Διέξοδος μετά τη συνταξιοδότηση

 

Πολλοί είναι εκείνοι που μόλις βγουν στη σύνταξη βλέπουν τον χρόνο να μεγαλώνει και την πλήξη να πλήττει και να συρρικνώνει τον κόσμο τους και φυσικά αρχίζουν να αναζητούνε διεξόδους.

Το χωριό ενδείκνυται για εναλλακτικές λύσεις. Κάπου θα υπάρχει ένα πατρικό κτήμα, για να ασχοληθούν με αγροτικές δραστηριότητες.

Το επιχειρούν και αρχίζουν να μετράνε το χρόνο με βάση τις ανάγκες τους κτήματος.

Πριν αποφασίσουν να πιάσουν την τσάπα, ξεκινούνε να διαβάζουν διάφορα βιβλία γεωπονικής, αναζητούνε πληροφορίες στο διαδίκτυο και κυρίως συζητάνε και ανταλλάσσουν γνώμες με ντόπιους. Θα χρειαστεί κι ένα τετράδιο για να σημειώνονται εκεί οτιδήποτε αφορά στις καλλιέργειες. Πότε κάνει καρπούς ένα δέντρο και πότε το άλλο; Ποιο είναι το κατάλληλο κλάδεμα και το λίπασμα που χρειάζεται; 

Κάποιος μυημένος θα μεταδώσει τις γνώσεις του για το μπόλιασμα των δέντρων και έτσι φθάνει η στιγμή που θα γίνουν και οι ίδιοι περιζήτητοι, ώστε να μπολιάζουν τα δέντρα συγγενών και φίλων. 

Ξυπνούν χαράματα, με κέφι και με πάθος αληθινό. Οργώνουν μόνοι τους, κλαδεύουν, ξεχορταριάζουν, μαζεύουν τον καρπό κι όλη μέρα εκτοξεύουν δυνάμεις στο κτήμα τους, αλλά το βλέπουν σαν χόμπι και το κάνουν με ευχαρίστηση.

Το κτήμα έχει απ’ όλα τα καλά, αμπέλι για το κρασάκι και το τσιπουράκι, θερινό μποστάνι για τα φρούτα, κήπο για τα λαχανικά… Και βέβαια, υπάρχει μεγάλη ποικιλία σε δέντρα, σε φυτά, σε φρούτα και όλων των λογιών τα ζαρζαβατικά.

Κάποιοι πιο μερακλήδες ξανοίγονται και παράλληλα εκτρέφουν οικόσιτα ζώα και πτηνά.

Με όλες αυτές τις δραστηριότητες περνάνε το χρόνο τους δημιουργικά και ευχάριστα, εξασκούνται σωματικά και πνευματικά, συμπληρώνουν το οικογενειακό τους εισόδημά και εξασφαλίζουν έναν υγιεινό τρόπο ζωής, μέσα σε ένα όμορφο, ήρεμο και φυσικό περιβάλλον, που προσφέρει το χωριό.

Ιστορικά στοιχεία για τη Μεγάρχη Τρικάλων

Του Θεόδωρου Τσαραπατσάνη

Η ΜΕΓΑΡΧΗ ΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1454/1455-1883

Η Μεγάρχη είναι ένας πεδινός οικισμός (υψ. 140 μ.) στα δυτικά των Τρικάλων. Η αρχαιότερη μνεία ύπαρξής του ανάγεται στο έτος 1455, έτος της πρώτης σωζόμενης απογραφής των Οθωμανών (1454/1455). Στο κατάστιχό της, ο απογραφέας σημείωσε ότι δεν συμπεριλαμβανόταν στην προηγούμενη απογραφή (1440). Το γεγονός αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο οικισμός ιδρύθηκε μετά το 1440 και πριν από το 1454.

Σύμφωνα με την εν λόγω απογραφή, ο οικισμός ήταν τιμάριο κάποιου Ανδρία Μεγάρχη, ο οποίος το κατείχε, από κοινού, με τους αδερφούς του Θεόδωρο, Άγγελο, Νικόλα και παπα-Γιάννη, χωρίς σουλτανικό μπεράτι.

Διέθετε μία πανοπλία και ήταν υποχρεωμένος να ακολουθεί τον σουλτάνο στις εκστρατείες του με τον πασά της περιοχής. Στο επώνυμο της οικογένειας Μεγάρχη οφείλεται το όνομα του οικισμού. Είναι δηλαδή, αναμφισβήτητα, κυριωνύμιο.

Η ΜΕΓΑΡΧΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 1454/1455

 Η Μεγάρχη, οικισμός του σαντζακίου των Τρικάλων, αναφέρεται στα φ. 180α-181α, ως Migarhi. Το 1455 ζούσαν στον οικισμό 16 πλήρεις οικογένειες και 3 οικογένειες χηρών γυναικών. Υπολογίζοντας 5μελείς τις πλήρεις οικογένειες και 4μελείς των χηρών, διαπιστώνουμε ότι στη Μεγάρχη ζούσαν γύρω στα 90 άτομα και με τις 5 οικογένειες των τιμαριούχων γύρω στα 110 άτομα. Οι χωρικοί καλλιεργούσαν μόνο δημητριακά και είχαν 324 πρόβατα, 17 ζώα κατά μέσον όρο κάθε οικογένεια. Το καλοκαίρι του 1455, ο τιμαριούχος τους είσπραξε τα εξής ποσά:

Από το σιτάρι 5 κοιλά Τρικάλων Χ 8                           40 άσπρα

Από το κριθάρι 20 κοιλά Χ 5                                       100 »

Από τον φόρο τον προβάτων                                       108 »

Από τον φόρο των εγκλημάτων και των γάμων            17 »

Από τη σπέντσα (επειδή έτρωγαν χοιρινό κρέας)        418 »

Σύνολο                                                                         683 άσπρα

Όπως βλέπουμε, η παραγωγή των δημητριακών στη Μεγάρχη, το καλοκαίρι του 1455 ήταν μικρή: 256,56 σημερινά κιλά σιτάρι και 1.026,24 κιλά κριθάρι.

