Οι φακοί που φώτιζαν τις μνήμες

 

Μια μικρή συλλογή από φακούς διαφορετικών σχημάτων και χρωμάτων, άλλοι μεταλλικοί, άλλοι πλαστικοί, άλλοι φθαρμένοι από τον χρόνο, ξαναφέρνει μπροστά μας έναν κόσμο που σήμερα μοιάζει μακρινός. Έναν κόσμο όπου το σκοτάδι είχε μεγαλύτερη δύναμη και το φως δεν ήταν πάντοτε αυτονόητο.

Τότε ο φακός ήταν κάτι περισσότερο από ένα αντικείμενο. Ήταν σύμμαχος. Με τις μπαταρίες του έπαιρνε ενέργεια και, μόλις άναβε, μια μικρή δέσμη φωτός έσχιζε το σκοτάδι. Φώτιζε τον δρόμο, την αυλή, την αποθήκη, το μονοπάτι, το πρόσωπο του ανθρώπου που στεκόταν απέναντί μας. Και πολλές φορές γινόταν ο ίδιος ένας μικρός οδηγός, όταν τα μάτια δεν μπορούσαν πια να διακρίνουν τον δρόμο.

Πόσες διαδρομές άραγε ακολούθησαν αυτά τα φώτα; Πόσες νύχτες φώτισαν; Πόσες φορές ένα χέρι τα κράτησε σφιχτά, καθώς κάποιος προχωρούσε μέσα στη νύχτα; Πόσα παιδιά τα έστρεψαν στους τοίχους για να παίξουν με τις σκιές και πόσοι μεγάλοι τα αναζήτησαν βιαστικά όταν έπεφτε το ρεύμα;

Κι ύστερα ήρθαν τα χρόνια της αφθονίας του ηλεκτρικού φωτός. Οι φακοί μπήκαν στα συρτάρια, στις εργαλειοθήκες και στα παλιά ντουλάπια. Οι μπαταρίες άδειασαν, τα μέταλλα θαμπώθηκαν, τα πλαστικά ξεθώριασαν. Όμως δεν έσβησε η μνήμη τους.

Γιατί σήμερα, κοιτάζοντάς τους, δεν βλέπουμε μόνο φακούς. Βλέπουμε τα χέρια που τους κράτησαν. Βλέπουμε νύχτες, αυλές, δρόμους, σπίτια, ανθρώπους που έζησαν με λιγότερα και εκτιμούσαν περισσότερο τα λίγα που είχαν. Βλέπουμε μια εποχή όπου ένα μικρό αντικείμενο μπορούσε να αποκτήσει μεγάλη σημασία, επειδή εξυπηρετούσε μια πραγματική ανάγκη.

Και ίσως αυτή να είναι η βαθύτερη αξία αυτής της συλλογής: δεν μας θυμίζει απλώς πώς ήταν οι φακοί, αλλά πώς ήμασταν εμείς.

Οι παλιοί φακοί είχαν μια παράξενη αποστολή. Έπαιρναν ενέργεια από μια μικρή μπαταρία και τη μετέτρεπαν σε φως. Κάπως έτσι λειτουργεί και η μνήμη. Παίρνει τη μικρή ενέργεια ενός παλιού αντικειμένου και τη μετατρέπει σε φως μέσα μας.

Και τότε καταλαβαίνουμε πως ορισμένα πράγματα δεν παλιώνουν ποτέ. Απλώς αλλάζουν τρόπο να φωτίζουν.

Οι φακοί μπορεί να έσβησαν.
Όμως το φως που άφησαν πίσω τους συνεχίζει να δείχνει τον δρόμο της μνήμης.