Ενδυματολογική ανάλυση σε μια φωτογραφία νιόπαντρου ζευγαριού από το Βαλτινό

 

Από μια φωτογραφία του 1922, με το νιόπαντρο ζευγάρι, Δημήτριο και Κλεοπάτρα Ψύχου, από το Βαλτινό, ο λαογράφος Σωτήρης Ρουσιάκης, άντλησε στοιχεία για την ανάλυση της τοπικής παραδοσιακής Καραγκούνικης ενδυμασίας των Τρικάλων.

Ο Σωτήριος Ρουσιάκης δημοσίευσε την λαογραφική του εργασία, στο Ετήσιο, Φιλολογικό, Ιστορικό, Λαογραφικό, Λογοτεχνικό περιοδικό σύγγραμμα «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ», τόμος 33^ος, του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων, έκδοση του 2013.

Πρόκειται για μια ενδυματολογική ανάλυση της γυναικείας παραδοσιακής φορεσιάς η οποία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της Καραγκούνικης ενδυμασίας των Τρικάλων.  Πιο συγκεκριμένα για την φορεσιά της Κλεοπάτρας Ψύχου, μεταξύ άλλων, αναφέρονται τα εξής:

«…Η σύζυγος με τα λαγκιολάτα σαϊάδια. Ο τύπος αυτός είναι χαρακτηριστικός της περιοχής Τρικάλων. Φοράει την υφαντή βαμβακομάλλινη φανέλα με τα μαν’κέτια , τους δυο πολύπτυχους σαγιάδες, τον κατωσαγιά και τον πανωσαγιά με την λωρίδα και το γιλέκο με τις 4 φούντες στην πλάτη. Μεταξωτή τραχηλιά και μεταξωτή ποδιά με μεγάλο βολάν. Επιπλέον φοράει την ιδιότυπη τραπεζιόσχημη ρούχινη ποδιά- η συγκεκριμένη φορέθηκε σε χωριά των Τρικάλων. Δεξιά κι αριστερά στη ζώνη κρεμά δύο μεγάλα μαντίλια- μια ενδυσιακή συνήθεια που σταμάτησε στην περιοχή, αλλά διατηρήθηκε σε άλλα χωριά των Τρικάλων και Καρδίτσας. Τα μανίκια του πουκάμισου σκουμπώνονται με τέτοιον τρόπο, ώστε να φαίνονται τα κεντήματά τους, χαρακτηριστική συνήθεια εποχής. Σκεπάζει τα λινομάνικα με τα άσπρα μανικούλια ραμμένα στον κατωσαγιά και πάνω φοράει την πλιξιάνα, και δένει το μαντίλι, μπερέτα. Πάνω καρφώνει τις τετραπλές κεφαλόκοπ’τσες, που ενώνονται μεταξύ τους με αλυσίδες και μπροστά στο μέτωπο τα καρφοβέλονα (ένα ιδιότυπο κόσμημα που καταργήθηκε αργότερα) και την αράδα με τα φλουριά. Στο στήθος κάτω από τον λαιμό πιάνει την παραμάνα και πάνω στην τραχηλιά καρφώνει καδένες με φλουριά και νομίσματα. Στη μέση το ασημοζούναρο. Φοράει στην ποδιά δυο κοσμήματα, την ημικυκλική μπαλτσούδα που η μεγάλη πόρπη της, η κόπ’τσα, πιάνεται στο γιλέκο και η μικρότερη πλάι δεξιά, και την ασημοσουγιά που γαντζώνεται διαγώνια. Στα χέρια μπιλιτζίκια. Οι τετραπλές κεφαλόποπ’τσες, η ασημοσουγιά και η μπαλτσούδα καταργήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1920. Μετέπειτα τα φόρεσαν όσες γυναίκες τα είχαν κληρονομήσει από συγγενείς τους»...

Σαν σήμερα, πριν από 98 χρόνια γεννήθηκε ο Μάνος Χατζιδάκης!

 

Η μεγαλύτερη μουσική ιδιοφυΐα της Ελλάδας, ο Μάνος Χατζιδάκις, γεννήθηκε στις 23 Οκτωβρίου του 1925 και πέθανε στις 15 Ιουνίου 1994.

Εις μνήμη του παρουσιάζουμε  ένα βιογραφικό που έγραψε ο ίδιος. Το κείμενο γράφτηκε στις 20 Μαΐου 1980 όπου και βρισκόταν στη Μελβούρνη. Ο τίτλος του κειμένου, δια χειρός  Μάνου Χατζιδάκι, είναι «Βιογραφικό σε πρώτο πρόσωπo»:

«Γεννήθηκα στις 23 Οκτώβρη του ‘25, στην Ξάνθη τη διατηρητέα κι όχι την άλλη τη φριχτή που χτίστηκε μεταγενέστερα από τους μεταπολεμικούς της ενδοχώρας μετανάστες.

Η μητέρα μου ήταν από την Αδριανούπολη και ο πατέρας μου απ’ την Κρήτη. Με φέραν το ‘31 στην Αθήνα απ’ όπου έλαβα την Αττική παιδεία – όταν ακόμη υπήρχε στον τόπο μας και Αττική και Παιδεία.

Είμαι λοιπόν γέννημα δύο ανθρώπων που δεν συνεργάστηκαν ποτέ, εκτός απ’ την στιγμή που αποφάσισαν την κατασκευή μου. Γι’ αυτό και περιέχω μέσα μου όλες τις δυσκολίες του Θεού και όλες τις αντιθέσεις. Όμως η αστική μου συνείδηση, μαζί με τη θητεία μου την Ευρωπαϊκή, φέραν έν’ αποτέλεσμα εντυπωσιακό. Έγινα τόσο ομαλός, έτσι που οι γύρω μου να φαίνονται ως ανώμαλοι.