Ιστορικές σελίδες από την ποδοσφαιρική ομάδα του Βαλτινού. (Μέρος 1ον)

Με στόχο τη διέγερση της μνήμης και το ξύπνημα συναισθημάτων, από το τοπικό ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο, αντλούμε και παρουσιάζουμε επιλεκτικά, από το βιβλίο «Ιστορία του Αθλητικού Ομίλου Βαλτινού» του Δημήτρη Τσιγάρα, διάφορες αθλητικές σελίδες, που σημάδεψαν τον θεσμό και την εποχή.

Η ιστορία της ομάδας του Α.Ο. Βαλτινού

Στην εποχή της «αθωότητας», στον τόπο μας, η ενασχόληση με το ποδόσφαιρο, ως παιχνίδι, άρχισε σταδιακά σε διάφορα επίπεδα. Στην αρχή, οι νέοι και οι ενήλικες, παρέες παρέες έπαιζαν φιλικά παιχνίδια, με λιγότερους ή περισσότερους από έντεκα παίκτες, σε ένα οποιουδήποτε μεγέθους γήπεδο, με δύο διαθέσιμα αντικείμενα για τη σήμανση του τέρματος.

Τα πρώτα ενθυμήματα του ποδοσφαίρου στο χωριό μας ανάγονται στη μετεμφυλιακή εποχή. Πρώτα «γήπεδα» οι αλάνες, η πλατεία «Γελαδαριά», τα «κλούρια», ο χώρος μπροστά στην εκκλησία, ο χώρος πίσω από τον μύλο, τα «πλατάνια» και το ζευγαρολίβαδο. Για μπάλα ποδοσφαίρου χρησιμοποιούσαν κάποια υποτυπώδη, καμωμένη από κουρέλια και πανιά, ή λαστιχένια, ενώ την ποδοσφαιρική τους στολή, αποτελούσαν τα καθημερινά τους ρούχα. Για παπούτσια χρησιμοποιούσαν είτε κάποια θερινά, όσοι διέθεταν, είτε τα καβουτσούκια τους, είτε έπαιζαν εντελώς ξυπόλυτοι.

Οι ποδοσφαιρικοί όροι ήταν αγγλόφωνοι και προφέρονταν δυνατά «σουτ», «φάουλ», «αράουτ», «κόρνερ», «γκολ»…

Το 1958 συγκροτήθηκε η πρώτη ομάδα ποδοσφαίρου του χωριού, η οποία λειτουργούσε υποτυπωδώς. Αγωνίζονταν σε «φιλικά» παιχνίδια με άλλα διπλανά χωριά.

Στη διοργάνωση των ποδοσφαιρικών συναντήσεων με τα διπλανά χωριά γίνονταν διάφοροι αγώνες ποδοσφαίρου, που δημιουργούσαν μια ευχάριστη αίσθηση και ένα κλίμα ευεξίας και εκτόνωσης.

Εκείνη την εποχή, τα παιχνίδια είχαν μεγάλο ενδιαφέρον. Μπορεί οι αγώνες να ήταν φιλικοί, αλλά το γόητρο ήταν αυτό που έδινε μια άλλη αίγλη.

Πολλές φορές όμως αυτοί οι αγώνες κατέληγαν σε ξυλοδαρμούς και σε πεδία μάχης.

Δεκαετία του 1960

Στη δεκαετία του 1960 την διοργάνωση των αγώνων στο τόπο μας την αναλάμβαναν διάφοροι ιδιώτες. Αθλοθετούσαν ένα βραβείο (Κύπελλο) και όριζαν τους αντιπάλους και την ημερομηνία διεξαγωγής του αγώνα.

Σημαντική προσφορά στο ποδόσφαιρο, τη δεκαετία του 1960, ήταν η διοργάνωση αγώνων κυπέλλου ΚΡΕΣΣΟΥ. Σ’ αυτή τη διοργάνωση, το 1966, συμμετείχαν 14 χωριά, με τις ομάδες τους, από τον νομό Τρικάλων.

Η ομάδα Βαλτινού στο κύπελο "Κρέσσου"

Το Βαλτινό μετά από πολλούς αγώνες, έφτασε στον τελικό αντιμετωπίζοντας την ομάδα του Μικρού Κεφαλόβρυσου, μέσα στο Εθνικό στάδιο των Τρικάλων, όπου και έχασε με τέρματα 2 - 1.

Στην εφημερίδα «Τρικαλινά Νέα» της 30 Απριλίου1966 διαβάζουμε:

«Την Τετάρτην ο τελικός αγών για το πρωτάθλημα Β. Κρέσσου Μεταξύ Βαλτινού - Κεφαλόβρυσου

Την 4μ.μ. της προσεχούς Τετάρτης θα διεξαχθεί στο στάδιο Διαγόρας ο τελικός αγών για το πρωτάθλημα του ωρολογοποιού Βασ. Κρέσσου το οποίο ωργανώθη μεταξύ των ανεπισήμων ομάδων των χωριών μας.

Εις τον τελικόν κατέληξαν οι ομάδες του Βαλτινού και του Κεφαλοβρύσου μετά από 30 περίπου αγώνες που διεξήχθησαν μεταξύ 14 ομάδων.

Εις την νικήτριαν ομάδα του αγώνος της Τετάρτης θα απονεμηθούν υπό του κ. Βασ. Κρέσσου ως έπαθλο μία πλήρη ποδοσφαιρική στολή (μπλούζες, παντελονάκια, παπούτσια κλπ) δι’ ένδεκα ποδοσφαιριστάς.

Θα πρέπει να θεωρηθεί ως αξιέπαινος δια την τόνωσιν του ποδοσφαίρου και την ανακάλυψιν νέων ποδοσφαιριστών δια την ομάδα των Τρικάλων η προσπάθεια αυτή του κ. Κρέσσου ο οποίος υποβάλλεται και εις κόπους και εις δαπάνας αφιλοκερδώς με μοναδικόν σκοπόν την κατεύθυνσιν αυτήν και νομίζομεν ότι το παράδειγμα του κ. Κρέσσου θα πρέπει να εύρη και άλλους μιμητάς δια το καλόν του τοπικού μας ποδοσφαίρου».

