Το Μηδέν που πολλαπλασιάζει και το Ένα που μαθαίνει να μην είναι μόνο

Στη φωτογραφία, το 10 είναι ζωγραφισμένο πάνω σε φθαρμένο μέταλλο. Δεν λάμπει, αντέχει. Το 1 στέκεται όρθιο, αυστηρό, μόνο του. Το 0 είναι κύκλος, άδειος και πλήρης μαζί. Και δίπλα-δίπλα σχηματίζουν κάτι μεγαλύτερο από το άθροισμά τους.

Ο άντρας, ως 1, είναι μονάδα. Έχει κατεύθυνση, αιχμή, αρχή και τέλος. Μπορεί να προχωρά, να μετρά, να στέκεται. Μα μόνος του μετράει λίγο. Είναι αριθμός που υπάρχει, όχι που σημαίνει. Η παρουσία του είναι ευθεία, αλλά στενή.

Η γυναίκα, ως 0, μοιάζει με τίποτα, κι όμως είναι χώρος. Είναι αγκαλιά και κύκλος, δυνατότητα και αναμονή. Το μηδέν δεν φαίνεται να προσθέτει αξία, κι όμως αλλάζει τα πάντα. Χωρίς αυτό, οι αριθμοί μένουν μικροί, αυτάρκεις και φτωχοί. Με αυτό, πολλαπλασιάζονται.

Όταν το 1 στέκεται δίπλα στο 0, γεννιέται το 10. Όχι απλώς ένας μεγαλύτερος αριθμός, αλλά μια σχέση. Εκεί ο άντρας δεν χάνει την ταυτότητά του, αποκτά βάθος. Δεν παύει να είναι μονάδα, γίνεται όμως μέτρο. Μαζί της αυξάνεται, όχι γιατί εκείνη τον «μεγαλώνει», αλλά γιατί του δίνει νόημα. Τον τοποθετεί σε πλαίσιο.

Κι όμως, υπάρχει μια σκληρή ασυμμετρία:
ο άντρας χωρίς τη γυναίκα του παραμένει 1.
Η γυναίκα, όταν χάσει τον άντρα, γίνεται 0.

Ίσως όχι γιατί δεν αξίζει μόνη της, αλλά γιατί έτσι τη δίδαξαν να μετριέται. Να υπάρχει ως θέση δίπλα σε κάποιον άλλον. Το μηδέν δεν είναι ανυπαρξία, είναι σιωπή που περιμένει να αναγνωριστεί. Είναι δύναμη που δεν της έμαθαν να τη λέει με φωνή.

Το 10 της φωτογραφίας είναι παλιό, ξεφτισμένο, με βίδες που το κρατούν ακόμα στη θέση του. Όπως οι σχέσεις: δεν είναι τέλειες, δεν είναι καινούργιες, αλλά αν αντέχουν, είναι γιατί κάποτε δύο σύμβολα δέχτηκαν να σταθούν μαζί.

Ίσως το αληθινό στοίχημα δεν είναι να γίνουμε δέκα,
αλλά να μάθουμε πως και το μηδέν είναι πλήρες,
και το ένα δεν φοβάται να πάψει να είναι μόνο.

Οι εργάτριες απ’ τα γύρω χωριά…

 Του Παύλου Ριζαργιώτη

Λίγο πριν την αυγή. Όταν μια ακόμα μέρα θα άρχιζε. Με το νυχτοκάματο να έχει σχεδόν διασφαλιστεί. Για το καθημερινό φαΐ της οικογένειας. Το αύριο των παιδιών. Και ξάφνου, μια ισχυρή βροντή σχίζει το παγωμένο αέρα του θεσσαλικού κάμπου. Φωτιά, θάνατος.

Ε, ρε χάρε! Τι έκανες; Πέντε νέες γυναίκες. Πέντε μανάδες. Πέντε εργάτριες. Μας πήρες ό,τι καλύτερο. Την ομορφιά του ανθρώπου. Την μήτρα της ζωής. Την παραγωγό του πλούτου.

Η Βασιλική. Η Έλενα. Η Αθανασία. Η Σταυρούλα. Η Αγάπη. Νεκρές. Εκεί στο εργοστάσιο μπισκότων της «Βιολάντα», στα Τρίκαλα. «Εργατικό ατύχημα» θα πουν. Φόνος είναι. Εκ προμελέτης.

