Εικόνες από το χωριό Μεγάρχη.

Απόμαχο κι ερημικό στέκει, εδώ και χρόνια στη πλατεία του χωριού Μεγάρχη, το ξύλινο παραδοσιακό περίπτερο. Συντροφιά με τις αναμνήσεις του, που κάποτε, σ’ αυτό το μικρό στεγασμένο κατάστημα, ο περιπτερούχος πουλούσε διάφορα αντικείμενα καθημερινής χρήσης και έσφυζε από ζωή και κίνηση.

Τα περίπτερα έκαναν την εμφάνισή τους στην Ελλάδα, στις αρχές του 20ου αιώνα, ως ελάχιστη μορφή οικονομικής βοήθειας προς τους τραυματίες και τους ανάπηρους των συνεχιζόμενων πολέμων στους οποίους συμμετείχε, η Ελλάδα.

Τώρα εγκαταλελημένο και ερμητικά κλειστό, με την ανατολίτικη φυσιογνωμία του αποτελεί μέρος του σκηνικού ενός κόσμου που αναδομείται και αλλάζει.

Ενώ σε μια άλλη πλατεία του χωριού Μεγάρχη, πάνω στη συμβολή από δύο κολόνες που τις καλύπτει ολότελα ο κισσός, έστησαν το σπιτικό τους οι πελαργοί.

Η φύση ως καλλιτέχνης σε συνεργασία με τους πελαργούς κατάφεραν να φτιάξουν ένα έργο τέχνης απερίγραπτης ομορφιάς και κάλλους.

Το θέαμα εκπλήσσει τον παρατηρητή καθότι, όλο το σκηνικό φαντάζει σαν έντεχνη αρχιτεκτονική κατασκευή και με βάση το σχήμα του παραπέμπει σε στολισμένο χριστουγεννιάτικο δένδρο.

Εκεί φωλιάζει τώρα μια οικογένεια πελαργών. Η φωλιά φτιαγμένη κατά βάση από κλαδιά συμπληρώνεται με χώμα, χορτάρια, χαρτιά και κουρέλια.

Οι Πελαργοί είναι συνηθισμένα πουλιά στην ελληνική ύπαιθρο, και ιδίως στα πεδινά της κεντρικής χώρας. Την άνοιξη επιδεικνύονται ερωτικά με το κεφάλι πίσω, κροταλίζοντας ηχηρά το ράμφος τους. Το καλοκαίρι ξεχύνονται στους βιότοπους, σε  υγρές πεδιάδες και σε θερισμένα χωράφια, όπου αναζητούν τροφή.

Ενώ το φθινόπωρο, μαζί με τα χελιδόνια, μας αποχαιρετούν και φεύγουν για τις θερμότερες χώρες, καθώς μας το θυμίζουν και οι ανάλογοι στίχοι:

«Χειμώνιασε και φεύγουν τα πουλιά

γοργά ο πελαργός τα πελαγώνει

κι η φλύαρη χελιδονοφωλιά

χορτάριασε παντέρημη και μόνη».

Κολύμπησαν στα νάματα του Ληθαίου

Την καλοκαιρινή πρόκληση δροσιάς μέσα από τις πιο όμορφες εξάρσεις των υδάτινων παιχνιδιών απόλαυσαν μια παρέα Τρικαλινών νέων στον Ληθαίο ποταμό, την Πέμπτη, 3 Ιουλίου 2014, το μεσημέρι.

Με τις πρώτες καλοκαιρινές ζέστες τα δροσερά, νερά του Ληθαίου έγιναν εξίσου ελκυστικά με εκείνα της θάλασσας και το πλατσούρισμα, οι βουτιές και τα παιχνίδια της παρέας έδιναν και έπαιρναν.

Αψηφώντας τους φόβους και τους κινδύνους, μέσα στο σφρίγος της νεότητάς τους, τόλμησαν, απόλαυσαν και χάρηκαν το κολύμπι στα νάματα του Ληθαίου, αποκτώντας έτσι, μια υπέροχη εμπειρία.

Άλλωστε η εξύμνηση του Ληθαίου για τις ομορφιές και τα ευεργετήματά του είναι καταγεγραμμένη. 
Ο Κωνσταντίνος Κατσαρός, επισημαίνει με τον ποιητικό του λόγο, στο πόνημά του «Η εργοτεχνική ιστορία των Τρικάλων», τα εξής για το Ληθαίο:

«Και ας το πάρει το ποτάμι αν μετουσιώσουμε το πραγματικό στο εικονικό και ρομαντικό, στην ελπίδα, στην αισιοδοξία και στη χάρη, πόσο λυρισμό και  πόση ποίηση, πόσες εικόνες, πόσα χρώματα και πόσες ευωδιές δεν έχουν οι όρκοι αγάπης, τα νεανικά όνειρα και τα συναισθήματα τόσων ανθρώπων, τόσων παιδιών και τόσων ψυχών, που τα ανάλαφρα νερά του Ληθαίου, με την αέναη κίνησή τους,  νωχελικά αρμενίζοντας, ανακατεύονται, γίνονται ένα και τα μεταφέρουν με τους γκριζογάλανους κυματισμούς, στον ωραίο κόσμο της δροσοστάλαχτης ομορφιάς, και στην παραδεισένια χώρα της πραγμάτωσης των ονείρων! 

  

Και πόσες βασανισμένες ψυχές δεν βρήκαν βάλσαμο, δεν ξαλάφρωσαν από τον καημό, τον πόνο και τη θλίψη που ο παυσίλυπος και  ιαματοδότης  ποταμός της λήθης  πρόθυμα άφηνε να βυθίζονται, να ξεπλένονται, να μαλακώνουν,  να γλυκαίνουν, να παρασέρνονται, να εξαγνίζονται να εξαγιάζονται στα νερά του και να μετουσιώνονται σε κανόνες μιας νέας ζωής και μιας νέας πορείας! 

«Εξιδανικεύσεις και Δαιμονοποιήσεις», Ποιητική Συλλογή του Δημήτρη Τσιγάρα.

 

Εκδόθηκε το νέο βιβλίο (Ποιητική Συλλογή) του Δημήτρη Τσιγάρα με τίτλο «Εξιδανικεύσεις & Δαιμονοποιήσεις.