Η ομάδα του Μικρού Κεφαλοβρύσου

Ενώ στην ίδια εφημερίδα «Τρικαλινά Νέα» της 10ης  Μαΐου 1966 διαβάζουμε:

«Το μικρό Κεφαλόβρυσο κατέκτησε το πρωτάθλημα Βασιλείου Κρέσσου».

Διεξήχθη προχθές Κυριακή και ώρα 09:30 π.μ. εις το στάδιον της πόλεως μας ο τελευταίος αγών για το πρωτάθλημα του ωρολογοποιού Βασιλείου Κρέσσου, μεταξύ των ανεπίσημων ομάδων, Μικρού Κεφαλόβρυσου και Βαλτινού.

Νικήτρια του αγώνος, τον οποίον παρακολούθησαν μεταξύ άλλων ο βουλευτής κ. Αντωνίου, αθλητικοί παράγοντες και πλήθος κόσμου, και πρωταθλήτρια ανεδείχθη η ομάς του Μικρού Κεφαλόβρυσου με σκορ 2-1 και παρέλαβε από τον κ. Βασίλη Πελίγκο τας αθλοθετηθείσας υπό του κυρίου Βασιλείου Κρέσσου 11 ποδοσφαιρικάς στoλάς πλήρες.

Ο κ. Πελιγκος κατά την παράδοση των στολών ομίλησε και προς τους παίκτες της νικήτριας ομάδας.

Τον αγώνα διεύθυνε επιτυχώς ο κύριος Κουτσάγιας».

Την ίδια εποχή η ομάδα των Τρικάλων αγωνίζεται, με πολύ καλές επιδόσεις, στην Α΄ εθνική κατηγορία και το στάδιο Τρικάλων κατακλύζεται κάθε Κυριακή από φιλάθλους.  Ο φιλαθλητισμός, ως ένστικτο κοινωνικό, σιγά σιγά αρχίζει να γενικεύεται καθώς η ανάγκη ικανοποίησής του, οδηγούσε τους φιλάθλους στα γήπεδα.

Όσοι δεν έχουν τη δυνατότητα να πάνε στο γήπεδο παρακολουθούν τους αγώνες κολλημένοι στα μικρά φορητά ραδιόφωνα  και ζούνε την ένταση και τον παλμό των παιχνιδιών, από την αναμετάδοση και τη φωνή του σπήκερ.

Οι συναισθηματικές μεταπτώσεις των φιλάθλων, οι έντονες συγκινήσεις, τα κορυφαία προσωπικά τους συναισθήματα, οι αναπάντεχες χαρές και πίκρες δημιουργούν ένα είδος εξάρτησης με το άθλημα και πολλοί είναι εκείνοι που φανατίζονται. 

Η γοητεία του ποδοσφαίρου, αρχίζει να αποκτά ιδιαίτερη δυναμική, όχι μόνο στο νομό Τρικάλων αλλά σε ολόκληρη τη χώρα και το ίδιο το ποδόσφαιρο ως θέαμα,  αλλά και ως άθλημα, αποτελεί μια καινούργια, για την ελληνική κοινωνία, ψυχαγωγική δραστηριότητα.

Έτσι, αρκετά συχνά, συνήθως τις Κυριακές και τις αργίες, διοργανώνονταν ποδοσφαιρικοί αγώνες τοπικών ομάδων σε χωριά και πόλεις, τους οποίους παρακολουθούσε αρκετός κόσμος.

Λέξεις του τόπου μας, από το Γλωσσάρι Ιδιώματος Δυτικής Θεσσαλίας και ευρύτερης περιοχής αυτής. XΙ

 

 

Του Ευαγγέλου Στάθη Φιλολόγου

 

Συνεχίζοντας την παρουσίαση μέρους από το λεκτικό – γλωσσολαογραφικό υλικό που αφορά τον τόπο μας, και το οποίο έχει καταγραφεί στο βιβλίο μου με τίτλο: «Γλωσσάρι ιδιώματος Δυτικής Θεσσαλίας και ευρύτερης περιοχής αυτής», γίνεται μια επιλογή λέξεων που αρχίζουν από το γράμμα (X) και παρουσιάζονται παρακάτω με αλφαβητική σειρά:

 

χαβαλές  η αρσ. ουσ.  πληθ. οι χαβαλέδις   1) ο επιστάτης του τσιφλικά στα τσιφλίκια του θεσσαλικού κάμπου· ήταν πολύ αυστηρός και φορτικός:  2) μεταφ. στη φράση αμ, δε θα σι βάλου κι χαβαλέ στου κιφάλι  μ’ (λέγεται με οργή και  αγανάκτηση)

χαβάνι  του ουδ. ουσ.  μπρούτζινο γουδί

χαβάς η αρσ. ουσ. 1) ο μελωδικός σκοπός του τραγουδιού: τα όργανα (οι οργανοπαίκτες) τουν άλλαξαν του χαβά  2) καιρός, αλλαγή καιρού: άλλαξι η χαβάς σήμιρα  3) ενδιαφέρουσα διασκέδαση: πάμι κι μεις να δούμι; έχει  πουλύ χαβά λεν 4) επίμονη και πεισματώδης συμπεριφορά κάποιου: τουν είπαμαν τουν ξαναείπαμαν, τίπουτι αυτός, του χαβά τ’

χάβδα  επίρρ. αργή και ανάργια περπατησιά με ανοιχτά τα σκέλη, όπως το γράμμα  Λ· είναι άσχημη και αντιαισθητική η περπατησιά αυτή: πώς πιρπατάει  έτσι,  χάβδα  χάβδα!

χαβδώνου  ρ. μεταβ. και αμετ. παρατ. χάβδουνα, αόρ. χάβδουσα· στέκομαι χάβδα, με ανοιχτά τα σκέλη: παλιά οι γναίκις του χουργιού που δε φουρούσαν βρακί χάβδουναν κι κατουρούσαν ουλόρθα

χάβου  ρ.  χάφτω

χαζάδι  του ουδ. ουσ.  εντελώς χαζός, ανόητος: μαζεύκαν ούλα τα χαζάδγια ιδώ, κι πού να συνουηθού μαζί τα!

