Χριστούγεννα στο Βαλτινό - Λαογραφία 2

 Από το βιβλίο του Δημητρίου Βασ. Μπούγα

Μέρος Β΄

Στις 15 Δεκεμβρίου γιορτή του Αγίου Ελευθερίου τιμούν την μνήμη του περισσότερο οι έγκυες «γκαστρωμένες» γυναίκες και όσοι είχαν αγαπημένα τους πρόσωπα  στις φυλακές για να έρθει με το καλό η λευτεριά.

Στις 18 Δεκεμβρίου, γιορτή του Αγίου Μόδεστου, οι κάτοικοι του Βαλτινού νήστευαν για την υγεία των ζώων, έκαναν λειτουργία και πολλές φορές έβραζαν κόλυβα.

Στις 12 Δεκεμβρίου που γιόρταζε ο Άγιος Σπυρίδωνας, γιορτή των τσαγκάρηδων, τηρούσαν αργία, απέφευγαν να μαγειρεύουν όσπρια και δεν έτρωγαν σπόρους και ξερά φρούτα, για να μη βγάζουν σπυριά όλο το χρόνο.

Στις 20 Δεκεμβρίου γιορτή του Αγίου Ιγνατίου πολλοί δεν εργάζονταν και διηγούνται στο χωριό πως κάποιος, κάποτε πήγε να εργαστεί αυτή τη μέρα και παραχώθηκαν τα βόδια. Το μέρος αυτό το ονομάζουν «στων χαντακιών τα βόδια». Τον ρώτησαν γιατί κάνεις χωράφι σήμερα αφού είναι τ’ Αγναντιού, αυτός απάντησε, αγναντεύω και δουλεύω και αμέσως έγινε το θαύμα. Από τότε λένε το εξής, «Αγνάντια φάε, αγνάντια πιες, αγνάντια πες και κάτσε», δηλαδή τη μέρα αυτή να κάθεσαι, να τρως, να πίνεις και να συζητάς.

Ακολουθούν οι μεγάλες γιορτές των Χριστουγέννων, από τις 25 Δεκεμβρίου μέχρι τις 6 Ιανουαρίου, τα λεγόμενα Δωδεκαήμερα. Για σαράντα μέρες γίνεται νηστεία και καθαριότητα, που φτάνει στο αποκορύφωμα την παραμονή με λουσίματα, πλυσίματα και εκλεκτά φαγητά, με αυγοκουλούρες και Χριστόψωμα. Τις μέρες αυτές σφάζουν και το γουρούνι «γουρουνοχαρά», που για ένα χρόνο το παχαίνουν και οι κάτοικοι συναγωνίζονται για το ποιος θα βγάλει περισσότερη λίπα.

Το γουρούνι το αγοράζουν από τις αρχές του φθινοπώρου για να το παχύνουν και τη λίπα την κάνουν από το παχύ «παστό» κρέας που το λιώνουν μέσα σε καζάνι αλλά κασιτερωμένο και μετά τη βάζουν σε τενεκέδες μεγάλους για να μαγειρέψουν όλο το χρόνο αντί για λάδι. Τα ψαχνά κρέατα και τα κόκκαλα του γουρουνιού, αφού το αλατίσουν καλά τα τοποθετούν σε ειδικές ξύλινες κάδες «τα παστραμιάζουν» και με αυτά περνούν μέχρι την Κυριακή της Αποκριάς, τη μεγάλη σαρακοστή του Πάσχα. Με ψιλοκομμένο ψαχνό κρέας κάνουν και τα λουκάνικα και με τα έντερα του γουρουνιού. Στο ψιλοκομμένο κρέας βάζουν πράσα, αλάτι, πιπέρι και άλλα μπαχαρικά ώστε τα λουκάνικα να διατηρηθούν περισσότερο καιρό και τα κρεμάνε κοντά στο τζάκι για να στεγνώσουν καλά αφού δεν υπήρχαν ψυγεία. Παρ’ ότι το σφάξιμο του γουρουνιού γίνονταν τις μέρες της νηστείας κανένας δεν γίνονταν χαχάμης, δηλαδή δεν χαλούσε την νηστεία, παρά τις προκλήσεις και τις λιχουδιές, αλλά με πίστη και ευλάβεια περίμεναν όλη τη νύχτα των Χριστουγέννων, στις 12 η ώρα που θα κτυπούσε η καμπάνα για να πάνε στην εκκλησία. Μετά τη Θεία Λειτουργία, από την οποία δεν έλειπε κανείς, γύριζαν όλοι στο σπίτι για να φάνε τα αρτυμένα φαγητά, κρέατα, αυγά, τυριά και άλλα. Στο Χριστουγεννιάτικο τραπέζι παραβρίσκονταν και η ξενιτεμένοι, παιδιά, αδέρφια, εγγόνια και με την ευλογία του παππού και του πατέρα άρχιζε το φαγοπότι. Πριν από το Χριστουγεννιάτικο γεύμα έκοβαν την αυγοκουλούρα, ένα κομμάτι για τον καθένα, και όταν το γεύμα τελείωνε κοιμόταν για λίγο, αφού το απόγευμα θα πήγαιναν να ευχηθούν αυτούς που γιόρταζαν. Στο τραπέζι των Χριστουγέννων δεν θα έβλεπε κανείς γλυκά όπως σήμερα, παρά μόνο πολλούς μεζέδες και εγχώρια φρούτα όπως μήλα, κυδώνια, κάστανα και άλλα καθώς και άφθονο ντόπιο κρασί. Πολλές φορές το γουρούνι το σφάζουν μετά τα Χριστούγεννα, όχι όμως πέρα της Πρωτοχρονιάς. Οι ευχές που έλεγαν όταν έσφαζαν το γουρούνι ήταν «με γεια το χοιροφάι», «να το φάτε με υγεία», «και του χρόνου μεγαλύτερο».

Αμέσως μετά το σφάξιμο η νοικοκυρά λιβάνιζε το χώρο γύρω από τη σφαγή και το σφαγμένο γουρούνι, για να απομακρυνθούν τα δαιμόνια και έφερνε το παγούρι με το κρασί να πιουν αυτοί που έσφαξαν το ζώο και να πουν τις παρακάτω ευχές. Συγγενικές γυναίκες, ανύπαντρα κορίτσια καθώς και άλλοι συγγενείς και φίλοι πήγαιναν να βοηθήσουν τη νοικοκυρά όταν έσφαζε το γουρούνι. Όταν έλιωνε το λίπος μέσα στο καζάνι για να βάλουν τη λίπα, έμεναν τα ψαχνά κομμάτια, οι λεγόμενες τσιγαρίδες, γιατί με χοντροκομμένα πράσα και με διάφορα μυρωδικά τις τσιγάριζαν στο καζάνι. Μετά από τέσσερες με πέντε μέρες έβραζαν το κεφάλι, για να το καθαρίσουν από τις τρίχες και έκαναν τον πατσά ή τρεμούλα ως εξής, έβγαζαν το κρέας από το κεφάλι σε μικρά κομματάκια, πρόσθεταν και άλλα μικρά κομμάτια από ψαχνό, βρασμένο κρέας, μπόλικο στουμπισμένο σκόρδο και ξύδι και τα τοποθετούσαν σε πήλινα δοχεία όπου έπηζε ο πατσάς. Όταν ο πατσάς έπηζε το λίπος κάθονταν επάνω και έτσι έτρωγαν τον πατσά χωρίς τα λιπαρά. Κρατούσαν τη χολή και τα κόκκαλα από το κάτω σαγόνι για φαρμακευτικούς και πρακτικούς λόγους, γιατί μέσα σ’ αυτά τα κόκαλα υπήρχε λίπος που το χρησιμοποιούσα να αλείφουν τα παπούτσια, ώστε να μαλακώνουν και τα διάφορα σημεία του σώματος όταν πονούσαν ή πρήζονταν. Από το δέρμα επίσης έκαναν παπούτσια, τα γουρνουτσάρουχα στα οποία πολλές φορές, έβαζαν και μία φούντα. Για τη σφαγή και το γδάρσιμο του γουρουνιού είχαν ειδικά μαχαίρια, τα γουρουνομάχαιρα ή γδαρσομάχαιρα που τα δανείζονταν ο ένας από τον άλλον στο χωριό.

Την παραμονή των Χριστουγέννων τα παιδιά άναβαν στο μεσοχώρι μεγάλες φωτιές γύρω από τις οποίες χόρευαν, έπαιζαν, τραγουδούσαν και πηδούσαν πάνω από τις φλόγες, ενώ οι νοικοκυρές άναβαν κι αυτές δυνατές φωτιές στα τζάκια με κούτσουρα βαλανιδιάς ή γκορτσιάς, ώστε όλη τη νύχτα να είναι ζεστό το σπίτι για να πυρώσει «ζεστάνει» η Παναγία των Χριστούλη, να γίνονται κάρβουνα που τα ανακάτωναν οι πιο γέροι του σπιτιού για να γεννηθούν πολλά αρνιά και κατσίκια που θα διασκορπίζονταν στο μαντρί και στη στάνη. Τη δυνατή φωτιά την ονόμαζαν πάντρεμα της φωτιάς. Με τη δυνατή φωτιά και τα θυμιατίσματα «λιβάνι», δεν τολμούσαν το βράδυ αυτό να μπουν στο σπίτι τα δαιμονικά «καλικάντζαροι ή καρκαντζάλια ή παγανά» και έτσι το σπίτι θα έμενε καθαρό.