Πρόκειται, για μια συλλογή ποιημάτων και στιχουργημάτων και όπως διευκρινίζει ο ίδιος στο εισαγωγικό του σημείωμα, για διατυπωμένες σκέψεις και συναισθηματικές εξάρσεις, που κατά καιρούς κυρίευαν τις ενδόμυχες διανοητικές και ψυχικές λειτουργίες του.

Παρουσιάζουμε παρακάτω το εισαγωγικό σημείωμα του βιβλίου και ένα δείγμα από τρία ποιήματα αυτής της ποιητικής συλλογής:

Εισαγωγικό σημείωμα απενοχοποίησης

Η απόφαση της απόπειρας καταγραφής, διατύπωσης και κοινοποίησης των σκέψεων και των συναισθηματικών εξάρσεων, που κατά καιρούς  κυρίευαν τις ενδόμυχες διανοητικές και ψυχικές λειτουργίες μου, είναι μια προσωπική νίκη επί ενός βασανιστικού διλήμματος:

«Να εκδώσω ή να διατηρήσω αυστηρά την ιδιώτευση» αυτών των κομματιών της ψυχής μου;

Αμφιταλαντευόμενος σ’ αυτό το δίλημμα, υπερίσχυσε το πρώτο. Πέστε το ματαιοδοξία, πέστε το ενδημική αφέλεια,...

Εγώ πάντως, με την τέχνη της έκφρασης, την Ποίηση στόχευα,

αυτή ερωτεύτηκα και για αυτή εκτίθεμαι.

Γνωρίζω πολύ καλά, ότι στις περισσότερες των περιπτώσεων οι σκέψεις και τα συναισθήματά μου προσέκρουσαν στην αδυναμία των δυνατοτήτων μου να εκφραστούν όπως τα άξιζε, γι’ αυτό και δυσκολεύομαι, κάτω από το βάρος του όρου «Ποίηση», να οικειοποιηθώ τον όρο ποιητής.

Γνωρίζω επίσης, ότι κανένας δεν έχει το δικαίωμα ιδιοποίησης

του τίτλου «Ποιητής».

Ο επίδοξος τεχνίτης, απλώς, μέσω της έκφρασης, ερωτοτροπεί με την Ποίηση.

Και μέσα στις αντοχές του χρόνου, η ποίηση έχει τον τελευταίο δοξαστικό λόγο, και το δικαίωμα επιλογής και ανάδειξης.

Έτσι, τακτοποιώντας μέσα μου, (εξιδανικεύοντας, αλλά και δαιμονοποιώντας) όλες αυτές τις σκέψεις, νοιώθω απενοχοποιημένος και αποτολμώ να καταθέσω στην αγορά, αίτηση για την πολιτογράφησή μου, εις των ιδεών τη πόλη.

Και ελπίζω κάποτε να πατήσω στο πρώτο σκαλί!!!

                                                            Δημήτρης Τσιγάρας

Η ιστορία του δικτύου ύδρευσης του Βαλτινού

Ο υδροφόρος ορίζοντας της περιοχής του Βαλτινού ήταν και εξακολουθεί να είναι αρκετά πλούσιος και καλύπτει ικανοποιητικά τις ανάγκες ύδρευσης των κατοίκων.
Πριν την δεκαετία του ΄70 οι ανάγκες ύδρευσης καλύπτονταν από ιδιόκτητες χειραντλίες τις λεγόμενες τουλούμπες και τα αυτόματα αρτεσιανά, κοινοτικά ή ιδιωτικά.

Το 1978 άρχισε η κατασκευή του δικτύου ύδρευσης του Βαλτινού και παράλληλα οικοδομήθηκε ο πρώτος υδατόπυργος σε κοινοτική έκταση.

Στην ίδια περίπου θέση έπρεπε να γίνει και η ανάλογη υδρευτική γεώτρηση για την άντληση του νερού. 

Έτσι, τον Ιούλιο του 1979 ο Πρόεδρος της Κοινότητας Βαλτινού, Δημήτρης Καραθανάσης προκηρύσσει μειοδοτικό διαγωνισμό για την ανόρυξη υδρευτικής γεώτρησης προϋπολογισμού 800.000 δραχμών. Παραθέτουμε την περίληψη της διακήρυξης η οποία δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΕΡΕΥΝΑ» της 22^ης Ιουλίου 1979.

Το έργο δημοπρατήθηκε, η γεώτρηση έγινε με επιτυχία και το νερό που βρέθηκε είχε άριστα ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Κτηνοτροφικές ποτίστρες

Γνώριμες εικόνες της Ελληνικής περιφέρειας οι κτηνοτροφικές ποτίστρες που εξυπηρετούν τις ανάγκες της κτηνοτροφίας σε νερό.

Διάσπαρτες στα βουνά και στα λαγκάδια, στις πλαγιές και στα λιβάδια επιτελούν το δικό τους ευεργετικό σκοπό προς τους κτηνοτρόφους.

Οι  κτηνοτροφικές ποτίστρες είναι απλά τσιμεντένια κατασκευάσματα, μικρές δεξαμενές- κοιλώματα- που κατασκευάζονται σε ανοιχτούς χώρους (λιβάδια, περιφέρειες, πλαγιές, βοσκοτόπια κλπ.) και μέσα στις οποίες συγκεντρώνεται πόσιμο νερό για τα ζώα.

Οι κτηνοτροφικές ποτίστρες συνήθως αντλούν το νερό από γεώτρηση ή ακόμα και από φυσικές πηγές. Έχουν μία οπή εκκένωσης σε κάποια γωνία του πυθμένα τους την οποία ο χρήστης κτηνοτρόφος την κλείνει με κάποιο αυτοσχέδιο πώμα.

Κατασκευάζονται, μέσα από χρηματοδοτούμενα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την ανάπτυξη και βελτίωση της κτηνοτροφίας.

Φορείς υλοποίησης μπορεί να είναι η δασική υπηρεσία, οι διευθύνσεις αγροτικής ανάπτυξης, οι διευθύνσεις εγγείων βελτιώσεων και οι ΟΤΑ.

Σήμερα η μείωση του αριθμού των αιγοπροβάτων και άλλων βοοειδών και κυρίως η έλλειψη νερού έφερε την αχρησία και κατά συνέπεια την αχρηστία πολλών τέτοιων κατασκευών.

