Οι κινηματογραφικές αφίσες

 

Οι κινηματογραφικές αφίσες ήταν μεγάλα κομμάτια χαρτιού με εικόνες, φωτογραφία, σκίτσο ή κείμενο, στην αρχή ζωγραφισμένες με το χέρι και στη συνέχεια τυπωμένες, που αναρτιόνταν στις μαρκίζες των κινηματογράφων ή σε κάποιες πρόσφορες επιφάνειες ή σταντ.

Οι κινηματογραφικές αφίσες απογειώθηκαν τη δεκαετία του 1910, όταν οι βωβές ταινίες έγιναν κομμάτι της καθημερινής διασκέδασης και οι εταιρείες παραγωγής προσέλαβαν graphic designers για να αποτυπώσουν τη λάμψη της οθόνης στο χαρτί. Ήταν πανέμορφες διαφημίσεις που αναρτιόνταν στις μαρκίζες των κινηματογράφων και στους δρόμους, με σκοπό να δελεάσουν τους θεατές.

Στην Ελλάδα, οι ζωγράφοι δούλευαν μόνοι τους ή σε μικρές ομάδες, υπό την καθοδήγηση ενός βασικού ζωγράφου και πουλούσαν τις αφίσες τους σε διάφορα σινεμά.

Για το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, οι ζωγραφισμένες, στο χέρι, αφίσες ήταν η νόρμα της εποχής.

Οι καλλιτέχνες για να δημιουργήσουν τις αφίσες στηρίζονταν πάνω στις έννοιες του φορμαλισμού, της αφαίρεσης, του μινιμαλισμού. Έννοιες που εισάγουν μόνο οτιδήποτε είναι αναγκαίο για την κατανόηση ενός έργου τέχνης (κάλλιστα κάποιες αφίσες θεωρούνται και ως έργα τέχνης).

Τη δεκαετία του ΄70 και του ΄80 οι εταιρείες παραγωγής άρχισαν να πουλάνε εκτυπωμένες πλαστικές αφίσες στα σινεμά.

Ώσπου εισέβαλε η ψηφιακή τεχνολογία και εξοβέλισε τις κινηματογραφικές αφίσες καθιστώντας τες πλέον μουσειακό υλικό.

Εκδόθηκε το νέο βιβλίο των ποιητών, Ηλία Κεφάλα και του Νορμανδού Μάρκ Ντελούζ

 

Εκδόθηκε το νέο βιβλίο των ποιητών, Ηλία Κεφάλα και του Νορμανδού Μάρκ Ντελούζ με τίτλο «Fecamp - Trikala aller-retour poesiew partagees μοιρασμένα ποιήματα», δίγλωσση έκδοση, από τις εκδόσεις: ΑΡΜΟΣ.

Πρόκειται για μια συνεργασία από κοινού των δύο ποιητών, όπου ο ένας μετέφρασε τα ποιήματα του άλλου μοιράζοντας έτσι την ποίησή τους.

Προλογικά επισημαίνονται τα εξής:

Σε αυτό το βιβλίο συναντιούνται δύο ποιητές. Ο ένας ήρθε από το Fecamp της Γαλλίας και ο άλλος από τα Τρίκαλα της Ελλάδας. Παρά τις διαφορετικές ιστορίες τους, συναντήθηκαν στο χώρο της ποίησης.

Μοιραζόμενοι παρόμοιες ανησυχίες συζητούσαν μέσα από τις μεταφράσεις τους. Συμφωνώντας να αντιμετωπίσουν το δικό τους όραμα για τον κόσμο, διάβασαν και ξαναδιάβασαν ο ένας τον άλλον με τη μεγαλύτερη προσοχή. Στη συνέχεια ανταλλάσσοντας τις μεταφράσεις και τις διασκευές τους μοιράστηκαν συμβουλές και φιλική κριτική, με στόχο να καταφέρουν να μεταδώσουν έμπνευση από τη μια ιδιοσυγκρασία στην άλλη, από τον έναν πολιτισμό στον άλλο.

Η ελευθερία στη γλωσσική απόδοση των ποιημάτων δείχνει το σημείο όπου λειτούργησαν σαν δύο συγκοινωνούντα δοχεία.

Σε αυτούς τους καιρούς που τόσες δυνάμεις θα ήθελαν να απομονώσουν άτομα, πολιτισμούς, έθνη, για να τους αντιπαρατεθούν καλύτερα, αυτή η διπλή προσέγγιση από τον έναν στον άλλο λειτουργεί ως παράδειγμα αλληλεγγύης και φιλίας, τόσο ανθρώπινης όσο και ποιητικής.

Ιστορικές σελίδες από την ποδοσφαιρική ομάδα του Βαλτινού. (Μέρος 3ον)

Με στόχο τη διέγερση της μνήμης και το ξύπνημα συναισθημάτων, από το τοπικό ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο, αντλούμε επιλεκτικά, από το βιβλίο «Ιστορία του Αθλητικού Ομίλου Βαλτινού» του Δημήτρη Τσιγάρα, διάφορες αθλητικές σελίδες, που σημάδεψαν τον θεσμό και την εποχή.

Παίκτες του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου του Α.Ο. Βαλτινού.

Μέσα σε όλη την 60χρονη ιστορική διαδρομή του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου της ομάδας Βαλτινού, υπήρξαν άνθρωποι που ασχολήθηκαν, συμμετείχαν και στήριξαν με την παρουσία τους, τη συμβολή τους και την ενεργητικότητά τους, αυτό το ομαδικό άθλημα.

