2ο Συνέδριο Καραγκούνηδων Ν. Τρικάλων

 

Τρεις ημέρες αφιερωμένες στην ιστορία, τη γλώσσα, τις παραδόσεις και την πολιτιστική ταυτότητα των Καραγκούνηδων περιλαμβάνει το 2ο Συνέδριο Καραγκούνηδων Ν. Τρικάλων, που θα πραγματοποιηθεί από την Παρασκευή 13 έως την Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026.

Το συνέδριο διοργανώνει η Ένωση Καραγκούνηδων Ν. Τρικάλων, με κεντρικό θέμα «Η δράση των Καραγκούνηδων στον χώρο και στον χρόνο», ενώ ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα κατέχει το αφιέρωμα στον «Θεσσαλικό Κύκλο», με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννηση του Τρικαλινού στιχουργού Κώστα Βίρβου.

Οι εργασίες θα φιλοξενηθούν στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Τρικκαίων και στο Μουσείο Τσιτσάνη, με συμμετοχή πανεπιστημιακών, ιστορικών, λαογράφων, ερευνητών, εκπαιδευτικών και εκπροσώπων πολιτιστικών συλλόγων.

Παρασκευή 13 Νοεμβρίου – Αφιέρωμα στον Κώστα Βίρβο

Η έναρξη θα πραγματοποιηθεί στο Πνευματικό Κέντρο, στην αίθουσα «Δημήτρης Καβράκος», με προσέλευση στις 18:30.

Στις 19:00 θα παρουσιαστεί ο παραδοσιακός χορός «Καραγκούνα», με αντιπροσωπείες χορευτών από συλλόγους που συμμετέχουν στην Ένωση.

Συγκεκριμένα, συμμετέχουν οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι Αγίας Κυριακής, Αμπελακίων, Κλοκοτού «Ο Φάρκας – Η Αγία Σοφία», Κόκκινου Πύργου, Κρήνης, Λογγακίου, Παλαιοπύργου, Φαλώρειας και Φωτάδας «Τα Μαυρονέρια», ο Πολιτιστικός – Λαογραφικός Σύλλογος Τρικάλων «Οι Θεριστάδες», ο Σύλλογος Γυναικών Οιχαλίας και ο Χορευτικός Όμιλος Τρικάλων.

Τους χορευτές θα συνοδεύσουν οι μουσικοί Γιώργος Κολτσίδας στο κλαρίνο, Βασίλης Μητσιάκης στο λαούτο και Βασίλης Γαλάνης στο ντέφι.

Στις 19:10 θα ακολουθήσουν οι επίσημοι χαιρετισμοί και στη συνέχεια:

·         19:30: Ο ιστορικός Αγαθοκλής Αζέλης θα αναπτύξει το αγροτικό ζήτημα στη Θεσσαλία την περίοδο 1881–1974, από τα οθωμανικά τσιφλίκια στην ελεύθερη γαιοκτησία.

·         19:50: Η Μαρία Βίρβου, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Πειραιώς, κόρη και βιογράφος του Κώστα Βίρβου, θα μιλήσει για τον «Θεσσαλικό Κύκλο» και τη σύνδεσή του με τη ζωή του δημιουργού.

·         20:10: Η Θεατρική Ομάδα του 3ου Δημοτικού Σχολείου Τρικάλων «Κώστας Βίρβος» θα παρουσιάσει την «Παράσταση του Αρκουδιάρη», θεατρική διασκευή αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μαρούλας Κλιάφα «Ένα δέντρο στην αυλή μας», σε επιμέλεια της θεατρολόγου Εύης Κουκουράβα.

·         20:30: Θα παρουσιαστούν τραγούδια του «Θεσσαλικού Κύκλου» των Βίρβου – Μαρκόπουλου.

Στη μουσική παρουσίαση συμμετέχουν ο Ανδρέας Τσέγας στο πιάνο και την καλλιτεχνική επιμέλεια, ο Νίκος Κεραμιώτης στο τραγούδι, η Δήμητρα Καλλιάρα στο τραγούδι και το κανονάκι, ο Νίκος Παπαϊωάννου στην κιθάρα και ο Ευθύμης Γρηγορίου στο μπουζούκι.