χάζι  του ουδ. ουσ.  το να ευχαριστιέται κανείς κοιτάζοντας ασήμαντα πράγματα: πιρνάει  η αρκουδιάρς μι την αρκούδα· πάμι κι μεις να κάνουμι χάζι;  2) το να χασομεράς με πράγματα ασήμαντα: πιρνάει ούλη τη μέρα κάνουντα χάζι  μι τα το ’να κι μι τ’ άλλου

χαζουλουιώμι  ρ. αόρ. χαζουλουήτχα 1) περνώ τον καιρό μου χαζεύοντας  και λέγοντας κουβέντες ανούσιες  2) προσπαθώ να προκαλέσω ερωτικό ενδιαφέρον (με χιούμορ κυρίως): να την η Μαρία, έξυπνη που ήταν· χαζουλουιόνταν

χαζουντάμαρου του ουδ. ουσ.  το χαζοντάμαρο· αυτός που είναι από χαζό νταμάρι, χαζό σόι: του παλιουχαζουντάμαρου τ’ κεαρατά χαζουντάμαρου, απ’ θέλει να του πάρουμι κι νύφη  στου πιδί μας κιόλας;

χαζούτσικους  επιθ. η χαζούτσικους η χαζούτσικην του χαζούτσικου· ο χαζούτσικος 2) χαϊδευτικά για μικρό παιδί που δεν ξέρει ή δεν καταλαβαίνει τι κάνει: είνι χαζούτσικου, μαρ’, του καημένου μ’

χαζουφέρου η θηλ. ουσ.  λέγεται για γυναίκα που χαζουφέρνει, που συμπεριφέρεται με πολλή ελαφρότητα και επιπολαιότητα: άσ’ την, μωρέ, τη χαζουφέρου, πχοιος τη δίνει  σημασία;

χαζουφέρου  ρ. αμετάβ.  παρατ. χαζούφιρνα, αόρ. χαζούφιρα 1) χαζοφέρνω: έτσι που χαζουφέρει  αυτός σιγά μην τουν πάρει  καμία (τον παντρευτεί)  2) χάνω άσκοπα τον καιρό μου: χαζούφιρνι χαζούφιρνι στα νιάτα τ’ κι τώρα πού να βρει δλεια;

χαϊάτι  του  ουδ. ουσ.  το χαγιάτι· υπόστεγο, ανοιχτό στέγαστρο εξωτερικού παραδοσιακού σπιτιού (κυρίως δίπατου): μαζεύκαν στου χαϊάτι  οι κότις να στριχιάσουν απ’ τη βρουχή – άπλουσα στου χαϊάτι  τα ρούχα μη βραχούν

χαϊβάνι  του ουδ. ουσ.  1) το ζώο (το ήμερο και άκακο κυρίως): αχ, του χαϊβάνι μ’, πώς βιλάζει  κι κλουτσάει τα πουδαράκια τ’ (για το αρνάκι που το σφάζουν το Πάσχα) – ξέζιψ’ τα λίγου τα χαϊβάνια να ξεαπουστάσουν (για καματερά που απόσταιναν στο ζυγό)  2) ο κουτός, ο αφελής: ήταν απού ήταν αυτήν, πήρι κι αυτό του χαϊβάνι  τουν άντρα τς κι άντι να κάνουν χουργιό  3) για μικρό και αθώο παιδί: τι του μαλώντς του καημένου που έσπασι του πχιάτου, τι ξέρει του χαϊβάνι – έλα    δω, χαϊβάνι μ’ ισύ, έλα δω, αρνάκι μ’

χαϊρι  του ουδ. ουσ.  ευεργεσία, πρόοδος, προκοπή: του γλέπου ντιπ μαραμένου του δέντρου που φύτιψα, δεν πιστεύου να κάνει  χαϊρι  (θα ξεραθεί) – α, π’ θα ιδείς χαΐρι  απ’ τεαυτόν τουν ανηπρόκουπουν

χαϊρλίτικους  επίθ. η χαϊρλίτικους  η χαϊρλίτικην  του χαϊρλίτικου· αυτός που κάνει χαΐρι, ο προκομένος: αγόρασις πρόβατα; άντι χαϊρλίτικα να είνι, να σι ζήσουν

χάκι  του ουδ. ουσ.  ικανοποίηση που παίρνω για κάτι, για το οποίο αδικήθηκα, παίρνω εκδίκηση: καλά έπαθι κι τιμουρήθκι, του πήρα του χάκι μ’ – δεν τουν παιρς εύκολα του χάκι  αυτόν (για άνθρωπο που δε δίνει δικαίωμα ούτε μπορείς να τον εκδικηθείς για κάτι)

χαλαλίζου  ρ. μεταβ. αόρ. χαλάλτσα· κάνω κάτι χαλάλι, θεωρώ ότι κάτι καλώς έγινε, άξιζε να γίνει έτσι, συγχωρώ: τα κλιψιμαίικα δεν τα χαλαλίζει  η θεος

χαλεύου  ρ. μεταβ. παρατ. χάλιβα αόρ. χάλιψα  1) χαλεύω, ζητώ, ψάχνω, γυρεύω: πάω  στη γειτόντσα να χαλέψου λίγου αλεύρι  για ζύμωμα – αλλού του χάλιβα κι αλλού του βρήκα – κι συ πάλι, τι χάλιβις ικεί απ’ δε σι σπέρνουν; – μι  χάλιψι να μι δει, μι πόνισι γλεπς 2) αποπειρώμαι, τολμώ: μι μίλτσι (μίλησε) άσκημα· χάλιψα να τουν που κι ’γω βαρές κουβένιις, αλλά άντι λέω  πάλι…3) ζητιανεύω: έτσι  πώς κατάντσι (κατάντησε), σι λίγου θα βγει τς δρόμοι  να χαλέψει

χαλιάρς  επίθ. η χαλιάρς  η χαλιάρα  του χαλιάρκου· αυτός που τον έχει πιάσει το χάλι, ο πολύ οργισμένος και θυμωμένος

Η προσωπογραφία της μητέρας

«Η μητέρα μου είναι γλυκιά και τρυφερή και μ' αγαπάει», γράφει ο Μάνος Χατζιδάκις στο κείμενο για την «Προσωπογραφία της μητέρας μου», στο «Χαμόγελο της Τζοκόντα».

