Πρωτοχρονιά στο Βαλτινό – Λαογραφία 3

 Από το βιβλίο του Δημητρίου Βασ. Μπούγα

Από την επόμενη των Χριστουγέννων άρχισαν οι προετοιμασίες για τη γιορτή της Πρωτοχρονιάς. Τα μικρά παιδιά περίμεναν τη μέρα αυτή με μεγάλη χαρά γιατί θα πήγαιναν καρκατζάλια ή καλικάντζαροι. Προετοίμαζαν την παρέα τους, τις προσωπίδες και διάφορες ενδυμασίες για τη μεταμφίεση τους, καθώς και μαχαίρια, κουμπούρια και μεγάλα κουδούνια. Όριζαν τους ρόλους που θα είχε ο καθένας. Άλλος θα ντύνονταν νύφη, άλλος γαμπρός, άλλος γιατρός, άλλος καπετάνιος, άλλος αρκούδα με τον αρκουδιάρη, ζώνονταν τα κουδούνια, βάφονταν με ξυλοκάρβουνα, είχαν λαϊκά όργανα, όπως νταούλια, φλογέρες, κλαρίνα, άλλοι κρατούσαν τρουβάδες και διάφορα δοχεία στα οποία θα έβαζαν κρέας, λουκάνικα, αλεύρι και άλλα. Τα παιδιά του χωριού έκαναν πρόβα χτυπώντας τα κουδούνια, τρώγοντας και γενικά γίνονταν ένας πανζουρλισμός. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς το βράδυ, μετά το φαγητό τα κορίτσια και τα παιδιά (αγόρια) του χωριού συγκεντρώνονταν σε ένα σπίτι και χωριστά τα κορίτσια από τα αγόρια, έλεγαν αστεία, παραμύθια, τραγούδια και άλλα διασκεδαστικά.

Μετά από όλα αυτά, ενώ η φωτιά έκαιγε έβαζαν στη ζεστή παραστιά δύο κόκκους σταριού στους οποίους έδιναν τα ονόματα ενός παιδιού (αγοριού) και ενός κοριτσιού. Οι κόκκοι του σταριού ή θα στριφογύριζαν στη θέση τους, σαν σβούρα, ή θα εκτινάζονταν μακριά, ή θα έμεναν ακίνητοι. Την κίνηση αυτή μπορούσαν να την κάνουν και οι δύο κόκκοι ή ο ένας. Από την κίνηση έκριναν αν υπήρχε αγάπη μεταξύ του νέου και της νέας. Το ίδιο έκαναν και για τους παντρεμένους.

Όσοι στο χωριό είχαν όπλα, ιδίως κυνηγετικά, τα δοκίμαζαν το βράδυ αυτό, «τα βασίλευαν» με το να τουφεκίσουν δύο ή τρεις φορές στον αέρα. Ακόμα πριν καλά ξημερώσει, πήγαιναν στη βρύση και «κλέβανε» το νερό για να λουστούν ή να πιουν. Τη βρύση την άλειφαν με βούτυρο ή τυρί για την καλή σοδειά, όπως έκαναν και τα Χριστούγεννα. Το βράδυ της Πρωτοχρονιάς επίσης, οι νέες και οι νέοι όταν έφευγαν από τα νυχτέρια για τα σπίτια τους, έκοβαν κληματόβεργες και έκαναν γεφύρια, δηλαδή επάνω από ένα αυλάκι ή ρυάκι με νερό, με τις κληματόβεργες έκαναν ένα γεφυράκι και το βράδυ αν ονειρεύονταν κάποιος ή κάποια να τους περνά από το γεφυράκι καβάλα δηλαδή στην πλάτη του, τότε αυτόν θα παντρεύονταν.

Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς, οι νοικοκυρές ζύμωναν την βασιλόκλουρα την οποία έσπαγαν στα κέρατα του βοδιού και απαραίτητα έκαναν και τη βασιλόπιτα. Η βασιλόπιτα γίνονταν συνήθως με γλυκό τραχανά και με κομμάτια από κρέας, από το στήθος του γουρουνιού το λεγόμενο σταυραετός. Ανάμεσα από τα φύλλα της πίτας (πέτουρα), έβαζαν μικρά κομμάτια από κλήμα που συμβόλιζαν τα διάφορα είδη της περιουσίας του σπιτιού, όπως τα χωράφια, τα ζώα, το σπίτι κλπ.

Επίσης έβαζαν κομμάτια από άχυρο και αραβόσιτο που συμβόλιζαν την παραγωγή των προϊόντων αυτών. Στη βασιλόπιτα έβαζαν και το φλουρί (ένα νόμισμα) και το μεσημέρι αφού όλοι κάθονταν γύρω από την τάβλα (χαμηλό τραπέζι), η νοικοκυρά έφερνε τη βασιλόπιτα με το ταψί, την τοποθετούσε στην τάβλα και ο μεγαλύτερος, ο παππούς όταν υπήρχε, έκοβε με μαχαίρι την πίτα σε κομμάτια (φιλιά) και με μια δυνατή η κίνηση έφερνε το ταψί με την πίτα γύρω-γύρω. Τότε έκαναν όλοι το σταυρό τους, έλεγαν ευχές και μοιράζονταν τα κομμάτια (φιλιά) στον καθένα. Καθώς θα έτρωγε ο καθένας το κομμάτι του θα έβρισκε το κομμάτι από το κλήμα που συμβόλιζε ένα μέρος της περιουσίας. Τότε αυτός θα ήταν υπεύθυνος για το μέρος αυτό της περιουσίας για όλη τη χρονιά. Τα συμβολικά αυτά κλήματα τα πετούσαν στο ποτάμι για να μην τα πατάν (βρωμάν) στην γη οι καλλικάντζαροι.

Τη βασιλόκλουρα την έσπαγε στα κέρατα του βοδιού ο ζευγαράς, δηλαδή εκείνος που είχε τη φροντίδα των χωραφιών, αφού οι εργασίες ήταν καταμερισμένες τον καθένα και ο ένας δεν ανακατεύονταν στη δουλειά του άλλου, εκτός μόνο αν χρειάζονταν κάποια βοήθεια. Τη βασιλόκλουρα τη στόλιζαν με κομμάτια ζύμης, κάνοντας το σύμβολο του σταυρού, τη φάτνη με τον Χριστό, την Παναγία,, τον Ιωσήφ, τα ζώα και άλλα στολίδια. Εκτός από τη βασιλόκλουρα και τη βασιλόπιτα στο τραπέζι απαραίτητα έπρεπε να υπάρχει και η κοτόσουπα από την πιο παχιά κότα που είχε το σπίτι. Μερίδιο από τη βασιλόπιτα είχε και ο Άγιος Βασίλης, η Παναγία, οι φτωχοί και το σπίτι.

Το τραπέζι ήταν στρωμένο όλη μέρα και η φωτιά στο τζάκι έπρεπε να είναι πολύ δυνατή. Τα παιδιά του χωριού, την παραμονή αφού τέλειωναν το γύρισμα από σπίτι σε σπίτι ντυμένα λιουκαντζάρια, άναβαν μεγάλες φωτιές γύρω από τις οποίες χόρευαν χτυπώντας τα κουδούνια και τραγουδούσαν Αγιοβασιλιάτικα τραγούδια. Ακόμα τη νύχτα της Πρωτοχρονιάς έπρεπε να περιποιηθούν ιδιαίτερα και τα ζώα του σπιτιού γιατί ο Άγιος Βασίλειος που γύριζε στους στάβλους και στα μαντριά, δεν έπρεπε να βρει τα ζώα νηστικά.

Τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς

Τα κάλαντα κληρονομήθηκαν από τους αρχαίους ειδωλολατρικούς λαούς ιδιαίτερα από τις γιορτές των αρχαίων Ελλήνων τα (Πυανέψια) και τα (Διονύσια). Τα κάλαντα γίνονταν από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα, στο Βαλτινό και στους συνοικισμούς γίνονταν ιδιαίτερα την Πρωτοχρονιά και τα Φώτα. Γυναίκες και άντρες γύριζαν μεταμφιεσμένοι όχι μόνο στο χωριό τους αλλά και στα γύρω χωριά, επίσης το ίδιο έκαναν και τα μικρά παιδιά.