Παρουσιάζουμε παρακάτω μερικές τέτοιες χαρακτηριστικές εικόνες του Ελληνικού τοπίου.

Παιδικά παιχνίδια στο Βαλτινό (Τα μήλα)

Μέσα από τα παιδικά παιχνίδια, εδώ και χιλιάδες χρόνια τα παιδιά σ’ όλο τον κόσμο ψυχαγωγούνται, αυτοδιαπαιδαγωγούνται, δοκιμάζουν και ασκούν τις δυνάμεις τους, ανταγωνίζονται σωστά με τα συνομήλικα τους, μαθαίνουν να πειθαρχούν στους κανόνες, φτιάχνουν χαρακτήρα, δημιουργούν προσωπικότητα, κοινωνικοποιούνται, ασκούν το σώμα και το πνεύμα τους, κρατώντας τα σε καλή φυσική κατάσταση.

Ένα από τα παιχνίδια που παίζεται στις διάφορες γειτονιές του Βαλτινού και που σχεδόν όλοι ως παιδιά το παίξαμε, είναι «τα Μήλα». 

Τα Μήλα, είναι ένα παιχνίδι που παίζεται, με περισσότερα από τέσσερα παιδιά και με μια μπάλα. Τα παιδιά χωρίζονται σε δυο ομάδες και στέκονται η μια απέναντι στην άλλη σε ορισμένη απόσταση. Στο μέσο στέκονται άλλα παιδιά... 

Οι ομάδες των παιδιών, που βρίσκονται στις άκρες, πετάνε τη μπάλα και προσπαθούν να χτυπήσουν τα παιδιά που είναι στο κέντρο. Χτυπημένο θεωρείται το παιδί όταν η μπάλα το χτυπήσει. Τα παιδιά που βρίσκονται στο κέντρο προσπαθούν να αποφύγουν τα χτυπήματα γιατί όποιο χτυπηθεί βγαίνει έξω.

Ζωγραφικά και χαρακτικά έργα του Κωνσταντίνου Γραμματόπουλου

Δίνοντας την ευκαιρία στο φιλότεχνο κοινό να γνωρίσει το πολυεπίπεδο έργο ενός μεγάλου χαράκτη και ζωγράφου, η έκθεση «Κωνσταντίνος Γραμματόπουλος: Ζωγραφική - Χαρακτική», εγκαινιάζεται από την υπουργό Τουρισμού, κ. Όλγα Κεφαλογιάννη, στο Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη, την Πέμπτη 19 Ιουνίου, στις 8 το βράδυ.
Στην έκθεση, παρουσιάζονται περισσότερα από 150 πολύτιμα έργα του Κωνσταντίνου Γραμματόπουλου (1916 - 2003), αποτυπώνοντας το πλούσιο έργο του από το 1930 έως το 1991. Συγκεκριμένα, η έκθεση περιλαμβάνει τις πολυσυζητημένες αφίσες ενάντια στους Ιταλούς κατακτητές, που έγιναν αφορμή να συλληφθεί κατά τη διάρκεια της κατοχής, τις προσωπογραφίες Ελλήνων λογοτεχνών (Σικελιανός, Παλαμάς, Βενέζης, Τερζάκης κ.ά.), τα αγαπημένα σε όλους «Αλφαβητάρια» του Δημοτικού Σχολείου, καθώς και τα βιβλία των Π. Σ. Δέλτα, Π. Πρεβελάκη, Π. Χάρη, Ν. Βρεττάκου, μεταξύ άλλων, με τις αξεπέραστες εικονογραφήσεις, τις έγχρωμες ξυλογραφίες με την απόδοση των ελληνικών τοπίων και τις ελαιογραφίες του, αποκαλύπτοντας μέσα από την ιδιότυπη παραστατική τους απόδοση το έργο ενός πρωτεργάτη της σύγχρονης τέχνης.

Ο ήλιος, 1988, λάδι σε μουσαμά, 70 x 90 εκ., Ιδιωτική Συλλογή.

 Με συνέπεια στον εσωτερικό οραματικό του κόσμο

Η έκθεση συνοδεύεται από ομότιτλο κατάλογο, με κείμενα των Καθηγητών της ΑΣΚΤ, Μιχάλη Αρφαρά και Γιώργου Μήλιου, και του επιμελητή της και διευθυντή του Εικαστικού Προγράμματος του Ιδρύματος, Τάκη Μαυρωτά, ο οποίος σημειώνει: «Ο Γραμματόπουλος, στα εξήντα ένα συναπτά έτη της δημιουργικής του δράσης, υποστήριζε με το ίδιο πάθος τη ζωγραφική και τη χαρακτική, εδραιώνοντας τη θέση του ανάμεσα στους καταξιωμένους διαμορφωτές της σύγχρονης ελληνικής τέχνης. Με σθένος διεύρυνε τις αισθητικές μας αντιλήψεις, υποστηρίζοντας ότι: “Η φαντασία δεν είναι τίποτε άλλο, παρά μια ελεύθερη ανάπλαση της μνήμης. Το σχέδιο με γραμμές είναι η πιο παλαιά (αρχέγονη) αφαίρεση στην τέχνη”.

Αφιέρωμα στο ελαφρύ τραγούδι στα Τρίκαλα

Στα πλαίσια των πολιτιστικών εκδηλώσεων του Τμήματος Πολιτισμού και Αθλητισμού της Δ/νσης Παιδείας και Πολιτισμού του Δήμου Τρικκαίων για το ΚΑΛΟΚΑΡΙ 2014 το Δημοτικό Ωδείο Τρικάλων με την Ορχήστρα Ποικίλης Μουσικής υπό τη διεύθυνση του Μαέστρου Ανδρέα Τσέγα, πραγματοποιεί συναυλία-αφιέρωμα στο ελαφρό ελληνικό τραγούδι με τίτλο: «Όνειρο ήταν και πάει …. ».

Μαέστρος: Ανδρέας Τσέγας

Η Συναυλία θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 2 Ιουλίου 2014 και ώρα 9.00 μ.μ. , στο Υπαίθριο Δημοτικό Θέατρο του Δήμου Τρικκαίων. Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη.