Η κατοχική περίοδος μου συνειδητοποίησε πως δεν χρειαζόμουν τα μαθήματα της Μουσικής, γιατί με καθιστούσαν αισθηματικά ανάπηρο και ύπουλα μ’ απομάκρυναν απ’ τους αρχικούς μου στόχους που ήταν: Να διοχετευθώ, να επικοινωνήσω και να εξαφανιστώ. Γι’ αυτό και τα σταμάτησα ευθύς μετά την κατοχή – σαν ήρθε η απελευθέρωση. Δεν σπούδασα σε Ωδείο και συνεπώς δεν μοιάζω φυσιογνωμικά με μέλος του γνωστού Πανελληνίου Μουσικού Συλλόγου.

Ταξίδεψα πολύ. Κι’ αυτό με βοήθησε ν’ αντιληφθώ πώς η βλακεία δεν ήταν μόνο προϊόν του τόπου μας αποκλειστικό, όπως περήφανα αποδεικνύουν συνεχώς οι Έλληνες σωβινιστές και οι ντόπιοι εθνικιστές. Έτσι ενισχύθηκε η έμφυτη ελληνικότητά μου και μίκραινε κατά πολύ ο ενθουσιασμός μου για τους αλλοδαπούς.

Έγραψα μουσική για το Θέατρο, για τον Κινηματογράφο και τον Χορό. Παράλληλα έγραψα πολλά τραγούδια – δύο χιλιάδες μέχρι στιγμής, – μέσ’ απ’ τα οποία ξεχωρίζω όλα όσα περιέχει αυτή μου η συναυλία.

To 1966 βρέθηκα στην Αμερική, και επειδή χρωστούσα στην ελληνική εφορία κάπου τρισήμιση εκατομμύρια δραχμές, αναγκάστηκα να κατοικήσω εκεί ώσπου να τα εξοφλήσω.

Εξόφλησα τα χρέη μου το ‘72 κι’ επέστρεψα στην Αθήνα, για να κατασκευάσω το καφενείο με το όνομα «Πολύτροπο». Ήρθε όμως ο τυφώνας που ονομάστηκε «Μεταπολίτευση» με τις σειρήνες των γηπέδων και των σφαιριστηρίων και τους χιλιάδες εκ των υστέρων αντιστασιακούς, που αγανακτισμένοι τραγουδούσαν τραγούδια ενάντια στη Δικτατορία, και που με αναγκάσανε να κλείσω το «Πολύτροπο», μ’ ένα παθητικό περίπου πάλι των τρισήμιση εκατομμυρίων. Μοιραίος αριθμός.

Κι’ έτσι απ’ το ‘75 αρχίζει μια διάσημη «εποχή μου» που θα την λέγαμε, για να την ξεχωρίσουμε η υπαλληλική, και που με κατέστησε πάλι διάσιμο σ’ όλους τους απληροφόρητους συμπατριώτες μου και σ’ όσους πίστεψαν πως τοποθετήθηκα χαρακτηριστικά στις όποιες θέσεις της δημόσιας ζωής. Μέσα σ’ αυτή που λέτε την περίοδο, προσπάθησα ανεπιτυχώς είναι αλήθεια, να πραγματοποιήσω «ακριβές καφενειακές ιδέες» πότε στην ΕΡΤ και πότε στο Υπουργείο Πολιτισμού. Και οι δύο ετούτοι οργανισμοί βαθύτατα διαβρωμένοι και σαθροί από τη γέννησή τους, κατάφεραν ν’ αντισταθούν επιτυχώς ώσπου στο τέλος να με νικήσουν «κατά κράτος». Παρ΄ όλα αυτά, μέσα σε τούτον τον καιρό, γεννήθηκε η φιλελεύθερη έννοια του ΤΡΙΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ και επιβλήθηκε σε ολόκληρο τον τόπο.

Και καταστάλαγμα μέχρι στιγμής του βίου μου είναι:

Α δ ι α φ ο ρ ώ για την δόξα. Με φυλακίζει στα όρια που εκείνη καθορίζει κι’ όχι εγώ.

Π ι σ τ ε ύ ω στο τραγούδι που μας αποκαλύπτει κι όχι σ’ αυτό που μας διασκεδάζει και μας κολακεύει εις τας βιαίως αποκτηθείσας συνήθειές μας.

Ε π ι θ υ μ ώ να έχω πολλά χρήματα για να μπορώ να στέλνω «εις τον διάβολον» – πού λένε – κάθε εργασία που δεν με σέβεται. Το ίδιο και τους ανθρώπους.

Π ε ρ ι φ ρ ο ν ώ αυτούς που δεν στοχεύουν στην αναθεώρηση και στην πνευματική νεότητα, τους εύκολα «επώνυμους» πολιτικούς και καλλιτέχνες, τους εφησυχασμένους συνομήλικους, την σκοτεινή και ύποπτη δημοσιογραφία την πάσα λογής χυδαιότητα καθώς και κάθε ηλίθιο του καιρού μου.

Aυτό το ρεσιτάλ είναι αποτέλεσμα πολύχρονης συνειδητής προσπάθειας και μελέτη «υψηλού πάθους». Γι’ αυτό και το αφιερώνω στους φίλους μου.

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ

Μελβούρνη 20 Μαΐου 1980».

 

Οι βωμολοχίες των αρχαίων Ελλήνων

 

Προκαλεί έκπληξη, όταν βρίσκεσαι μπροστά στην διαπίστωση πως εκείνοι οι εξιδανικευμένοι πολίτες της Αρχαίας Ελλάδας και του Χρυσού Αιώνα, που γέννησαν τα φιλοσοφικά θεμέλια της Δύσης και εντρύφησαν σε ιδέες καινοτόμες, ήταν και αθυρόστομοι. Σ’ αυτή την διαπίστωση, λοιπόν, βασίστηκε το βιβλίο του Μάριου Βερέττα, που είχε σαν σκοπό να σταχυολογήσει τις βρισιές της αρχαίας γραμματείας για παιδαγωγικούς σκοπούς. Ακολουθεί ένα δείγμα μερικών λέξεων από τις αρχαίες βωμολοχίες, που έχουν αποτυπωθεί στο βιβλίο:

ΑΒΡΟΒΑΤΗΣ: Το πρώτο συνθετικό είναι το επίθετο αβρός (τρυφερός) και η λέξη υποδηλώνει τον θηλυπρεπή άνδρα, εκείνον που βαδίζει με γυναικείο τρόπο

ΑΝΑΣΕΙΣΙΦΑΛΛΟΣ: Το πρώτο συνθετικό είναι το ρήμα ανασείω (κουνάω) και η λέξη υποδηλώνει τη φιλήδονη γυναίκα που πιάνει και κουνάει τον φαλλό.