Παρακάτω γίνεται ένα αφιέρωμα μνήμης προς όλους τους ποδοσφαιριστές που έπαιξαν μπάλα στο χωριό Βαλτινό, ξεκινώντας με τους πρωτοπόρους παλαίμαχους.

Θωρακίζεται ενεργειακά το Γυμνάσιο και Λύκειο Βαλτινού

 

Προσωρινός ανάδοχος αναδείχτηκε μέσω των προβλεπόμενων διαδικασιών, για ακόμη ένα έργο ουσίας και μείωσης ενεργειακού κόστους. Πρόκειται για το έργο με τίτλο «Ενεργειακή αναβάθμιση Γυμνασίου – Λυκείου Βαλτινού Δ. Τρικκαίων», που με προϋπολογισμό 857.772€ (χρηματοδότηση από το ΠΕΠ Θεσσαλίας) υλοποιεί ο Δήμος Τρικκαίων. Ο εργολάβος θα κληθεί να κατασκευάσει όλα, όσα προβλέπονται στη σχετική μελέτη που εκπόνησε η Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Τρικκαίων, για μείωση του κόστους κατανάλωσης ενέργειας, μέσω σύγχρονων ανακατασκευών.

Το κτήριο θα διατηρήσει μεν την όψη του, αλλά εντός του θα γίνουν εργασίες για:

– Εφαρμογή συστήματος θερμομόνωσης στο κτιριακό κέλυφος – τοιχοποιία, όπου θα τοποθετηθεί εξωτερική θερμομόνωση.
– Κατασκευή θερμομόνωσης στην οροφή του κτιρίου εξωτερικά (κάτω από την υφιστάμενη στέγη.
– Αντικατάσταση των κουφωμάτων με θερμοδιακοπτόμενα κουφώματα και ενεργειακούς υαλοπίνακες.
– Αντικατάσταση φωτιστικών σωμάτων με νέα φωτιστικά εξοικονόμησης ενέργειας(led)
– Εγκατάσταση ανεμιστήρων οροφής στις αίθουσες διδασκαλίας για φυσικό δροσισμό.
– Αντικατάσταση του λέβητα θέρμανσης με νέο υψηλής απόδοσης, και τοποθέτηση αυτοματισμών για την εξοικονόμηση ενέργειας.
– Τοποθέτηση φωτοβολταϊκών πλαισίων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για συμψηφισμό με την καταναλισκόμενη.

Είναι το τέταρτο κατά σειρά διδακτήριο που ο Δήμος Τρικκαίων ενέταξε σε πρόγραμμα για να αναβαθμιστεί ενεργειακά, με οφέλη στο υγιεινό σχολικό περιβάλλον και οικονομικά ως προς το κόστος της ενέργειας. Το 5ο Δημοτικό Σχολείο Τρικάλων λειτουργεί ήδη, ενώ ξεκίνησαν οι εργασίες και για τα 5ο Γυμνάσιο και 5ο Λύκειο Τρικάλων. Επίσης, τις αμέσως επόμενε ημέρες αναμένεται να αναδειχθεί προσωρινός ανάδοχος και για το 2ο Γυμνάσιο – 2ο Λύκειο Τρικάλων, που επίσης θα αναβαθμιστεί ενεργειακά.

Συνέντευξη με τον παραδοσιακό μουσικό Γεώργιο Ε. Καλαμπάκα

 

Με αφορμή την συγκέντρωση υλικού, για την συγγραφή και δημιουργία ενός βιβλίου που αφορά την ιστορία των πρακτικών λαϊκών οργανοπαικτών του Βαλτινού, χρειάστηκε να επισκεφθώ και να συνομιλήσω με τους «πρωταγωνιστές» του επαγγέλματος, ώστε να μου εκμυστηρευτούν τα βιώματά τους, να μου μιλήσουν για το σινάφι τους και γενικότερα να μου προσφέρουν την πολύτιμη βοήθειά τους, με διάφορες πληροφορίες και στοιχεία για την διαφώτιση του θέματος.

Έτσι τον Μάιο του 2022 συναντήθηκα με τον κ. Γιώργο Ε. Καλαμπάκα και μαζί με διάφορα πληροφοριακά στοιχεία που αφορούν την έρευνα, μου έδωσε και την παρακάτω συνέντευξη.

Μουσικές οικογένειες

Ο πατέρας μου Ευάγγελος Καλαμπάκας (1914-1983) έμαθε λαούτο όταν παντρεύτηκε την μάνα μου, την Φανή Ντούτσια από το χωριό Βασιλική, τα αδέλφια της οποίας ήταν επίσης μουσικοί. Σ’ αυτή την οικογένεια ήταν σχεδόν όλοι μουσικοί. Έτσι ο πατέρας μου μέχρι τότε εργάζονταν ως σιδηρουργός και πήγαινε στον πεθερό του και στα κουνιάδια του και σιγά σιγά του έμαθαν να παίζει λαούτο ώστε να συμπληρώνει το εισόδημά του.

Κάπως έτσι έμαθε κλαρίνο και ο Νίκος (1944-2013) ο αδερφός μου. Πήγε στον μπάρμπα μου, στη Βασιλική που έπαιζε κλαρίνο και πήρε τα πρώτα μαθήματα. Στη συνέχεια πήγε στο Ριζαργιό σε κάτι άλλους συγγενείς Ντουτσαίοι και αυτοί και έμαθε να παίζει  κάπως καλύτερα το κλαρίνο. Μετά ολοκλήρωσε την τεχνική του κλαρίνου μόνος του, αυτοδίδακτος που λέμε.