Αυτή τη φορά η Ορχήστρα Ποικίλης Μουσικής του Δημοτικού Ωδείου Τρικάλων του τμήματος Πολιτισμού-Αθλητισμού της Δ/νσης Παιδείας και Πολιτισμού του Δήμου Τρικκαίων, καταπιάνεται με κάτι πραγματικά δύσκολο. 

Ερμηνευτής: Θωμάς Σιώμος

Το ελαφρό τραγούδι όπως αυτό διαμορφώθηκε από τη δεκαετία του 1930 μέχρι τις μέρες μας. Ένα είδος τραγουδιού που το υπηρέτησαν μεγάλοι δημιουργοί. Συνθέτες με ευρωπαϊκή μουσική παιδεία. Κατ’ εξοχήν ερωτικό με ακροατές κυρίως από τις μεγαλουπόλεις και ιδιαίτερα δημοφιλές στους μεγαλοαστούς. Θα ακουστούν τραγούδια των Αττίκ, Γιώργου Μουζάκη, Κώστα Γιαννίδη, Κώστα Κοφινιώτη, Χρίστου Γιαννακόπουλου, Αλέκου Σακελλάριου, Κώστα Καπνίση, Μίμη Πλέσσα, Γιώργου Χατζηνάσιου κα.

Ερμηνευτής: Μανώλης Χατζημανώλης

Συμμετέχουν:

Βιολιά : Μπέλλος Δημήτρης , Κούκος Πρόδρομος , Ζούζουλα Κατερίνα , Μωραϊτη Ζωή, Καραθανάση Βάσω, Μπέκος Σπύρος
Φλάουτα: Αργυροπούλου Πόπη, Αλεξανδρή Χριστίνα
Τρομπέτα: Κεφσερίδης Γρηγόρης
Τρομπόνι: Αγγελάκης Γιώργος
Κιθάρα : Αλεξανδρής Γιώργος
Μπάσο: Λάμπας Κώστας
Μπουζούκια : Λίνος Νίκος , Ρέτος Γιώργος , Τάνκος Θωμάς
Κρούστα : Ρέτος Μιχάλης
Ντραμς : Γερομίχος Μιχάλης
Πλήκτρα: Αναστασοπούλου Στέλλα
Πιάνο: Τσέγας Ανδρέας
Τραγούδι: : Κουτελέκου Αγγελική, Χατζημανώλης Μανώλης, Καραγκούνη Ιφιγένεια, Σιώμος Θωμάς
Διεύθυνση-Ενορχήστρωση: Τσέγας Ανδρέας
Αφήγηση Κειμένων : Χήρα Αντονέλα

Εικόνες του χωριού (Η σβάρνα)

Το πρώτο μου ταξίδι το έκανα με τη σβάρνα, τη σβάρνα την ξύλινη.
Καθισμένος οκλαδόν επάνω στις πλεγμένες λυγαριές που έσερναν δυο ολόλευκα άλογα, ταξίδευα τη σπαρμένη Βαλτσινιώτικη γη.
Ταξίδευα τα αυλάκια, τους δρόμους που είχε ανοίξει με σιδερένια φτερά το αλέτρι.
Τους δρόμους που μέσα τους έκλειναν τον καρπό.
Το μειδίαμα της προσδοκίας και της ελπίδας.

Για τη σβάρνα είχαμε προνοήσει από την άνοιξη.
Με κλαδευτήρια και πριόνια, γυρνούσαμε και ψάχναμε να βρούμε λυγαριές, να βρούμε και να κόψουμε τα λυγερόκορμα βλαστάρια.
Τα φτιάχναμε δεμάτια και τα φέρναμε στο σπίτι, τα καθαρίζαμε από τα φύλλα τους, τα γυρνούσαμε πάνω από τρανή φωτιά για να καψαλιστούν, να μαλακώσουν, να τα στρίψουμε, να τα περάσουμε και να τα πλέξουμε στη σβάρνα μας.
Έτσι μαλακωμένα και υπάκουα τα κλαδιά, μαυρισμένα λίγο πιο πολύ εκεί στη μέση που τσακάγανε, τα έπλεκε ο πατέρας, σαν κοτσίδες μακριές, πάνω σε ξύλινη βάση στενόμακρη, ορθογώνια, τα στερέωνε στις άκρες με ατσαλόσυρμα κι η σβάρνα του σπιτιού μας ήταν έτοιμη.

Έπαιρνε δυο καρφιά μεγάλα, τα κάρφωνε στον τοίχο και την κρέμαγε σαν το παλτό του το καλό, ώσπου να έρθει το φθινόπωρο και η σπορά για να την ξεκρεμάσει.

Λαογραφικές σελίδες. (Το ξυλάλετρο)

Το ξύλινο άροτρο με μεταλλικό υνί, ή το ξυλάλετρο όπως είναι γνωστότερο στην περιοχή μας, υπήρξε το βασικότερο εργαλείο του γεωργού για το όργωμα του χωραφιού.

Κατασκευάζονταν εξ ολοκλήρου από ξύλο, εκτός από το σκαπτικό τριγωνικό του τμήμα, το υνί, που είναι σιδερένιο.

Αποτελείται από τρία μέρη: το στοιβάρι, μακρύ στέλεχος που ενώνει το αλέτρι με το ζυγό, την αλετροπόδα, το στέλεχος όπου προσαρτάται το μεταλλικό υνί και το χερουλάτη, το στέλεχος με το οποίο γίνεται η καθοδήγηση, από το γεωργό.

Το ξυλάλετρο έλκεται από τα ζώα, με τα οποία συνδέεται με το ζυγό, όταν αυτά είναι βόδια, ή με την παλάντζα, όταν τα ζώα είναι άλογα ή μουλάρια.

Χρήσιμο εργαλείο για το ξυλάλετρο είναι επίσης το ξόνι, ξύλινο εργαλείο που απολήγει σε μεταλλική αιχμή και χρησιμοποιείται για το ξύσιμο της λάσπης από το υνί. 

Με τις πρώτες βροχές του Οκτώβρη ξεκινούσε και η διαδικασία της σποράς στα χωράφια, καθότι μαλάκωνε το χώμα και ήταν έτοιμο να δεχθεί την προετοιμασία οργώματος από τα ξυλάλετρα.