«Θα 'θελε να 'χε σταματήσει ο χρόνος εκείνη τη στιγμή που μ' έχει αντίκρυ της και με κοιτάζει. Γνωρίζω εκείνη τη στιγμή καλά, μα δεν μπορώ ούτε μπορεί να τηνε σταματήσει.
Κι έτσι θα μείνει πάντα στη μνήμη μας, ευγενική και τρυφερή να καρτεράει μια δυο στιγμές που πέρασαν, μια δυο στιγμές που έζησα μοναδικά για εκείνη».

Η ματιά σου χρυσή, γλυκό κρασί
ο λαιμός σου νησί, εγώ κι εσύ.
Μια φωτογραφία κάτι σαν αγία
μες στο βάθος μιας πηγής.
Δέξου τη μαγεία που έχει η λειτουργία
και το τέλος μιας φυγής.

Σιωπηλή με κοιτάς και με ζητάς
τη στιγμή σταματάς και με κρατάς
μέσα στο σκοτάδι που είναι σ’ ένα χάδι
κι είναι σημάδι απ’ τον καιρό.
Δε θα σε ξεχάσω κι ούτε θα σε χάσω
κάπου θα σε ξαναβρώ…

Τα Βαλτσινιώτικα

«Έτσι κι αλλιώς κι αλλιώτικα,

εδώ στα Βαλτσινιώτικα

θα λέμε τον καημό μας,

τα βάσανα, τις πίκρες μας,

τα νέα – τα ωραία – τα άσχημα απ' το χωριό μας…»

 

Τα βάσανα στον τόπο μας άρχισαν με την κρίση

και κει που κάτι έγινε και βρέθηκε μια λύση,

πλάκωσε ο κορωνοϊός, μας έκλεισε στο σπίτι

κι όλοι φοράμε φίμωτρα, στο στόμα και στη μύτη.

 

Σαν να μην έφταναν αυτά, ήρθαν μετά και τ’ άλλα,

να συνεχίσουν τον χαβά και να μας έρθει αντράλα.

Ο πόλεμος από τη μια, η ακρίβεια από την άλλη,

κι έτσι όπως πάει το σκαρί, μας έχει πιάσει ζάλη.

 

Καπάκι η ηπατίτιδα, οι μύκητες κι ακόμα,

ποιός ξέρει τι ακολουθεί, που θα μας κάνει λιώμα.

Δέος μάς πιάνει και κανείς στ’ αλήθεια δεν πιστεύει,

πόσα ανεξιχνίαστα κρύβει η ζωή ερέβη...

 

Δεν το χωράει ανθρώπου νους μ’ αυτή την ιστορία,

μοιάζει να ζούμε διαρκώς σ’ αρχαία τραγωδία!

Μ’ ένα «ΓΙΑΤΙ;» στα χείλη μας, κάθε πρωί ξυπνάμε,

και μένει αναπάντητο κι όλο τ' αναμασάμε:

 

«Γιατί είναι έτσι η ζωή κι όλο δεινά μας δίνει;»

Μήπως να φταίει η τύχη μας και του καιρού η μήνη;

Μήπως να φταίνε οι άρχοντες, οι τάχα εκπρόσωποί μας;

ή μήπως φταίνε οι άφρονες ενέργειες της ζωής μας...

«Γιατί είναι έτσι η ζωή και στο κακό μας ρέπει;»

Μήπως να φταίει η κούτρα μας που όλα τα επιτρέπει;

Φταίει της γενιάς το ανάθεμα; ή φταίνε όλα μαζί;

ή το χαμένο όνειρο, που σ’ άλλο τόπο ζει;

Εδώ στα Βαλτσινιώτικα ευθέως το ρωτούμε

κι όποιος θα δώσει απάντηση, θα τον παραδεχτούμε!

Οι τόποι της δημοκρατίας και η όσμωση των ιδεών

Τα καφενεία, οι καφετέριες και οι ταβέρνες, παραμένουν οι βασικοί πυλώνες της κοινωνικής ζωής του τόπου καθώς οι θαμώνες τους δημιουργούν την κουλτούρα του καθημερινού διαλόγου που διακρίνει και χαρακτηρίζει τον λαός μας.

 Άλλωστε οι χώροι αυτοί λειτουργούσαν ανέκαθεν ως τόποι συζητήσεων, ως τόποι δημοκρατίας μεταξύ των απλών ανθρώπων. 

Αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στο γεγονός πως αυτά τα καταστήματα ήταν και είναι τα κατεξοχήν σημεία συνάντησης και κοινωνικοποίησης. Τα μέρη δηλαδή, όπου συναντιούνται οι κάτοικοι καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και ανταλλάσουν εκεί νέα, πληροφορίες, διαμορφώνουν αξίες, ιδέες και γνώμες για την επικαιρότητα. 

Σήμερα τα θέματα του Κορωνοϊού, του πολέμου στην Ουκρανία, της ενεργειακής κρίσης, της ακρίβειας, της φτώχειας μονοπωλούν κατά κύριο λόγο τις συζητήσεις.

Όμως, όσο κι αν φαντάζει παράξενο, αυτές τις μέρες ξεκίνησε και η κουβέντα για το θέμα των επικείμενων κοινοτικών και δημοτικών εκλογών του τόπου.

Άρχισε δηλαδή η κριτική, η αξιολόγηση και η αποτίμηση της κοινοτικής και δημοτικής αρχής, για το έργο της τετραετίας, και ταυτόχρονα ξεκίνησαν οι διεργασίες για την ανίχνευση υποψηφίων στελεχών, για τη συγκρότηση ψηφοδελτίων και την κατάρτιση συνδυασμών. Κι απ’ ότι καταμαρτυρείται στην φωτογραφία που μας εστάλη, μάλλον προβλέπεται θερμή προεκλογική περίοδος. Οψόμεθα.