Η πρώτη ημέρα θα ολοκληρωθεί με απονομή αναμνηστικών στις 21:15.

Σάββατο 14 Νοεμβρίου – Ιστορία, διάλεκτος και παραδόσεις

Οι εργασίες μεταφέρονται στην αίθουσα του Μουσείου Τσιτσάνη, με δύο πρωινές και δύο απογευματινές συνεδρίες.

Το πρωινό πρόγραμμα αρχίζει στις 09:00 με εγγραφές και παραλαβή φακέλων.

Στην πρώτη συνεδρία, με προεδρείο τον καθηγητή Γεώργιο Τσιχριντζή και τη γραμματέα της Ένωσης Βαΐα Πάλλα, θα παρουσιαστούν οι ακόλουθες εισηγήσεις:

·         09:30: Ευάγγελος Καραμανές – Ζητήματα πολιτισμικού τοπίου της θεσσαλικής πεδιάδας και φυσικές καταστροφές.

·         09:45: Απόστολος Μαγουλιώτης, Φωτεινή Λέκκα και Βάιος Καμινιώτης – Ο Χρήστος Χρηστοβασίλης και οι θεσσαλικές αναμνήσεις του από τους Καραγκούνηδες του 19ου αιώνα.

·         10:00: Αντώνιος Παπαμιχαήλ – Διαχρονική εξέλιξη του χορού «Καραγκούνα».

·         10:15: Αθανάσιος Μπρέντας – Οικογενειακά επώνυμα από την Περιστέρα, τη Σαρακίνα, τη Θεόπετρα και την Αύρα, μέσα από εκλογικά έγγραφα του 1883.

Η δεύτερη πρωινή συνεδρία, με προεδρείο τον καθηγητή Θεόδωρο Θάνο και την Κατερίνα Κουβάτη, αρχίζει στις 11:30.

Ο Συμεών Τσολακίδης θα αναφερθεί στη διαχρονική σύσταση και προέλευση του καραγκούνικου λεξιλογίου, ενώ ο ιστορικός ερευνητής και εκδότης Κώστας Σπανός θα παρουσιάσει εγκαταλειμμένους οικισμούς της περιοχής των Τρικάλων, μέσα από πηγές της Μονής Δουσίκου του 16ου και 17ου αιώνα.

Θα ακολουθήσουν η εισήγηση της φιλολόγου και συγγραφέα Ευαγγελίας Γραμμένου για τα καραγκούνικα παραμύθια και τη διαβαλκανική πολιτισμική μνήμη, καθώς και η παρουσίαση του ερευνητή Κώστα Πουλιανίτη για την πορεία των Καραγκούνηδων από την απαξίωση στην καταξίωση και την αυτοεκτίμηση.

Το μεσημεριανό πρόγραμμα περιλαμβάνει ερμηνεία καραγκούνικων τραγουδιών από ομάδα γυναικών του Συλλόγου «Οι Θεριστάδες», παραδοσιακούς χορούς από τον Χορευτικό Όμιλο Τρικάλων και, στις 13:30, ελαφρύ γεύμα με καραγκούνικες πίτες που θα προσφέρουν γυναίκες των συλλόγων της Ένωσης.

Οι απογευματινές συνεδρίες

Το απογευματινό πρόγραμμα αρχίζει στις 17:30 με προσέλευση και καφέ.

Στην πρώτη συνεδρία, με προεδρείο τον λαογράφο και πρώην δήμαρχο Καλλιδένδρου Δημήτρη Τσιγάρα και τον Κωνσταντίνο Μανασή, θα παρουσιαστούν:

·         18:00: Σωτήριος Οικονόμου – Χαρακτηριστικά στοιχεία της θεσσαλικής – καραγκούνικης διαλέκτου.

·         18:15: Δημήτρης Κ. Αγγελής – Η μετοικεσία Καραγκούνηδων από την Καρδίτσα και τα Τρίκαλα προς τα Άγραφα, τον Κόζιακα, τον Ασπροπόταμο και τα Χάσια, καθώς και η ιστορική σχέση με τον αρματολό Χορμόπουλο και τη σημαία των Αγράφων.

·         18:30: Ελένη Ασημακοπούλου – Αρχαιολογικά ευρήματα στη γη των Καραγκούνηδων.