ΒΔΕΩ: βρωμάω, πέρδομαι

ΓΛΩΤΤΟΔΕΨΕΩ: κάνω μαλάξεις με τη γλώσσα

ΓΟΓΓΥΛΗ: Μεταφράζεται ως ολοστρόγγυλη και παραπέμπει στο στήθος

ΓΥΝΑΙΚΟΠΙΠΗΣ: Το δεύτερο συνθετικό είναι το ρήμα οπιπτεύω (παρακολουθώ) και η λέξη υποδηλώνει τον μπανιστιρτζή

ΔΡΟΜΑΣ: Εκείνη του δρόμου, η πόρνη

ΕΚΦΑΥΛΟΣ: Ατιμασμένος

ΕΣΧΑΡΑ: Προέρχεται από το ρήμα ίσχω (εμποδίζω) και η λέξη υποδηλώνει το αιδοίο

ΕΥΠΥΓΟΣ: Γυναίκα με καλοσχηματισμένα οπίσθια

ΚΑΣΣΩΡΙΣ: Προέρχεται από το κάσις (αδελφός, εταίρος) και η λέξη υποδηλώνει την πόρνη

ΚΟΠΡΙΟΣ: Τιποτένιος

ΜΥΖΟΥΡΙΣ: Προέρχεται από το ρήμα μυζάω (ρουφάω) και το ουσιαστικό ουρά (πέος), υποδηλώνοντας τη γυναίκα που κάνει την αντίστοιχη πράξη

ΠΗΘΙΚΑΛΩΠΗΞ: Άνθρωπος πανούργος

ΠΟΣΘΗ: Το δέρμα που περιβάλλει το πέος

ΠΟΣΘΩΝ: Ο άνδρας που έχει μεγάλη πόσθη, άρα μεγάλο πέος

ΗΔΟΝΟΘΗΚΗ: Το αιδοίο

ΚΙΝΟΥΡΗΣ: Το άτομο που κινείται επιδεικνύοντας την ουρά του (δηλ. το πέος του)

ΛΕΧΡΙΟΣ: Ο λεχρίτης

ΛΥΔΙΑ: Η πόρνη πολυτελείας.

ΛΟΧΜΗ: Μεταφράζεται ως θάμνος και υποδηλώνει το τριχωτό αιδοίο

ΡΩΠΟΠΕΡΠΕΡΗΘΡΑΣ: Προέρχεται από το ρώπος (φτηνόπραγμα) και το πέρπερος (φλυαρία), υποδηλώνοντας το άτομο που λέει όλο χαζομάρες

ΣΚΩΡΑΜΙΣ: Απατεώνας

ΣΠΟΔΗΡΙΛΑΥΡΑ: Προέρχεται από το σπουδή (βιαστικά) και το λαύρα (απόπατος), υποδηλώνοντας το άτομο που τρώει κόπρανα

ΧΑΛΚΙΔΙΤΙΣ: Το άτομο που εκδίδεται για ένα χάλκινο νόμισμα, η φθηνή πόρνη.

Θα σε νικήσει ο Αχμέντ, Μπίμπι...

 

Του Παύλου Ριζαργιώτη

 

Πόσους θα σκοτώσεις Μπίμπι; Ποιον να πρωτοσκοτώσεις; Τούτοι εδώ δεν χαμπαριάζουν από θάνατο. Όχι πως δεν αγαπάνε τη ζωή. Γι' αυτήν πολεμάνε. Όμως, δεν μπορούν να μη σκοτώνονται. Για τη ζωή πεθαίνουν. Πατρίδα και ειρήνη θέλουν. Όχι τον πόλεμο. Προτιμούν ν' ακούν το απαλό θρόισμα των φύλλων της ελιάς, από το άγριο κροτάλισμα των πυροβόλων. Το χαρούμενο νανούρισμα της μάνας στο πέτρινο κατώι, από τον ανατριχιαστικό κρότο των τανκς. Τη γλυκιά λαλιά της φλογέρας του βοσκού στους λόφους, από το θανατερό βουητό των αεροπλάνων. Το όνειρό τους απλό: Να μπορεί ο μικρός Αχμέντ να παίζει ποδόσφαιρο στις γειτονιές της Παλαιστίνης φορώντας ολοκαίνουρια παπούτσια.

Υπάρχει πολύς θυμός στην Παλαιστίνη, Μπίμπι. Αναδύεται μέσα από τα βομβαρδισμένα νοσοκομεία, τα ισοπεδωμένα σπίτια. Περνάει μέσα από τις τρύπες στα ρούχα των σκοτωμένων, τα βαριά σίδερα των φυλακών. Φωλιάζει μέσα στις καρδιές που πικράθηκαν, εκτοξεύεται από μάτια που κλαίνε, χείλη που σφίγγονται. Γιατί δεν μπορείς να μη θυμώνεις όταν κάθε πρωί βλέπεις το χακί έξω από την πόρτα σου και κάθε βράδυ έρχεται ο στρατιώτης να συλλάβει κάποιον από την οικογένειά σου. Όταν σπέρνεις λίγες ελιές στο χωράφι σου και ο κατακτητής σού παίρνει και τη σοδειά και το χωράφι. Όταν περπατώντας στους σκοτεινούς δρόμους σκοντάφτεις σε σωρούς νεκρών, πατάς ανθρώπινα άντερα χυμένα στο χώμα. Μέσα στο σκοτάδι φυτρώνει ο θυμωμένος σπόρος του φωτός.

Δεν μπορείς να σκοτώσεις τους αγωνιστές της λευτεριάς, Μπίμπι. Αυτοί και να πεθάνουν ζουν. Κι οι πεθαμένοι που πολεμάνε πλάι στους ζωντανούς δεν επιτρέπουν τον φόβο, την απογοήτευση. Αγρυπνούν, βλέπουν, ακούν και κρίνουν. Πολεμάνε όχι από απελπισία, για την ελπίδα. Κι ας είναι μόνοι τους, αφού κι οι φίλοι τούς πρόδωσαν. Πολεμίστρες τα σώματα των νεκρών τους. Με τις σφενδόνες πολεμούν. Κι αν άλλο όπλο δεν έχουν, με τα κόκαλα των μαρτύρων τους. Κι όταν τους κόβετε το ένα χέρι πολεμούν με το άλλο. Κι όταν τους κόβετε και τα δυο χέρια παλεύουν με τα δόντια. Αυτούς λες βάρβαρους κι απολίτιστους. Όμως, ποτέ οι βάρβαροι δεν πολεμούσαν για ιδανικά κι οι απολίτιστοι ήταν πάντα στη δική σας ρατσιστική και πολεμοκάπηλη πλευρά της Ιστορίας.

Εχεις γερές πλάτες, Μπίμπι. Ο ξεμωραμένος γέροντας του Λευκού Οίκου σπεύδει να σου προσφέρει κι άλλα, ακόμα πιο θανατερά όπλα κι άσπρη μπογιά για να βάψεις τα μαύρα φτερά των αεροπλάνων που ισοπεδώνουν τη γη της Παλαιστίνης. Έτσι έκανε πάντα ο μπαρμπα - Σαμ. Το ξέρουν καλά οι Παλαιστίνιοι. Το μαρτυρούν και τα αποτσίγαρα με αμερικάνικες μάρκες που σβήνουν οι στρατιώτες σου στο αίμα των σκοτωμένων. Μαζί σου είναι και οι ηγέτες της «δημοκρατικής» Ευρώπης - με πιο ένθερμους, μάλιστα, τους απογόνους εκείνων που οργάνωσαν το εβραϊκό ολοκαύτωμα - ενώ ο ανεκδιήγητος Έλληνας πρωθυπουργός δεν δίστασε να αναγνωρίσει στη χώρα σου «εθνικό δικαίωμα» στην πολεμική εκδίκηση και στην τρομοκρατική δράση.

Όμως, να το ξέρεις. Απέναντί σου είναι οι λαοί όλου του κόσμου. Κι αυτοί, με την αλληλεγγύη τους, με την πάλη τους, θα δώσουν, αργά ή γρήγορα, τη νίκη στους νικημένους. Τελικά ο μικρός Αχμέντ θα παίξει ποδόσφαιρο σε ελεύθερες γειτονιές της Παλαιστίνης...

 Πηγή: Ριζοσπάστης

Από τις σελίδες της παράδοσης του Βαλτινού «Το Φλάμπουρο του γάμου»

 

Ο παραδοσιακός γάμος στο Βαλτινό ήταν πλουσιότατος σε εθιμοτυπικές και συμβολικές πράξεις, και καθιστούσε ιδιαίτερα γραφική την τελετή του. Ένα από τα έθιμα ήταν και το έθιμο του φλάμπουρου.  Πρόκειται για ένα είδος σημαίας (λαβάρου), που κατασκεύαζαν οι συγγενείς κι οι φίλοι του γαμπρού πριν από την έναρξη της τελετής του γάμου. Ήταν η σημαία, το λάβαρο του γάμου και της χαράς. Το κοντάρι ήταν καμωμένο από σκληρό ξύλο κρανιάς, για συμβολικούς λόγους, έτσι ώστε  να είναι γεροί ο γαμπρός και η νύφη. Στο πάνω μέρος έφερε σταυρό και στολίζονταν με λουλούδια. Στον σταυρό καρφώνονταν τρία μήλα ή ρόδια. Αξίζει να αναφερθεί ότι από την αρχαιότητα το μήλο και το ρόδι συμβόλιζαν τον έρωτα και τη γονιμότητα. 

Η σημαία γίνονταν από άσπρο καλό πανί, στο οποίο κεντούσαν τον Άη Γιώργη με μια μεταξωτή κλωστή. Το κεντημένο πανί το έδεναν επάνω στο κοντάρι και έτσι το φλάμπουρο παραδίδονταν σε έναν λεβεντόκορμο νέο συγγενή του γαμπρού, ο οποίος υπερηφανευόταν για αυτή την τιμή που του έκανε ο γαμπρός.

Ο φλαμπουριάρης λοιπόν, πήγαινε πρώτος στο σπίτι της νύφης και όταν έφτανε το υπόλοιπο συμπεθεριό, το έστηνε στη στέγη του σπιτιού και το έπαιρνε όταν ο γαμπρός έπαιρνε τη νύφη από το σπίτι. Στο γλέντι ο μπράτιμος φλαμπουριάρης άνοιγε πρώτος το χορό και ακολουθούσαν οι υπόλοιποι, οι οποίοι χόρευαν όλοι γύρω από το φλάμπουρο. Στο τέλος του χορού η νύφη πετούσε τα μήλα στους καλεσμένους.

Στο Βαλτινό έχει διασωθεί μια αφήγηση για το έθιμο του Φλάμπουρου, από τον αείμνηστο  συγχωριανό μας Στέφανο Ψύχο, την οποία παρουσιάζουμε ατόφια, χωρίς να αλλάξουμε ή να διορθώσουμε κάτι, διατηρώντας έτσι την ιδιωματική προφορά και την αυθεντικότητα της γλώσσας του τόπου μας.