Τότε ήταν που ο αγρότης αγκάλιαζε το ξυλάλετρο και έραινε τους κόπους και τον ιδρώτα του, στη μήτρα της μάνας γης. 

Η ελιά στις τέχνες

Αποτελώντας σημαντικό μέρος της διατροφής αλλά και της οικονομικής ζωής της Μεσογείου και της Ελλάδας ειδικότερα, αναπόφευκτο ήταν η μακρόχρονη πορεία της ελιάς να έχει διεισδύσει στην καλλιτεχνική και πολιτισμική ζωή των κατοίκων της περιοχής. Με έμπνευση την αγροτική ζωή στην περιοχή της νότιας Γαλλίας, ο Ολλανδός ζωγράφος Βίνσεντ Βαν Γκόγκ δημιούργησε πίνακες με θέμα την ελιά. Ο Κωστής Παλαμάς ύμνησε την ελιά στο ομώνυμο ποίημά του, ενώ στα δημοτικά τραγούδια συχνά γίνεται αναφορά στο ελαιόδεντρο και τους καρπούς του.

Μουσεία ελιάς και λαδιού υπάρχουν σε πολλές ελαιοπαραγωγικές περιοχές της Μεσογείου. Τα μουσεία αυτά παρουσιάζουν εκθέματα που σχετίζονται με την καλλιέργεια και συγκομιδή της ελιάς και την παραγωγή λαδιού, ενώ συχνά πραγματοποιούνται και εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές. Ένα από τα πιο γνωστά ελληνικά μουσεία ελιάς είναι το Μουσείο της Ελιάς και του Ελληνικού λαδιού στη Σπάρτη. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το Μουσείο Ελιάς Πυλάρου στον οικισμό Μακρυώτικα της Κεφαλονιάς, μικρό μουσείο σε αναπαλαιωμένο ελαιοτριβείο με αυθεντικά μηχανήματα από τα τέλη του 19ου -- αρχές 20ού αιώνα. Το Δίκτυο «Μουσεία Ελιάς της Μεσογείου» περιλαμβάνει αυτή τη στιγμή πάνω από 15 μουσεία από ολόκληρη τη Μεσογειακή λεκάνη.

Κτίρια φατσούλες

Σε αστεία πρόσωπα μεταμορφώνει ο «καλλιτέχνης του δρόμου» Normez ερειπωμένα κτίρια στην ρωσική πόλη Nizhny Novgorod.

Έτσι, με την φαντασία του και την καλλιτεχνική του αυτή έκφραση, ο καλλιτέχνης δίνει ζωή στα απόμαχα κτίρια και ξαφνιάζει ευχάριστα τον παρατηρητή που έχει την αίσθηση ότι βγαίνει μέσα από παραμύθι.

Με τη γλώσσα του τόπου μας (Οι περιπέτειες του Παντελή)

Αφηγήσεις, εξιστορήσεις, καταθέσεις βιωμάτων από ανθρώπους που διατηρούσαν το γλωσσικό μας ιδίωμα ατόφιο, όπως ακριβώς το παρέλαβαν από τους προγόνους μας.

Την παρακάτω αφήγηση μας έκανε ο Παντελής Φ….. την οποία παρουσιάζουμε ατόφια, χωρίς να αλλάξουμε ή να διορθώσουμε κάτι, διατηρώντας έτσι την ιδιωματική προφορά και την αυθεντικότητα της γλώσσας του τόπου μας.

Ά! Ιγώ έχου μεγάλη περιπέτεια. Ξερς οι περιπέτειες αυτές είναι ωραίες ιστουρίες.

Θα σι πω για μια γυναίκα απ’ την ήθελα να την παντρευτώ, αλλά στου πάτου δεν τη πήρα.

Είμαν τριάντα χρονό, σ’ ένα γάμο μι του γαμπρό απ’ αδερφή, του Βασίλη -είναι σχωρεμένος τώρα, πέθανε- δεν είχαν παντρευτεί ακόμα τότε.

Έ, είχαμαν παρέα κι τς’ ξαδέρφες μας κι ά, όπως γίνουνταν τότες έπινάμαν, κι καλαμπουρίζαμι. Εμένα μι γυάλτσει η Ρήνα. Αφού μέθ’σα την είπα.

-Γειά σου Ρήνα μ’ σιαγαπάου! Κλείνου, λέου, προξεινιό, σε παίρνου! Κατάλαβες; Άκ’σει κι αυτός (ο Βασίλης).

Πήγε η Ρήνα για χουρό κι ξαδέρφη μ’ στου χουρό έλεγε:

-Γειά σου νυφούλα μ’…

Ε, ήρθε η ώρα τρεις, για ύπνου. Λοιπόν. Μέθ’σα ιγώ, κι βγήκα όξου απ του μεθύσι. Αυτός έκατσε μέσα, δεν μίλτσει.

Λοιπόν, μπαίνου μέσα ιγώ κι του λέω:

-Βασίλη, εσύ θα κοιμ’θείς εδώ, στου δουμάτιου, μαζί στο κρεβάτι αυτό κι γώ στο άλλο και τα κορίτσια τα δυο θα πάνε μέσα, θα κοιμηθούν μαζί στο κρεβάτι.

Κι λέει αυτός:

-Εγώ θα κοιμθώ με την ξαδέρφη μ, λέει, κι εσύ κοιμήσ’, θα πας μέσα με την ξαδέρφης σ’.

Λέει η ξαδέρφη μ’:

-Τι λες αρά, π’ θα κοιμθού με τον ξάδερφου μ’! Χα! Χα! Χα!

-Ρήνα, λεου, σύρε μέσα και κοιμήσ’ με τη Σταμάτω.

Είχα συρτάκι ιγώ, γιατί είχα την αδερφή μ’ αραβουνιασμένη μι του Βασίλη και δεν τα σκώναμι τέτοια πράγματα εμείς τότε.

ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΩΝΕΣ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ

Η Τήνος έχει πολλά αξιοθέατα για να περηφανεύεται. Ένα από τα πλέον αξιοπρόσεκτα είναι οι περιστεριώνες της, πραγματικά κτιστά λιθοκεντήματα. Στέκουν αγέρωχοι πολλούς αιώνες τώρα στους κάμπους της Τήνου και μαρτυρούν για μία ακόμη φορά την έμφυτη καλλιτεχνία των Τηνιακών.