Από το τραπέζι των Χριστουγέννων δεν έλειπε και ο μεζές από το παχύ έντερο, το συκώτι και την καρδιά του γουρουνιού που τα διατηρούσαν σε μια σούβλα κοντά στο τζάκι και ο μεζές από άγρια πουλιά όπως, αγριόπαπιες, κοτσύφια, φαλαρίδες, μπεκάτσες, γκαλιαμάνες και άλλα, που τα μικρά παιδιά τα έπιαναν με το αβρόχι, που το έκαναν με τις τρίχες από την ουρά του αλόγου.

Τη νύχτα των Χριστουγέννων, πριν να φέξει, οι νοικοκυρές έτρεχαν στη βρύση του χωριού, ποια και ποια θα πάει πρώτη να πάρει «να κλέψει», όπως έλεγαν, το νερό και να αλείψει τη βρύση με βούτυρο ή τυρί για να είναι αυτά τα αγαθά άφθονα στο σπίτι «όπως τρέχει το νερό στη βρύση έτσι να τρέχει και το βιος μ’», έλεγαν.

Χριστούγεννα στο Βαλτινό - Λαογραφία 1

 Από το βιβλίο του Δημητρίου Βασ. Μπούγα

Μέρος Α΄

Όταν οι κάτοικοι του Βαλτινού τελειώσουν τη φθινοπωρινή εργασία της σποράς και ετοιμάσουν τους στάβλους «αχούρια», για τα ζώα και τα μαντριά για τα πρόβατα, με τροφές για το χειμώνα, τότε περιμένουν σαν φυσική συνέπεια, τη μέρα που θα αποκρέψουν για τα Χριστούγεννα που είναι η 14η Νοεμβρίου, «κοινά και Παχνιστής στη γλώσσα των κατοίκων», για την Ορθοδοξία. Με τη νηστεία οι άνθρωποι προετοιμάζονται ψυχικά και σωματικά για να δεχτούν τη γέννηση του Θεανθρώπου μετά από σαράντα μέρες. Τη μέρα αυτή της αποκριάς, πολλές φορές μερικές οικογένειες, συγγενείς, φίλοι και γείτονες, αφού έπαιρναν τα φαγητά τους, συγκεντρώνονταν στο σπίτι του γεροντότερου και ποιο σεβάσμιου νοικοκύρη, με χαρές, γέλια και ευχές έτρωγαν και απόκρευαν για τα Χριστούγεννα. Αφού συγχωρούσε ο ένας τον άλλον για το όποιο κακό του είχε κάνει, έφευγε ο καθένας, αργά το βράδυ, για το σπίτι του για να κοιμηθεί. Η νηστεία αυτή των Χριστουγέννων κρατάει σαράντα μέρες γι’ αυτό τη λένε και σαρανταήμερο. Η νηστεία γίνονταν με την πειθαρχία και ήταν καθολική, από τον πιο μικρό μέχρι το πιο μεγάλο χωρίς να εξαιρούνται ούτε τα μικρά παιδιά, ούτε οι άρρωστοι. Έχουμε δε πολλά παραδείγματα όπου ασθενείς, νέοι ή γέροντες, να πεθαίνουν από τη νηστεία, γιατί ήταν σαρακοστή και δεν έπρεπε να φάνε «να αρτυθούν», αφού τους μεν μικρούς θα τους έκοβε ο παπάς τη γλώσσα, τους δεν μεγάλους θα τους δέχονταν η κόλαση. Αδιαφορούσαν για όποιους χαλούσαν την νηστεία και τους αποκαλούσαν χαχάμηδες. Η νηστεία είχε τόσο ριζώσει και η πίστη τόσο θεμελιωθεί στον καθένα, ώστε αν κάποιος τη χαλούσε ντρέπονταν να αντικρίσει τους συγχωριανούς του. 

Μια εβδομάδα μετά την αποκριά για τα Χριστούγεννα περίμεναν την πρώτη γιορτή του Σωτήρος, τα λεγόμενα Εισόδια της Θεοτόκου. Τη μέρα αυτή έβραζαν ανακατεμένα διάφορα όσπρια, φασόλια, κουκιά, ρεβίθια, σιτάρι, αραβόσιτο και άλλα, για να έχουν καλή σοδειά από τη σπορά των χωραφιών, που τη μέρα αυτή σχεδόν είχε τελειώσει. Σ’ ένα πιάτο θα πήγαιναν και στην εκκλησία βρασμένα όσπρια για να πάρουν ευλογία για καλή προκοπή. Την Παναγία που γιορτάζει τη μέρα αυτή της 21 ης Νοεμβρίου, την ονομάζουν γι' αυτό το λόγο και Παναγία Ποσπορίτισσα. 

Μετά μια βδομάδα, στις 30 Νοεμβρίου, ήταν η γιορτή του Αγίου Αντρέα, γι’ αυτό και ο μήνας αυτός ονομάζεται και Αντριάς, περίμεναν το χειμώνα και ο Απόστολος Ανδρέας θα άσπριζε τα γένια του, δηλαδή θα χιόνιζε. Πάλι τη μέρα αυτή θα έβραζαν όσπρια για την προκοπή των σπαρτών. Μικρά παιδιά τόσο τη μέρα των Εισοδίων Της Θεοτόκου, όσο και του Αγίου Αντρέα, γύριζαν από σπίτι σε σπίτι και έλεγαν διάφορα τραγούδια, όπως τα κάλαντα, όπως το «έξω ψύλλοι και ποντίκια, μέσα γεια και χαρά», τους δε άλλους στίχους δεν τους θυμόταν κανένας να τους πει. 

Αν τότε δεν χιόνιζε, περίμεναν την 6η Δεκεμβρίου να ασπρίσει τα γένια του ο Άγιος Νικόλαος, που γιορτάζει τη μέρα αυτή. Τη μέρα αυτή πήγαιναν σιτάρι βρασμένο στην εκκλησία που το στόλιζαν με ζάχαρη άχνη από πάνω, μέσα έβαζαν κανέλα, αμύγδαλα ή καρύδια και άλλες μυρωδιές και το ονόμαζαν παννυχίδα. Επειδή από τις 4 μέχρι τις 6 Δεκεμβρίου ακολουθούσαν κατά σειρά οι γιορτές της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Σάββα και του Αγίου Νικολάου, τα ονόμαζαν Νικολοβάρβαρα και δεν έκαναν τις μέρες αυτές καμία σοβαρή γεωργική εργασία, για αυτό έπλασαν και το γνωμικό «Άγια Βαρβάρα βαρβαρώνει, Άγιος Σάββας σαβανώνει κι Άγιος Νικόλαος παραχώνει». Με όλα αυτά έδειχναν πως θα άρχιζε η βαρυχειμωνιά και ότι θα έπρεπε να ετοιμάζονται για την αντιμετώπισή της γι’ αυτούς και τα ζώα τους. Η αργία τη μέρα του Αγίου Νικολάου ήταν μεγάλη και καθολική και σε ένα γειτονικό χωριό, τη Φήκη υπάρχει Εκκλησία του Αγίου που είναι προστάτης των ναυτικών και πολύ θαυματουργός. Δυο φορές κάθε χρόνο, στις 6 Δεκεμβρίου και στις 20 Μαΐου, στη Φήκη γιορτάζουν τον Άγιο Νικόλαο και πλήθος κόσμου έρχεται από τα γύρω χωριά, και όχι μόνο, για να προσκυνήσει τον Άγιο και να προσφέρει τα δώρα του. Γύρω από τον Ναό υπήρχαν παλαιότερα κελιά «μικρά δωματιάκια» στα οποία έκλειναν τους τρελούς «παλαβούς» για να τους θεραπεύσει ο Άγιος, για αυτό και λέγεται «είσαι για τον Άϊ Νικόλα». Επειδή δε τους τρελούς τους έδεναν με σιδερένιες αλυσίδες μέσα στα κελιά τους, τους υπέβαλαν μεγάλη νηστεία, τους έδιναν ψωμί και φαγητό ανάλατο σε αραιά διαστήματα και πολλές φορές τους υπέβαλαν σε σωματικές ποινές, για αυτό έμεινε η φράση «είσαι για τα σίδερα» ή «είσαι ανάλατος» δηλαδή είσαι τρελός. Λέγεται ότι, όποιος έταζε στον Άγιο και δεν πραγματοποιούσε το τάμα του ή έκλεβε από την περιουσία του «που ήταν πολύ μεγάλη», πήγαινε ο Άγιος τη νύχτα στον ύπνο και έδερνε με την πατερίτσα του τον ψεύτη και τον κλέφτη, και έτσι έμεινε η φράση «τις έφαγε ή θα τις φάγει από τον Άγιο». Υπήρξαν άνθρωποι και υπάρχουν ακόμα κάποιοι που δοκίμασαν την οργή της πατερίτσας του Αγίου και μάλιστα είχαν διασαλευτεί και τα λογικά μερικών, αλλά μετά την έμπρακτη μετάνοια θεραπεύτηκαν, ώστε να μείνει μετά από αυτό η φράση «Άγιε Νικόλα βοήθα με». Έπαιρναν την εικόνα του Αγίου στο σπίτι του αρρώστου, διάβαζαν παρακλήσεις, έκαναν λειτουργία ή με ένα βαμβάκι βουτηγμένο στο λάδι της καντήλας του Αγίου ή σε νερό το περιφέρανε πάνω από την εικόνα και με αυτό σταύρωναν τον άρρωστο «με το λάδι», του έδιναν να πιει από το νερό ή του έπλεναν το μέρος που πονούσε και θεραπευόταν. Την παραμονή της γιορτής του Αγίου πολλοί πιστοί, άρρωστοι και αυτοί που γιατρεύτηκαν κοιμόταν μέσα στην εκκλησία, έπαιρναν μέρος και σε λιτανεία ή έκαναν λειτουργία με δικά τους έξοδα για να παρακαλέσουν για κάτι τον Άγιο ή να τον ευχαριστήσουν.