Για την Πρωτοχρονιά έλεγαν το εξής τραγούδι:

Άγιος Βασίλης έρχεται από την Καισαρεία

Βαστά κανόνα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι.

Το καλαμάρι έγραφε και το χαρτί μιλούσε.

-Βασίλη μ’ πούθεν έρχεσαι και πούθε κατεβαίνεις;

-Από το δάσκαλο έρχομαι στη μάνα μου πααίνω.

-Σαν έρχεσαι απ’ το δάσκαλο πες μας την αλφαβήτα.

-Στην πατερίτσα ακούμπησε να πει την αλφαβήτα,

κι η πατερίτσα ήταν χλωρή  κι αμπόλιασε κλωνάρι,

κλωνάρι χρυσοκλώναρο, χρυσοκομποδιασμένο,

που το κομπόδιασε ο Χριστός με το δεξί το χέρι,

με το δεξί, με το ζερβί, με τ' άγια τα βαγγέλια.

Και του χρόνου.

Η νοικοκυρά του σπιτιού θα έδινε το φιλοδώρημα και αν στην παρέα υπήρχε νύφη και γαμπρός, τότε το φιλοδώρημα το έπαιρνε η νύφη και φιλούσε το χέρι της νοικοκυράς. Εάν η νοικοκυρά ή ο νοικοκύρης του σπιτιού δεν έβγαινε από το σπίτι να δώσει φιλοδώρημα στα λιουκαντζάρια ή αν τα έδιωχνε, τότε του έλεγαν το εξής τραγούδι:

Αφέντη μου στην τάβλα σου γεμάτη καλιακούδια,

Τα μισά κλωσούν, τα μισά γεννούν

και τα μισά σου βγάζουνε τα μάτια.

Άλλο πρωτοχρονιάτικο τραγούδι ήταν:

Αρχιμηνιά και αρχή χρονιά και αρχή καλός μας χρόνος.

Αρχή που βγήκε ο Χριστός στη γη να περπατήσει.

Άγιος Βασίλης έρχεται από την Καισαρεία κλπ.

 

Α.Ο. Βαλτινού - Ορφέας Ασπροβάλτου 3-2

 

Η νίκη του Α.Ο. Βαλτινού, στο ντέρπι της προηγούμενης Κυριακής, 15-12-2024, εδραίωσε την θέση του στην κορυφή της βαθμολογίας του Β΄ Ομίλου του πρωταθλήματος της ΕΠΣΤ, κρατώντας αποστάσεις από τον δεύτερο, την ομάδα του Καστρακίου, μετά το δύσκολο 3- 2 επί του Ασπροβάλτου.

Έτσι το σερί συνεχίζεται με 7 νίκες σε 7 αγώνες για την ομάδα του Α.Ο. Βαλτινού, η οποία μπήκε δυνατά στο χθεσινό ματς και στο 3ο λεπτό προηγήθηκε με γκολ του Παναγιώτη Αλεξίου με 1-0. Στην συνέχεια, η ομάδα του Ασπροβάλτου πέτυχε δύο γκολ και βρέθηκε να προηγείται με 1-2.

Όμως γρήγορα η ισοφάριση ήρθε, όταν ο Αχιλλέας Καμέας πέρασε όλη την άμυνα των αντιπάλων πάσαρε στον Δημήτρη Κοθρά και αυτός έστειλε την μπάλα στα δίχτυα κάνοντας το 2-2. Στο δεύτερο ημίχρονο ο ΑΟΒ υπερείχε έναντι της ομάδας του Ασπροβάλτου καθώς την έκλεισε στο μισό γήπεδο, έχασε αρκετές ευκαιρίες για γκολ, μέχρι που ήρθε αυτό στο 90΄ από τον Ανδρέα Σταμούλη, ο οποίος έστειλε την μπάλα στα δίχτυα του τερματοφύλακα του Ασπροβάλτου κάνοντας το τελικό  3-2.

Οι ποδοσφαιριστές που αγωνίστηκαν στο σημερινό παιχνίδι: Δ. Σφυρλίδας, Γ. Σφυρλίδας, Περνέζα (Περιστέρης), Φαρμάκης (Α. Σταμούλης), Πατσιάς (Ν. Σταμούλης), Τσιγάρας (Σφυρλίδας), Καμέας (Μάμαλης), Κ. Κοθράς, Δ. Κοθράς, Αλεξίου, Ζησόπουλος.

Η Βαθμολογία

ΑΟ. Βαλτινό                           21

Καστράκι                                15

Άθλος Καλαμπάκας                14

Ασπροκλησιά                          14

Α.Ο. Γοργογυρίου                  12

Χρυσομηλιά                            12

Ασπρόβατος                            10

Πιαλεία                                    10

Παλαιομονάστηρο                    9

Α.Ο Φωτεινού                          3

Α.Ο. Πηγής                               0

Ελευθεροχώρι                           0

Τα Τρίκαλα όπως δεν τα ξέρουμε

 

Εξαιρετικά σπάνια φωτογραφία των Τρικάλων και του Ληθαίου ποταμού στα 1904.

Διακρίνουμε στο βάθος την πέτρινη γέφυρα της Γούρνας που ήταν κατασκευασμένη επί Τουρκοκρατίας με πέντε χαμηλά τόξα, όπου σήμερα η νέα (από τις αρχές της δεκαετίας του ’70) διασχίζει τον Ληθαίο ενώνοντας τις οδούς Κανούτα-Καλαμάτα και Κοραή με τις απέναντι οδούς Αμαλίας και Νίκου & Ρίτας Παππά.

Ακόμη, μια πρόχειρη ξύλινη κατασκευή για την διέλευση των πεζών (όταν τα νερά του ποταμού το επέτρεπαν), καθώς επίσης κάποιο προφανώς καφενέ που λειτουργούσε τότε παρόχθια καθ’ οδόν προς την περιοχή της σημερινής πλατείας Βουβής.

Επιπλέον στα δεξιά, την οκτάκρουνη βρύση της Γούρνας που είχε κατασκευαστεί από τον Δήμαρχο Κωνσταντίνο Ραδινό. Το άνω κωνοειδές τμήμα της βρύσης καταστράφηκε στην πλημμύρα του 1907, ενώ στα μέσα της δεκαετίας του ’20 η βρύση στέρεψε και ισοπεδώθηκε.

Η ιστορία και εξέλιξη της πόλης των Τρικάλων, κυρίως στα χρόνια μετά την Απελευθέρωση από τον οθωμανικό ζυγό, είναι συνυφασμένη με την ιστορία και την εξέλιξη των γεφυρών της και την τιθάσευση των καταστροφικών πλημμύρων του Ληθαίου που εκείνα τα χρόνια επαναλαμβάνονταν σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Η ανάγκη επέκτασης του αστικού ιστού από το Βαρούσι και τα πρανή του λόφου του Φρουρίου (αλλά και του Προφήτη Ηλία) προς τα πεδινά τμήματα “έβρισκε” ως φυσικό εμπόδιο τον ποταμό που σχεδόν περικύκλωνε την παλιά πόλη. Η κατασκευή λοιπόν στέρεων γεφυρών ήταν εκ των ων ουκ άνευ.

Επόμενο ήταν και η μετάθεση του κέντρου βάρους των Τρικάλων με τις γέφυρες να έχει να κάνει. Στις εποχές που δεν είχε ακόμη κατασκευασθεί η σημερινή κεντρική γέφυρα της πόλης (1889), “κεντρικές” γέφυρες ήταν του Πίχτου (για την οποία θα αναφερθώ σε επόμενο δημοσίευμα) και της Γούρνας.

Φ. 2024. Σημερινή άποψη του χώρου, 120 χρόνια μετά.

