Στα παλιά σπίτια των χωριών, η εικόνα της Δευτέρας
Παρουσίας ήταν μια υπόσχεση του τέλους και ένας τρόπος να συγκρατηθεί το παρόν.
Οι μορφές της κρίσης, το φως και το σκοτάδι, ο παράδεισος και η κόλαση,
λειτουργούσαν σαν αόρατοι φραγμοί μέσα στην ψυχή του ανθρώπου. Εκεί όπου ο
νόμος δεν έφτανε, έφτανε ο φόβος του Θεού.
Και πράγματι, οι θρησκείες στάθηκαν για αιώνες ένας
άξονας κοινωνικής σταθερότητας. Σε μικρές κοινότητες, όπου η δικαιοσύνη ήταν
εύθραυστη και η ανθρώπινη ορμή συχνά ανεξέλεγκτη, η ιδέα μιας υπέρτατης κρίσης
περιόριζε τα βίαια ένστικτα. Όχι πάντα από αγάπη για το καλό, αλλά από φόβο για
την τιμωρία.
Όμως εδώ αρχίζει και η σιωπηλή αντίφαση.
Αν ο άνθρωπος πράττει το καλό επειδή φοβάται, τότε
πόσο βαθιά είναι αυτή η καλοσύνη; Και αν η δικαιοσύνη στηρίζεται στην απειλή,
μήπως παραμένει εξωτερική, χωρίς να ριζώνει πραγματικά μέσα του;
Η εικόνα της Δευτέρας Παρουσίας, έτσι όπως την
κοιτούσαν οι παλιοί, ίσως δεν ζητούσε μόνο υπακοή, αλλά και κάτι πιο δύσκολο:
αυτογνωσία. Το βλέμμα στο κέντρο της σύνθεσης -το μάτι που όλα τα βλέπει- δεν
είναι μόνο το βλέμμα του Θεού. Είναι και το βλέμμα της συνείδησης.
Εκεί βρίσκεται η λεπτή μετατόπιση που ο άνθρωπος
καλείται να κάνει.
Να περάσει από τον φόβο στη γνώση.
Από την εξωτερική απειλή στην εσωτερική καλλιέργεια.
Από την τιμωρία στη συνειδητή επιλογή του καλού.
Γιατί μια κοινωνία που στηρίζεται μόνο στον φόβο
μπορεί να διατηρεί την τάξη, αλλά δύσκολα γεννά ελεύθερους ανθρώπους. Ενώ μια
κοινωνία που καλλιεργεί τον νου και την ψυχή δεν έχει ανάγκη από διαρκείς
απειλές, ο άνθρωπος γίνεται ο ίδιος μέτρο του εαυτού του.
Ίσως, λοιπόν, η παλιά εκείνη εικόνα να μην ανήκει
μόνο στο παρελθόν. Ίσως να συνεχίζει να θέτει το ίδιο ερώτημα, πιο επίκαιρο από
ποτέ:
Θέλουμε να είμαστε καλοί επειδή φοβόμαστε την κρίση
-
ή επειδή την έχουμε ήδη αναλάβει μέσα μας;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου