στα ελληνικά ακρογιάλια παρατίθενται παρακάτω, μαζί με κάποια πληροφοριακά τεχνικά χαρακτηριστικά:

Για την κατασκευή της ψαρόβαρκας χρησιμοποιείται ξύλο κυρίως ευκαλύπτου, συκαμιάς, σουηδικό και κάποτε ξύλο πεύκου. Οι περισσότερες ψαρόβαρκες κατασκευάζονταν αποκλειστικά από τεχνίτες καραβομαραγκούς και ναυπηγούνταν – επιδιορθώνονταν στα καρνάγια. Σήμερα είναι μηχανοκίνητες ενώ παλαιότερα έπλεαν με πανιά ή και με κουπιά.

Τα κύρια μέρη μιας ξύλινης ψαρόβαρκας είναι:

1. Καρίνα: χοντρό κατάλληλο ξύλινο μαδέρι, η βάση του σκάφους.

2. Ποδόστεμμα μπροστινό: χοντρό ξύλο, ενωμένο στο κάτω μέρος του με την καρίνα, που αποτελεί την εμπρόσθια στερέωση του σκάφους. Η κλίση που δίνεται στο ξύλο αυτό δίνει και την κλίση της πλώρης του σκάφους.

3. Ποδόστεμμα πισινό: παρόμοιο στο οπίσθιο τμήμα του σκάφους.

4. Σκαρμοί: κατάλληλα ξύλα, στερεωμένα όρθια στην καρίνα, που σχηματίζουν τα πλαϊνά του σκάφους. Η κλίση που δίνεται στον κάθε ένα από τους σκαρμούς δίνει το άνοιγμα (πλάτος) του σκάφους και την κλίση των πλευρών του.

5. Περαστό: μακρύ ξύλο κατά μήκος των πλευρών του σκάφους, που ενώνει και στερεώνει τους σκαρμούς.

6. Πέτσωμα ή μαδέρωμα: σανίδια που στερεώνονται στους σκαρμούς και σχηματίζουν τα πλευρά (τοιχώματα) του σκάφους.

Βέβαια τα πιο πάνω αποτελούν το σώμα της ψαρόβαρκας. Άλλα μέρη είναι η κουπαστή, το πηδάλιο, η λαγουδέρα, η κουβέρτα, η καμπίνα και το μηχανοστάσιο όπου τοποθετείται η πετρελαιομηχανή.

Σήμερα οι ψαρόβαρκες είναι εφοδιασμένες με σύγχρονα μέσα επικοινωνίας (ασύρματο), ηλεκτρονικό βυθόμετρο και βαρούλκο στην πλώρη για εύκολο και γρήγορο τράβηγμα των δικτύων. Έτσι μπορούν να ξανοίγονται και να ψαρεύουν και σε βαθύτερα νερά.

Στον ποταμό «ΑΝΑΠΟΔΟ»

 

Του Ηλία Κεφάλα

Σ’ αυτό το μικρό ποταμάκι με το περίεργο όνομα «Ανάποδος» συμπυκνώνονται όλα τα παιδικά μου χρόνια. Ήταν το μεσημεριανό μου καταφύγιο, όταν ξέφευγα από τη φροντίδα των γονιών και υπέκυπτα στις μαγικές περιπέτειες της παιδικής συντροφιάς. Εδώ μάθαμε κολύμπι, επειδή τότε τα νερά ήταν και πιο πολλά και με αρκετό βάθος και πλάτος κι εδώ μάθαμε ψάρεμα με δίχτυα ή με τα χέρια μέσα στα βούρλα και τη πολυποίκιλη φυκοειδή χλωρίδα του ποταμού. Εδώ είχαμε βάρκα, που, παρ’ όλα τα νερά που έμπαζε, ανεβοκατεβαίναμε μαζί της ασταμάτητα τον ρου και μέσα στο κατάστρωμά της συσσωρεύαμε καβούρια, καραβίδες, χέλια, μπριάνες και κεφαλόπουλα, τα οποία μοιράζαμε με κλήρωση στο τέλος του παιχνιδιού.