Νάσια Ριζαργιώτη και Βαλάντης Σωτηρίου στο μουσικό στέκι «Ανδρομέδα»

 

Η Νάσια Ριζαργιώτη και ο Βαλάντης Σωτηρίου επιστρέφουν στη σκηνή της «Ανδρομέδας» για μια ξεχωριστή μουσική βραδιά που θα σας ταξιδέψει.
Την Παρασκευή, 20 Δεκεμβρίου 2024, στις 21:30, οι δύο καλλιτέχνες, μαζί με τον Κώστα Παπαθανασίου στο μπουζούκι και την κιθάρα, θα παρουσιάσουν ένα πρόγραμμα που, πέρα από τα γνώριμα τους παραδοσιακά και «έντεχνα» μονοπάτια, θα αναδείξουν το λαϊκό τραγούδι, παλιό και νέο.
Έτσι το δεύτερο μέρος του προγράμματος, θα είναι αφιερωμένο σε εμβληματικούς συνθέτες όπως οι Τσιτσάνης, Παπάζογλου, Ρασούλης, Θεοδωράκης, Πλέσσας και σε ερμηνευτές όπως οι Καζαντζίδης, Μπιθικώτσης, Βιτάλη, Αλεξίου, Μαρινέλλα, Βοσκόπουλος και άλλοι.
Σας περιμένουμε για μια βραδιά γεμάτη νοσταλγία και συγκίνηση!
Φωνή: Νάσια Ριζαργιώτη Πιάνο: Βαλάντης Σωτηρίου Μπουζούκι/Κιθάρα: Κώστας Παπαθανασίου
Στουρνάρα 10, Τρίκαλα
Τηλ. Κρατήσεων: 6977580754
Είσοδος: 5 ευρώ

Με τη γλώσσα του τόπου μας - Ο Νάσιους κι ο Βασίλ'ς

 

Κόντευαν τα Χριστούγεννα κι ου Βασίλ’ς, ξύπνησε χαραή, χαραή κι έφερνε τρώιρα στη ρούγα. Ετοιμάζονταν να σφάξει του γρούνι. Πήγαινε παν’- κατ’ ούλη την ώρα και σαν να κούτσαινε λιγάκι ο έρμος, τράβαγε για το κουμάσι.  

Τον είδε ο Νάσιους και τον ρώτησε:

-Ο ξάδελφε, τι έπαθες και πας κούτσα-κούτσα σαν του κουτσό το γουμάρι;

-Άσε με αξάδελφε, είδα στον ύπνο μ’ απόψε ότι πάτσα ένα καρφί.

-Καλά βρε χαμένε δεν φορούσες παπούτσια; του λέει ου Νάσιους.

-Όχι, δεν φορούσα, λέει ου Βασίλ’ς.

-Εμ άμα κοιμάσαι ξυπόλτους, βρε χαμένε, καλά να πάθ’ς τότε, τα θέλει ου κώλους σ’ μου φαίνεται. «Όποιος δεν έχει μυαλό, έχει πουδάρια» λέει η παροιμία… Κι συ έτσι όπως πας, σε λίγο δεν θάχεις ούτε πουδάρια…, του λέει ου Νάσιους, σκάζοντας στα γέλια.

-Καλά ξάδελφε κι εσύ μην κομπάζεις, ποιος τόχασε το μυαλό να του βρεις εσύ!

 

Το Θυμιατό

 

Εστιάζοντας το βλέμμα στην ατμοσφαιρική εικόνα ενός θυμιατού που λιβανίζει τον χώρο, περισσότερο για την εικαστική και αισθητική της αξία, παρά για την διαδικασία του εκκλησιαστικού τελετουργικού, αυτού καθ’ αυτού, υποβάλλεται ανάλογα και η στοχαστική σκέψη:

Ο μυροβλύτης χώρος πλημμυρισμένος από νεφελώδεις σχηματισμούς, φωτίζει τον κόσμο, απαγκιστρώνει τον νου από τις υλικές μέριμνες και τον ταξιδεύει από τα σκοτεινά βάθη του «είναι» στη ζωή που σκιρτά – άλλοτε σκληρά, άλλοτε σαν αύρα τ᾽ ουρανού. Αυτού του είδους τα εικαστικά δημιουργήματα συνταιριάζουν τέχνη, σκιές κι αναλαμπές ενός βίου που δεν φοβάται το έρεβος, που δεν διστάζει ν᾽ αγγίξει τα ανέγγιχτα, που δεν τρομάζει μπροστά στο φως που καταλάμπει την ύπαρξη. 

Δ.Τ.

Άγιαξ Ασπροκκλησιάς - Α.Ο. Βαλτινού 1-6

 

Με σκορ 6-1 κέρδισε ο Α.Ο. Βαλτινού, στον αγώνα της Κυριακής 8-12-2024, επί του Άγιαξ Ασπροκκλησιάς και έτσι συνεχίζει να είναι στην κορυφή της βαθμολογίας του πρωταθλήματος.

Το σκορ του αγώνα, που διεξήχθη στην Ασπροκκλησιά, για την ομάδα του Α.Ο. Βαλτινού άνοιξε ο Βησσαρίων Γιώτας και ακολούθως ο Αχιλλέας Καμέας έκανε το  0-2 που ήταν και το σκορ του ημιχρόνου.

Στο δεύτερο ημίχρονο από σέντρα του Δημήτρη Κοθρά ο αμυντικός της Ασπροκκλησιάς άθελα του έστειλε την μπάλα στα δίχτυα κάνοντας το 0-3. Το 0-4 πέτυχε ο Παναγιώτης Αλεξίου μετά από συρτή σέντρα του Δημήτρη Κοθρά. Στη συνέχεια η Ασπροκκλησιά μείωσε σε 1-4.  Τα υπόλοιπα δύο τέρματα πέτυχε ο Ηλίας Μάμαλης όπου διαμόρφωσε το τελικό 1-6.

Οι ποδοσφαιριστές που αγωνίστηκαν στο παιχνίδι ήταν: Σφυρλίδας Δ, Σφυρλίδας Γ, Γιώτας (Μάμαλης), Κοθράς Δ, Κοθράς Κ, Καμέας, Σταμούλης, Πατσιάς (Περιστέρης), Περνέζα, Χύτας, Αλεξίου.

Το ηλιοβασίλεμα του Δεκέμβρη στο Βαλτινό

 

Και ενώ ο χρόνος μετρά αντίστροφα για τις γιορτές των Χριστουγέννων, η Χριστίνα Μαρία Βότσιου, στον περίπατό της, κατέγραψε με τον φακό της και αποτύπωσε το ηλιοβασίλεμα του Δεκεμβρίου στο Βαλτινό.

Εικόνες βγαλμένες από παραμύθι, την ώρα που ο ήλιος έγειρε πίσω από τον Κόζιακα, την ώρα που νύχτωνε κι οι εναπομείναντες ηλιακές εκλάμψεις μαζί με τις αντανακλάσεις του τεχνητού φωτισμού και του απόβροχου, δημιούργησαν μια μαγική παλέτα χρωμάτων και μια περιρρέουσα ονειρεμένη Χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα, αποθεώνοντας το νυχτερινό τοπίο στο Βαλτινό!