Ένας μπράτιμος από το Βαλτινό Θυμάται:

«Λοιπόν θα σι που όταν παντρεύονταν η θειά μ΄ η Πανάϊου που πάει στη Μεγάρχη, η αδελφή του Μήτσιου Κατσιούλη.

Λοιπόν ιγώ είμαν πιτσιρικάς, ίσα με δέκα ετών. Ο πατέρας μ' ήταν πιθαμένους, το 1926. Λοιπόν, ένας αξάδελφους δικός μ', ήταν απ' τη Μεγάρχη. Κρατούσι φλάμπουρο, ο Γάτους ο Γιώργος κ’  είχει του φλάμπουρου αυτός. Του λέου τουν αξάδελφου μ’, «πέστουν να μι του δώσει ιμένα του φλάμπουρου», γιατί εκάναμι εξαγωρά τότι με του φλάμπουρου. Του παίρνου του φλάμπουρου απ' λες, κι ανιβαίνου αψλά στου σπίτι του Κατσιουλέϊκου.

Όταν έγιναν τα στέφανα, στεφάνωνε ο Τζερτζενές ο παππούς. Τα γένια ο Τζερτζενές τάχει κοσιάνες, δυο κοσιάνες,… τυλιγμένα τα μαλλιά πίσω… λοιπόν, φουστανέλα μελινίσια, κάλτσα, τσαρούχι τρίχινου, παλικάρι πως το λεν! Αυτόν είχει κουμπάρου.

Τέλειουσαν τα στέφανα να πούμι, γιατί τότι τα΄ έπαιρναν του κόσμου στα σπίτια κι τσ΄ φίλευαν.

Μι λέει,

«φέρει του φλάμπουρου εδώ ρε»

«Δώς μου πέντε δεκάρες» λέου ιγώ, ήταν πολλές τότε.

Μπα! τίποτα, σ' απάν ιγώ στον καβαλάρη αψλά, με του φλάμπουρου.

Μι λέει ο ξαδελφός μ' «Ά ρε κατέβα κάτ'…, ά ρε δώστου να φύγουμι».

«Ρίξτα του λέου»… Χα, χα, και πείρα μι φένιτι δυο δεκάρες! Χα, χα».

Το Φλάμπουρο

-Ράψτε το φλάμπουρο καλά γιατί θα πάει στον μαχαλά

μην το χαλάσουν τα κλαριά και μας μιλήσει η πεθερά.

 

Και εσύ βρε φλαμπουριάρη μου Θεός να σε φυλάξει

να σε παντρέψει η μάνα σου να σε χαρεί το σπίτι.

 

Βασιλικό μου φλάμπουρο. μαντήλι λουλουδάτο,

τι κάθεσαι, τι καρτερείς και δεν κινάς φεσσάτο;

 

-Το φλαμπουριάρη καρτερώ να μπει να με χορέψει

που μ’ έχει ράψει σταυρωτό με τρεις κλωστές μετάξι.

Δημοτικό τραγούδι

Από τις περιπέτειες του Βαλτσιώτη «Η προσευχή»

 

Κάποτε ο Βαλτσιώτης είδε έναν άνθρωπο γονατισμένο να προσεύχεται στο Θεό και γεμάτος περιέργεια τον ρώτησε:

-Τι κάνεις εκεί βρε άνθρωπε;

Ο άνθρωπος σταμάτησε την προσευχή του και στρεφόμενος προς τον Βαλτσιώτη, απάντησε:

-Προσεύχομαι στο Θεό.

-Και τι επιθυμείς να πετύχεις από τον Θεό με την προσευχή σου;

- Ζητώ από το Θεό να με συγχωρήσει τα του χθες και να μεριμνήσει για το αύριο.

-Και δεν ζητάς τίποτα για το σήμερα από το Θεό σου;

-Και γιατί να μπω σε τέτοιο κόπο, ο Θεός μου είναι τόσο καλός που με συγχωρεί πάντοτε τα τού χθες και μεριμνά για το αύριο. Γιατί λοιπόν να τον ενοχλήσω και για το σήμερα, για το οποίο μερίμνησε χθες και θα μου συγχωρήσει τις αμαρτίες αύριο;...

Αναμνήσεις από καλοκαιρινές νύχτες του Βαλτινού

 «Κοιτάμε τον κόσμο μια φορά στην παιδική ηλικία. Τα υπόλοιπα είναι μνήμη».  Λουίζ Γκλικ

Τι όμορφα που ήταν τα παλιά εκείνα, καλοκαιρινά νυχτέρια με τις ιστορίες, τ’ αστεία και τα πειράγματά τους, που ξεκούραζαν ψυχές και ξαλάφρωναν μικρούς και μεγάλους απ’ τον μόχθο της ημέρας!

Όποιος δεν ξενύχτησε ξεφλουδίζοντας καλαμπόκι με τα χέρια, μέσα σε γέλια και τραγούδια, μ’ ένα καντήλι κρεμασμένο στο μαδέρι και το φεγγάρι σκαλωμένο στο πιο ψηλό κλαδί του δέντρου, δεν ξέρει σίγουρα τι σημαίνει νύχτα καλοκαιρινή.

Όποιος δεν κοιμήθηκε κατακαλόκαιρο έξω στην ξαστεριά, δεν έμαθε τίποτα για τη Μεγάλη Άρκτο, τους διάττοντες και τους αστερισμούς.

Όποιος δεν άκουσε ιστορίες και παραμύθια για «ξωθιές» και για «δαιμόνια», από τους παππούδες και τις γιαγιάδες, δεν ξέρει τι θα πει μαγευτικό νυχτέρι κάτω από τ’ άστρα.

Αναμοχλεύοντας τις μνήμες και τα κοινά μας βιώματα, επιστρέφοντας πολλά χρόνια πίσω, εκεί στην παιδική ηλικία, συναντούμε όλη τη γοητεία και όλους εκείνους τους τρυφερούς ήχους, τα χρώματα και τις μυρουδιές της παιδικής καλοκαιρινής νύχτας. 

