Η διχάλα της ελπίδας

Η διχάλα ή φούρκα της κότας είναι ένα μικρό, σχεδόν ασήμαντο οστό. Κι όμως, μέσα στη λιτή του μορφή κρύβει έναν ολόκληρο κόσμο συμβολισμών. Το furcula, ενωμένο στο στήθος του πτηνού σαν λεπτή γέφυρα, μοιάζει να συγκρατεί όχι μόνο το σώμα αλλά και μια παλιά ανθρώπινη ανάγκη: την ανάγκη να αγγίξουμε το μέλλον.

Από πολύ παλιά, οι άνθρωποι έβλεπαν στα πουλιά κάτι περισσότερο από απλά πλάσματα της γης. Τα θεωρούσαν μεσάζοντες ανάμεσα στον ουρανό και στον άνθρωπο, φορείς σημείων και μυστικών. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα ότι ακόμη και τα οστά τους μπορούσαν να κρύβουν έναν ψίθυρο πρόγνωσης. Όταν το κοκαλάκι στέγνωνε στον ήλιο, σαν να ωρίμαζε μαζί του και η προσδοκία. Η τελετουργία που ακολουθούσε δεν ήταν απλώς παιχνίδι, ήταν μια στιγμή συμπυκνωμένης πίστης.

Δύο άνθρωποι κρατούν τις άκρες της διχάλας. Ανάμεσά τους τεντώνεται ένα λεπτό τόξο ύλης και ελπίδας. Τη στιγμή του σπασίματος, ο χρόνος μοιάζει να παγώνει. Δεν κρίνεται μόνο ποιος θα κρατήσει το μεγαλύτερο κομμάτι, αλλά ποιος θα πιστέψει περισσότερο στην ευχή του. Ο «νικητής» δεν θριαμβεύει επειδή κατέκτησε ένα οστό, αλλά επειδή για μια στιγμή ένιωσε ότι το σύμπαν του χαμογέλασε.

Ίσως το βαθύτερο νόημα του εθίμου να βρίσκεται ακριβώς εκεί: στην κοινή συμμετοχή. Η διχάλα ενώνει πριν χωρίσει. Δύο χέρια συναντιούνται, δύο βλέμματα ανταλλάσσουν σιωπηλές υποσχέσεις. Ακόμη και το σπάσιμο, που φαινομενικά δηλώνει διαίρεση, γεννά μια ιστορία που θα θυμούνται και οι δύο. Το έθιμο μετατρέπει ένα κατάλοιπο τροφής σε αφορμή επικοινωνίας και παιχνιδιού, σε μικρή γιορτή της προσδοκίας.

Σήμερα, το σχήμα της διχάλας έχει γίνει παγκόσμιο σύμβολο τύχης και ελπίδας. Ίσως γιατί μας θυμίζει ότι η τύχη δεν είναι μόνο αποτέλεσμα τυχαίων γεγονότων, αλλά και στάση ψυχής. Όπως το εύθραυστο οστό που σπάει με ένα ελαφρύ τράβηγμα, έτσι και το μέλλον μας είναι λεπτό και αβέβαιο. Κι όμως, συνεχίζουμε να του εμπιστευόμαστε ευχές.

Τελικά, το κοκαλάκι της κότας δεν προβλέπει το μέλλον. Προβλέπει, μάλλον, κάτι πιο ουσιαστικό: την ακατάβλητη ανθρώπινη επιθυμία να ελπίζουμε. Και ίσως αυτή η επιθυμία -η ικανότητά μας να επενδύουμε νόημα στα πιο απλά πράγματα- να είναι η πιο αληθινή μορφή τύχης που διαθέτουμε.