Το σπιτικό της Λουκίας

 

Σε μια από τις ομορφότερες βόλτες στην Ελλάδα στις λίμνες Πρεσπών, σε ένα μικρό ψαροχώρι, τη Μικρολίμνη, στο τέρμα του δρόμου ή της παραλίας από όπου κι αν θέλει κανείς να το προσεγγίσει, βρίσκεται «Το σπιτικό της Λουκίας». Πρόκειται για ένα φιλικό και καλαίσθητο περιβάλλον, μια ονομαστή ταβέρνα της συγχωριανής μας Λουκίας Κλιάκου.

Ζεστός, πέτρινος χώρος, μέσα περιποιημένη αυλή, μπροστά στο νερό της Μικρής Πρέσπας, έξω, για τους θερμότερους μήνες, το εστιατόριο ζεσταίνεται περισσότερο από το χαμόγελο και την καλοσυνάτη υποδοχή της Λουκίας. 

Έχοντας εμπειρία αρκετών χρόνων στην εστίαση η Λουκία, άνοιξε το σπιτικό της το 2011 και από τότε τα εκλεκτά νόστιμα πιάτα της και οι ξεχωριστές γεύσεις μένουν αξέχαστες! Βγάζει διαρκώς επιμελημένα πιάτα, ανεβατό, φλωρινέλα σαγανάκι με σάλτσα από κράνα, πιπεριές Φλωρίνης γεμιστές με φέτα, καισαρικά μανιτάρια με ξύδι, φασόλια γίγαντες στη γάστρα, αλλά και ολόφρεσκο αλιευμένο στη λίμνη γριβάδι στο τηγάνι.

Τα Σαββατοκύριακα, λόγω αυξημένης κίνησης, ετοιμάζει και μερικά μαγειρευτά, αγριογούρουνο στη γάστρα, πρασοσέλινο, πρόβατο, αλλά και κότα επίσης στη γάστρα, μοσχαρίσια μάγουλα κοκκινιστά με χυλόπιτες κ.α. Τα λουκούλεια γεύματα της Λουκίας, κλείνουν με επιδόρπια όπως τη γαλατόπιτα, την κυδωνόπιτα, τη μηλόπιτα, ροξάκια αλλά και ποικιλία γλυκών του κουταλιού. Επίσης σερβίρονται αφεψήματα, από δικό τους τσάι, κυνόροδο και τσάπουρνα, super food ως λικέρ. 

Οι θετικές κριτικές των πελατών και τα  εγκωμιαστικά λόγια  για τις γαστρονομικές προτάσεις της ταβέρνας «Το σπιτικό της Λουκίας» κατακλύζουν το διαδίκτυο και δικαιώνουν την φήμη της. 

Έτσι το ποιοτικό και γευστικό φαγητό της κυρίας Λουκίας θα βγαίνει πάντα νικητής!

Όνειρα και ψευδαισθήσεις

 

Ώστε ο Δεκέμβρης να έχει διανύσει κιόλας το πρώτο εφταήμερό του και μοιάζει σαν να έχει απογειωθεί ο χρόνος. Θα μου πείτε και πότε προσγειώνεται αυτός. Η αλήθεια είναι ότι δεν έχει κανένα λόγο για να απογειώνεται ή να προσγειώνεται. Ούτε αυξάνει, ούτε μειώνει ταχύτητα στην αέναη πορεία του. Απλώς, εμείς έχουμε αυτή την –ψευδή- εντύπωση, τις πιο πολλές φορές για την ικανοποίηση ευσεβών πόθων και προς παραμυθίαν. Αλλά φαντάζεστε πώς θα ήταν η ζωή μας χωρίς τις ψευδαισθήσεις και τα όνειρα; Αρκεί βέβαια να μη γίνουν τρόπος ζωής και άλλοθι. Αρκεί να μην υποκαταστήσουν την πραγματικότητα που μας προκαλεί να την βλέπουμε κατάματα και χωρίς παραμορφωτικούς φακούς. Γιατί, αν θέλουμε να τη συνδιαμορφώσουμε, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι έχει απαιτήσεις από μας.

 

Του Νίκου Φαλαγκάρα

Σε ετοιμότητα Κοινότητα, Δήμος, Περιφέρεια για τα έντονα καιρικά φαινόμενα στο Βαλτινό

 

Σε ετοιμότητα βρίσκονται η Τοπική Κοινότητα, ο Δήμος Τρικκαίων και η Περιφέρεια για την αντιμετώπιση πιθανών συνεπειών της βροχόπτωσης  που πλήττει και την περιοχή μας.

Για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση και να αποτραπούν τυχόν πλημμυρικά φαινόμενα, κινήθηκαν έγκαιρα μηχανήματα του Δήμου Τρικκαίων, με τη συμμετοχή των υπευθύνων του Β’ τομέα, καθώς και συνεργασία με την Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων και την Αντιπεριφερειάρχη Χρύσα Ντιντή, αντιμετωπίζοντας, το πρόβλημα καθαρισμού της γέφυρας στην επαρχιακή οδό Τρικάλων Δενδροχωρίου στη στροφή μετά το Βαλτινό, στην οποία είχαν συσσωρευτεί φερτά υλικά από τον παραπόταμο «Ανάποδο» με τον κίνδυνο υπερχείλισης να είναι υπαρκτός.

 

Το χριστουγεννιάτικο δέντρο του Νηπιαγωγείου Βαλτινού

 

Με την βοήθεια των δασκάλων και των γονέων τους τα παιδιά του Νηπιαγωγείου Βαλτινού στόλισαν το χριστουγεννιάτικο δέντρο του σχολείο τους!

Ο ενθουσιασμός ήταν διάχυτος σε όλους, καθώς δημιουργήθηκε μια όμορφη εορταστική ατμόσφαιρα πλημμυρισμένη από χριστουγεννιάτικα τραγούδια, γέλια και παιδικές φωνές! 

Και βέβαια μας είπαν και τα κάλαντα. Πατήστε τον παρακάτω σύνδεσμο για να τα ακούσετε: 

https://www.facebook.com/reel/865300835468357

ΟΙ ΔΙΔΥΜΟΙ

 

Η βροχή σταμάτησε. Ο άνεμος φυσάει ακόμα με ορμή, αλλά δεν μπορεί να αποσπάσει από το χώμα τα βρεγμένα φύλλα. Επιμένει όμως μ’ έναν παράξενο θυμό και μια απόκοσμη βουή, φέρνοντας μαζί του το μακρινό ρίγος του χιονιού από κάποια βουνά που ήδη χρωμάτισαν πάλλευκες τις κορυφές τους. Κρύο και ανατριχίλες στην αυλή, αλλά τίποτα δεν εμποδίζει τους δίδυμους γάτους να πάρουν τον μεσημβρινό υπνάκο τους και να χαρούν το φως της μέρας μέσα στην όλη ψυχρότητα της ατμόσφαιρας. Κι εγώ μέσα από το παράθυρο συμπεραίνω το αυτονόητο: ο καθείς και οι δυνατότητές του.

Του Ηλία Κεφάλα

Ο καθένας αξίζει τόσο, όσο τα πράγματα που τον απασχολούν

 

Η ανθρώπινη ζωή έχει διάρκεια όσο μια στιγμή, η ουσία της είναι ρευστή, η αίσθησή της θολή, το σώμα -από τη σύστασή του- έτοιμο να σαπίσει, και η ψυχή ένας στρόβιλος. Η τύχη άδηλη, η δόξα αβέβαιη. Με δυο λόγια, όλα στο σώμα είναι σαν ένα ποτάμι, όλα της ψυχής είναι σαν όνειρο και σαν άχνη. Η ζωή είναι ένας πόλεμος κι ένας ξενιτεμός, η υστεροφημία λησμονιά. Ποιο είναι αυτό που μπορεί να μας δείξει τον δρόμο; Ένα και μόνο: η φιλοσοφία! Κι αυτό σημαίνει να φυλάμε τον θεό μέσα μας καθαρό κι αλώβητο, νικητή πάνω στις ηδονές και τους πόνους. Να μην κάνουμε τίποτε στα τυφλά, τίποτε ψεύτικα και προσποιητά, να μην εξαρτιόμαστε από το τι θα πράξει ή τι δεν θα πράξει ο άλλος. Κι ακόμη, να αποδεχόμαστε όσα συμβαίνουν κι όσα μας λαχαίνουν σαν κάτι που έρχεται κάπου από κει απ᾽ όπου έχουμε έλθει και εμείς. Και πάνω απ᾽ όλα, να περιμένουμε τον θάνατο με γαλήνια διάθεση, θεωρώντας πως δεν είναι τίποτε άλλο παρά η διάλυση των συστατικών στοιχείων από τα οποία είναι συγκροτημένο κάθε ζωντανό πλάσμα.

 Πέταξε τα όλα, κράτησε μόνο τούτα τα λίγα· και να θυμάσαι ακόμη ότι ο καθένας ζει μόνο το παρόν -τούτο το ακαριαίο· τα άλλα ή τα έχει ζήσει πια ή είναι στη σφαίρα του άδηλου. Μικρή λοιπόν η ζωή του καθενός, μικρή και η γωνίτσα της γης όπου την ζει· μικρή ακόμη και η διαρκέστερη υστεροφημία: στηρίζεται κι αυτή σε ανθρωπάκια που διαδέχονται το ένα το άλλο και που αύριο κιόλας θα πεθάνουν και δεν γνωρίζουν ούτε τον εαυτό τους, πόσο μάλλον εκείνον που έχει πεθάνει από καιρό.

Κενοσπουδία για πομπές, δράματα πάνω στη σκηνή, κοπάδια και συναγελάσματα, λογχίσματα σε κορμιά, κοκκαλάκια σε σκυλάκια, μπουκιές σε δεξαμενές ψαριών, ταλαιπωρίες φορτωμένων μυρμηγκιών, ποντικάκια που τρέχουν φοβισμένα,  νευρόσπαστα που χειρονομούν. Πρέπει λοιπόν να στέκεσαι απέναντι σε αυτά με ευμένεια και χωρίς αλαζονεία, να προσέχεις όμως πως ο καθένας αξίζει τόσο, όσο τα πράγματα που τον απασχολούν.

 Μάρκος Αυρήλιος

Απεβίωσε η Περσεφόνη Πέτρου

 

Απεβίωσε η συγχωριανή μας Περσεφόνη Πέτρου, την Τετάρτη 4-12-2024 σε ηλικία 91 ετών. Η Περσεφόνη Πέτρου γεννήθηκε το 1933 στο Διαλεχτό Τρικάλων. Παντρεύτηκε με τον Ευάγγελο Πέτρου και απόκτησαν τρία παιδιά, την Βασιλική, τον Δημήτρη, και την Μαρία.

Η σορός θα μεταφερθεί στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Βαλτινού Τρικάλων, την Πέμπτη 5/12/2024 στις 11.30 π.μ.,  ενώ η εξόδιος ακολουθία θα γίνει στις 12:00 ώρα.

Παρακαλούνται συγγενείς και φίλοι να προσέλθουν και να συνοδεύσουν την εκφορά της.

Ανάγνωση σε παλιές φωτογραφίες του χωριού

 

Οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες αποτελούν σπουδαία ιστορικά τεκμήρια που άλλοτε συμπληρώνουν προφορικές μαρτυρίες, άλλοτε αποτελούν πηγή ανακάλυψης και άλλοτε απλά προκαλούν συγκίνηση. Η αξία λοιπόν της παλιάς φωτογραφίας απέναντι στη λήθη είναι ανεκτίμητη.

Εστιάζοντας σε δυο παλιές φωτογραφίες του τόπου μας, με χρονολογική σειρά μιας τετραετίας μπορούμε να κάνουμε μια ενδιαφέρουσα ανάγνωση.

Οι φωτογραφίες είναι τραβηγμένες στη σκοτεινή εποχή του τόπου μας, το 1954 η μία και το1958 η άλλη. Ήταν η εποχή που ο Εμφύλιος, η φτώχεια και οι δύσκολες συνθήκες ζωής στην ύπαιθρο είχαν εξαντλήσει όλο το απόθεμα της υπομονής, της καρτερικότητας και της ικμάδας των ανθρώπων.

Αυτή την εποχή, οι Έλληνες στις επαρχιακές πόλεις και τα χωριά, μοιάζουν να ζουν σε άλλο αιώνα με σχεδόν πρωτόγονες συνθήκες. Ο κόσμος κυνηγά το καινούργιο θέλοντας να αφήσει πίσω του κάθε τι, που θύμιζε τον πόλεμο  και τον σπαραγμό που προηγήθηκε.

Στην πρώτη φωτογραφία το ζευγάρι του Βαλτινού, ο Στέργιος και η Στυλιανή, απαθανατίζονται λίγο μετά την τέλεση του γάμου τους, ενώ στη δεύτερη, η σκηνογραφία μαρτυρεί το αβγάτισμα της οικογένειας, με την απόκτηση του γιού τους, Σωτήρη.

Χαρακτηριστικά στοιχεία της εμφάνισης η ένδυση της εποχής. Οι ελληνικές παραδοσιακές ενδυμασίες, όπως και κάθε άλλη μορφή ενδυμασίας του παρελθόντος, αποτελούν ένα σημαντικό στοιχείο της πολιτισμικής κληρονομιάς.

Από την ένδυση, την υπόδηση, το κόσμημα, το κέντημα και άλλα αξεσουάρ, αποκαλύπτεται η οργάνωση και ο πολιτισμός ενός ολόκληρου λαού.

Η φορεσιά καθ’ αυτή κάθε τόπου εκπέμπει το μήνυμα με τα χαρακτηριστικά του τόπου: εάν αυτός που την φοράει είναι πεδινός, ορεινός, εάν είναι κτηνοτρόφος, γεωργός, έμπορας, πλούσιος ή φτωχός.

Οι γυναίκες από την ένδυση εκπέμπουν το μήνυμα: εάν είναι ελεύθερες, αρραβωνιασμένες, παντρεμένες, χήρες, πλούσιες ή φτωχές, ακόμη από ποια περιοχή και ποιο χωριό κατάγονται και ποια η θέση τους στην τοπική κοινωνία.

Πέρα από την καλλιτεχνική και λαογραφική της αξία, η ένδυση συγχρόνως φανερώνει πολλά για την ιστορία, την κοινωνία και τον πολιτισμό της εποχής.

Γι’ αυτό η λέξη «ένδυση» στα αρχαία ελληνικά είναι συνώνυμη της λέξης «κατάδυσις», γιατί δύει (βουτάει,) διεισδύει στα ενδότερα της ψυχής και του χαρακτήρα αυτού που τη φοράει και του τόπου που κατοικεί.

Δ.Τ.

Χριστουγεννιάτικη γιορτή για την φωταγώγηση του δέντρου στο Βαλτινό

 

Ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος Βαλτινού σε συνεργασία με την Τοπική Κοινότητα Βαλτινού διοργανώνουν χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις για την φωταγώγηση του Χριστουγεννιάτικου δένδρου στην πλατεία του χωριού. Ένα δέντρο που δεν θα είναι μόνο όμορφο, αλλά γεμάτο συμβολισμούς για τη χαρά, την ισότητα, την δημιουργία και τη δύναμη της κοινότητας.

Θα είναι μια βραδιά γεμάτη μουσική, με χριστουγεννιάτικα τραγούδια, κάλαντα, εδέσματα και διάφορες άλλες μαγικές εκπλήξεις για τους μικρούς φίλους, 

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 7 Δεκεμβρίου 2024 και ώρα 5 μ.μ. 

Εκεί λοιπόν, στο Βαλτινό, όπου το πνεύμα των Χριστουγέννων θα αγκαλιάζει κάθε παιδί, κάθε χαμόγελο, κάθε ευτυχία!

Πόσο επιδρούν οι δημοτικοί χοροί στη σωματική και ψυχική μας υγεία;

 

Ένα πρωτότυπο πρόγραμμα υλοποιείται από το Εργαστήριο Προπονητικής του ΤΕΦΑΑ της ΣΕΦΑΑΔ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με τη συνεργασία του Δήμου Τρικκαίων. Πρόκειται για πρόγραμμα ελληνικών παραδοσιακών χορών με στόχο την προαγωγή της υγείας, στο οποίο η επιστήμη συναντά την παράδοση. Στόχος του προγράμματος είναι να εξετάσει την επίδραση ενός προγράμματος άσκησης με Ελληνικούς Παραδοσιακούς χορούς στη σωματική και ψυχική υγεία, τη λειτουργική ικανότητα και τη φυσική κατάσταση μεσήλικων γυναικών και ανδρών.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε μεσήλικες (40 έως 64 ετών) γυναίκες και άνδρες που δεν ασκούνται συστηματικά, δεν συμμετέχουν αυτή την περίοδο σε κάποιο σύλλογο παραδοσιακών χορών και δεν πάσχουν από κάποια χρόνια πάθηση.

Οι συμμετέχοντες/ουσες θα ακολουθήσουν ένα καινοτόμο πρόγραμμα με Ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς για 6 μήνες (3 φορές/εβδομάδα). Το πρόγραμμα κάθε φορά θα διαρκεί 50-70 λεπτά. Πριν και μετά τη λήξη του προγράμματος θα μετρώνται διάφοροι δείκτες σωματικής υγείας,  λειτουργικής ικανότητας, φυσικής κατάστασης και ποιότητας ζωής.

Το πρόγραμμα καθοδηγείται από εξειδικευμένο προσωπικό, ενώ τονίζεται ότι το πρόγραμμα άσκησης και οι μετρήσεις, θα πραγματοποιούνται δωρεάν.

Το πρόγραμμα άσκησης σχεδιάζεται από το Εργαστήριο Προπονητικής του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού και υλοποιείται με τη συνεργασία του Δήμου Τρικκαίων (αντιδημαρχία Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού).

Πληροφορίες: 6949101124, Άγγελος Δρακάκης

Τα ονόματα κακοκαιριών για την περίοδο 2024-2025

 

Από τo 2021, η ΕΜΥ σε συνεργασία με τις Μετεωρολογικές Υπηρεσίες της Κύπρου και του Ισραήλ, συγκρότησε την Ομάδα Ανατολικής Μεσογείου, με σκοπό την ονοματοδοσία των μετεωρολογικών συστημάτων που προβλέπεται να προκαλέσουν πολύ ισχυρά φαινόμενα, κατά τη διάρκεια της ψυχρής αλλά και της θερμής περιόδου κάθε έτους.

Η ιδέα της ονοματοδοσίας στην Ευρώπη, ξεκίνησε το 1995 από ομάδα προγνωστών καιρού (WGCEF) αριθμού Μετεωρολογικών Υπηρεσιών, η οποία αργότερα εντάχθηκε στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εθνικών Μετεωρολογικών Υπηρεσιών (EUMETNET), με σκοπό να δημιουργηθούν κοινοί κανόνες συνεννόησης, στο πλαίσιο της έγκυρης και έγκαιρης ενημέρωσης για την εμφάνιση έντονων καιρικών φαινομένων. Για το λόγο αυτό, δημιουργήθηκαν ομάδες Μετεωρολογικών Υπηρεσιών, με κοινά μετεωρολογικά χαρακτηριστικά, καλύπτοντας γεωγραφικά τον Ευρωπαϊκό χώρο.

Λειτουργώντας επικοινωνιακά, το σύστημα της ονοματοδοσίας θέτει σε επαγρύπνηση τον πολίτη μέσω των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και Κοινωνικής Δικτύωσης, ενώ παράλληλα βοηθά Εθνικές Υπηρεσίες αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών κατά τη διαδικασία της ευρύτερης ενημέρωσης του κοινού για την παρουσία έντονων καιρικών φαινομένων και των πιθανών επιπτώσεών τους, με στόχο τη βέλτιστη προστασία της ανθρώπινης ζωής και περιουσίας.

Τα ονόματα που επιλέχθηκαν και θα χρησιμοποιούνται με αλφαβητική σειρά, για τη περίοδο Οκτωβρίου 2024-Σεπτεμβρίου 2025, επιλέχτηκαν από κοινού μεταξύ των τριών Μετεωρολογικών Υπηρεσιών, αντανακλώντας το γλωσσικό ιδίωμα των χωρών τους με λατινικούς χαρακτήρες και είναι:

Alexandros, Bora, Coral, Daphne, Ermis, Frida, Gerasimos, Hemera, Ido, Julia, Kiniras, Lea, Marinos, Nestor, Ofek, Pelagia, Qesem, Roni, Solon, Tria, Uri, Valeria, Yam, Zoe.

ΜΑΥΡΗ ΠΕΤΡΑ

Εγώ θα πάω στο χωριό θα φύγω από την πόλη
δεν την αντέχω άλλο πια και ας γελάνε όλοι
Εγώ θα πάω στο χωριό δεν σας ζητώ την άδεια
θα πάω να βόσκω πρόβατα σε κάμπους σε λιβάδια

Θα ζω από το γάλα τους κι από τα κρέατά τους
κότες θα έχω να γεννούν και θα πουλώ τ αυγά τους
Θα βάλω τα μαρούλια μου ντομάτες πιπεριές
θα 'χω τα φασολάκια μου δυο τρεις κολοκυθιές

Θα βάλω σε μια αυλακιά πεντ έξι μελιτζάνες
και θα 'χω δρομολόγια σε κήπους και σε στάνες
Θα 'χω και λίγα λιόδεντρα το λάδι μου να βγάζω
κι όχι με σταγονόμετρο στο φαγητό να βάζω

Κάθε σταγόνα και ευρώ μέσα στην κατσαρόλα
να μαγειρέψεις φαγητό είκοσι θες για όλα
Κι άλλα τριάντα πάγια ρεύμα νερό και νοίκι
για κινητό και σταθερό μες το μυαλό μου φρίκη

Το μπρίκι το πετάξαμε δεν το 'χουμε στο σπίτι
τον καπουτσίνο μάθαμε ο ελληνικός μας λείπει
Θα πάω σας λέω στο χωριό τσοπάνος και αγρότης
και το τρακτέρ θα οδηγώ στα χώματα ιππότης

Θ αρμέγω και θα τραγουδώ θα πήζω το τυρί μου
στο προβατάκι μου θα πω ευχαριστώ γιαβρί μου
Θα πίνω τον ελληνικό με το παχύ καϊμάκι
στο καφενείο του χωριού με φίλους και μεράκι

Νερό θα πίνω απ την πηγή χειμώνα καλοκαίρι
δεν θα γυρνώ απ τη δουλειά με δίλιτρα στο χέρι
Θα βλέπω την ανατολή να βγαίνει απ τα βουνά
την δύση όπου θα γεννά τα χρώματα στα δειλινά

Θα πάω να ζήσω στο χωριό στο πατρικό ν’ αράξω
και μαύρη πέτρα πίσω μου στην πόλη θα πετάξω

Της Ελευθερίας Λάππα

Μια φωτογραφία με αρκετή ιστορία απ’ τα Τρίκαλα

 

Ο άγνωστος ερασιτέχνης φωτογράφος που είχε την έμπνευση γύρω στα 1948 με 1949 να φωτογραφήσει τα Τρίκαλα, πιθανότατα από το τότε ξενοδοχείο «Μετέωρα» επί της οδού Βασιλίσσης Όλγας, μας άφησε μια εξαιρετικά λεπτομερή απεικόνιση του κέντρου της πόλης αλλά και μια γραφική άποψη της καθημερινότητας των ανθρώπων της.

Βεβαίως, η πλατεία Ρήγα Φεραίου με τους φανοστάτες της, η κεντρική γέφυρα, το Φρούριο σε όλη του την μεγαλοπρέπεια, το καφενείο «Η Ένωσις» στην συμβολή των οδών Αμαλίας και Βασιλέως Κωνσταντίνου (νυν Στρατηγού Σαράφη) μας είναι οικεία από πολλές άλλες φωτογραφίες ή καρτ-ποστάλ της πόλης.

Στη φωτογραφία αυτή ο φακός μας δίνει μια πιο ευρεία άποψη των Τρικάλων συμπεριλαμβάνοντας την οδό Αμαλίας (χωματόδρομο τότε) αλλά και την ξύλινη κατασκευή που είχε τοποθετηθεί πάνω στα κατεστραμμένα από την πλημμύρα του 1907 βάθρα της γέφυρας Πίχτου προκειμένου να εξυπηρετείται τουλάχιστον η διέλευση των πεζών.

Μαζί όμως με πολλές άλλες λεπτομέρειες η συγκεκριμένη φωτογραφία αποτυπώνει και ένα ακόμη ιστορικό γεγονός: Το ρήγμα αλλά και τις λυγισμένες μεταλλικές βέργες που προκλήθηκαν κατά την αποτυχημένη απόπειρα ανατίναξης της κεντρικής γέφυρας των Τρικάλων στις 18 Απριλίου 1941 από σαμποτέρ του 2ου Λόχου Μηχανικού των Αυστραλών Σκαπανέων που είχε αναλάβει την ανατίναξη όλων των οδικών συνδέσμων και γεφυρών της περιοχής επιδιώκοντας (ματαίως) να καθυστερήσει την γερμανική προέλαση στην χώρα.

Εκείνη την ημέρα εκρηκτικά τοποθετήθηκαν σε τέσσερις γέφυρες των Τρικάλων: Στην Μαρούγγενα, στην Αγίου Κωνσταντίνου, στου Τρικκαίογλου και στην κεντρική. Οι δύο πρώτες καταστράφηκαν, η τρίτη υπέστη ζημιές αλλά δεν κατέρρευσε.

 

Από το αρχείο του Σωτήρη Κύρμπα

Το πρόγραμμα εκδηλώσεων στον 13ο Μύλο των Ξωτικών

 

Εντυπωσιακές και φέτος οι εκδηλώσεις που προγραμματίστηκαν στην κεντρική σκηνή του Μύλου των Ξωτικών από την οργανωτική επιτροπή. Δεν εντυπωσιάζει απλώς και μόνο ο μεγάλος τους αριθμός, αλλά και η ποικιλία, η έμφαση σε όλα τα είδη έκφρασης (χορός, μουσικής, τραγούδι, βιβλίο κ.α.). Συνολικά πραγματοποιούνται 110 εκδηλώσεις το διάστημα 29 Νοεμβρίου 2024 έως 5 Ιανουαρίου 2025, χωρίς να συνυπολογίζονται οι εκδηλώσεις που προγραμμάτισε ο Δήμος Τρικκαίων εντός της πόλης των Τρικάλων. Βαρύτητα δίνεται και φέτος σε πολιτιστικούς συλλόγους από όλη τη χώρα: Ελευθερούπολη, Πολύγυρος, Κοζάνη, Κρανιά Λάρισας, Γιάννενα, Καβάλα, Ζίτσα, Λαγυνά, Εύβοια, Θεσσαλονίκη, Δράμα, Καρπενήσι, είναι μερικές από τις περιοχές που εκπροσωπούνται με συλλόγους και παραστάσεις τους.
Επίσης, ξεχωρίζουν οι εκδηλώσεις για την ημέρα ατόμων με αναπηρία και για την ανακύκλωση.
Υπενθυμίζεται ότι το φετινό θέμα του Μύλου των Ξωτικών είναι εμπνευσμένο από μιούζικαλ και έχει τον τίτλο «Τι κάνει χο χο χο στα κεραμίδια».
Οι εκδηλώσεις είναι:

Το «Ωκεάνιο συναίσθημα» της Χριστίνας – Μαρίας Βότσιου

 

Άλλη μια φωτογραφική αποτύπωση του χειμερινού ουράνιου θόλου, στο Βαλτινό, κατά το σούρουπο, από την Χριστίνα – Μαρία Βότσιου. Πρόκειται για εικόνες που διεγείρουν την αίσθηση και θα μπορούσε να παραπέμψουν στο «Ωκεάνιο συναίσθημα», δηλαδή στην έννοια ενός συναισθήματος της απεραντοσύνης και της πληρότητας που αισθάνεται κάποιος όταν συντονιστεί, εναρμονιστεί και ταυτιστεί με τον συμπαντικό κόσμο. Το συναίσθημα αυτό παρομοιάζεται με ένα κύμα που μας γεμίζει με ασφάλεια και ευφορία.

Υπάρχει ένα μέρος στον κόσμο όπου μπορεί κανείς να βρει την πλήρη και απόλυτη ασφάλεια. Μόνο που για να το βρει θα πρέπει να ξαναγυρίσει στην μήτρα. Να ξαναγίνει έμβρυο και να ζήσει μέσα σε εκείνο το ιδανικό περιβάλλον όπου υπάρχει σταθερή θερμοκρασία και που όλες οι ανάγκες εκπληρώνονται αυτόματα πριν καν εκδηλωθούν (δηλαδή δεν υπάρχουν ανάγκες), αφού το έμβρυο είναι συνδεδεμένο βιολογικά με τον οργανισμό ο οποίος το κυοφορεί.

Αυτό είναι το «Ωκεάνιο αίσθημα» στο οποίο παλεύουμε όλοι οι άνθρωποι να ξανά βιώσουμε σε μια κατάσταση νιρβάνας, ώστε να αισθανθούμε την απόλυτη πληρότητα, και η Χριστίνα - Μαρία Βότσιου κατάφερε να το οπτικοποιήσει!

Ο Μύθος του Βαλτινού με έμμετρους στίχους, του Δημήτρη Τσιγάρα

 

Ήταν λένε κάποτε και είναι αληθινό

ένας νέος έμπορας από το Βαλτινό.

Είχε τρία άλογα βαρβάτα δυνατά

και ταξίδια έκανε συχνά προς τη Φραγκιά.

 

Δυο τρεις φορές το χρόνο ταξίδευε εκεί

κι έμοιαζε η πραμάτεια του προίκα βασιλική.

Αγόραζε μπακίρια, μετάξια, ασημικά,

υφάσματα, κασμίρια και ρούχα πλουμιστά.

 

Σε ένα απ' τα ταξίδια του, γυρνώντας στο χωριό

κακοκαιριά τον πιάνει κοντά στον Πηνειό.

Πλημμύρισε ο τόπος και βγήκε η Σαλαμπριά

και το νερό απειλούσε τα γύρω τα χωριά.

 

Καθώς λοιπόν για πέρασμα κοιτούσε για να βρει

αντίκρισε μπροστά του γυναίκα μοναχή,

χλωμή μαυροφορούσα, με μακριά μαλλιά,

να τον κοιτάει στα μάτια, βουβή χωρίς μιλιά.

 

Παίρνει αυτός το λόγο και ευθύς την ερωτά.

-Ποια είσαι; Τι γυρεύεις, μονάχη εδώ κυρά;

-Απέναντι πηγαίνω μα το πολύ νερό,

μου έκλεισε το δρόμο και μάταια προσπαθώ.

 

Εκείνος καλοκάγαθος χωρίς να το σκεφθεί

της λέει στ' άλογό του αμέσως ν' ανεβεί.

Και με κινδύνους χίλιους, τα ορμητικά νερά

περάσανε και βγήκαν στην απέναντι μεριά.

 

-Σ' ευχαριστώ λεβέντη μου, χρόνια πολλά να ζήσεις,

για το καλό που μ' έκανες χάρη μη μου ζητήσεις.

Εγώ μονάχα θα σου πω ποια είμαι τι ζητάω,

Χολέρα με φωνάζουνε και στο χωριό σου πάω.

 

Τα πάνω κάτω ήρθανε κι αντάριασε η μέρα

την ώρα που του έλεγε πως ήταν η χολέρα.

Απεγνωσμένος έφερε στη σκέψη τα παιδιά του

την όμορφη γυναίκα του και ράγισε η καρδιά του.

 

Πιάνει σκοτώνει τ' άλογα και καίει την πραμάτεια

και στου θανάτου τη σκιά δακρύζουνε τα μάτια.

Τρέχει κι αρχίζει με φωνές τον κάμπο να οργώνει

ειδοποιεί για το κακό που στο χωριό ζυγώνει.

 

Ανάστατοι οι κάτοικοι τα σπίτια τους αφήσαν'

γέροι γυναίκες και παιδιά, γρήγορα την κολλήσαν'

και πριν προλάβουν για καλά τους έχει ξεκληρίσει

λίγοι προφτάσαν' κρύφτηκαν σε κάποιο εξωκλήσι.

 

Στον Αι Θανάση κρύφτηκαν και με την προσευχή τους

ζητούν βοήθεια απ' το θεό για την καταστροφή τους.

Το Παλιοχώρι χάθηκε, το αφάνισε μια μέρα

στο πέρασμά της από 'κεί η άτιμη χολέρα.

 

Ο άμοιρος ο έμπορας στη Σαλαμπριά πηγαίνει

βουτάει μέσα στα θολά νερά της και πεθαίνει.

Από την ευσπλαχνία του και το φιλότιμό του

χωρίς να θέλει έφερε το χάρο στο χωριό του.

 

Περνά διαβαίνει ο καιρός και φεύγει η χολέρα

και φάνηκε η άνοιξη στο δροσερό αέρα.

Ρίχνονται τότε στη δουλειά πιο κάτω και αρχίζουν

το Βαλτινό του σήμερα όλοι μαζί το κτίζουν.

Ο Μύθος του Βαλτινού - Από το βιβλίο του Δημητρίου Β. Μπούγα

 

Η θέση αυτή στην οποία βρίσκεται σήμερα το χωριό Βαλτινό δεν είναι η ίδια εκείνης στην οποία αρχικά υπήρχε. Ήταν άνωθεν και βορειοδυτικά αυτού, στη θέση όπου σήμερα λέγεται «Παλαιοχώρι» και όπου τα ίχνη ύπαρξης κάποτε χωριού υφίστανται μεταξύ δάσους (Παναγία), και σημερινού χωριού Βαλτινού. Μετά από μια παντελή σχεδόν καταστροφή των κατοίκων, συνέπεια θανατηφόρου επιδημίας (χολέρας) οι κάτοικοι όσοι έμειναν και γλίτωσαν από τον χάρο, μετοίκησαν στο σημερινό χωριό. Η καταστροφή κατά τις παραδόσεις έγινε κάτω από τις ακόλουθες συνθήκες:

Άνωθεν και Βορειοδυτικά του υπάρχοντος σήμερα δάσος της Παναγίας, μετά του ομωνύμου Ιερού Ναού που χρησίμευε ως κύριος ναός των κατοίκων του Παλαιοχωρίου Βαλτινού, υπήρχε τουρκικό χωριό εντός του οποίου συζούσαν και μερικοί  Έλληνες. Το τουρκικό αυτό χωριό, λείψανα του οποίου και σήμερα μπορεί κάποιος να συναντήσει, καταστράφηκε ο ολοσχερώς από χολέρα που μεταδόθηκε, κατά την παράδοση ως εξής: Η μολυσματική αυτή νόσος που τότε δεν υπήρχε κανένα όπλο για την καταπολέμησή της, μεταδόθηκε και στο γειτονικό χωριό του Βαλτινού.