Από το αρχείο του Σωτήρη Κύρμπα

Η φωταγώγηση του Χριστουγεννιάτικου Δένδρου στο Βαλτινό

 

Παρά τις αντίξοες καιρικές συνθήκες, την ακατάπαυστη βροχή και το κρύο, πολλοί ήταν εκείνοι, μικροί και μεγάλοι, που παραβρέθηκαν στις χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις του Σαββάτου 14-12-2024, που διοργάνωσε η Τοπική Κοινότητα Βαλτινού με τον Εκπολιτιστικό Σύλλογο, για την φωταγώγηση του Χριστουγεννιάτικου δένδρου στην πλατεία του χωριού.

Η τελετή έναρξης της εκδήλωσης άρχισε με σύντομους χαιρετισμούς, του Προέδρου της Τοπικής Κοινότητας Βαλτινού κ. Βάιου Τσιγάρα και της Προέδρου του Εκπολιτιστικού Συλλόγου, κας. Ρίκας Πλεξίδα – Βότσιου, που καλωσόρισαν τους παρευρισκόμενους, τους ευχήθηκα καλές γιορτές και έδωσαν το σήμα της φωταγώγησης του δέντρου.

Στη συνέχεια, μέσα σε ένα χαρούμενο εορταστικό κλίμα, σύμφωνο με το πνεύμα των Χριστουγέννων, τα μικρά παιδιά του Δημοτικού Σχολείου Βαλτινού τραγούδησαν τα κάλαντα και χόρεψαν διάφορα χριστουγεννιάτικα τραγούδια. Η βραδιά κύλισε με μουσική, χορούς, κάλαντα, εδέσματα και διάφορα δώρα από τον Άγιο Βασίλη, ο οποίος κατέφθασε στον χώρο με τρακτέρ και μοίρασε τα δώρα του στους μικρούς φίλους, ευχόμενος σε όλους: Χρόνια πολλά, καλά Χριστούγεννα με υγεία και χαμόγελα,

Και του χρόνου με υγεία!!!

Ακολουθεί Φωτορεπορτάζ και βίντεο

Απεβίωσε η Ελένη Τσιγάρα

 

Απεβίωσε η συγχωριανή μας Ελένη Τσιγάρα, το Σάββατο 14 Δεκεμβρίου 2024, σε ηλικία 90 ετών.

Η Ελένη Τσιγάρα, το γένος Σαλέπη, από το Βαλομάντρι γεννήθηκε το 1934. Παντρεύτηκε με τον Αντρέα Γ. Τσιγάρα και απόχτησαν τέσσερα παιδιά, Την Παρασκευή, τον Ευάγγελο, τον Παναγιώτη και τον Κωνσταντίνο.

Η εξόδιος ακολουθία θα γίνει την Δευτέρα 16/12/2024 και ώρα 10:30, στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου, Βαλτινού Τρικάλων.

Παρακαλούνται οι συγγενείς και φίλοι να προσέλθουν και να συνοδεύσουν την εκφορά της.

ΧΕΙΜΕΡΙΟΣ ΡΟΥΣ

 

Αυτό το ρηχό ποταμάκι δεν κατεβάζει μόνο τους παγερούς σταλαγμούς του χιονιού, αλλά και τις αμέτρητες μνήμες από τα πίσω χρόνια. Και βέβαια δεν θα μπορέσει ποτέ να μου ξαναδώσει εκείνη την εντελώς παραμυθένια εικόνα των παιδικών μου χρόνων, όταν ήταν σκεπασμένο με παγωμένο χιόνι και το νερό κυλούσε κρυφά και αργά-αργά κάτω από τον άσπρο μανδύα του και, όπου μπορούσε να ανασάνει, εκτόξευε πυκνούς ατμούς, ζωγραφίζοντας στην ατμόσφαιρα αγγέλους και άστρα. Ω εσείς κρυστάλλινα νερά, όσο μπορείτε ξεπλύνετε τις αμαρτίες μας, γιατί μας έχουν καταδικάσει.

Του Ηλία Κεφάλα

Χριστούγεννα στο Βαλτινό - Λαογραφία 2

 Από το βιβλίο του Δημητρίου Βασ. Μπούγα

Μέρος Β΄

Στις 15 Δεκεμβρίου γιορτή του Αγίου Ελευθερίου τιμούν την μνήμη του περισσότερο οι έγκυες «γκαστρωμένες» γυναίκες και όσοι είχαν αγαπημένα τους πρόσωπα  στις φυλακές για να έρθει με το καλό η λευτεριά.

Στις 18 Δεκεμβρίου, γιορτή του Αγίου Μόδεστου, οι κάτοικοι του Βαλτινού νήστευαν για την υγεία των ζώων, έκαναν λειτουργία και πολλές φορές έβραζαν κόλυβα.

Στις 12 Δεκεμβρίου που γιόρταζε ο Άγιος Σπυρίδωνας, γιορτή των τσαγκάρηδων, τηρούσαν αργία, απέφευγαν να μαγειρεύουν όσπρια και δεν έτρωγαν σπόρους και ξερά φρούτα, για να μη βγάζουν σπυριά όλο το χρόνο.

Στις 20 Δεκεμβρίου γιορτή του Αγίου Ιγνατίου πολλοί δεν εργάζονταν και διηγούνται στο χωριό πως κάποιος, κάποτε πήγε να εργαστεί αυτή τη μέρα και παραχώθηκαν τα βόδια. Το μέρος αυτό το ονομάζουν «στων χαντακιών τα βόδια». Τον ρώτησαν γιατί κάνεις χωράφι σήμερα αφού είναι τ’ Αγναντιού, αυτός απάντησε, αγναντεύω και δουλεύω και αμέσως έγινε το θαύμα. Από τότε λένε το εξής, «Αγνάντια φάε, αγνάντια πιες, αγνάντια πες και κάτσε», δηλαδή τη μέρα αυτή να κάθεσαι, να τρως, να πίνεις και να συζητάς.

Ακολουθούν οι μεγάλες γιορτές των Χριστουγέννων, από τις 25 Δεκεμβρίου μέχρι τις 6 Ιανουαρίου, τα λεγόμενα Δωδεκαήμερα. Για σαράντα μέρες γίνεται νηστεία και καθαριότητα, που φτάνει στο αποκορύφωμα την παραμονή με λουσίματα, πλυσίματα και εκλεκτά φαγητά, με αυγοκουλούρες και Χριστόψωμα. Τις μέρες αυτές σφάζουν και το γουρούνι «γουρουνοχαρά», που για ένα χρόνο το παχαίνουν και οι κάτοικοι συναγωνίζονται για το ποιος θα βγάλει περισσότερη λίπα.

Το γουρούνι το αγοράζουν από τις αρχές του φθινοπώρου για να το παχύνουν και τη λίπα την κάνουν από το παχύ «παστό» κρέας που το λιώνουν μέσα σε καζάνι αλλά κασιτερωμένο και μετά τη βάζουν σε τενεκέδες μεγάλους για να μαγειρέψουν όλο το χρόνο αντί για λάδι. Τα ψαχνά κρέατα και τα κόκκαλα του γουρουνιού, αφού το αλατίσουν καλά τα τοποθετούν σε ειδικές ξύλινες κάδες «τα παστραμιάζουν» και με αυτά περνούν μέχρι την Κυριακή της Αποκριάς, τη μεγάλη σαρακοστή του Πάσχα. Με ψιλοκομμένο ψαχνό κρέας κάνουν και τα λουκάνικα και με τα έντερα του γουρουνιού. Στο ψιλοκομμένο κρέας βάζουν πράσα, αλάτι, πιπέρι και άλλα μπαχαρικά ώστε τα λουκάνικα να διατηρηθούν περισσότερο καιρό και τα κρεμάνε κοντά στο τζάκι για να στεγνώσουν καλά αφού δεν υπήρχαν ψυγεία. Παρ’ ότι το σφάξιμο του γουρουνιού γίνονταν τις μέρες της νηστείας κανένας δεν γίνονταν χαχάμης, δηλαδή δεν χαλούσε την νηστεία, παρά τις προκλήσεις και τις λιχουδιές, αλλά με πίστη και ευλάβεια περίμεναν όλη τη νύχτα των Χριστουγέννων, στις 12 η ώρα που θα κτυπούσε η καμπάνα για να πάνε στην εκκλησία. Μετά τη Θεία Λειτουργία, από την οποία δεν έλειπε κανείς, γύριζαν όλοι στο σπίτι για να φάνε τα αρτυμένα φαγητά, κρέατα, αυγά, τυριά και άλλα. Στο Χριστουγεννιάτικο τραπέζι παραβρίσκονταν και η ξενιτεμένοι, παιδιά, αδέρφια, εγγόνια και με την ευλογία του παππού και του πατέρα άρχιζε το φαγοπότι. Πριν από το Χριστουγεννιάτικο γεύμα έκοβαν την αυγοκουλούρα, ένα κομμάτι για τον καθένα, και όταν το γεύμα τελείωνε κοιμόταν για λίγο, αφού το απόγευμα θα πήγαιναν να ευχηθούν αυτούς που γιόρταζαν. Στο τραπέζι των Χριστουγέννων δεν θα έβλεπε κανείς γλυκά όπως σήμερα, παρά μόνο πολλούς μεζέδες και εγχώρια φρούτα όπως μήλα, κυδώνια, κάστανα και άλλα καθώς και άφθονο ντόπιο κρασί. Πολλές φορές το γουρούνι το σφάζουν μετά τα Χριστούγεννα, όχι όμως πέρα της Πρωτοχρονιάς. Οι ευχές που έλεγαν όταν έσφαζαν το γουρούνι ήταν «με γεια το χοιροφάι», «να το φάτε με υγεία», «και του χρόνου μεγαλύτερο».

Αμέσως μετά το σφάξιμο η νοικοκυρά λιβάνιζε το χώρο γύρω από τη σφαγή και το σφαγμένο γουρούνι, για να απομακρυνθούν τα δαιμόνια και έφερνε το παγούρι με το κρασί να πιουν αυτοί που έσφαξαν το ζώο και να πουν τις παρακάτω ευχές. Συγγενικές γυναίκες, ανύπαντρα κορίτσια καθώς και άλλοι συγγενείς και φίλοι πήγαιναν να βοηθήσουν τη νοικοκυρά όταν έσφαζε το γουρούνι. Όταν έλιωνε το λίπος μέσα στο καζάνι για να βάλουν τη λίπα, έμεναν τα ψαχνά κομμάτια, οι λεγόμενες τσιγαρίδες, γιατί με χοντροκομμένα πράσα και με διάφορα μυρωδικά τις τσιγάριζαν στο καζάνι. Μετά από τέσσερες με πέντε μέρες έβραζαν το κεφάλι, για να το καθαρίσουν από τις τρίχες και έκαναν τον πατσά ή τρεμούλα ως εξής, έβγαζαν το κρέας από το κεφάλι σε μικρά κομματάκια, πρόσθεταν και άλλα μικρά κομμάτια από ψαχνό, βρασμένο κρέας, μπόλικο στουμπισμένο σκόρδο και ξύδι και τα τοποθετούσαν σε πήλινα δοχεία όπου έπηζε ο πατσάς. Όταν ο πατσάς έπηζε το λίπος κάθονταν επάνω και έτσι έτρωγαν τον πατσά χωρίς τα λιπαρά. Κρατούσαν τη χολή και τα κόκκαλα από το κάτω σαγόνι για φαρμακευτικούς και πρακτικούς λόγους, γιατί μέσα σ’ αυτά τα κόκαλα υπήρχε λίπος που το χρησιμοποιούσα να αλείφουν τα παπούτσια, ώστε να μαλακώνουν και τα διάφορα σημεία του σώματος όταν πονούσαν ή πρήζονταν. Από το δέρμα επίσης έκαναν παπούτσια, τα γουρνουτσάρουχα στα οποία πολλές φορές, έβαζαν και μία φούντα. Για τη σφαγή και το γδάρσιμο του γουρουνιού είχαν ειδικά μαχαίρια, τα γουρουνομάχαιρα ή γδαρσομάχαιρα που τα δανείζονταν ο ένας από τον άλλον στο χωριό.

Την παραμονή των Χριστουγέννων τα παιδιά άναβαν στο μεσοχώρι μεγάλες φωτιές γύρω από τις οποίες χόρευαν, έπαιζαν, τραγουδούσαν και πηδούσαν πάνω από τις φλόγες, ενώ οι νοικοκυρές άναβαν κι αυτές δυνατές φωτιές στα τζάκια με κούτσουρα βαλανιδιάς ή γκορτσιάς, ώστε όλη τη νύχτα να είναι ζεστό το σπίτι για να πυρώσει «ζεστάνει» η Παναγία των Χριστούλη, να γίνονται κάρβουνα που τα ανακάτωναν οι πιο γέροι του σπιτιού για να γεννηθούν πολλά αρνιά και κατσίκια που θα διασκορπίζονταν στο μαντρί και στη στάνη. Τη δυνατή φωτιά την ονόμαζαν πάντρεμα της φωτιάς. Με τη δυνατή φωτιά και τα θυμιατίσματα «λιβάνι», δεν τολμούσαν το βράδυ αυτό να μπουν στο σπίτι τα δαιμονικά «καλικάντζαροι ή καρκαντζάλια ή παγανά» και έτσι το σπίτι θα έμενε καθαρό.

Από το τραπέζι των Χριστουγέννων δεν έλειπε και ο μεζές από το παχύ έντερο, το συκώτι και την καρδιά του γουρουνιού που τα διατηρούσαν σε μια σούβλα κοντά στο τζάκι και ο μεζές από άγρια πουλιά όπως, αγριόπαπιες, κοτσύφια, φαλαρίδες, μπεκάτσες, γκαλιαμάνες και άλλα, που τα μικρά παιδιά τα έπιαναν με το αβρόχι, που το έκαναν με τις τρίχες από την ουρά του αλόγου.

Τη νύχτα των Χριστουγέννων, πριν να φέξει, οι νοικοκυρές έτρεχαν στη βρύση του χωριού, ποια και ποια θα πάει πρώτη να πάρει «να κλέψει», όπως έλεγαν, το νερό και να αλείψει τη βρύση με βούτυρο ή τυρί για να είναι αυτά τα αγαθά άφθονα στο σπίτι «όπως τρέχει το νερό στη βρύση έτσι να τρέχει και το βιος μ’», έλεγαν.

Χριστούγεννα στο Βαλτινό - Λαογραφία 1

 Από το βιβλίο του Δημητρίου Βασ. Μπούγα

Μέρος Α΄

Όταν οι κάτοικοι του Βαλτινού τελειώσουν τη φθινοπωρινή εργασία της σποράς και ετοιμάσουν τους στάβλους «αχούρια», για τα ζώα και τα μαντριά για τα πρόβατα, με τροφές για το χειμώνα, τότε περιμένουν σαν φυσική συνέπεια, τη μέρα που θα αποκρέψουν για τα Χριστούγεννα που είναι η 14η Νοεμβρίου, «κοινά και Παχνιστής στη γλώσσα των κατοίκων», για την Ορθοδοξία. Με τη νηστεία οι άνθρωποι προετοιμάζονται ψυχικά και σωματικά για να δεχτούν τη γέννηση του Θεανθρώπου μετά από σαράντα μέρες. Τη μέρα αυτή της αποκριάς, πολλές φορές μερικές οικογένειες, συγγενείς, φίλοι και γείτονες, αφού έπαιρναν τα φαγητά τους, συγκεντρώνονταν στο σπίτι του γεροντότερου και ποιο σεβάσμιου νοικοκύρη, με χαρές, γέλια και ευχές έτρωγαν και απόκρευαν για τα Χριστούγεννα. Αφού συγχωρούσε ο ένας τον άλλον για το όποιο κακό του είχε κάνει, έφευγε ο καθένας, αργά το βράδυ, για το σπίτι του για να κοιμηθεί. Η νηστεία αυτή των Χριστουγέννων κρατάει σαράντα μέρες γι’ αυτό τη λένε και σαρανταήμερο. Η νηστεία γίνονταν με την πειθαρχία και ήταν καθολική, από τον πιο μικρό μέχρι το πιο μεγάλο χωρίς να εξαιρούνται ούτε τα μικρά παιδιά, ούτε οι άρρωστοι. Έχουμε δε πολλά παραδείγματα όπου ασθενείς, νέοι ή γέροντες, να πεθαίνουν από τη νηστεία, γιατί ήταν σαρακοστή και δεν έπρεπε να φάνε «να αρτυθούν», αφού τους μεν μικρούς θα τους έκοβε ο παπάς τη γλώσσα, τους δεν μεγάλους θα τους δέχονταν η κόλαση. Αδιαφορούσαν για όποιους χαλούσαν την νηστεία και τους αποκαλούσαν χαχάμηδες. Η νηστεία είχε τόσο ριζώσει και η πίστη τόσο θεμελιωθεί στον καθένα, ώστε αν κάποιος τη χαλούσε ντρέπονταν να αντικρίσει τους συγχωριανούς του. 

Μια εβδομάδα μετά την αποκριά για τα Χριστούγεννα περίμεναν την πρώτη γιορτή του Σωτήρος, τα λεγόμενα Εισόδια της Θεοτόκου. Τη μέρα αυτή έβραζαν ανακατεμένα διάφορα όσπρια, φασόλια, κουκιά, ρεβίθια, σιτάρι, αραβόσιτο και άλλα, για να έχουν καλή σοδειά από τη σπορά των χωραφιών, που τη μέρα αυτή σχεδόν είχε τελειώσει. Σ’ ένα πιάτο θα πήγαιναν και στην εκκλησία βρασμένα όσπρια για να πάρουν ευλογία για καλή προκοπή. Την Παναγία που γιορτάζει τη μέρα αυτή της 21 ης Νοεμβρίου, την ονομάζουν γι' αυτό το λόγο και Παναγία Ποσπορίτισσα. 

Μετά μια βδομάδα, στις 30 Νοεμβρίου, ήταν η γιορτή του Αγίου Αντρέα, γι’ αυτό και ο μήνας αυτός ονομάζεται και Αντριάς, περίμεναν το χειμώνα και ο Απόστολος Ανδρέας θα άσπριζε τα γένια του, δηλαδή θα χιόνιζε. Πάλι τη μέρα αυτή θα έβραζαν όσπρια για την προκοπή των σπαρτών. Μικρά παιδιά τόσο τη μέρα των Εισοδίων Της Θεοτόκου, όσο και του Αγίου Αντρέα, γύριζαν από σπίτι σε σπίτι και έλεγαν διάφορα τραγούδια, όπως τα κάλαντα, όπως το «έξω ψύλλοι και ποντίκια, μέσα γεια και χαρά», τους δε άλλους στίχους δεν τους θυμόταν κανένας να τους πει. 

Αν τότε δεν χιόνιζε, περίμεναν την 6η Δεκεμβρίου να ασπρίσει τα γένια του ο Άγιος Νικόλαος, που γιορτάζει τη μέρα αυτή. Τη μέρα αυτή πήγαιναν σιτάρι βρασμένο στην εκκλησία που το στόλιζαν με ζάχαρη άχνη από πάνω, μέσα έβαζαν κανέλα, αμύγδαλα ή καρύδια και άλλες μυρωδιές και το ονόμαζαν παννυχίδα. Επειδή από τις 4 μέχρι τις 6 Δεκεμβρίου ακολουθούσαν κατά σειρά οι γιορτές της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Σάββα και του Αγίου Νικολάου, τα ονόμαζαν Νικολοβάρβαρα και δεν έκαναν τις μέρες αυτές καμία σοβαρή γεωργική εργασία, για αυτό έπλασαν και το γνωμικό «Άγια Βαρβάρα βαρβαρώνει, Άγιος Σάββας σαβανώνει κι Άγιος Νικόλαος παραχώνει». Με όλα αυτά έδειχναν πως θα άρχιζε η βαρυχειμωνιά και ότι θα έπρεπε να ετοιμάζονται για την αντιμετώπισή της γι’ αυτούς και τα ζώα τους. Η αργία τη μέρα του Αγίου Νικολάου ήταν μεγάλη και καθολική και σε ένα γειτονικό χωριό, τη Φήκη υπάρχει Εκκλησία του Αγίου που είναι προστάτης των ναυτικών και πολύ θαυματουργός. Δυο φορές κάθε χρόνο, στις 6 Δεκεμβρίου και στις 20 Μαΐου, στη Φήκη γιορτάζουν τον Άγιο Νικόλαο και πλήθος κόσμου έρχεται από τα γύρω χωριά, και όχι μόνο, για να προσκυνήσει τον Άγιο και να προσφέρει τα δώρα του. Γύρω από τον Ναό υπήρχαν παλαιότερα κελιά «μικρά δωματιάκια» στα οποία έκλειναν τους τρελούς «παλαβούς» για να τους θεραπεύσει ο Άγιος, για αυτό και λέγεται «είσαι για τον Άϊ Νικόλα». Επειδή δε τους τρελούς τους έδεναν με σιδερένιες αλυσίδες μέσα στα κελιά τους, τους υπέβαλαν μεγάλη νηστεία, τους έδιναν ψωμί και φαγητό ανάλατο σε αραιά διαστήματα και πολλές φορές τους υπέβαλαν σε σωματικές ποινές, για αυτό έμεινε η φράση «είσαι για τα σίδερα» ή «είσαι ανάλατος» δηλαδή είσαι τρελός. Λέγεται ότι, όποιος έταζε στον Άγιο και δεν πραγματοποιούσε το τάμα του ή έκλεβε από την περιουσία του «που ήταν πολύ μεγάλη», πήγαινε ο Άγιος τη νύχτα στον ύπνο και έδερνε με την πατερίτσα του τον ψεύτη και τον κλέφτη, και έτσι έμεινε η φράση «τις έφαγε ή θα τις φάγει από τον Άγιο». Υπήρξαν άνθρωποι και υπάρχουν ακόμα κάποιοι που δοκίμασαν την οργή της πατερίτσας του Αγίου και μάλιστα είχαν διασαλευτεί και τα λογικά μερικών, αλλά μετά την έμπρακτη μετάνοια θεραπεύτηκαν, ώστε να μείνει μετά από αυτό η φράση «Άγιε Νικόλα βοήθα με». Έπαιρναν την εικόνα του Αγίου στο σπίτι του αρρώστου, διάβαζαν παρακλήσεις, έκαναν λειτουργία ή με ένα βαμβάκι βουτηγμένο στο λάδι της καντήλας του Αγίου ή σε νερό το περιφέρανε πάνω από την εικόνα και με αυτό σταύρωναν τον άρρωστο «με το λάδι», του έδιναν να πιει από το νερό ή του έπλεναν το μέρος που πονούσε και θεραπευόταν. Την παραμονή της γιορτής του Αγίου πολλοί πιστοί, άρρωστοι και αυτοί που γιατρεύτηκαν κοιμόταν μέσα στην εκκλησία, έπαιρναν μέρος και σε λιτανεία ή έκαναν λειτουργία με δικά τους έξοδα για να παρακαλέσουν για κάτι τον Άγιο ή να τον ευχαριστήσουν.

Νάσια Ριζαργιώτη και Βαλάντης Σωτηρίου στο μουσικό στέκι «Ανδρομέδα»

 

Η Νάσια Ριζαργιώτη και ο Βαλάντης Σωτηρίου επιστρέφουν στη σκηνή της «Ανδρομέδας» για μια ξεχωριστή μουσική βραδιά που θα σας ταξιδέψει.
Την Παρασκευή, 20 Δεκεμβρίου 2024, στις 21:30, οι δύο καλλιτέχνες, μαζί με τον Κώστα Παπαθανασίου στο μπουζούκι και την κιθάρα, θα παρουσιάσουν ένα πρόγραμμα που, πέρα από τα γνώριμα τους παραδοσιακά και «έντεχνα» μονοπάτια, θα αναδείξουν το λαϊκό τραγούδι, παλιό και νέο.
Έτσι το δεύτερο μέρος του προγράμματος, θα είναι αφιερωμένο σε εμβληματικούς συνθέτες όπως οι Τσιτσάνης, Παπάζογλου, Ρασούλης, Θεοδωράκης, Πλέσσας και σε ερμηνευτές όπως οι Καζαντζίδης, Μπιθικώτσης, Βιτάλη, Αλεξίου, Μαρινέλλα, Βοσκόπουλος και άλλοι.
Σας περιμένουμε για μια βραδιά γεμάτη νοσταλγία και συγκίνηση!
Φωνή: Νάσια Ριζαργιώτη Πιάνο: Βαλάντης Σωτηρίου Μπουζούκι/Κιθάρα: Κώστας Παπαθανασίου
Στουρνάρα 10, Τρίκαλα
Τηλ. Κρατήσεων: 6977580754
Είσοδος: 5 ευρώ

Με τη γλώσσα του τόπου μας - Ο Νάσιους κι ο Βασίλ'ς

 

Κόντευαν τα Χριστούγεννα κι ου Βασίλ’ς, ξύπνησε χαραή, χαραή κι έφερνε τρώιρα στη ρούγα. Ετοιμάζονταν να σφάξει του γρούνι. Πήγαινε παν’- κατ’ ούλη την ώρα και σαν να κούτσαινε λιγάκι ο έρμος, τράβαγε για το κουμάσι.  

Τον είδε ο Νάσιους και τον ρώτησε:

-Ο ξάδελφε, τι έπαθες και πας κούτσα-κούτσα σαν του κουτσό το γουμάρι;

-Άσε με αξάδελφε, είδα στον ύπνο μ’ απόψε ότι πάτσα ένα καρφί.

-Καλά βρε χαμένε δεν φορούσες παπούτσια; του λέει ου Νάσιους.

-Όχι, δεν φορούσα, λέει ου Βασίλ’ς.

-Εμ άμα κοιμάσαι ξυπόλτους, βρε χαμένε, καλά να πάθ’ς τότε, τα θέλει ου κώλους σ’ μου φαίνεται. «Όποιος δεν έχει μυαλό, έχει πουδάρια» λέει η παροιμία… Κι συ έτσι όπως πας, σε λίγο δεν θάχεις ούτε πουδάρια…, του λέει ου Νάσιους, σκάζοντας στα γέλια.

-Καλά ξάδελφε κι εσύ μην κομπάζεις, ποιος τόχασε το μυαλό να του βρεις εσύ!

 

Το Θυμιατό

 

Εστιάζοντας το βλέμμα στην ατμοσφαιρική εικόνα ενός θυμιατού που λιβανίζει τον χώρο, περισσότερο για την εικαστική και αισθητική της αξία, παρά για την διαδικασία του εκκλησιαστικού τελετουργικού, αυτού καθ’ αυτού, υποβάλλεται ανάλογα και η στοχαστική σκέψη:

Ο μυροβλύτης χώρος πλημμυρισμένος από νεφελώδεις σχηματισμούς, φωτίζει τον κόσμο, απαγκιστρώνει τον νου από τις υλικές μέριμνες και τον ταξιδεύει από τα σκοτεινά βάθη του «είναι» στη ζωή που σκιρτά – άλλοτε σκληρά, άλλοτε σαν αύρα τ᾽ ουρανού. Αυτού του είδους τα εικαστικά δημιουργήματα συνταιριάζουν τέχνη, σκιές κι αναλαμπές ενός βίου που δεν φοβάται το έρεβος, που δεν διστάζει ν᾽ αγγίξει τα ανέγγιχτα, που δεν τρομάζει μπροστά στο φως που καταλάμπει την ύπαρξη. 

Δ.Τ.

Άγιαξ Ασπροκκλησιάς - Α.Ο. Βαλτινού 1-6

 

Με σκορ 6-1 κέρδισε ο Α.Ο. Βαλτινού, στον αγώνα της Κυριακής 8-12-2024, επί του Άγιαξ Ασπροκκλησιάς και έτσι συνεχίζει να είναι στην κορυφή της βαθμολογίας του πρωταθλήματος.

Το σκορ του αγώνα, που διεξήχθη στην Ασπροκκλησιά, για την ομάδα του Α.Ο. Βαλτινού άνοιξε ο Βησσαρίων Γιώτας και ακολούθως ο Αχιλλέας Καμέας έκανε το  0-2 που ήταν και το σκορ του ημιχρόνου.

Στο δεύτερο ημίχρονο από σέντρα του Δημήτρη Κοθρά ο αμυντικός της Ασπροκκλησιάς άθελα του έστειλε την μπάλα στα δίχτυα κάνοντας το 0-3. Το 0-4 πέτυχε ο Παναγιώτης Αλεξίου μετά από συρτή σέντρα του Δημήτρη Κοθρά. Στη συνέχεια η Ασπροκκλησιά μείωσε σε 1-4.  Τα υπόλοιπα δύο τέρματα πέτυχε ο Ηλίας Μάμαλης όπου διαμόρφωσε το τελικό 1-6.

Οι ποδοσφαιριστές που αγωνίστηκαν στο παιχνίδι ήταν: Σφυρλίδας Δ, Σφυρλίδας Γ, Γιώτας (Μάμαλης), Κοθράς Δ, Κοθράς Κ, Καμέας, Σταμούλης, Πατσιάς (Περιστέρης), Περνέζα, Χύτας, Αλεξίου.

Το ηλιοβασίλεμα του Δεκέμβρη στο Βαλτινό

 

Και ενώ ο χρόνος μετρά αντίστροφα για τις γιορτές των Χριστουγέννων, η Χριστίνα Μαρία Βότσιου, στον περίπατό της, κατέγραψε με τον φακό της και αποτύπωσε το ηλιοβασίλεμα του Δεκεμβρίου στο Βαλτινό.

Εικόνες βγαλμένες από παραμύθι, την ώρα που ο ήλιος έγειρε πίσω από τον Κόζιακα, την ώρα που νύχτωνε κι οι εναπομείναντες ηλιακές εκλάμψεις μαζί με τις αντανακλάσεις του τεχνητού φωτισμού και του απόβροχου, δημιούργησαν μια μαγική παλέτα χρωμάτων και μια περιρρέουσα ονειρεμένη Χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα, αποθεώνοντας το νυχτερινό τοπίο στο Βαλτινό!

Το σπιτικό της Λουκίας

 

Σε μια από τις ομορφότερες βόλτες στην Ελλάδα στις λίμνες Πρεσπών, σε ένα μικρό ψαροχώρι, τη Μικρολίμνη, στο τέρμα του δρόμου ή της παραλίας από όπου κι αν θέλει κανείς να το προσεγγίσει, βρίσκεται «Το σπιτικό της Λουκίας». Πρόκειται για ένα φιλικό και καλαίσθητο περιβάλλον, μια ονομαστή ταβέρνα της συγχωριανής μας Λουκίας Κλιάκου.

Ζεστός, πέτρινος χώρος, μέσα περιποιημένη αυλή, μπροστά στο νερό της Μικρής Πρέσπας, έξω, για τους θερμότερους μήνες, το εστιατόριο ζεσταίνεται περισσότερο από το χαμόγελο και την καλοσυνάτη υποδοχή της Λουκίας. 

Έχοντας εμπειρία αρκετών χρόνων στην εστίαση η Λουκία, άνοιξε το σπιτικό της το 2011 και από τότε τα εκλεκτά νόστιμα πιάτα της και οι ξεχωριστές γεύσεις μένουν αξέχαστες! Βγάζει διαρκώς επιμελημένα πιάτα, ανεβατό, φλωρινέλα σαγανάκι με σάλτσα από κράνα, πιπεριές Φλωρίνης γεμιστές με φέτα, καισαρικά μανιτάρια με ξύδι, φασόλια γίγαντες στη γάστρα, αλλά και ολόφρεσκο αλιευμένο στη λίμνη γριβάδι στο τηγάνι.