Τα πιο σημαντικά πράγματα από τη ζωή στο χωριό είναι αυτά που δεν λέγονται, αλλά που ξαφνικά, μέσα στη σιωπή της νύχτας, μπορείς να τα ακούσεις. Το κόασμα από τα βατράχια στους νερόλακκους και τις «γούρνες» του ζευγαρολίβαδου, τα κατάξερα φύλλα του καλαμποκιού που θρόιζαν στο παραμικρό φύσημα του αγέρα, τα ζώα να μασούσαν ρυθμικά το ξερό τριφύλλι, το βούισμα της αλωνιστικής μηχανής που ξενυχτούσε στ’ αλώνια, τα πουλιά που αναδεύονταν στον ύπνο τους, πάνω στη λεύκα, ακόμα και το φύλλο που έπεφτε απ’ τη σκαμνιά πάνω στις πλάκες, είχε κι αυτό τον δικό του ήχο. Τα τριζόνια, τα νυχτοπούλια, το κλάμα του Γκιώνη, το άχαρο και θλιβερό χαροπούλι που κυνηγούσε η γιαγιά όταν το άκουγε έξω από το σπίτι. Τα σκυλιά που αλαφιάζονταν με τον παραμικρό θόρυβο και άρχιζαν το γαύγισμα. Αλλά και οι διάφορες σκιές στις θημωνιές ή στα δέντρα, που άλλαζαν συνεχώς μορφή και γινόταν όλο και πιο επιθετικές. Τότε έβγαιναν κι οι ξωτικές με τις καλότυχιες, κάπου εκεί γύρω στα μεσάνυχτα, παίζοντας και γελώντας στα σοκάκια, σκαρφάλωναν στους φτελιάδες και στα πλατάνια, ακόμα και στην αχλαδιά της αυλής, κι ύστερα κατηφόριζαν όλες μαζί, τρέχοντας να λούσουν τα μαλλιά τους στην τουλούμπα, στο αρτεσιανό ή στη βρύση.

Ακίνητα και εκστατικά στα κρεβάτια μας, ακούγαμε κάτι σούρσιμο έξω από την πόρτα και πάγωνε το αίμα μας από τον φόβο, λίγο πριν μας πάρει σιγά-σιγά, ο γλυκός ύπνος…

Αλλά και στα παιχνίδια μας, τα καλοκαιρινά βράδια, παντού τρεχαλητά και γέλια… κρυφτό, κυνηγητό… Θυμάμαι κυνηγούσαμε τις κωλοφωτιές (πυγολαμπίδες), τις πιάναμε και με το φωσφορίζον ένζυμο της κοιλιάς τους σχεδιάζαμε διάφορα σχήματα πάνω στα φανελάκια μας. Στο δε, αγαπημένο μας παιχνίδι με τις κολοκύθες, που είχαμε σκοπό να τρομάξουμε τους άλλους, σκαλίζαμε το κέλυφος της κολοκύθας έτσι που να μοιάζει με πρόσωπο, τοποθετούσαμε στο εσωτερικό μέρος ένα αναμμένο κερί και το βράδυ το τοποθετούσαμε σε μέρος που να φαντάζει με φάντασμα.

Αυτές οι καλοκαιρινές αναμνήσεις στο χωριό, με το παιχνίδι, τις χαρές και τους φόβους της παιδικής αθωότητας, καθώς γιγάντωναν τη φαντασία και έθρεφαν το όνειρο, ξαναζωντανεύουν νοερώς και ζεσταίνουν την ψυχή μας, ως αντιστάθμισμα έναντι του επερχόμενου Χειμώνα.

Άλλωστε «Ο καθένας μας πρέπει να κρατάει λίγο καλοκαίρι, ακόμα και στο μέσον του χειμώνα».

«Τα τσίπουρα» Αναμνήσεις πριν από δέκα χρόνια

 

Εποχή για την απόσταξη των τσίπουρων. Από τα τέλη Οκτώβρη μέχρι και τον Δεκέμβρη, όλη η επαρχία παρασύρεται στο ρυθμό του βρασμού των καζανιών. Το ελληνικό απόσταγμα, που έγινε σύμβολο της φιλοξενίας μας, έχει την τιμητική του.

Για πολλούς αιώνες το τσίπουρο παράγεται ερασιτεχνικά από τους χωρικούς και γίνεται το βασικό ποτό της υπαίθρου. Η διάθεσή του περιορίζεται στη χύμα μορφή και στην τοπική μικρής κλίμακας εμπορία.

Το τσίπουρο, ως ποτό αποτελεί χαρακτηριστική ελληνική έκφραση κεράσματος και φιλοξενίας, εδώ και αιώνες και καταφέρνει πάντα να ενώνει τη μικρή ή τη μεγάλη παρέα γύρω του... 

Πριν από δέκα χρόνια, τον Οκτώβρη του 2013, στο Βαλτινό, σε έναν χώρο, όπου υπήρχαν οι απαραίτητες εγκαταστάσεις απόσταξης (καζάνι) και όπου νυχθημερόν γίνονταν η απόσταξη του τσίπουρου, συναντήσαμε τον Αντώνη Παπακώστα να βγάζει τα τσίπουρά του. Μαζί με τη βοήθεια και την παρέα φίλων του και συγχωριανών του, να κάθονται υπομονετικά και να παρακολουθούν την διαδικασία της απόσταξης. 

Και επειδή λοιπόν, οι μερακλήδες αυτή την εποχή έχουν την «εορταστική τους», ευχόμαστε «εις υγείαν, και με μέτρο», για να υπάρχει νηφαλιότητα!

Ο δάσκαλος

 

Ένας νεαρός συναντά στο δρόμο έναν ηλικιωμένο κύριο.

-Με θυμάστε κύριε;

-Όχι.

-Υπήρξα κάποτε μαθητής σας.

- Α! Τι κάνεις; Με τι ασχολείσαι;

-Έγινα κι εγώ δάσκαλος.