Το τουρκικό χωριό ονομάζονταν Κιόρογλου και είχε κάποια οικονομική ανθηρότητα, ενώ το βοηθούσαν και το προστάτευαν οι τουρκικές αρχές. Κοντά σε αυτό είχαν ασφάλεια και τα γειτονικά με αυτό χωριά, όπως το Βαλτινό. 

Κάποιος κάτοικος του χωριού Κιόρογλου, ερχόμενος με το άλογο του από τον Βόλο και περνώντας από το σημερινό χωριό «Κόκκινος Πύργος», με κατεύθυνση προς Αγίους Αποστόλους (Ζαπτσαίοι), συνάντησε κάποιο οδοιπόρο άντρα. Οι ταξιδιώτες που συναντήθηκαν ρώτησαν ο ένας τον άλλον από που έρχονταν και προς τα που πήγαινε. Αποκάλυψαν ότι και οι δύο πήγαιναν στο χωριό Κιόρογλου. Ο άγνωστος αυτός οδοιπόρος παρά την εμμονή του εφίππου ταξιδιώτη, δεν του αποκάλυψε την ταυτότητα του και τον παρακάλεσε μόνο να τον ανεβάσει στο άλογό του διότι είχε κουραστεί πεζός. Ο ταξιδιώτης πρόθυμα ανέβασε τον άγνωστο στο άλογό του και κατευθύνθηκαν προς το Κιόρογλου. Πριν όμως φτάσουν στο χωριό, ο άγνωστος αναβάτης αποκάλυψε στον Κιορογλώτη ότι αυτός ήταν η «χολέρα» και να λάβει τα μέτρα του, τόσο αυτός, όσο και οι συγγενείς του, ώστε να αποφύγουν το θανατικό από την ασθένεια αυτή. Του είπε μάλιστα ότι «απόψε στο χωριό σου γίνεται γάμος (θα ήταν Σάββατο βράδυ φαίνεται) και θα είσαι και εσύ προσκεκλημένος και πάρ’ όλη την κούρασή σου να τρέξεις να πας. Την ώρα που θα γίνονται τα στέφανα στους νεόνυμφους, εγώ θα είμαι πάνω στη στέγη του σπιτιού αυτού και τη στιγμή που ο παπάς θα ευλογεί, θα βγάλω από τον φεγγίτη δύο τσιμπίδια και θα τα πιάσω το ανδρόγυνο από τη μύτη, ώστε να φτερνιστούν και εσύ τη στιγμή εκείνη να μην πεις τη λέξη “γεια σας”».

Ο ταξιδιώτης όταν έφτασε στο Κιόρογλου είδε ότι πράγματι γίνονταν γάμος το βράδυ εκείνο και μάλιστα ήταν και καλεσμένος, αφού είχαν πληροφορηθεί από τους δικούς του των ερχομό του, καθότι φιλόξενοι οι κάτοικοι προσκαλούσαν και τιμούσαν τον κάθε ξένο στα σπίτια τους σε γάμους, σε χαρές, σε πανηγύρια κλπ.

Κατά τη στιγμή του φταρνίσματος των νεόνυμφων, ο ταξιδιώτης που παρευρίσκοντο εκεί, δεν τήρησε τη συμβολή του συνοδοιπόρου «χολέρα», λέγοντας ψιθυριστά τη λέξη «γεια σας». Τότε πάνω στη στέγη ακούστηκε ένας ισχυρός κρότος, σαν να είχαν σπάσει όλα τα κεραμίδια, ενώ ακούγονταν και γρήγορα βήματα ενός «τράγου» επί της σκεπής. Αμέσως τότε άνθρωποι του γάμου ανέβηκα στη σκεπή αλλά δεν βρήκαν τίποτα, παρά μόνο αρκετά σκορδόφυλλα.

Ο οδοιπόρος που αποκάλεσε τον εαυτό του «χολέρα» είχε συμβουλεύσει τον ταξιδιώτη του Κιορογλώτη να ρίξει επάνω στην στέγη του σπιτιού ένα κόκκινο φόρεμα ή να δέσει στη θύρα του σπιτιού μία κόκκινη κλωστή, για να ξεχωρίζει από τα άλλα σπίτια. Το ίδιο να κάνουν οι συγγενείς και οι φίλοι του για να αποφύγουν το θανατικό. Αυτός θα διέρχονταν τη νύχτα από όλες τις οικίες του χωριού Κιόρογλου και εάν δεν έβρισκε τα κόκκινα σημάδια σε αυτές, θα εισέρχονταν η ασθένεια της χολέρας και θα «θέριζε» όλους τους ενοίκους, μικρούς, μεγάλους, γέρους και νέους.

Η φοβερή εκείνη νόσος μεταδόθηκε στο χωριό αυτό υπό τις συνθήκες που εξιστορήσαμε κατά τη λαϊκή παράδοση, κατέστρεψε ολοσχερώς το Κιόρογλου και δεν μνημονεύεται πουθενά η σωτηρία κάποιας οικογένειας.

Σήμερα με προσοχή ο επισκέπτης δύναται να εντοπίσει ίχνη στο μέρος αυτό που μαρτυρούν την ύπαρξη του πάλαι ποτέ κατοικημένου χώρου. Κατά πόσο οι λαϊκές αυτές φαντασίες έχουν δόση αλήθειας, δεν μπορούμε να το βεβαιώσουμε αλλά ούτε είναι δυνατόν και να το απορρίψουμε. Εκείνο όμως το οποίο μετά βεβαιότητας μπορούμε να συμπεράνουμε, είναι η ολοκληρωτική καταστροφή του χωριού και η ερήμωσή του από κάθε ανθρώπινη ψυχή και για να δείξει η λαϊκή πίστη τόσο το μέγεθος της καταστροφής, συνέπεια της φοβερής νόσου, όσο και την αιτία που την προκάλεσε, δημιούργησε τον ανώτερο μύθο.

Δεν είναι άλλωστε ο μόνος τρόπος αυτός, με τον οποίο απλοϊκός λαός απαθανατίζει και παραδίδει στην ιστορία γεγονότα αυτής της μορφής και έκτασης. Από τις λαϊκές αυτές παραδόσεις βρίσκουμε σήμερα και τα σπέρματα μιας αλήθειας, πιστοποιημένης από το φως των ανακαλύψεων και της προόδου των επιστημών. Δεν απέδειξαν άλλωστε οι διάφορες έρευνες των επιστημών, γεγονότα θεωρούμενα ως μυθικά και μη πραγματοποιημένα ποτέ από τον άνθρωπο και σήμερα, ερχόμενα στο φως, μας προδίδουν ένα αρχαίο πολιτισμό του ανθρώπου πάνω στον οποίο, στήριξε τα θεμέλια της μέχρι σήμερα η εξέλιξη του;

Η θανατηφόρα εκείνη επιδημία της χολέρας που προσέβαλε και ερήμωσε το χωριό και Κιόρογλου μεταδόθηκε και στο έτερο χωριό που βρίσκονταν στα νοτιοδυτικά αυτού, το Βαλτινό. Η πανωλεθρία υπήρξε ολοκληρωτική. Δεν υπήρξε χρόνος περισυλλογής και αντιμετώπισης της ασθένειας και σε βραχύτατο χρονικό διάστημα επήλθε η ερήμωση. Από τους κατοίκους σώθηκαν μόλις εκ ως εκ θαύματος 7 οικογένειες, που ήρθαν στο σημερινό χωριό και οικοδόμησαν τις προσωρινές κατοικίες τους. Από τους κατοίκους σώθηκαν μόλις και ως εκ θαύματος επτά οικογένειες που ήρθαν στο σημερινό χωριό και οικοδόμησαν τις προσωρινές κατοικίες τους. Από τις επτά αυτές οικογένειες σώζονται σήμερα στο Βαλτινό: 1) η οικογένεια Σταμούλη, 2) Καραθανάση, 3) Αγγελοπούλου, 4) Μπαρούτα, 5) Παζαρά και 6) η οικογένεια Πούλιου που οι απόγονοι αυτής βρίσκονται σήμερα σε κάποια χωριά στους πρόποδες (ριζά) του Κόζιακα. Αγνοείται η έβδομη οικογένεια που ίσως να μην άφησε απόγονους. Οι υπόλοιποι των σημερινών κατοίκων του χωριού προέρχονται από τα γύρω όμορφα χωριά, που βρίσκοντας εργασία στο νέο αυτό χωριό δημιούργησαν καταστάσεις οικογενειακού βίου. Ακόμη πολύ από τους κατοίκους προήλθαν από την Ήπειρο, Χάσια και Άγραφα, με τις μετακινήσεις των ελληνικών πληθυσμών, συνέπεια της Τουρκικής δουλείας και των διωγμών από αυτούς. Πριν γίνει η καταστροφή κι ερήμωση του χωριού από τη χολέρα, εδώ που βρίσκεται το χωριό σήμερα, υπήρχε σε καλή κατάσταση ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου που σήμερα αποτελεί τον κύριο ναό του χωριού, τότε ήταν εξωκλήσι.