Το γεφύρι και οι καταρράκτες της Παλαιοκαρυάς

Επιβλητικό και όμορφο το γεφύρι της Παλαιοκαρυάς με τους 2 τεχνητούς καταρράκτες στέκεται εκεί από τον 16ο αιώνα, να ζεύγει τον «Παλαιοκαρίτη» ποταμό, κόντρα στο χρόνο που παρασέρνει τα πάντα στη χώρα της φθοράς και της λήθης. Πρόκειται για ένα μονότοξο πέτρινο γεφύρι μήκους 26 μέτρων, που συνέδεε την Θεσσαλία με την Ήπειρο και αποτελούσε μια πολυσύχναστη διαδρομή εκείνης της εποχής, φυσικά σήμερα δεν χρησιμοποιείται.

Το γεφύρι πλαισιώνουν απότομοι ψηλοί βράχοι με αρκετή χαμηλή βλάστηση αλλά και δένδρα. Τα φυσικά και τεχνικά στοιχεία, άψογα εναρμονισμένα με το φυσικό περιβάλλον γύρω του, αποτελούν στο σύνολό τους, ένα μνημείο της φύσης.

Ο καταρράκτης πίσω από το γεφύρι έχει ύψος 12 μέτρων και το νερό που πέφτει δημιουργεί μία πανέμορφη εικόνα που προκαλεί δέος κι ομορφιά.

Μπροστά από το γεφύρι υπάρχει άπλωμα, χώρος που προσφέρεται για αναψυχή ή σύντομη διαμονή στο χώρο. Αρκετές οικογένειες και φυσιολάτρες επιλέγουν το χώρο αυτό για τις ανοιξιάτικες εξορμήσεις στη φύση ή ακόμα και για να γευματίσουν υπαίθρια.

Το επισκέφτηκα πολλές φορές αυτό το γεφύρι, με τους θεαματικούς καταρράκτες του. Επέλεξα κάποιες οπτικές γωνίες, και έκανα κάποια σκίτσα, δίνοντας έτσι μια άλλη οπτική διάσταση στο θέμα.

Μαζί με κάποια πληροφοριακά στοιχεία που σας παραθέτω, σας συνιστώ να το επισκεφτείτε και να απολαύσετε τη μαγεία που αποπνέει.

Λένε πως, στο γεφύρι αυτό κατοικούνε νύμφες. Αν παρατηρήσει κανείς με προσεκτική ματιά τη ροή των νερών στους καταρράκτες θα εντοπίσει τις νύμφες να τραγουδούν, να χορεύουν, να υφαίνουν ή να χτενίζουν τα μακριά μαλλιά τους.

Οι νύμφες αυτές φαντάζουν πλασμένες, από το υγρό στοιχείο, υδάτινες.

Ζούνε συνήθως σε σπηλιές, στα βουνά, στα δάση, στα ποτάμια, στις πηγές, στους καταρράκτες και αποκαλούνται Ανεράδες, Νεράισες, ή Ανεραγόδες.

Είναι όμορφες, με μακριά ξανθά μαλλιά και πράσινα μάτια, φορούν λευκά φουστάνια και λευκά μαντήλια, χορεύουν με κυκλικές κινήσεις και τις βλέπουν μονάχα οι μυημένοι, οι αλαφροΐσκιωτοι και οι σαββατογεννημένοι.

Τ. Δ.

Ο πρώτος Εκλογικός Κατάλογος του Βαλτινού, του έτους 1882

 

Τα επώνυμα όλων των κατοίκων του Βαλτινού καταγράφηκαν στους επίσημους καταλόγους του Υπουργείου Εσωτερικών κατά την απογραφή του 1881.

Έτσι το 1882 συντάχθηκε ο πρώτος εκλογικός κατάλογος του Βαλτινού.

Πρόκειται για ένα έγγραφο του 1882, δύο σελίδων, στο οποίο αναγράφονται τα ονόματα, τα επώνυμα, τα πατρώνυμα, η ηλικία και το επάγγελμα (όλοι αγρότες), 50 εκλογέων, κατοίκων του Βαλτινού, εκείνης της εποχής.

Σύμφωνα με τον κατάλογο, λοιπόν και σε σχέση με την σημερινή κατάσταση των επωνύμων του Βαλτινού αποφαίνεται πως ορισμένα από τα επώνυμα χάθηκαν στο διάβα του χρόνου, ή υπέστησαν μεταβολές, όπως τα: (Αργυρός, Γύφτος, Κόρδας, Μουντσιάρας, Μουντσιάκος, Μπαρμπίτης, Πέτας, Σιμής, Τα(σιό)νας  και Τ(ου)ρβος).

Άλλα μετεξελίχθησαν όπως τα: (Άγγελος σε Αγγελής και Παπακώστας, Βότσης σε Βότσιος, Βαγγελάκος σε Βαγγελός).

Άλλα μετοίκισαν σε διπλανά χωριά όπως τα: (Γαλάνης, Καραθάνος, Λιούλιος, Λαφουστέργιος, Μαλακασιώτης, Τάκος). Και άλλα παρέμειναν ακριβώς όπως ήταν: (Γκαβουκώστας, Καλιβιώτης, Κλιάκος, Μπαρούτας, Μαγκάτος, Ρούσης, Στάθης, Σταμούλης, Χασιώτης).