Ύστερα μ’ έβαλαν κι εμένα στο λούκι, ενώ τ' άλλα αδέρφια μου, ο Μήτσιος κι ο Βασίλης δεν ασχολήθηκαν με όργανα. Από την  οικογένεια Καλαμπάκα με τη μουσική ασχολήθηκαν και τα παιδιά του Νίκου, ο Βαγγέλης που τραγουδούσε, ο Κώστας με την ντράμς και ο μικρότερος, ο Χρήστος με το τραγούδι.

Στο χωριό μας υπήρχε και η μουσική οικογένεια Μαντέλα. Ο λαουτιέρης Μήτσιος Μαντέλας (1919-1993) υπήρξε ο παλαιότερος μουσικός της. Ήταν παντρεμένος με την αδελφή του πατέρα, του ακορντεονίστα και μετέπειτα αρμονίστα, Γιάννη Γεωργίου (1951) από το Βαλτινό. Η γυναίκα του Γιάννη Γεωργίου Αρετή, κατάγεται από τη μουσική οικογένεια Καμινιώτη (Ψευδώνυμο Κατσίκας) από το χωριό Καλογριανά Καρδίτσας.

Ο γιος του Δημήτρη Μαντέλα, ο Ηλίας (1944) έπαιζε ακορντεόν και αρμόνιο, ενώ ο ανεψιός του Χρυσόστομος Στεφ. Μαντέλας έπαιζε κιθάρα.

Ο Πατέρας μου Ευάγγελος Καλαμπάκας έπαιζε πολλές φορές στο ίδιο συγκρότημα με τον Μήτσιο Μαντέλα. Όμως κάποιες φορές λόγω ανταγωνισμού τα «χάλαγαν» και δεν είχαν καλές σχέσεις, ήταν στα μαχαίρια, που λέμε. Τότε κάποιοι Βαλτσινιώτες προτιμούσαν στους γάμους το συγκρότημα του πατέρα μου και κάποιοι του Μήτσιου Μαντέλα.

Το ξεκίνημα, η πρώτη επαφή με τα όργανα

Εγώ ξεκίνησα σε ηλικία 14 χρονών, πρώτα έμαθα λαούτο και στη συνέχεια πήρα ακορντεόν και έπαιζα, πότε λαούτο και πότε ακορντεόν. Όμως επειδή παράλληλα τραγουδούσα, όταν έπαιζα το ακορντεόν ο όγκος του με εμπόδιζε να βρίσκομαι κοντά στο μικρόφωνο και έτσι αναγκάστηκα να μάθω και κιθάρα –λαουτοκιθάρα για να μπορώ να παίζω και να τραγουδάω ευκολότερα. Σιγά σιγά με την εξέλιξη των πραγμάτων και ανάλογα με τις απαιτήσεις της δουλειάς, έπαιζα και ηλεκτρική κιθάρα. Γενικά ανάλογα με τις ανάγκες της κομπανίας, έπαιζα και το αντίστοιχο όργανο που βόλευε.

Μουσική έπαιξα και στο στρατό σε κάποιες εκδηλώσεις, με ένα φαντάρο από την Άρτα, που έπαιζε εκείνος κιθάρα και εγώ ακορντεόν.

Ρεπερτόριο

Στην εποχή του πατέρα μου δεν υπήρχε μεγάλο ρεπερτόριο. Έπαιζαν για παράδειγμα την «Ιτιά», τον «Πλάτανο», την «Παπαλάμπρινα», τα «Γιούργια», την «Καραγκούνα», την «Νταϊλιάνα», το «Πέρα στο πέρα μαχαλά», την «Τασιά», «Ο δυόσμος κι ο βασιλικός», «Τρεις Λαμπαδούλες»… Δηλαδή αν ήξερες πέντε τσάμικα κι άλλα πέντε καλαματιανά έβγαζες τον γάμο. Δεν υπήρχαν μεγάλες απαιτήσεις. Ούτε τσιφτετέλια υπήρχαν τότε, ούτε τα σημερινά τραγούδια που γίνεται χαμός! Ύστερα σιγά σιγά εξελίχθηκε βγήκαν νέα τραγούδια και μεγάλωσε το ρεπερτόριο.

Τα παλιά τα τραγούδια τα ήξερα απ’ έξω, όμως σιγά σιγά αυξάνονταν το ρεπερτόριο και αναγκάστηκα να πάρω ένα τετράδιο και τα έγραφα εκεί. Κάθε καινούργιο τραγούδι που έβγαινε το έγραφα στο τετράδιο και το μάθαινα. Πρέπει να ξεπερνάνε σε ποσότητα τα χίλια τραγούδια. Λέγαμε τα πάντα. «Τσάμικα», «Καλαματιανά», «Συρτά», «Βλάχικα», «Ηπειρώτικα», «Καραγκούνικα», «Νησιώτικα», «Θρακιώτικα», «Λαϊκά», «Ζεϊμπέκικα», «Τσιφτετέλια»…

Τα συγκροτήματα

Αρχηγοί και επικεφαλής στα συγκροτήματα ήταν οι κλαρινίστες. Στην αρχή ξεκίνησα με το συγκρότημα του αδερφού μου του Νίκου. Εγώ, ο Νίκος και ο πατέρας μας.