Η δεύτερη απογευματινή συνεδρία, με προεδρείο τον Δημήτριο Παν. Παπαβασιλείου και τον ταμία της Ένωσης Στέργιο Κυριάκο, θα περιλαμβάνει:

·         19:30: Δημήτριος Πλιάκας και Απόστολος Μαγουλιώτης – Η περίπτωση της Παρασκευής Τσιαφίτσια, γνωστής ως Μπαμπάναινας, από το Αγναντερό.

·         19:45: Μαριάννα Αποστόλου και Σωτήριος Γουσόπουλος – Τα Λαζαρίτικα Κάλαντα στην Κρηνίτσα Τρικάλων, η τελετουργία, ο συμβολισμός και η κοινοτική συνοχή.

·         20:00: Χρήστος Κόρδας – Η πολιτισμική και ιστορική φυσιογνωμία της Θεόπετρας ως καραγκούνικου χωριού.

Οι εργασίες της ημέρας θα ολοκληρωθούν με συζήτηση.

Κυριακή 15 Νοεμβρίου – Η καθημερινή ζωή και η ιστορική μνήμη

Η τελευταία ημέρα του συνεδρίου θα διεξαχθεί επίσης στο Μουσείο Τσιτσάνη, με έναρξη των εργασιών στις 09:15.

Στην πρώτη συνεδρία, με προεδρείο τον πρόεδρο της Οργανωτικής Επιτροπής Χρήστο Μπουλούμπαση και τη Ρίτσα Καρατζά, θα πραγματοποιηθούν οι εισηγήσεις:

·         09:15: Σωτηρία (Ρούλα) Σακελλαρίου – Παπαϊωάννου – Ο κύκλος της ζωής, από τη γέννηση έως τον θάνατο.

·         09:30: Ευθύμιος Αθ. Κουφογιάννης – Το αγροτικό ζήτημα της Θεσσαλίας, οι αγώνες των Καραγκούνηδων και ο ρόλος των Μεγάλων Καλυβίων.

·         09:45: Σοφία Τζέλλα – Η παρουσία Ελληνίδων και Οθωμανών γυναικών στις αγοραπωλησίες γης στη δυτική Θεσσαλία την περίοδο 1882–1915.

·         10:00: Δημήτριος Παν. Παπαβασιλείου – Ειδήσεις από τις εφημερίδες της περιόδου 1881–1900 για την καθημερινή ζωή των κατοίκων της υπαίθρου στα Τρίκαλα.

Στη δεύτερη συνεδρία, με προεδρείο τον Αντώνη Παπαμιχαήλ και την αντιπρόεδρο της Ένωσης Ευαγγελία Ζήση, θα αναπτυχθούν θέματα που αφορούν τη θέση της γυναίκας στην αγροτική κοινωνία, τις λαϊκές δοξασίες και την τοπική ιστορία.

Ειδικότερα:

·         11:15: Δημήτρης Τσιγάρας – Η θεσμική ένταξη των γυναικών στον πολιτικό βίο, μέσα από εκλογικούς καταλόγους της Κοινότητας Βαλτινού.

·         11:30: Αποστολία Κυργιάκη – Το «μάτι» του νομού Καρδίτσας και το «φυλαχτό» του κάμπου.

·         11:45: Δημήτριος Δήμου – Ο κοινοτικός νερόμυλος της Κρήνης Τρικάλων, η ιστορική του διαδρομή και η μνήμη του νερού στην ύπαιθρο της Φαρκαδόνας.

·         12:00: Χαράλαμπος Τσιχτής και Σοφία Τζέλλα – Φυτικά σταυροειδή χειροτεχνήματα στον παραδοσιακό πολιτισμό των Καραγκούνηδων.

Στις 12:45 θα παρουσιαστούν παραδοσιακοί χοροί από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Φωτάδας «Τα Μαυρονέρια» και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κλοκοτού «Ο Φάρκας – Η Αγία Σοφία».

Η λήξη του συνεδρίου και η απονομή βεβαιώσεων προγραμματίζονται από τις 13:00 έως τις 13:30.

Μια τριήμερη αναδρομή στην ιστορία των Καραγκούνηδων

Το συνέδριο συνδυάζει ιστορικές και λαογραφικές έρευνες με τη ζωντανή παρουσίαση στοιχείων της καραγκούνικης παράδοσης.