Παρακάτω παρουσιάζεται ο εκλογικός κατάλογος του Βαλτινού, με τον οποίο έγιναν και οι πρώτες δημοτικές εκλογές της εποχής:

Επώνυμο                 όνομα             όνομα πατρός           ηλικία

Α

Αργυρός                Χρήστος              Γιαννούλης                 55

Αργυρός                Δημήτριος           Χρίστος                       25

Άγγελος                Χρήστος              Παπακώστας               23

Β

Βότσης                 Αθανάσιος            Στέργιος                     29

Βότσης                 Δημήτριος            Στέργιος                     27

Βότσης                 Γεώργιος              Στέργιος                     36

Βαγγελάκος          Χρήστος               Γιάννης                      39

Βαγγελάκος          Βαγγέλης              Γιάννης                      34

Γ

Γαλάνης                Αναστάσιος          Παναγιώτης               39

Γκαβουκώστας     Ιωάννης                Κωνσταντίνος            26

Γύφτος                  Νικόλαος              Βάιος                         41

Γύφτος                  Βάιος                    Γεωργούλας               51

Γύφτος                  Λιακαβάκης          Βάιος                         35

Γύφτος                  Γεώργιος               Βάιος                         39

Γύφτος                  Κωνσταντίνος       Βάιος                         29

Κ

Καραθάνος           Δημήτριος            Αθανάσιος                  43

Καλυβγιώτης        Κωνσταντίνος       Γεώργιος                    36

Κλιάκος               Κωνσταντίνος      Αθανάσιος                   41

Καραθάνος           Γιάννης                Αθανάσιος                  57

Καραθάνος           Αντώνιος              Αθανάσιος                  24

Κόρδας                Αθανάσιος            Χρήστος                      39

Λ

Λιούλιος               Δημήτριος            Βάιος                          30

Λαφουστέργιος    Κώνστας               Στέργιος                     60

Λαφουστέργιος    Αχιλλεύς              Κωνσταντίνος             36

Μ

Μπαρούτας           Νικόλαος              Γούλας                      46

Μαλακασιώτης     Ιωάννης               Στέργιος                     41

Μπαρούτας           Βαγγέλης             Βασίλειος                   43

Μπαρούτας           Δημήτριος            Γούλας                      39

Μπαρούτας           Δημήτριος           Βασίλειος                   35

Μουντσιάρας        Γιώργος               Στέριος                       24

Μουτσιάκος          Αθανάσιος           Λάμπρος                    25

Μουτσιάκος          Δημήτριος           Λάμπρος                     29

Μαγκάτος             Νικόλαος             Αλέξιος                       33

Μαγκάτος             Νικόλαος             Στέριος                       26

Μπαρμπίτης          Αθανάσιος           Πέτρος                       36

Μπαρμπίτης          Πέτρος                 Ανδρέας                     39

Μπαρμπίτης          Στέριος                Αθανάσιος                  61

Π

Πέτας                   Δημήτριος            Νικόλαος                    29

Ρ

Ρούσης                 Γεώργιος              Αθανάσιος                 43

Σ

Στάθης                 Αποστόλης            Νικόλαος                  30

Στάθης                 Δημήτριος             Νικόλαος                  23

Σταμούλης           Δημήτριος             Θεόδωρος                 25

Σταμούλης           Θεόδωρος             Σταμούλης                76

Σταμούλης           Ιωάννης                 Στέφανος                  26

Σιμής                    Αδάμος                  Ιωάννης                    55

Σταμούλης           Κωνσταντίνος        Στέφανος                  22

Τ

Τάκος                 Κωνσταντίνος          Δημήτριος                23

Τα(σιό)νας          Χρήστος                  Βασίλειος                 33

Τ(ου)ρβος           Βασίλειος                Γεώργιος                  41

Χ

Χασιώτης            Γιαννούλας             Ζιώγας                      46

Ο χορός των συμπεθέρων (Ντοπιολαλιά)

 

Ου Μήτρους είχε μιαν θυγατέρα όμουρφη, αψλή και γραμματιζούμινη, να τ’ν πχεις στου πουτήρι! Του σπούδαξι στα καλύτερα σχουλιά και στου εξουτιρικό! Αλλά τι του φκιάν'τς που ήταντου ντιπ τσιατσιάβου! Δε στέργιουνι μι σιρκό, ούδι στάλα!

Ου καψου-Μήτρους κι Μήτρενα να σκάσ'ν απ' του κακό τ'ς! Ούλα τα κουρτσούλια παντρεύκαν, άνξαν σπίτια έκαναν πιδγιά κι αγγόνια κι του θκοτ’ς του λυκουφάγουμα, σπουδαγμένου κι όμουρφου να απουμένι ούδι έτσια!

Να προυξινιά, να γνουριμίεις, να πιδιά λιβέντις κι μι βιος, να τ’ν ζητούν κι αυτό τίποτα!

Κάποτι κι αλλότι, ικεί σιακάτ κατ'ν Αθήνα που σκλημουρνιούνταν σι κατ’ επιστημουνικές ανακατουσιές, γνώρσι κι θέλτσι ένα πιδί!

Απ’ τ’ν χαρά τ’ ου Μήτρους ούτι κουβέντα δε το φκιάνι μη ερθ’ πλάκα η δ’λιά! Όμως γένκαν όλα καλά! Μόνιασι μι του πιδί, γνωρίσκαν μι τα συμπιθέρια, αλλ’ ανθρώποι, Αθηναίοι! Έβαλαν κι μέρα για τα στέφανα!

Κινούν να παν στ’ν εκκλησιά, όργανα, κλαρίνα, νταϊρέδις κι βιουλιά, χουρός τρανός…! Ου Μήτρους ακόμα δι του πιστεύει! Θα παντρέψει του κουρίτσι!

Απ' τ’ν άλλ’ μιριά χουρεύει κι ου συμπέθιρους κι ου Μήτρους δεν βάσταξι άλλου κι τουν κρένει:

«'Εεε! συμπέθερε, χουρεύω ’γώ που διώχνω τον διάολο, χουρεύ'ς και συ που τον παίρν’ς»…

Ο μύλος του Βαλτινού

 

Ο μύλος του Βαλτινού, έρημο κουφάρι, απολίθωμα του παρελθόντος, εγκαταλελειμμένος και παραδομένος στη φυσική του διάλυση, καταρρέει σιγά ­σιγά και θάβεται πίσω από την πυκνή βλάστηση της άνοιξης, μέχρι που να μη θυμίζει τίποτα το φτωχό παρελθόν του.

Παρατηρώντας την εικόνα μπορεί κανείς να κάνει διάφορους συνειρμούς και να δει:

-Tον εναγκαλισμό και τη συμβίωση της ανοιξιάτικης βλάστησης με το ερειπωμένο κτίσμα!