Επίσης, πολλά χρόνια είχαμε συγκρότημα, ο Νίκος, ο αδερφός μου, εγώ, ο Μπούλιας Σταυρέκας, ο Βασίλης Βότσιος κι ο Γιάννης Ζάχος (Παπαζαφίρης) από το Πρίνος.

Στη συνέχεια έπαιξα με το συγκρότημα του κλαρινίστα Γιώργου Μίντζα απ’ το Μπελέτσι. Μετά έπαιξα με το συγκρότημα του Κώστα Μπόχου απ’ την Πορτή Μουζακίου. Μετά έπαιξα με τον Δημήτρη Τζιμούρτου απ’ τα Μεγάλα Καλύβια, μετά με τον Σωτήρη Σγούρο από το Γαρδίκι και τελευταία έπαιξα με τον Βασίλη Κοφίνα και τα παιδιά του από την Πηγή. Τελευταία φορά που έπαιξα ήταν το 2014 έκτοτε δεν ξαναέπαιξα.

Παίζαμε σε γάμους, πανηγύρια, σε κέντρα διασκέδασης, σε διάφορες εκδηλώσεις των Μορφωτικών Συλλόγων κλπ.

Όταν έπαιζα με το συγκρότημα του Σωτήρη Σγούρου ταξιδέψαμε και στο εξωτερικό. Συνοδεύαμε τον Χορευτικό Όμιλο του Δήμου Τρικάλων σε διάφορες εκδηλώσεις και παίξαμε στον Καναδά, στην Ιταλία, στη Γιουγκοσλαβία, στη Βουλγαρία. Ενώ με το συγκρότημα του Βασίλη Κοφίνα παίξαμε στη Ρουμανία, στην Ελβετία και σε πολλά νησιά της Ελλάδας.

Η αμοιβή

Τότε θυμάμαι στους γάμους υπήρχε η χαρτούρα και ότι είχε ευχαρίστηση ο καθένας κερνούσε, έριχνε δηλαδή, κέρματα ή χαρτονομίσματα στα όργανα. Άλλοι σάλιωναν τα χαρτονομίσματα και τα κολλούσαν στα μέτωπα των μουσικών. Άλλοι ανέμιζαν τα χαρτονομίσματα, τα έδειχναν με το χέρι και στη συνέχεια τα έριχναν στον δίσκο ή στο ταψί που υπήρχε μπροστά στην ορχήστρα. Αυτή ήταν και η αμοιβή μας. Στο τέλος μετρούσαμε τα χρήματα που συγκεντρώνονταν και τα μοιράζαμε, διαιρώντας το ποσό δια τον αριθμό των μουσικών που παίζαμε στο συγκρότημα. Πολλές φορές απ’ την φτώχεια που «έδερνε τον κόσμο» κάποιοι παραπλανητικά μας έβαζαν στην τσέπη κουμπιά ή τα έριχναν, στο ταψί, ίσα ίσα για να ακουστεί ο ήχος.

Τελευταία άρχισαν να γίνονται οι συμφωνίες για την αμοιβή των μουσικών. Για παράδειγμα ένας γάμος κόστιζε 1800-2000 ευρώ με ορχήστρα πέντε ατόμων.

Ο γάμος ξεκινούσε από το μεσημέρι του Σαββάτου και τελείωνε τη Δευτέρα το πρωί.

Οι δυσκολίες του επαγγέλματος

Το επάγγελμα είχε και τις διάφορες παρεξηγήσεις που εξελίσσονταν σε καυγάδες. Λόγω του υπερβολικού ποτού και του κεφιού, πολλές φορές τα αίματα άναβαν, τα συναισθήματα ξεχείλιζαν και χάνονταν ο έλεγχος.

Θυμάμαι σ’ έναν γάμο, ένας περνούσε με τη σειρά από κάθε οργανοπαίχτη, μας έπιανε απ’ τα μαλλιά και μας έβαζε το μπουκάλι με το τσίπουρο στο στόμα να πιούμε με το ζόρι. Σε εκείνον τον γάμο για να μη τους χαλάσουμε το χατίρι, ήπιαμε τόσο τσίπουρο, που στο τέλος καταλήξαμε να είμαστε όλοι οι μουσικοί σχεδόν μεθυσμένοι.

Ειδικά στα χωριά της Καρδίτσας… Μια φορά έπιασαν ένα άλογο και το έδιναν με το ζόρι τσίπουρο. Άρχισε να πηδάει και να αλαφιάζει το άλογο μέσα στον χορό…, ευτυχώς δεν σκότωσε κανέναν.

Όμως είχαμε να υποφέρουμε και τη φτώχεια. Μια άλλη φορά θυμάμαι, ήταν χειμώνας καιρός, ξεκινήσαμε να πάμε με τα πόδια στην Παραπράστα, εγώ, ο αδερφός μου ο Νίκος, ο Μπούλιας Σταυρέκας κι ο Παναγιώτης Πέτρου χωρίς παπούτσια, ξυπόλητοι, νηστικοί, μούσκεμα μέχρι το γόνα, λάσπη όλοι οι δρόμοι... Άστα μη χειρότερα!

Δημήτρης Τσιγάρας

Ιούνιος...!

Όμορφος νιος, σταρένιο πρόσωπο, ξυπόλυτος, στεφάνι με στάχυα στο ξανθό του κεφάλι, στο χέρι καλάθι γεμάτο με τα πρώτα -πρώτα μελωμένα φρούτα του Καλοκαιριού, με ανέμελο στην πλάτη του το ξεχειλωμένο άσπρο ρούχο, ροβόλησε απ' τα βουνά...! Περπάτησε τους κάμπους, πέρασε μέσα απ' τα περβόλια ακροπατώντας!