-Πιστεύεις ότι είσαι καλός στη δουλειά σου;

-Η αλήθεια είναι πως ναι. Εσείς με εμπνεύσατε και ήθελα να σας μοιάσω.

Περίεργος ο ηλικιωμένος κύριος, ρωτά να μάθει τι του έμεινε στο μυαλό και τον ενέπνευσε σε τέτοιο βαθμό, ώστε να θέλει να γίνει κι ο ίδιος δάσκαλος. Και ο νεαρός του διηγείται την ακόλουθη ιστορία:

-Κάποια μέρα ένας συμμαθητής μου ήρθε στο σχολείο και μου έδειξε ένα πανέμορφο καινούργιο ρολόι που είχε στην τσέπη του. Δεν άντεξα στον πειρασμό και κάποια στιγμή του το έκλεψα. Σε λίγο, αντιλήφθηκε ότι το ρολόι έλειπε από την τσέπη του και αμέσως ενημέρωσε εσάς, τον δάσκαλό. Εσείς τότε, λοιπόν, απευθυνθήκατε στην τάξη και είπατε:

- Το ρολόι κάποιου συμμαθητή σας εκλάπη κατά την διάρκεια του μαθήματος. Όποιος το έκλεψε, παρακαλώ να το επιστρέψει αμέσως.

-Ντράπηκα τόσο πολύ την ταπείνωση μπροστά στους συμμαθητές μου, που δεν τόλμησα να αποκαλυφθώ. Έπειτα εσείς κλείσατε την πόρτα, μας είπατε όλους να σταθούμε όρθιοι και ότι θα ψάχνατε τις τσέπες όλων μας μέχρι να το βρείτε. Αλλά θέσατε και μια προϋπόθεση. Ότι έπρεπε να έχουμε όλοι μας τα μάτια μας κλειστά για να μην δούμε τον ένοχο. Έτσι και συνέβη. Όταν φτάσατε σε μένα, το βρήκατε στην τσέπη μου και το πήρατε. Όμως συνεχίσατε το ψάξιμο στις τσέπες όλων και όταν τελειώσατε, μας είπατε «Και τώρα, μπορείτε να ανοίξετε τα μάτια σας όλοι. Το ρολόι βρέθηκε!» Δεν αναφέρατε ποτέ το όνομά μου στην τάξη και ούτε μου σχολιάσατε ποτέ το περιστατικό σε προσωπικό επίπεδο. Περίμενα να με επιπλήξετε και να μου κάνετε κατήχηση, αλλά τίποτε από αυτά δεν συνέβη. Εκείνη την ημέρα σώσατε την αξιοπρέπειά μου για πάντα. Εκείνη ήταν η πιο ντροπιαστική μέρα της ζωής μου όλης και μου δώσατε με τον τρόπο σας ένα ηχηρό μάθημα. Θυμηθήκατε τώρα το περιστατικό κ. δάσκαλε;

-Ναι, ακούγοντάς σε, τα θυμήθηκα όλα. Αλλά υπάρχει κάτι που δεν θυμάμαι και αυτό είσαι εσύ, γιατί κι εγώ είχα τα μάτια μου κλειστά όταν σας έψαχνα όλους!!!

Μεγάλη μουσική εκδήλωση για τα άτομα με αναπηρία στα Τρίκαλα, από τον Σύλλογο Φίλων της Δημοτικής Φιλαρμονικής Τρικάλων.

 

Μια μεγάλη μουσική εκδήλωση με τη συμμετοχή πλήθους μουσικών σχημάτων πραγματοποιείται για τα άτομα με αναπηρία στα Τρίκαλα.

Ο Σύλλογος Φίλων της Δημοτικής Φιλαρμονικής Τρικάλων σε συνεργασία με την Περιφέρεια Θεσσαλίας και τον Δήμο Τρικκαίων διοργανώνουν το Σάββατο 21 Οκτωβρίου 2023 στις 19.30 στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Τρικκαίων «Αθανάσιος Τριγώνης»,  την εκδήλωση με τίτλο «Δικαίωμα στη μουσική και στον πολιτισμό για όλους».

Η εκδήλωση υποστηρίζεται και χρηματοδοτείται εν μέρει από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού μέσω του προγράμματος «Προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία στον πολιτισμό».

Συμμετέχουν τα Κέντρα δημιουργικής Απασχόλησης για άτομα με αναπηρία

-ΚΔΑΠ ΑμεΑ  Ήφαιστος

-ΚΔΑΠ ΑμεΑ «Με αγάπη»

-ΚΔΑΠ ΑμεΑ «Αγία Άννα»

-1ο Δημοτικό ειδικό Σχολείο Τρικάλων

-Ενιαίο Ειδικό Επαγγελματικό Γυμνάσιο – Λύκειο Τρικάλων

-Δημοτική Φιλαρμονική Τρικάλων

-Σμήνος Μουσικής της Πολεμικής Αεροπορίας

Μάλιστα το Σμήνος Μουσικής της Π.Α. εμφανίζεται για πρώτη φορά στα Τρίκαλα.

Στόχος της εκδήλωσης είναι η ενίσχυση της προσφοράς για συμπολίτες και συμπολίτισσες με αναπηρία.

Η παρουσίαση της εκδήλωσης θα γίνει από τη διευθύντρια της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου Τρικκαίων κ. Θεοδώρα Σαργιώτη.

Τα αποτελέσματα των Περιφερειακών Εκλογών και των Δημοτικών Κοινοτήτων στην Δημοτική Ενότητα Καλλιδένδρου

 

Σύμφωνα με τα τελικά αποτελέσματα των περιφερειακών εκλογών νέος περιφερειάρχης αναδείχθηκε ο Δημήτρης Κουρέτας με ποσοστό 59,67%, έναντι 40,33% του Κων/νου Αγοραστού.