Δεν είναι γνωστό πότε άρχισαν να χτίζονται περιστεριώνες στην Τήνο. Η παλιότερη γραπτή πηγή που τους αναφέρει χρονολογείται από το 1726 αλλά σίγουρα ξεκίνησαν να χτίζονται πολλοί νωρίτερα. Και οι περιστεριώνες και η εκτροφή περιστεριών έφτασε στην Τήνο αλλά και σε άλλα κυκλαδονήσια, όπως η Μύκονος κι η Σίφνος, από τους Ενετούς κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας τους.

Είναι χτισμένοι σε ανοιχτά μέρη για να ξανοίγονται τα περιστέρια, σε μέρη με άφθονο νερό και ταυτόχρονα προστατευμένα από τους ανέμους.

Οι ευεργετικές ιδιότητες της μουσικής

Η μουσική απευθύνεται σε όλο τον κόσμο. Ο ρυθμός, η μελωδία, η ένταση, η αρμονία είναι κάποια από τα στοιχεία που αποτελούν τη μουσική τα οποία σχετίζονται με την ύπαρξή μας. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως η μουσική επιδρά ευεργετικά στον ανθρώπινο οργανισμό.
Οι ευεργετικές της λειτουργίες που έχει πάνω μας η μουσική, όμως, δεν περιορίζονται μονάχα στο επίπεδο της διασκέδασης.

Νέες έρευνες έδειξαν διάφορους λόγους που αποδεικνύουν πόσο σημαντική είναι η μουσική και πόσο βελτιώνει την ποιότητα της ζωής μας.

1. Βελτιώνει το IQ και τις νοητικές ικανότητες

2. Η μουσική μειώνει την ένταση και το στρες, χαλαρώνοντας τον οργανισμό και κάνοντας τους ανθρώπους να νιώθουν πιο ήρεμοι και πιο ευδιάθετοι.

3. Ενεργοποιεί το αίσθημα χαράς και αισιοδοξίας.

4. Η μουσική ενώνει και κοινωνικοποιεί τους ανθρώπους.

5. Η μουσική βελτιώνει την λειτουργία της καρδιάς.

Πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου της Παβία στην Ιταλία, που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «Circulation», επιβεβαιώνει τη θεραπευτική δράση της μουσικής στην καρδιά και ειδικά της όπερας. Ο Βέρντι έχει, μάλιστα, την τιμητική του. Το περίφημο χορωδιακό «Va’ Pensiero» από το «Ναμπούκο» και το επίσης πασίγνωστο ντουέτο «Libiamo ne’ lieti calici» από την «Τραβιάτα» ασκούν την πιο θετική επίδραση στην καρδιά.

Η διαχρονικότητα 100 ετών σε τρεις φάσεις

Μια φωτογραφική διαδρομή εκατό ετών, σε τρεις φάσεις, σε ένα συγκεκριμένο κεντρικό σημείο της πόλης των Τρικάλων, παρουσιάζει το δικό του ενδιαφέρον, παρατηρώντας τις όποιες διαφορές στο διάβα του χρόνου.

Η διαχρονικότητα που προκύπτει, μέσα από την ίδια οπτική γωνία λήψης, πιστοποιείται από τα διάφορα εναπομείναντα στοιχεία του οικιστικού περιβάλλοντος, αλλά και από τις αλλαγές που υπέστη ο χώρος μέσα στον χρόνο.

Πρώτη φάση: Το 1910 έγινε η λήψη φωτογραφίας από το συγκεκριμένο σημείο, με φόντο, το κάστρο με τον τούρκικο πύργο του ρολογιού. Αριστερά διακρίνεται η κεντρική γέφυρα και κάτω τα ήρεμα νερά του Ληθαίου ποταμού.

Δεύτερη φάση: Το 1950 λήψη φωτογραφίας από το ίδιο σημείο με φόντο το κάστρο, αλλά πλέον με το νέο σημερινό πύργο του ρολογιού. Αριστερά η κεντρική γέφυρα και κάτω τα ήρεμα νερά του Ληθαίου ποταμού. Δεξιά, στο τοπίο αρχίζει η αστική δόμηση να κάνει έντονα την εμφάνισή της.

Τρίτη φάση: Το 2010 λήψη φωτογραφίας σχεδόν από το ίδιο σημείο. Η δυσκολία στην ταυτοποίηση του χώρου αρχίζει να γίνετε αντιληπτή. Στο βάθος μόλις που διακρίνεται ο πύργος του ρολογιού, ανάμεσα από τα κενά των πολυκατοικιών. Η κεντρική γέφυρα δεσπόζει στο χώρο αναλλοίωτη, η κοίτη του ποταμού έχει διαμορφωθεί και τα ήρεμα νερά του Ληθαίου, συντροφεύονται από τις συστάδες των πανύψηλων πλατανιών. 

Και κάπου ο παρατηρητής, ποιητής, και υμνωδός να ψελλίζει αμήχανα τους στίχους: «Όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλο τα ίδια μένουν».

Αιγυπτιακοί περιστεριώνες

Οι Αιγυπτιακοί περιστεριώνες, ή περιστερώνες, σε πολλές αιγυπτιακές πόλεις αλλά και κατά μήκος πολλών δρόμων ατενίζουν ψηλότερα από πολλά κτίρια σαν όρθιες πήλινες καμινάδες και χρησιμοποιούνται για την εκτροφή των περιστεριών.

Οι Αιγυπτιακοί περιστερώνες είναι κατασκευασμένοι και κτισμένοι από φυσικά τούβλα λάσπης και είναι ιδιαίτερα διαδεδομένοι σε μια εξαιρετικά κοινή θέα σε όλη τη χώρα.
Σε πολλά μέρη της Αιγύπτου οι περίεργοι περιστεριώνες είναι ένα σημαντικό μέρος του πολεοδομικού σχεδιασμού

Είναι τόσο διαδεδομένοι ώστε να αποτελούν ένα μέρος της αιγυπτιακής εθνικής ταυτότητας.