Κάθισε να ξεκουραστεί κει δα στην άμμο κάτω, με συντροφιά πολύχρωμους ανθούς, βασιλικούς, βότσαλα και κοχύλια...!

Στα πόδια του η θάλασσα! Σιγομουρμούριζε ερωτικούς σκοπούς στ' αυτιά του! Κι εκείνος δεν χόρταινε στα ηλιοκαμένα χείλη του τα ευωδιαστά φιλιά της!

Ήπιε νερό! Ξεδίψασε...χαμογέλασε...φωτίστηκε όλη η πλάση!

Ακούμπησε πάνω σ' ένα σωρό χοχλίδια, χαμήλωσε τα χρυσά του τσίνουρα κι άρχισε να στοχάζεται...

Οι άνθρωποι....οι άνθρωποι τι κάνουν; Είναι όπως τους άφησα πέρυσι τέτοιο καιρό που ήρθα;

Καλά..καλά είναι, είπε ένα θαλασσοπούλι που κούρνιασε στον ώμο του...να!...προσπαθούν να γιάνουν τις πληγές τους!

Κατάλαβε ο νιος! Σφίχτηκε η καρδιά του! Αργά κατρακύλησαν τα χρυσαφένια δάκρυα! Πότισαν την αμμούδα!

Θα βοηθήσω κι εγώ, όσο πιο πολύ μπορώ! Τους αγαπάω, είπε!

Άνοιξε τα μάτια του! Έσμιξε η γαλαζοπράσινη ματιά με το γαλαζοπράσινο της θάλασσας και έγιναν Φως!

Καλώς μας ήρθες μήνα Ιούνιε!

Καλώς μας ήρθες όμορφο Καλοκαίρι!

 

Της Γεωργίας Μπουροκώστα

Το νέο Δ.Σ. του Α.Ο. Βαλτινού

Σύμφωνα με τις αρχαιρεσίες της Γενικής Συνέλευσης του Α.Ο. Βαλτινού, που έγιναν στις 16 Μαΐου 2022, προέκυψε το νέο Διοικητικό Συμβούλιο για την επόμενη τετραετία. 

Η σύνθεση του νέου Δ.Σ. έχει ως εξής:

Πρόεδρος: Καραθανάσης Ηλίας του Ευθυμίου

Αντιπρόεδρος Α΄: Βοτσιος Νικός του Γεωργίου

Αντιπρόεδρος Β΄: Ρούσης Στέργιος του Δημητρίου

Γενικός Γραμματέας: Σταμούλης Νίκος του Χρήστου

Ταμίας: Ριζαργιώτης Σωτήριος του Στεργίου

Γενικός Αρχηγός: Ιωάννου Σπύρος του Κων/νου

Σύμβουλος Α΄: Καραθανάσης Γεώργιος του Δημητρίου

Σύμβουλος Β΄: Βότσιος Κων/νος του Γεωργίου

Σύμβουλος Γ΄: Ιωάννου Γιώργος του Κων/νου

Το Γυμνάσιο Βαλτινού στην Martina Franca της Ιταλίας

 

Στα πλαίσια του Προγράμματος Erasmus+ με τίτλο: «Ανάπτυξη Δραστηριοτήτων STEM στο σχολείο» πραγματοποιήθηκε από 1η έως 6η Μαΐου η 5η κινητικότητα στην πόλη Martina Franca της Ιταλίας. Μαθητές και εκπαιδευτικοί παρακολούθησαν μαθήματα σχεδιασμού αντικειμένων με χρήση του Geogebra και έμαθαν διασκεδάζοντας να  κατασκευάζουν τρισδιάστατες απεικονίσεις.

Επίσης παρακολούθησαν μαθήματα εκπαιδευτικής ρομποτικής προγραμματίζοντας  ένα όχημα – ρομπότ και χρησιμοποίησαν αισθητήρες για την ανίχνευση διαρροής γκαζιού καθώς και για να παίξουν ποδόσφαιρο με τα ρομποτάκια. Πέρα από το εκπαιδευτικό μέρος του προγράμματος αυτού, που υπήρξε εξαιρετικά ενδιαφέρον και καινοτόμο, οι συμμετέχοντες περιηγήθηκαν σε αξιοθέατα της περιοχής  που αποτελούν πολιτιστική κληρονομιά της UNESCO- Matera, Alberobello, μαθαίνοντας για την ιστορία αυτών και την μοναδική αρχιτεκτονική τους.

Η λατέρνα

 

Η λατέρνα είναι μουσικό όργανο που δεν απαιτεί τη δεξιοτεχνία του οργανοπαίχτη, όμως προσφέρει εξίσου την ίδια μουσική απόλαυση. Ο οργανοπαίχτης απλά παράγει μουσική με την περιστροφή ενός μοχλού.

Η λατέρνα, που συνήθως συνοδεύονταν από ένα ντέφι, μεσουράνησε ως μέσω ψυχαγωγίας και διασκέδασης, για πολλά χρόνια, αρχίζοντας από το 1805, στις τότε ελληνικές κοινότητες των αστικών κέντρων και κυρίως της Κωνσταντινούπολης και πλημμύρισε τον κόσμο με μουσική, σε μια εποχή που δεν υπήρχε ραδιόφωνο, γραμμόφωνο, τηλεόραση…

Χαρακτηριστικό το τραγούδι «Η λατέρνα», σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι και στίχους Άγγελου Τερζάκη.