Στην Δημοτική Ενότητα Καλλιδένδρου η σταυροδοσία έχει ως εξής: 

Νομός Τρικάλων       Αγοραστός      24.736             Κουρέτας        26.933 

Βαλτινό                      Αγοραστός      154                  Κουρέτας        186

Δενδροχώρι                Αγοραστός      198                  Κουρέτας        246

Κάτω Ελάτη              Αγοραστός         94                 Κουρέτας           80

Φωτάδα                      Αγοραστός         93                 Κουρέτας         106

  Οι νέοι περιφερειακοί σύμβουλοι των Τρικάλων

Από τον συνδυασμό του Δ. Κουρέτα:

Ντιντή Χρύσα του Κων/νου                 5.443

Τσιάρας Αθανάσιος του Ιωάν.              3.814

Ξάφος Αθανάσιος του Αγγ.                  2.990

Δαλαμάγκας Δημήτριος του Νικ.          2.859

Κολιός Αριστείδης του Λάμπ.              2.112

Από τον συνδυασμό του Κ. Αγοραστού:

Μιχαλάκης Χρήστος του Ευαγ.          24.382

Μπάρδας Κων/νος του Νικ.                  7.413

Χατζηγάκη Ελισάβετ του Μαρίν.         5.584

Ενώ τα τελικά αποτελέσματα των Δημοτικών Εκλογών για τις Δημοτικές Κοινότητες στην Δημοτική Ενότητα Καλλιδένδρου έχουν ως εξής: 

Σύνολο Ψήφων Υποψηφίων Συνδυασμών ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ ΤΗΣ  8ης ΟΚΤΩΒΡΊΟΥ 

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ «Επανεκκίνηση v3», Νίκος Σακκάς

Βαλτινού:

Σταμούλης Δημήτριος του Ευαγ.                    126

Μάμαλη Βάια του Αντ.                                     63

Δήμος Κων/νος του Μιχ.                                  37

Νάκας Βασίλειος του Κων.                              33

Περεντίδου Θεοδώρα του Πετρ.                      29

Κατσιούλης Λάμπρος του Κων.                       25

 

Δενδροχωρίου:

Ντάκου – Μπακάλη Ιωάννα του Κων.        304  Πρόεδρος

Στεφανής Δημήτριος του Νικ.                         237

Φαλάρας Δημήτριος του Αχιλ.                        137

Χύτα Βασιλική του Γεωργγ.                           109

Γκαμπλιώνης Λάμπρος του Βασ.                    93

Μπακάλη – Ευθυμίου Θεοδώρα του Αθ.         40

Μεγαρχιώτης Θωμάς του Σπυρ.                       13

Μακρής Χρήστος του Αποστ.                             6

 

Κάτω Ελάτης:

Κατσαρός Απόστολος του Γεωργ.                95 Πρόεδρος με κλήρωση

Μπακάλης Ιωάννης του Αθ.                          95 Πρόεδρος με κλήρωση

Ρίμπας Γεώργιος του Αδάμ                              19

Πολύζου Καλιόπη του Δημ.                            17

Σκαπέτη Μαρία του Αθ.                                    12

 

Φωτάδας:

Κυριάκος Αχιλλεύς του Ιωάν.                     148 Πρόεδρος

Ζησόπουλος Γεώργιος του Αντ.                       56

Πρεβέντας Γρηγόριος του Κων.                      52

Στρίβα Ευθυμία του Θωμ.                               47

Χαρίσης Γεώργιος του Ιωάν.                            37

Ζησόπουλος Νικόλαος του Χρ.                       30

Τασιούλας Στέργιος του Γεωρ.                         27

Νικολάου Αναστασία του Θωμ.                         9

 

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ  «Τρίκαλα Τόπος να Ζούμε », Γιώργος Ηλιάδης

Βαλτινό:

Τσιγάρας Βάιος του Γεωργ.                          105 Πρόεδρος

Σταμούλης Κωνσταντίνος του Στεφ.               102

Τσιγάρας  Αντώνιος του Κων.                         96

Καλαμπάκας Ευάγγελος του Βασ.                    34

Μπαντόλιας Στέλιος του Νικ.                           18

Τσιγάρας Γεώργιος του Παναγ.                        17

 

Κάτω ελάτη:

Σκαπέτης Δημήτριος του Γεωρ.                        49

Σκαπέτη Μαρία του Γεωρ.                                37

Μπάκος Κων/νος του Ευθ.                               34

Χανιώτη Ιωάννα του Βασ.                                13

 

Φωτάδα:

Ζησόπουλος Σπυρίδων του Αθαν.                    55

Φαρμάκης Αλέξανδρος του Νικ.                      29

Οικονόμου Λαοκράτης του Ηλία                        4

 

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ  «Πρώτα οι πολίτες», Σπήλιος Τσιγάρας

Βαλτινό:

Τσιγάρα Σεβαστή του Γεωρ.                               1

Βακουφτσή Ελένη του Νικ.                                0

Κλιάφα Αθανασία του Λάμπρ.                           0

 

Δενδροχώρι:

Αντάρης Ιωάννης του  Χρ.                                  0

Τασιοπούλου Κων/νιά του Δημ.                         0

Τσιγαρίδα Σοφία- Όλγα υου Φωτ,                      0

 

Κάτω Ελάτη:

Πρεβέντας Δημήτριος του Βασ.                          2

Κανέλα Στεφανία-Ευσταθία του Βσ.                  1

Κουφογάζου – Παπά Αρετή του Κων.               1

 

Φωτάδα:

Πρεβέντας Βασίλειος του Δημ.                          3

Πρεβέντα Γεωργία του Αλεξ.                             2

Βελισάρη Μαρία –Βασιλική του Αντ.                0

 

ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ  «Λαϊκή Συσπείρωση», Γιώργος Καΐκης

Κατω Ελάτη:

Αρμάγος Χρήστος του Κων.                            15

Μπακάσης Δημήτριος του Ηλ.                          15

Σαμαράς Αναστάσιος του Αθαν.                         9