-Tη χρωματική πάλη για διάκριση του πράσινου ντύματος της φύσης, έναντι του κεραμιδί των τούβλων του κτίσματος!

-Tη συμπάγια της φθοράς του χρόνου με την αναγέννηση της φύσης...!

Είναι άλλωστε η φυσική εξέλιξη των πραγμάτων, όπου όταν κάνουν τον κύκλο τους να ρίχνονται όλα στο ποτάμι της λήθης. Γρήγορη λησμονιά για πετυχημένη αναγέννηση.

Καλώς μας ήρθες Μάη

 

Καλώς μας ήρθες Μάη, χρυσομάη

με τ’ άνθη στολισμένος ήρθες πάλι.

Μάη, Μάη, Μάη, Μάη με δροσιές

Μάη χρυσομάη, όλο λεβεντιές. 

Πρωτομαγιά τα λούλουδα γιορτάζουν

και τα πουλιά τα ταίρια τους φωνάζουν.

Τραγουδούν το Μάη, Μάη γύρω στα κλαδιά

τραγουδούν το Μάη, Μάη στην αλιγαριά. 

Κορίτσια περπατούνε ταίρι, ταίρι

με λούλουδα πρωτομαγιάς στο χέρι.

Τραγουδούν το Μάη, Μάη γύρω στα κλαδιά

τραγουδούν το Μάη, Μάη στην αλιγαριά.

Απεβίωσε η Ευαγγελία συζ. Γεωργ. Ιωάννου

 

Απεβίωσε η Ευαγγελία Συζ. Γεωργ. Ιωάννου το Σάββατο 30 Απριλίου 2022 σε ηλικία 80 ετών.  Η Ευαγγελία ήταν παντρεμένη με τον Γεώργιο Ιωάννου και είχαν δύο παιδιά. Τον Κωνσταντίνο και τον Χρήστο.

Ένα σκίτσο την ημέρα

Πληροφοριακά, επισημαίνεται η δημιουργία ενός νέου ιστότοπου εικαστικών θεμάτων, του Δημήτρη Τσιγάρα, με τον τίτλο «Ένα σκίτσο την ημέρα».

Τα σκίτσα που φιλοξενούνται σ’ αυτόν τον ιστότοπο δημιουργήθηκαν χωρίς κάποιον λόγο ή αιτία, αλλά από μια εσωτερική ανάγκη έκφρασης. Έτσι απροσδόκητα συγκεντρώθηκε μια σειρά από διάφορα σκίτσα, τα οποία αναρτώνται καθημερινά σ’ αυτή την ιστοσελίδα. Κάντε κλικ στον σύνδεσμο  https://skitsatsigarasd.blogspot.com/  για να επισκεφτείτε τον ιστότοπο.

Το Γυμνάσιο Βαλτινού στο Radviliskis της Λιθουανίας

 

Μαθητές και εκπαιδευτικοί του Γυμνασίου Βαλτινού, στο πλαίσιο της τρίτης κινητικότητας του προγράμματος Erasmus+ με τίτλο: «Ανάπτυξη δραστηριοτήτων STEM στο σχολείο», πραγματοποίησαν επίσκεψη  από 4 έως 8 Απριλίου 2022 στο Radviliskis της Λιθουανίας και είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες ρομποτικής κατασκευάζοντας αυτοκίνητα - ρομπότ και προγραμματίζοντας την κίνησή τους στο εργαστήριο ρομποτικής του σχολείου.

Οι Λιθουανοί εταίροι οργάνωσαν, για όλους τους συμμετέχοντες στην κινητικότητα, επίσκεψη στο κέντρο STEAM του Siauliai, μιας μεγάλης πόλης κοντά στο Radviliskis, όπου παρακολούθησαν workshops στα οποία υλοποιήσανε πειράματα χημείας, κατασκευές ρομποτικής, χρησιμοποιήσανε ηλεκτρονικά μικροσκόπια και διασκέδασαν χορεύοντας πάνω σε ειδικά διαμορφωμένο δάπεδο συνδεδεμένο με υπολογιστή.

Επίσης με τη χρήση drone του σχολείου καταγράψανε και είδανε την πόλη του Radviliskis από ψηλά.

Παράλληλα, εν όψει του εορτασμού του Πάσχα, παρακολούθησαν και ένα εργαστήριο ζωγραφικής παραδοσιακών Λιθουανικών Πασχαλινών αυγών και κατασκευής κεριών.

Εκτός από τις δραστηριότητες αυτές, που είχαν άμεση σχέση με την υλοποίηση των στόχων του προγράμματος, είχαν την ευκαιρία να περιηγηθούν στην πόλη του Trakai, την πρώτη πρωτεύουσα της Λιθουανίας και να επισκεφτούν το επιβλητικό κάστρο της που βρίσκεται σε νησί.

Επισκέφτηκαν επίσης τον λόφο των Σταυρών, που είναι μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, καθώς και την πρωτεύουσα Βίλνιους απολαμβάνοντας την διαδρομή στα γραφικά στενά της παλιάς πόλης.

Με την φροντίδα των Λιθουανών εταίρων οι καθηγητές και οι μαθητές του Γυμνασίου Βαλτινού γνώρισαν και την κουλτούρα της χώρας, δοκιμάζοντας παραδοσιακές συνταγές, ακούγοντας παραδοσιακή μουσική και κάνοντας μαθήματα παραδοσιακών χορών.

Στη συντονιστική συνάντηση κανονίστηκαν οι επόμενες κινητικότητες και συζητήθηκε η πορεία της υλοποίησης των παραδοτέων του προγράμματος.

Η επιστροφή από τη Λιθουανία πραγματοποιήθηκε με τις καλύτερες εντυπώσεις από την θερμή φιλοξενία, την άψογη οργάνωση των δραστηριοτήτων STEM  καθώς και των επισκέψεων- ξεναγήσεων που είχαν οργανώσει για τους συμμετέχοντες οι Λιθουανοί εταίροι.