«Κάθε που βραδιάζει στη μικρή τη γειτονιά

μ’ ήλιο ή με χαλάζι με νοτιά και με χιονιά

έρχεται ν’ αράξει μάθε του έρωτα φονιά

μια λατέρνα κούτσα κούτσα στη γωνιά.

 

Γλυκόλαλη, γλυκόλαλη λατέρνα στη βραδιά

σαν το πουλί, σαν το πουλί φτεροκοπάει η καρδιά.

και ξανανθίζει στη μαραμένη τη γειτονιά

ξεγελασμένη μεσ’ στο χειμώνα κι η λεμονιά»…

Η αίσθηση προσανατολισμού του χώρου

 

Η ανάγνωση της εικόνας με την γάτα στα σκαλοπάτια, δημιουργεί την ψευδαίσθηση της γεωμετρικής παραμόρφωσης. Και το ερώτημα που τίθεται είναι: η γάτα ανεβαίνει ή κατεβαίνει τα σκαλοπάτια;

Πρόκειται για ένα φαινόμενο παραδοξολογίας, που έχει τη βάση του στις αρχές της προβολικής γεωμετρίας και στα πορίσματα και τις προτάσεις της μη Ευκλείδειας γεωμετρίας.

Λέξεις του τόπου μας, από το Γλωσσάρι Ιδιώματος Δυτικής Θεσσαλίας και ευρύτερης περιοχής αυτής. ΨΙ και ΩΜΕΓΑ

 

Του Ευαγγέλου Στάθη Φιλολόγου

 

Ολοκληρώνοντας την παρουσίαση μέρους από το λεκτικό – γλωσσολαογραφικό υλικό που αφορά τον τόπο μας, και το οποίο έχει καταγραφεί στο βιβλίο μου με τίτλο: «Γλωσσάρι ιδιώματος Δυτικής Θεσσαλίας και ευρύτερης περιοχής αυτής», κλείνω με την επιλογή λέξεων που αρχίζουν από τα γράμματα (Ψ & Ω) και παρουσιάζονται παρακάτω:

 Ψ

ψαθουτόπι  του ουδ  ουσ.  μικρός χώρος, τον οποίον καλύπτει το εμβαδόν μιας ψάθας: δεν έχου μιγάλουν κήπου, σ’ ένα ψαθουτόπι  βάζου λίγα λαχανάκια (λέγεται με υπερβολή)

ψανιάζου  ρ. μεταβ. και αμετ.  αόρ. ψάνιασα· για λάχανα που πρόκειται να μαγειρευτούν· τα μαραίνω, τα μαραγκιάζω, τα ρίχνω λίγο: να μην τα βάειζ  ουμά (ωμά) τα λάχανα στου ταψί, να τα ψανιάειζ πρώτα λίγου

ψαρής  επίθ. η ψαρής η ψαρεά του ψαρί (για ζώα)· αυτός που έχει γκρίζο τρίχωμα: ψαρής γάιδαρος, ψαρεά φουράδα, ψαρί άλουγου

ψαρουνέφρι  του ουδ. ουσ.  το  ψαρονέφρι· εκλεκτό κομμάτι σφάγιου κρέατος που βρίσκεται απ’ τη μια κι απ’ την άλλη πλευρά της σπονδυλικής στήλης και κοντά στα νεφρά· το φιλέτο αυτό είναι ολόψαχνο και πολύ νόστιμο

ψάχου  ρ. (ψάχου ψαχς ψάχει· ψάχουμι ψάχτι ψάχουν) αόρ. έψαξα· ψάχνω: τι ψάχς αυτού τόσην  ώρα;

ψε  και  (ι)ψες  επίρρ.  εψές

ψένου  ρ. αόρ. έψα  ψένουμι ψήτχα ψμένους· ψήνω, καίω πολύ: ψένει όξου η ήλιους – ψένιτι του πιδί στουν πιριτό – την έψα την πίτα (την έψησα) – ψήτχαν τα κάστανα – είνι άμαθου ακόμα του πιδί στη δλειά, δεν είνι ψμένου

ψήλους του ουδ. ουσ. το ψήλος, το ύψος: έριξι ένα ψήλου του πιδί, τουν απέρασι τουν πατέρα τ’

ψιματούρς  επίθ. η ψιματούρς η ψιματούρα του ψιματούρικου· ο ψεμματούρης, αυτός που λέει πολλά ψέμματα (κυρίως αθώα ψέμματα)

ψιφταφλάδας  η αρσ. ουσ. και θηλ. ψιφταφλάδα· ο ψεύτης, αυτός που λέει αθώα, κυρίως, ψέμματα, ο παραμυθάς

ψίχα  η  θηλ. ουσ.  λίγη ποσότητα από κάτι (υλικό ή μη), μια σταλιά, μια ιδέα: δο μ’ κι μένα νια ψίχα, έτσι να δοκιμάσου λίγου – κάνει  ψίχα κρύου όξου α, τι λες κι συ – θα πρέπει  να είνι ψίχα χαζός η καημένους  κι κάνει  έτσι

ψιχαστήρα  η  θηλ. ουσ. και η  ψιχαστήρας  (αρσ.)· ο ψεκαστήρας, μηχανισμός που ψεκάζει διάφορα υγρά (ή και αέρια)