Παρά το γεγονός ότι, σε πολλές πόλεις της δυτικής Ευρώπης, τα περιστέρια θεωρούνται παράσιτα, και αρουραίοι με φτερά, στην Αίγυπτο θεωρούνται χρήσιμα, με διατροφική αξία και εκτρέφονται σε αστικές περιοχές μέσα σε Περιστερώνες.

Σε μια χώρα με περιορισμένες καλλιεργήσιμες εκτάσεις, το περιστέρι είναι ένα μέρος της καθημερινής διατροφής, και χρήσιμο αγαθό για τη σίτιση ενός έθνους.

Σε όλη την Αίγυπτο, τα περιστέρια καταναλώνονται ως τρόφιμα, και τα περιττώματά τους θεωρούνται και χρησιμοποιούνται ως ένα πολύτιμο λίπασμα.

Παραθέτουμε παρακάτω μια συλλογή από πανέμορφους Αιγυπτιακούς περιστεριώνες.

Συναυλία-Αφιέρωμα στον Βασίλη Τσιτσάνη

Το «Μουσείο Τσιτσάνη» και ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Το Βαρούσι» οργανώνουν Συναυλία – Αφιέρωμα στον Βασίλη Τσιτσάνη, που θα γίνει την ερχόμενη Τρίτη 17 Ιουνίου 2014 και ώρα 9 το βράδυ στην πλατεία Αγίας Επίσκεψης.

Η εκδήλωση γίνεται με αφορμή την συμπλήρωση 30 χρόνων από τον θάνατο του μεγάλου δημιουργού, καθώς και τη συμπλήρωση 30 χρόνων από την ίδρυση του Πολιτιστικού Συλλόγου «Το Βαρούσι».

Το πρόγραμμα της εκδήλωσης περιλαμβάνει συναυλία με την ορχήστρα «Βασίλης Τσιτσάνης» που θα παρουσιάσει ένα απάνθισμα από τα ομορφότερα τραγούδια του Τσιτσάνη, καθώς και σύντομη ομιλία για τη ζωή και το έργο του Τσιτσάνη από τον ερευνητή και συγγραφέα Θεόφιλο Αναστασίου.

Μάνος Χατζιδάκις, 20 χρόνια από το θάνατό του. Αφιέρωμα

Σήμερα συμπληρώνονται 20 χρόνια από το θάνατο του Μάνου Χατζιδάκι. Ο κορυφαίος Ελληνας μουσικοσυνθέτης, διανοούμενος και ποιητής έφυγε από τη ζωή στις 15 Ιουνίου του 1994 από οξύ πνευμονικό οίδημα αφήνοντας πίσω του μία σημαντική πολιτιστική κληρονομιά.

Η πρώτη του εμφάνιση ως συνθέτη ήταν ήδη από το 1944, σε ηλικία 19 ετών, με τη συμμετοχή του στο έργο «Τελευταίος Ασπροκόρακας» του Αλέξη Σολομού, στο Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν.

Στη σχολή του Θεάτρου Τέχνης, ο Χατζιδάκις θα παρακολουθήσει και μαθήματα υποκριτικής, αλλά ο ίδιος ο Κουν θα τον προτρέψει να αφοσιωθεί αποκλειστικά στην μουσική. Ωστόσο συνέχισε τη συνεργασία του με το Θέατρο Τέχνης για 15 χρόνια, ενώ το 1946, καταγράφεται και η πρώτη του δουλειά για τον κινηματογράφο, στην ταινία Αδούλωτοι Σκλάβοι.

«Παλιοχώρι», ένα διήγημα για το Βαλτινό

Ένα διήγημα του Ηλία Κεφάλα που αναφέρεται στο παλιό χωριό του Βαλτινού, Παλιοχώρι.

Αξίζει να αφιερώσετε λίγο χρόνο να το διαβάσετε, είναι καταπληκτικό!

ΠΑΛΙΟΧΩΡΙ

(Διήγημα του Ηλία Κεφάλα)

Ο Πέτρος Ντούμας και ο Ανδρέας Ριζαύτης έφυγαν καθυστερημένα από το σχολείο τους εκείνη την ημέρα. Ως συνήθως είχαν πάει πάλι απροετοίμαστοι και αδιάβαστοι εντελώς και ο δάσκαλος δεν τους χαρίστηκε καθόλου.

Έπεσε αυτό που λέει θυμόσοφα ο λαός, ξύλο με τη μηχανή. Τα χέρια του δασκάλου ανεβοκατέβηκαν αμέτρητες φορές πάνω στο σβέρκο και τα μάγουλά τους, ώσπου αυτά άναψαν και λαμπάδιασαν. Τους έδερνε περισσότερο από συνήθεια και παγιωμένη διδακτική τακτική, παρά από οποιοδήποτε άλλο ενδιαφέρον. Κι εκείνοι, που ούτε θυμόνταν πια πόσα χρόνια έμειναν απροβίβαστοι στην πέμπτη τάξη, με χνουδωτά μάγουλα και λίγα πρώιμα μουστάκια, έσκαζαν από το κακό τους, γιατί δεν είχαν προλάβει να χρησιμοποιήσουν αυτή τη φορά τα χοντρά ραβδιά, που είχαν κρύψει κάτω από το θρανίο τους. Όμως ό,τι και να γινόταν, ο δάσκαλος δεν θα γλίτωνε μια μέρα το ξύλο από τα χέρια τους. Και, τότε, θα έπαιρναν το αίμα τους πίσω και μάλιστα με το παραπάνω.

Ήταν αργά το μεσημέρι, λοιπόν, όταν ο δάσκαλος εδέησε να τους αφήσει να φύγουν, γιατί, μέχρι εκείνη τη στιγμή, τους είχε τιμωρήσει με τη λεγόμενη «νηστεία», το άκρως παιδαγωγικό μέτρο που απέβλεπε στο χάσιμο του μεσημεριανού γεύματος του σπιτιού. «κολοκύθια τούμπανα», σκέφτονταν και οι δυο άτακτοι μαθητές, γιατί ήξεραν καλά ότι δεν τους περίμεναν ποτέ για φαγητό στο σπίτι. Ο καθένας έτρωγε όποτε ήθελε και ό,τι ήθελε, αν έβρισκε βέβαια κάτι να φάει. Οι γονείς τους χαμένοι στα χωράφια και τα πρόβατα δεν χόλιαζαν και πολύ με το τι θα φάει η οικογένεια. Αυτά ήταν για τις γιορτές και τις χρονιάρες μέρες. Για όλες τις άλλες μέρες ο καθένας τους ήξερε που ήταν το βαρέλι με το τυρί, που ήταν τα καρβέλια του ψωμιού, που ήταν το πιθάρι με τη λίπα. Ας έτρωγε λοιπόν, όπως μπορούσε.