Το αφεντικό δεν νοιάστηκε ποτέ γ’ αυτές τις πέντε εργάτριες. Σαν μηχανές τις έβλεπε πάντα και όχι σαν ανθρώπους. Δεν άκουγε τους χτύπους της καρδιάς τους να αυξάνονται όταν η κούραση της δουλειάς βάραινε αφόρητα το κορμί. Εξακολουθούσε να μετράει πόσο γρήγορα κινούνταν τα χέρια τους στη γραμμή παραγωγής. Δεν ένιωθε την αγωνία τους, δεν καταλάβαινε το φόβο τους μην και καούν στους φούρνους κι αφήσουν τα παιδιά τους στη λάκα. Μόνο για το πώς θα μειώσει τα έξοδα και θ’ αυξήσει τα κέρδη νοιαζόταν. Για «σοβαρό περιστατικό» έκανε λόγο η εταιρία αναφερόμενη στη φονική έκρηξη στο εργοστάσιο. Ονόμασε «περιστατικό» το έγκλημα που οδήγησε στο θάνατο πέντε εργατριών. Κι είναι κοροϊδία το εκ των υστέρων τάχα μου εργοδοτικό ενδιαφέρον για τους χήρους και τα ορφανά.

Τούτο το κράτος και οι κυβερνήσεις του πάντα με το μέρος των αφεντικών. Όχι μόνο αφήνει τους βιομήχανους ασύδοτους και απείραχτους να θυσιάζουν στο βωμό των κερδών τους ανθρώπινες ζωές, αλλά και τους βοηθάει με κάθε τρόπο. Με τους νόμους που ψηφίζει, με την υποβάθμιση και κατάργηση κάθε μέσου και μέτρου ελέγχου, με την ατιμωρησία που τους διασφαλίζει. Κι ας κάνει τάχα τον λυπημένο ο Μητσοτάκης. Λίγο που τον νοιάζει, όπως και για τους άλλους 201 εργαζόμενους που έχασαν τη ζωή τους σε «εργατικά ατυχήματα» μέσα στο 2025. Κροκοδείλια τα δάκρυα όλων όσοι είναι με το μέρος των αφεντικών, της «επιχειρηματικότητας», των «επενδύσεων», της «καπιταλιστικής ανάπτυξης». Μαζί και της δικής μας φάρας, των δημοσιογράφων, που, μετά από τα λόγια λύπης και παρηγοριάς, σπεύδουν να υπερτονίσουν ότι η εν λόγω εταιρία είναι από τις πιο προκομένες και κερδοφόρες, παράδειγμα προς μίμηση!

Γυναίκες από τα γύρω χωριά οι νεκρές εργάτριες. Τα χτυπημένα από την ανέχεια και τη φτώχεια χωριά του θεσσαλικού κάμπου. Εκεί όπου οι αγρότες δεν έχουν πια εισόδημα και βγήκαν με τα τρακτέρ στα μπλόκα να παλέψουν για την επιβίωση, βρίσκοντας μπροστά τους την κυβερνητική άρνηση και κοροϊδία. Οι γυναίκες τους ψάχνουν απεγνωσμένα ένα μεροκάματο να συνδράμουν στην οικογένεια. Εχοντας στην πλάτη τους και την ανατροφή των παιδιών και τη φροντίδα των γερόντων.

Όταν η ανάγκη γι’ αυτό το μεροκάματο είναι τόσο μεγάλη, πώς ν’ αντισταθείς στα επιτακτικά «θέλω» τους εργοδότη; Και μάλιστα σε μια εποχή που τα συνδικάτα είναι αδύναμα ή και ανύπαρκτα στους χώρους δουλειάς κι η απειλή της απόλυσης παραλύει κάθε σκέψη αντίδρασης. Ναι, το Εργατικό Κέντρο Τρικάλων είχε προειδοποιήσει για τους κινδύνους που παραμόνευαν, αλλά η επαφή των εργατριών μαζί του στο χώρο του εργοστασίου ήταν απαγορευμένη από την εργοδοσία.

«Καταραμένος τόπος» η Θεσσαλία. Η γη της Επαγγελίας. Πότε ο «Ντάνιελ» πνίγει τους χωριάτες κι αφανίζει το βιός τους. Πότε τα τρένα συγκρούονται στα Τέμπη και σκοτώνονται δεκάδες άνθρωποι, κυρίως νέοι. Πότε η φωτιά στην μπισκοτοβιομηχανία «Βιολάντα» καίει ζωντανές εργάτριες. Όμως, πίσω από όλες αυτές τις καταστροφές βρίσκεται η ίδια αιτία. Το κυνήγι του κέρδους το οποίο κοστίζει ανθρώπινες ζωές. Για το κέρδος δεν έγιναν τα απαραίτητα αντιπλημμυρικά έργα. Γι’ αυτό ιδιωτικοποιήθηκε και υποβαθμίστηκε ως προς την ασφάλειά του ο σιδηρόδρομος. Γι’ αυτό δεν πάρθηκαν τα απαραίτητα εργοδοτικά μέτρα για την αποφυγή φονικών «ατυχημάτων» στο εργοστάσιο της «Βιολάντα».

Τώρα πονάμε και θρηνούμε. Γρήγορα να σκεφτούμε και να ενεργήσουμε. Να οργανώσουμε τη Νέμεση…