Έντεκα σκιές στο φως του Μάη

 

Στον δρόμο της επιστροφής, η μέρα δεν τελειώνει, απλώς μαλακώνει. Το φως του Μάη, χρυσό και κουρασμένο, κάθεται πάνω στους ώμους τους σαν ευλογία. Δέκα νέοι άνθρωποι, ξαδέρφια δεμένα όχι μόνο με αίμα αλλά με κοινές αναμνήσεις και άγραφες υποσχέσεις, κατηφορίζουν προς το Βαλτινό. Τα βήματά τους σηκώνουν λίγη σκόνη, μα περισσότερο σηκώνουν το βάρος της ανεμελιάς τους - εκείνο το ελαφρύ βάρος που μόνο η νιότη αντέχει.

Κι όμως, δεν είναι δέκα. Είναι έντεκα. Γιατί κάπου πίσω από το βλέμμα της εικόνας, υπάρχει ο Θανάσης - ο αόρατος της στιγμής, ο σιωπηλός μάρτυρας. Δεν φαίνεται, μα είναι παντού. Είναι το χέρι που πάτησε το κουμπί, το μάτι που διάλεξε το κάδρο, η παρουσία που θυσίασε τη θέση της για να χαρίσει στους άλλους τη μνήμη. Εκείνος δεν περπατά δίπλα τους στη φωτογραφία, μα περπατά μέσα της - σε κάθε πρόσωπο που πρόλαβε να κρατήσει.

Η Πρωτομαγιά του 1978 τους βρήκε στον Αϊ Γιάννη τον Πρόδρομο, μέσα στη φύση, με ένα κασετόφωνο να σκορπά τραγούδια που γίνονταν γέφυρες ανάμεσα στις φωνές τους. Λίγο ψωμί, λίγο τυρί, γέλια που περίσσευαν. Τίποτα σπουδαίο - κι όμως, όλα σπουδαία. Γιατί η ουσία δεν ήταν τα πράγματα, αλλά η συντροφιά. Ο τρόπος που ο ένας κοίταζε τον άλλον και αναγνώριζε έναν κόσμο κοινό.

Ο Χρήστος, ο Δημήτρης, ο Κώστας… η Γιούλα, η Ελένη, η Μαρίνα, η Βάσω… ο Στέφανος, ο Λάκης κι ο Μιχάλης. Ονόματα που τότε δεν ήταν μνήμη, αλλά παρόν. Πρόσωπα στραμμένα προς το μέλλον, χωρίς να υποψιάζονται πόσο γρήγορα αυτό το μέλλον θα γινόταν παρελθόν.

Κάποιοι κρατούν τσιγάρα, άλλοι σακούλες, άλλοι απλώς τα χέρια τους ελεύθερα - σαν να μη θέλουν να κρατήσουν τίποτα για να μη χάσουν τίποτα. Η ζωή, άλλωστε, τότε τους φαινόταν απέραντη. Δεν υπήρχε τέλος στον δρόμο, μόνο συνέχεια. Κάθε βήμα κι ένα αύριο.

Και όμως, ο χρόνος δεν περπατά μαζί μας. Προχωρά μπροστά, αθόρυβα, χωρίς να ζητά άδεια. Κι έτσι, σήμερα, η φωτογραφία αυτή δεν είναι απλώς μια επιστροφή από μια εκδρομή. Είναι μια μικρή αιωνιότητα που πάγωσε. Είναι η απόδειξη πως κάποτε όλα ήταν δυνατά, γιατί όλα ήταν ακόμα μπροστά.

Ο Μιχάλης και η Γιούλα… τώρα πια δεν βαδίζουν σε αυτόν τον δρόμο. Πήραν άλλο μονοπάτι, πιο ήσυχο, πιο μακρινό. Κι όμως, μέσα σε αυτή την εικόνα, είναι ακόμη εδώ. Χαμογελούν, περπατούν, ανασαίνουν. Δεν έχουν φύγει - απλώς πέρασαν στη μνήμη, που είναι ίσως η πιο τρυφερή μορφή παρουσίας.

Και οι υπόλοιποι; Συνεχίζουν. Μεγάλωσαν, άλλαξαν, κουβαλούν χρόνια και εμπειρίες. Μα αν κοιτάξουν βαθιά, θα βρουν ακόμη εκείνη τη μέρα. Θα ακούσουν το κασετόφωνο, θα νιώσουν τον ήλιο, θα θυμηθούν το γέλιο που δεν είχε λόγο, μόνο ύπαρξη.

Ίσως τελικά αυτό να είναι η ζωή: μια επιστροφή από μια ανοιξιάτικη εξόρμηση. Μια διαδρομή γεμάτη φωνές, που σιγά σιγά γίνονται σιωπές - όχι από απουσία, αλλά από βάθος.

Και κάπου εκεί, ανάμεσα στο τότε και στο τώρα, μένει η ουσία:
πως ό,τι ζήσαμε μαζί, δεν χάνεται.
Απλώς αλλάζει τόπο και γίνεται φως.