ψλος   επίθ.  η ψλος η ψλεα του ψλο· ο ψηλός

ψλούτσικους  επίθ. η ψλούτσικους η ψλούτσικην του ψλούτσικου· ο ψιλούτσικος

ψουμώνου  ρ. αμετάβ.  αόρ. ψούμωσα· ψωμώνω· γεμίζω (καρπό), μεστώνω: ψούμουσαν τα στιάργια – ψούμουσαν τα φασούλια· ψουμουμένους· ο γεμάτος, ο σωματώδης: ψουμουμένη  γναίκα κι κορμιρεά (κορμερή)

ψούνια  τα ουδ. ουσ.  τα ψώνια: κάθε Διυτέρα γύρζαμαν απ’ τα Τρίκαλα, απ’ του παζάρι,  μι του δισάκι  γιουμάτου ψούνια

ψυχουπαίδι  του ουδ. ουσ.  το ψυχοπαίδι, θετό παιδί

ψυχουχάρτι  του ουδ. ουσ.  μικρό δεφτέρι με γραμμένα τα ονόματα των νεκρών μιας οικογένειας, τα οποία μνημονεύει ο ιερέας σε τρισάγια, κυρίως τα Ψυχοσάββατα

                                                                    Ω

ω  επιφ.  1) για πρόσκληση: ω Γιώργου, πού είσι; – ω μάνα, τι εχς να φάω ; 2) για καλωσόρισμα: ω καλώς τουν, καλώς τουν! 3) για έκπληξη: ω χιουνίζει όξου! 4) για ικανοποίηση: ω τι καλά – ω τι ωραία!  κ. λ. π.

ώου  επιφ.  χρησιμοποιείται για να κάνουμε τα γελάδια να προχωρήσουν ή να τα διώξουμε ή και να τα σταματήσουμε· βέβαια για κάθε περίπτωση αλλάζουμε τον τόνο της φωνής ή προσθέτουμε σχετικές λέξεις για να δηλώσουμε καλύτερα αυτό που θέλουμε: ώου, τιμπέλικου,’π δεν πιρπατάς λιγάκι – ώου, σταματήστε να σας  ξιζέψου απ’ του κάρου να ξεαπουστάστι λιγάκι – ώου! ώου! ψουφίμι, κάνι παραπέρα

ω  ρα  επιφ. : ω ρα Κώτσιου, τι καντς;

ωρέ  μόριο 1) επιτατικό, ως ενίσχυση αυτού που λέει κάποιος: τι κρύου είνι αυτό όξου! ωρέ ψόφους, όχι  κρύου μαναχά!  2) για θαυμασμό ή απορία: έφτασι ένα μέτρου του χιόνι όξου· ωρέ! τι λες; – ένα φίδι, τι να σι ’πού, δυο μέτρα, κι παραπάν’! ωρέ! ωρέ! ωρέ! 3) ως προσφώνηση: ωρέ, Κώστα, δεν ακούς ντιπ απ’ σι φουνάζου; – ωρέ, δε μεαπαρατάς κι συ λέω  ιγώ μαναχά!

Η Ναΐφ Ζωγραφική του Νίκου Μαντά

Η ναΐφ τέχνη είναι μία κατηγορία τέχνης που χαρακτηρίζεται από μια παιδικού τύπου απλοϊκότητα, τόσο στην ύλη και το περιεχόμενο όσο και στην τεχνική.

Τα χαρακτηριστικά της Τέχνης Ναΐφ (naïve art) είναι η αδέξια σχέση της με τη φόρμα της ποιοτικής ζωγραφικής και ειδικότερα η Ναΐφ τέχνη δεν σέβεται τους κανόνες της προοπτικής.

Αυτή η τέχνη πλέον αναγνωρίζεται ως επίσημη τεχνοτροπία και παρουσιάζεται σε αίθουσες τέχνης σε όλο τον κόσμο. Μάλιστα ο Ισπανός Huan Miro δήλωσε χαρακτηριστικά «Χρειάστηκε να γεράσω, για να μάθω να ζωγραφίζω σαν παιδί».

Ένας Έλληνας ζωγράφος που ταξινομείται στην τεχνοτροπία Ναΐφ είναι και ο Νίκος Μαντάς, έργα του οποίου παρουσιάζονται στην εφημερίδα μας.

Ο Νίκος Μαντάς γεννήθηκε στις Σπέτσες το 1921. Πολυτάλαντος παρ’ όλο ότι έμαθε λίγα γράμματα. Από μικρός δούλεψε δίπλα στον πατέρα του ως οικοδόμος. Εργάστηκε για πολλά χρόνια ως συντηρητής κτιρίων στην ΑΚΣΣ απ’ όπου και συνταξιοδοτήθηκε.
Παράλληλα με την δουλειά του ασκούσε και το έργο του οργανοπαίκτη και με τη μουσική του επίδοση, παίζοντας βιολί στη σπετσιώτικη κομπανία, δημιουργούσε κέφι στις διάφορες συντροφιές, στους χορούς, στους γάμους και τα πανηγύρια. Παράλληλα ζωγράφιζε συνεχώς διάφορα θέματα όπως καράβια, σπίτια, σκηνές απ’ την καθημερινή ζωή και πολύ σύντομα εξελίχθηκε σε έναν αξιόλογο λαϊκό αυτοδίδακτο ζωγράφο.
Με τις υπαίθριες εκθέσεις που οργάνωνε, ο Νίκος Μαντάς σε διάφορα μέρη του νησιού, διέθετε τα έργα του, κυρίως σε ξένους παραθεριστές που εκτίμησαν την αξία τους.