Τα Σαββατοκύριακα, λόγω αυξημένης κίνησης, ετοιμάζει και μερικά μαγειρευτά, αγριογούρουνο στη γάστρα, πρασοσέλινο, πρόβατο, αλλά και κότα επίσης στη γάστρα, μοσχαρίσια μάγουλα κοκκινιστά με χυλόπιτες κ.α. Τα λουκούλεια γεύματα της Λουκίας, κλείνουν με επιδόρπια όπως τη γαλατόπιτα, την κυδωνόπιτα, τη μηλόπιτα, ροξάκια αλλά και ποικιλία γλυκών του κουταλιού. Επίσης σερβίρονται αφεψήματα, από δικό τους τσάι, κυνόροδο και τσάπουρνα, super food ως λικέρ. 

Οι θετικές κριτικές των πελατών και τα  εγκωμιαστικά λόγια  για τις γαστρονομικές προτάσεις της ταβέρνας «Το σπιτικό της Λουκίας» κατακλύζουν το διαδίκτυο και δικαιώνουν την φήμη της. 

Έτσι το ποιοτικό και γευστικό φαγητό της κυρίας Λουκίας θα βγαίνει πάντα νικητής!

Όνειρα και ψευδαισθήσεις

 

Ώστε ο Δεκέμβρης να έχει διανύσει κιόλας το πρώτο εφταήμερό του και μοιάζει σαν να έχει απογειωθεί ο χρόνος. Θα μου πείτε και πότε προσγειώνεται αυτός. Η αλήθεια είναι ότι δεν έχει κανένα λόγο για να απογειώνεται ή να προσγειώνεται. Ούτε αυξάνει, ούτε μειώνει ταχύτητα στην αέναη πορεία του. Απλώς, εμείς έχουμε αυτή την –ψευδή- εντύπωση, τις πιο πολλές φορές για την ικανοποίηση ευσεβών πόθων και προς παραμυθίαν. Αλλά φαντάζεστε πώς θα ήταν η ζωή μας χωρίς τις ψευδαισθήσεις και τα όνειρα; Αρκεί βέβαια να μη γίνουν τρόπος ζωής και άλλοθι. Αρκεί να μην υποκαταστήσουν την πραγματικότητα που μας προκαλεί να την βλέπουμε κατάματα και χωρίς παραμορφωτικούς φακούς. Γιατί, αν θέλουμε να τη συνδιαμορφώσουμε, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι έχει απαιτήσεις από μας.

 

Του Νίκου Φαλαγκάρα

Σε ετοιμότητα Κοινότητα, Δήμος, Περιφέρεια για τα έντονα καιρικά φαινόμενα στο Βαλτινό

 

Σε ετοιμότητα βρίσκονται η Τοπική Κοινότητα, ο Δήμος Τρικκαίων και η Περιφέρεια για την αντιμετώπιση πιθανών συνεπειών της βροχόπτωσης  που πλήττει και την περιοχή μας.

Για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση και να αποτραπούν τυχόν πλημμυρικά φαινόμενα, κινήθηκαν έγκαιρα μηχανήματα του Δήμου Τρικκαίων, με τη συμμετοχή των υπευθύνων του Β’ τομέα, καθώς και συνεργασία με την Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων και την Αντιπεριφερειάρχη Χρύσα Ντιντή, αντιμετωπίζοντας, το πρόβλημα καθαρισμού της γέφυρας στην επαρχιακή οδό Τρικάλων Δενδροχωρίου στη στροφή μετά το Βαλτινό, στην οποία είχαν συσσωρευτεί φερτά υλικά από τον παραπόταμο «Ανάποδο» με τον κίνδυνο υπερχείλισης να είναι υπαρκτός.

 

Το χριστουγεννιάτικο δέντρο του Νηπιαγωγείου Βαλτινού

 

Με την βοήθεια των δασκάλων και των γονέων τους τα παιδιά του Νηπιαγωγείου Βαλτινού στόλισαν το χριστουγεννιάτικο δέντρο του σχολείο τους!

Ο ενθουσιασμός ήταν διάχυτος σε όλους, καθώς δημιουργήθηκε μια όμορφη εορταστική ατμόσφαιρα πλημμυρισμένη από χριστουγεννιάτικα τραγούδια, γέλια και παιδικές φωνές! 

Και βέβαια μας είπαν και τα κάλαντα. Πατήστε τον παρακάτω σύνδεσμο για να τα ακούσετε: 

https://www.facebook.com/reel/865300835468357

ΟΙ ΔΙΔΥΜΟΙ

 

Η βροχή σταμάτησε. Ο άνεμος φυσάει ακόμα με ορμή, αλλά δεν μπορεί να αποσπάσει από το χώμα τα βρεγμένα φύλλα. Επιμένει όμως μ’ έναν παράξενο θυμό και μια απόκοσμη βουή, φέρνοντας μαζί του το μακρινό ρίγος του χιονιού από κάποια βουνά που ήδη χρωμάτισαν πάλλευκες τις κορυφές τους. Κρύο και ανατριχίλες στην αυλή, αλλά τίποτα δεν εμποδίζει τους δίδυμους γάτους να πάρουν τον μεσημβρινό υπνάκο τους και να χαρούν το φως της μέρας μέσα στην όλη ψυχρότητα της ατμόσφαιρας. Κι εγώ μέσα από το παράθυρο συμπεραίνω το αυτονόητο: ο καθείς και οι δυνατότητές του.

Του Ηλία Κεφάλα

Ο καθένας αξίζει τόσο, όσο τα πράγματα που τον απασχολούν

 

Η ανθρώπινη ζωή έχει διάρκεια όσο μια στιγμή, η ουσία της είναι ρευστή, η αίσθησή της θολή, το σώμα -από τη σύστασή του- έτοιμο να σαπίσει, και η ψυχή ένας στρόβιλος. Η τύχη άδηλη, η δόξα αβέβαιη. Με δυο λόγια, όλα στο σώμα είναι σαν ένα ποτάμι, όλα της ψυχής είναι σαν όνειρο και σαν άχνη. Η ζωή είναι ένας πόλεμος κι ένας ξενιτεμός, η υστεροφημία λησμονιά. Ποιο είναι αυτό που μπορεί να μας δείξει τον δρόμο; Ένα και μόνο: η φιλοσοφία! Κι αυτό σημαίνει να φυλάμε τον θεό μέσα μας καθαρό κι αλώβητο, νικητή πάνω στις ηδονές και τους πόνους. Να μην κάνουμε τίποτε στα τυφλά, τίποτε ψεύτικα και προσποιητά, να μην εξαρτιόμαστε από το τι θα πράξει ή τι δεν θα πράξει ο άλλος. Κι ακόμη, να αποδεχόμαστε όσα συμβαίνουν κι όσα μας λαχαίνουν σαν κάτι που έρχεται κάπου από κει απ᾽ όπου έχουμε έλθει και εμείς. Και πάνω απ᾽ όλα, να περιμένουμε τον θάνατο με γαλήνια διάθεση, θεωρώντας πως δεν είναι τίποτε άλλο παρά η διάλυση των συστατικών στοιχείων από τα οποία είναι συγκροτημένο κάθε ζωντανό πλάσμα.

 Πέταξε τα όλα, κράτησε μόνο τούτα τα λίγα· και να θυμάσαι ακόμη ότι ο καθένας ζει μόνο το παρόν -τούτο το ακαριαίο· τα άλλα ή τα έχει ζήσει πια ή είναι στη σφαίρα του άδηλου. Μικρή λοιπόν η ζωή του καθενός, μικρή και η γωνίτσα της γης όπου την ζει· μικρή ακόμη και η διαρκέστερη υστεροφημία: στηρίζεται κι αυτή σε ανθρωπάκια που διαδέχονται το ένα το άλλο και που αύριο κιόλας θα πεθάνουν και δεν γνωρίζουν ούτε τον εαυτό τους, πόσο μάλλον εκείνον που έχει πεθάνει από καιρό.

Κενοσπουδία για πομπές, δράματα πάνω στη σκηνή, κοπάδια και συναγελάσματα, λογχίσματα σε κορμιά, κοκκαλάκια σε σκυλάκια, μπουκιές σε δεξαμενές ψαριών, ταλαιπωρίες φορτωμένων μυρμηγκιών, ποντικάκια που τρέχουν φοβισμένα,  νευρόσπαστα που χειρονομούν. Πρέπει λοιπόν να στέκεσαι απέναντι σε αυτά με ευμένεια και χωρίς αλαζονεία, να προσέχεις όμως πως ο καθένας αξίζει τόσο, όσο τα πράγματα που τον απασχολούν.