Μάζεψαν αγανακτισμένοι τη χιλιοτρυπημένη σάκα τους, που δεν είχε μέσα τίποτε άλλο εκτός από ένα χοντρό και παραφουσκωμένο από την υγρασία και τη βρόμα αναγνωστικό, μια διασκευή, δηλαδή, της Οδύσσειας για παιδιά του δημοτικού, και φυσικά, τη σπασμένη σε δυο κομμάτια πλάκα με το κοντύλι της. Στην πλάκα του Ανδρέα ήταν ακόμα άσβηστη η προσπάθειά του να γράψει την ημερομηνία: «Εν Βαλτινώ, τη 21 Νοεμβρίου 1891», κάτι που ήταν βουνό κάθε φορά για να το πετύχει, γιατί ούτε εύκολα θυμόταν την ημερομηνία, ούτε την ορθογραφία της φράσης κατάφερνε. Γι αυτό και το ξύλο έπεφτε βροχή. Ωστόσο από τη στιγμή που ο δάσκαλος τους είπε «ξεκουμπιστείτε», αμέσως ένιωσαν φτερά στα πόδια τους και έφυγαν με βιάση από το σχολείο. 

ΗΛΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΣ: «Η ποίηση είναι η εθνική μας παραγωγή»

Ένας από τους σημαντικούς ανθρώπους των ελληνικών γραμμάτων, ο ποιητής και συγγραφέας Ηλίας Κεφάλας, ο λογοτέχνης με την πανελλήνια αναγνώριση, μιλά για την εποχή μας, για την ποίηση στις μέρες μας, για όλα και για όλους, σε μια συνέντευξη - ποταμό. Αναφέρεται στη σχέση του με τον πολιτισμό και την παιδεία, όπως επίσης και στις κακοδαιμονίες και τα ελλείμματα του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού, αλλά και στην έλλειψη δεδομένων και αναβάθμισής του, κόντρα στο κυρίαρχο και στην παρακμή.

Η συνέντευξη δόθηκε στην Έφη Δούλη και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Τα Μετέωρα" στις 18 Μαΐου 2012

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Κύριε Κεφάλα, είναι τιμή για μένα που μου δίνετε την ευκαιρία να συνομιλήσω μ' έναν σημαντικό πνευματικό άνθρωπο της πατρίδας μας, που έλκει τις ρίζες του από την περιοχή των Τρικάλων. Θα ήθελα ν' αρχίσω την κουβέντα μας δανειζόμενη τους στίχους σας, «όχι δεν θέλω όνειρα, φρονούσε ο πατέρας μου, πασχίζοντας τους εφιάλτες της ζωής να σβήσει». Μας στέρησαν ακόμη και το δικαίωμα στο όνειρο;
-Κατ' αρχάς θέλω να σας ευχαριστήσω, κ. Δούλη, που θελήσατε να κάνουμε αυτή τη συζήτηση μαζί. Κάθε λόγος για την τέχνη είναι και μια ενίσχυση της ονειρικής θέασης της ζωής. Και να που έτσι μπήκαμε αμέσως στα όνειρα. Ο ονειρικός λοιπόν κόσμος είναι για μένα ένα μετείκασμα του πραγματικού και μια ασυναίσθητη συνέχεια της παγιωμένης καθημερινότητας. Όταν η καθημερινότητα με τις συνεχείς αντιξοότητές της σε φαρμακώνει, τότε και τα όνειρά μας αποδίδονται φαρμακωμένα. Ο πατέρας μου, για να γυρίσουμε στον στίχο που επιλέξατε, κουραζόταν τόσο πολύ που δεν πρόφταινε ποτέ να ξεκουραστεί στη διάρκεια της ημέρας. Όταν τη νύχτα έπεφτε για ύπνο, έλπιζε ότι θα μπορέσει να ξεκουραστεί μέσα στο βύθος και την πλασματική ανυπαρξία του. Δεν το κατάφερνε όμως, γιατί τα αδηφάγα όνειρα συνέχιζαν την κούραση της ημέρας. Υπέφερε και εκεί, επειδή έβλεπε μόνο κακά όνειρα. Προσπαθούσε λοιπόν εξορκιστικά να διώξει τα όνειρα από τον ύπνο του, να σβήσει τους εφιάλτες, να ελαφρώσει τη δοκιμασία της νύχτας. Αυτού του είδους τα όνειρα είναι οι εκβλαστήσεις της αγωνίας μας. Και βέβαια αυτά μας τα έχουν ήδη κυριεύσει. Αυτά που δεν μπορούν να τα αλλοιώσουν είναι τα οραματικά όνειρα, οι κρυφοί σχεδιασμοί μας που προβάλουν τις επιθυμίες και τις προοπτικές μας μέσα στο αύριο.

Ο τίτλος ενός από τα ποιήματά σας είναι «Η Ποίηση σε γονατίζει κι αδιαφορεί». Αντιπροσωπεύει αυτή η ρήση τούς ποιητές;
-Έχω δώσει απάντηση στο ερώτημα αυτό μέσα από το συγκεκριμένο ποίημα. Θέλω να πω ότι η ποίηση απαιτεί θυσίες και σε θέλει ταγμένον. Η ποίηση ενδιαφέρεται μόνο για την ανέλιξή της και για καμία εγκόσμια δόξα. Σε κυριεύει και σε κατέχει. Σε κατευθύνει. Χαρακτηριστικός είναι ο στίχος του Πάουντ: «Αχ κι αυτό το καταραμένο έργο τής γραφής που θέλει το μυαλό σου όλη την ώρα να δουλεύει». Και εννοεί βέβαια να δουλεύει ακατάπαυστα υπέρ της ποίησης. Οπότε, όλοι οι πραγματικοί ποιητές υπακούουν τυφλά σ' αυτό το απροσδιόριστο εν τι της σκοτεινής παρόρμησης.