Το κτίριο του εθνικού θεάτρου και η ιστορία του

 

Το κτίριο του εθνικού θεάτρου κτίστηκε την περίοδο 1891 – 1901. Είναι αναγεννησιακού ρυθμού – ιδιαίτερα εντυπωσιακό – και η αρχιτεκτονική του δόμηση μιμείται το εθνικό θέατρο της Βιέννης. Πρόκειται για ένα ακόμη έργο του αρχιτέκτονα Ερνέστο Τσίλλερ, η υλοποίηση του οποίου έγινε με πρωτοβουλία του βασιλιά Γεωργίου Α΄. Το κτίριο οικοδομήθηκε με έξοδα του ιδιαίτερου ταμείου του βασιλιά και με τη συνδρομή πλουσίων ομογενών.

Στα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του, αξίζει να αναφέρουμε ότι πρότυπο για τη σύνθεση της πρόσοψης του οικοδομήματος αποτέλεσε η Βιβλιοθήκη του Αδριανού στην Αθήνα. Έτσι, η πρόσοψη του ιστορικού κτιρίου αποτελείται από ένα κεντρικό τμήμα πλούσιο σε διακοσμητικά στοιχεία και με κιονοστοιχία κορινθιακού ρυθμού, ενώ στα δύο πλευρικά τμήματα του κτιρίου ακολουθείται η τυπική νεοκλασική σύνθεση. Επίσης, οι αρχικές εσωτερικές εγκαταστάσεις του σκηνής, του φωτισμού και της θέρμανσης ήταν οι τελειότερες στο είδος τους για την εποχή εκείνη.
Αλλά το Βασιλικό Θέατρο, όπως ονομαζόταν τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του, βρέθηκε πολύ γρήγορα αντιμέτωπο με τις δυσχέρειες της πορείας ενός θεσμού πρωτοπόρου στο είδος του.
Ύστερα λοιπόν από επτά μόλις χρόνια λειτουργίας, η πρώτη σκηνή του ιστορικού κτιρίου που βρίσκεται στην οδό Αγίου Κωνσταντίνου, αναγκάζεται να κλείσει – το 1908 - έχοντας ανεβάσει 140 περίπου έργα.

Το 1930 επανιδρύεται με νόμο και με την ονομασία που διατηρεί μέχρι σήμερα, Εθνικό Θέατρο. Από το 1932 ως τις μέρες μας, λειτουργεί ως η Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου.
Η σκηνή του είναι ιταλικού τύπου, έχει πλάτος 18 μ., βάθος 12 μ., ύψος 17 μ. και χωρητικότητα 1000 ατόμων (πλατεία, δύο εξώστες και δυο θεωρεία). Επίσης διαθέτει βοηθητικούς χώρους και υπόγεια.

Η Θεσσαλική αγροτική αρχιτεκτονική που εκλείπει

 

Του Ηλία Κεφάλα

Όλο και λιγοστεύουν τα παλιά αγροτικά σπίτια που χαρακτήριζαν την αισθητική και κοινωνική ζωή της παλιάς Θεσσαλικής επαρχίας. Απλά στην πλινθόκτιστη κατασκευή τους αξιοποιούσαν όσο πιο χρηστικά μπορούσαν τους χώρους τους με γνώμονα την πιο άνετη εξυπηρέτηση των καθημερινών ασχολιών. Συνήθως ήταν δίπατα με τετράριχτες στέγες, με το ισόγειο προορισμένο για τα ζώα και τον όροφο για τους ανθρώπους. Ο αγρότης αφουγκραζόταν όλη τη ζωή και τις ανάγκες του ζώου από κάτω του και προσέτρεχε αμέσως σε βοήθειά του, όταν αντιλαμβανόταν κάποιον κίνδυνο. Τον χειμώνα οι ανάσες των ζώων τον ζέσταιναν. Όταν υπήρχαν πόροι για σοβάτισμα και βάψιμο των τοίχων, τότε το σπίτι αποκτούσε τη χαρακτηριστική όψη της ώχρας, που ήταν η μόνιμη απόχρωση των οικιών σε όλη τη Θεσσαλία, ομόλογη με τη λάμψη του σιταριού και του καλαμποκιού. Όταν αργότερα τα ζώα βγήκαν από το σπίτι για να εγκατασταθούν στον σχεδόν συνεχόμενο με το σπίτι σταύλο ή αχυρώνα, τότε τα ισόγεια έγιναν αποθηκευτικοί χώροι ή κουζίνες. Σπίτια χωρίς ανέσεις, χωρίς εσωτερική τουαλέτα, χωρίς πολλά αγαθά που έχουμε σήμερα και που συχνά είναι περιττά. Όλα αυτά έληξαν πλέον, η παράδοση χάνεται (και καλά κάνει και χάνεται, λέει ο Ηλίας Πετρόπουλος), φτιάχνονται νέα σπίτια σύγχρονα με σχέδια μηχανικών και όχι απλών μαστόρων και τα παλιά γκρεμίζονται ή μένουν έρημα μέχρι να πέσουν μόνα τους. 

Στις φωτογραφίες εικόνες παλιών σπιτιών του Μελίγου, ακατοίκητων πλέον, που μένουν σαν φαντάσματα του χωνεμένου καιρού, άφωνες μαρτυρίες που δηλώνουν ότι εκεί μέσα στα σπλάχνα τους άνθρωποι γεννήθηκαν, παντρεύτηκαν, έζησαν, πέθαναν και πάντα τα βάσανα και τα κλάματα ήταν πολύ περισσότερα από τις χαρές και τα γέλια.