 Μάρκος Αυρήλιος

Απεβίωσε η Περσεφόνη Πέτρου

 

Απεβίωσε η συγχωριανή μας Περσεφόνη Πέτρου, την Τετάρτη 4-12-2024 σε ηλικία 91 ετών. Η Περσεφόνη Πέτρου γεννήθηκε το 1933 στο Διαλεχτό Τρικάλων. Παντρεύτηκε με τον Ευάγγελο Πέτρου και απόκτησαν τρία παιδιά, την Βασιλική, τον Δημήτρη, και την Μαρία.

Η σορός θα μεταφερθεί στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Βαλτινού Τρικάλων, την Πέμπτη 5/12/2024 στις 11.30 π.μ.,  ενώ η εξόδιος ακολουθία θα γίνει στις 12:00 ώρα.

Παρακαλούνται συγγενείς και φίλοι να προσέλθουν και να συνοδεύσουν την εκφορά της.

Ανάγνωση σε παλιές φωτογραφίες του χωριού

 

Οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες αποτελούν σπουδαία ιστορικά τεκμήρια που άλλοτε συμπληρώνουν προφορικές μαρτυρίες, άλλοτε αποτελούν πηγή ανακάλυψης και άλλοτε απλά προκαλούν συγκίνηση. Η αξία λοιπόν της παλιάς φωτογραφίας απέναντι στη λήθη είναι ανεκτίμητη.

Εστιάζοντας σε δυο παλιές φωτογραφίες του τόπου μας, με χρονολογική σειρά μιας τετραετίας μπορούμε να κάνουμε μια ενδιαφέρουσα ανάγνωση.

Οι φωτογραφίες είναι τραβηγμένες στη σκοτεινή εποχή του τόπου μας, το 1954 η μία και το1958 η άλλη. Ήταν η εποχή που ο Εμφύλιος, η φτώχεια και οι δύσκολες συνθήκες ζωής στην ύπαιθρο είχαν εξαντλήσει όλο το απόθεμα της υπομονής, της καρτερικότητας και της ικμάδας των ανθρώπων.

Αυτή την εποχή, οι Έλληνες στις επαρχιακές πόλεις και τα χωριά, μοιάζουν να ζουν σε άλλο αιώνα με σχεδόν πρωτόγονες συνθήκες. Ο κόσμος κυνηγά το καινούργιο θέλοντας να αφήσει πίσω του κάθε τι, που θύμιζε τον πόλεμο  και τον σπαραγμό που προηγήθηκε.

Στην πρώτη φωτογραφία το ζευγάρι του Βαλτινού, ο Στέργιος και η Στυλιανή, απαθανατίζονται λίγο μετά την τέλεση του γάμου τους, ενώ στη δεύτερη, η σκηνογραφία μαρτυρεί το αβγάτισμα της οικογένειας, με την απόκτηση του γιού τους, Σωτήρη.

Χαρακτηριστικά στοιχεία της εμφάνισης η ένδυση της εποχής. Οι ελληνικές παραδοσιακές ενδυμασίες, όπως και κάθε άλλη μορφή ενδυμασίας του παρελθόντος, αποτελούν ένα σημαντικό στοιχείο της πολιτισμικής κληρονομιάς.

Από την ένδυση, την υπόδηση, το κόσμημα, το κέντημα και άλλα αξεσουάρ, αποκαλύπτεται η οργάνωση και ο πολιτισμός ενός ολόκληρου λαού.

Η φορεσιά καθ’ αυτή κάθε τόπου εκπέμπει το μήνυμα με τα χαρακτηριστικά του τόπου: εάν αυτός που την φοράει είναι πεδινός, ορεινός, εάν είναι κτηνοτρόφος, γεωργός, έμπορας, πλούσιος ή φτωχός.

Οι γυναίκες από την ένδυση εκπέμπουν το μήνυμα: εάν είναι ελεύθερες, αρραβωνιασμένες, παντρεμένες, χήρες, πλούσιες ή φτωχές, ακόμη από ποια περιοχή και ποιο χωριό κατάγονται και ποια η θέση τους στην τοπική κοινωνία.

Πέρα από την καλλιτεχνική και λαογραφική της αξία, η ένδυση συγχρόνως φανερώνει πολλά για την ιστορία, την κοινωνία και τον πολιτισμό της εποχής.

Γι’ αυτό η λέξη «ένδυση» στα αρχαία ελληνικά είναι συνώνυμη της λέξης «κατάδυσις», γιατί δύει (βουτάει,) διεισδύει στα ενδότερα της ψυχής και του χαρακτήρα αυτού που τη φοράει και του τόπου που κατοικεί.

Δ.Τ.

Χριστουγεννιάτικη γιορτή για την φωταγώγηση του δέντρου στο Βαλτινό

 

Ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος Βαλτινού σε συνεργασία με την Τοπική Κοινότητα Βαλτινού διοργανώνουν χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις για την φωταγώγηση του Χριστουγεννιάτικου δένδρου στην πλατεία του χωριού. Ένα δέντρο που δεν θα είναι μόνο όμορφο, αλλά γεμάτο συμβολισμούς για τη χαρά, την ισότητα, την δημιουργία και τη δύναμη της κοινότητας.

Θα είναι μια βραδιά γεμάτη μουσική, με χριστουγεννιάτικα τραγούδια, κάλαντα, εδέσματα και διάφορες άλλες μαγικές εκπλήξεις για τους μικρούς φίλους, 

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 7 Δεκεμβρίου 2024 και ώρα 5 μ.μ. 

Εκεί λοιπόν, στο Βαλτινό, όπου το πνεύμα των Χριστουγέννων θα αγκαλιάζει κάθε παιδί, κάθε χαμόγελο, κάθε ευτυχία!

Πόσο επιδρούν οι δημοτικοί χοροί στη σωματική και ψυχική μας υγεία;

 

Ένα πρωτότυπο πρόγραμμα υλοποιείται από το Εργαστήριο Προπονητικής του ΤΕΦΑΑ της ΣΕΦΑΑΔ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με τη συνεργασία του Δήμου Τρικκαίων. Πρόκειται για πρόγραμμα ελληνικών παραδοσιακών χορών με στόχο την προαγωγή της υγείας, στο οποίο η επιστήμη συναντά την παράδοση. Στόχος του προγράμματος είναι να εξετάσει την επίδραση ενός προγράμματος άσκησης με Ελληνικούς Παραδοσιακούς χορούς στη σωματική και ψυχική υγεία, τη λειτουργική ικανότητα και τη φυσική κατάσταση μεσήλικων γυναικών και ανδρών.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε μεσήλικες (40 έως 64 ετών) γυναίκες και άνδρες που δεν ασκούνται συστηματικά, δεν συμμετέχουν αυτή την περίοδο σε κάποιο σύλλογο παραδοσιακών χορών και δεν πάσχουν από κάποια χρόνια πάθηση.

Οι συμμετέχοντες/ουσες θα ακολουθήσουν ένα καινοτόμο πρόγραμμα με Ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς για 6 μήνες (3 φορές/εβδομάδα). Το πρόγραμμα κάθε φορά θα διαρκεί 50-70 λεπτά. Πριν και μετά τη λήξη του προγράμματος θα μετρώνται διάφοροι δείκτες σωματικής υγείας,  λειτουργικής ικανότητας, φυσικής κατάστασης και ποιότητας ζωής.

Το πρόγραμμα καθοδηγείται από εξειδικευμένο προσωπικό, ενώ τονίζεται ότι το πρόγραμμα άσκησης και οι μετρήσεις, θα πραγματοποιούνται δωρεάν.

Το πρόγραμμα άσκησης σχεδιάζεται από το Εργαστήριο Προπονητικής του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού και υλοποιείται με τη συνεργασία του Δήμου Τρικκαίων (αντιδημαρχία Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού).

Πληροφορίες: 6949101124, Άγγελος Δρακάκης