Από τα αγροτικά ζητήματα της Θεσσαλίας και τα παλαιά εκλογικά αρχεία μέχρι τη διάλεκτο, τα τραγούδια, τους χορούς και τις τοπικές συνήθειες, το πρόγραμμα αναδεικνύει διαφορετικές πλευρές της ζωής των Καραγκούνηδων και της ιστορικής τους διαδρομής.

Η διοργάνωση πραγματοποιείται με τη συνδιοργάνωση της Περιφέρειας Θεσσαλίας – Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων και την υποστήριξη του Δήμου Τρικκαίων και του Μουσείου Τσιτσάνη.

Εκεί όπου ο Ληθαίος συναντά τη σιωπή της πόλης

 

Η κεντρική γέφυρα των Τρικάλων είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και πολυφωτογραφημένα τοπόσημα της πόλης. Ένα σημείο συνάντησης ανθρώπων, διαδρομών και αναμνήσεων, που έχει αποτυπωθεί αμέτρητες φορές στον φωτογραφικό φακό. Κι όμως, κάθε φωτογραφία της μπορεί να αφηγηθεί μια διαφορετική ιστορία, αρκεί ο φωτογράφος να ξέρει πού να στρέψει το βλέμμα του.

Ο Χρίστος Νταούλας, μέσα από τον δικό του καλλιτεχνικό φακό, επιλέγει να μετατοπίσει το ενδιαφέρον από τη γέφυρα στο νερό. Εκεί, κάτω από το τόξο της, μέσα στην πρωινή πάχνη που αγκαλιάζει τον Ληθαίο, πρωταγωνιστούν οι πάπιες και οι χήνες του ποταμού. Άλλες πλησιάζουν αμέριμνες, άλλες απομακρύνονται νωχελικά, αφήνοντας πίσω τους μικρούς κυματισμούς, σαν ανεπαίσθητα ίχνη πάνω στον καθρέφτη του νερού.

Στο βάθος, οι πρωινοί διαβάτες διασχίζουν τη γέφυρα, σχεδόν σαν σκιές μέσα στην ομίχλη. Η πόλη έχει αρχίσει να ξυπνά, αλλά εδώ, χαμηλά, μοιάζει να επιμένει ακόμη η γαλήνη της νύχτας. Η καθημερινότητα και η φύση συνυπάρχουν σε μια σπάνια αρμονία, χωρίς να διαταράσσει η μία την ησυχία της άλλης.

Είναι μια εικόνα ειδυλλιακή, σχεδόν ονειρική. Μας θυμίζει πως η ομορφιά δεν βρίσκεται πάντοτε στα μεγάλα και επιβλητικά, ούτε σε όσα έχουμε συνηθίσει να θαυμάζουμε. Κρύβεται συχνά σε λεπτομέρειες που προσπερνούμε βιαστικά: σε μια πάπια που γλιστρά στο νερό, σε μια ανάσα ομίχλης, σε έναν περαστικό που χάνεται πίσω από τα κάγκελα της γέφυρας.

Η φωτογραφία του Χρίστου Νταούλα έχει μια ξεχωριστή ποιητικότητα, καταφέρνει να μετατρέψει ένα γνώριμο τοπίο των Τρικάλων σε μια μικρή ωδή στη γαλήνη και την ομορφιά της καθημερινότητας. Μας προσκαλεί να δούμε ξανά έναν γνώριμο τόπο με διαφορετική ματιά. Να σταθούμε για λίγο, να χαμηλώσουμε τους ρυθμούς μας και να ανακαλύψουμε πως, ακόμη και στην καρδιά μιας ζωντανής πόλης, υπάρχουν μικρές νησίδες ηρεμίας, όπου ο χρόνος μοιάζει να κυλά με τον δικό του, πιο ανθρώπινο ρυθμό.

Και ο Ληθαίος, αθόρυβος και γενναιόδωρος, συνεχίζει να καθρεφτίζει όχι μόνο τις γέφυρες και τα κτίρια της πόλης, αλλά και την πιο τρυφερή, ποιητική πλευρά της.

Μια όμορφη βραδιά συντροφιάς και κεφιού από τον Εκπολιτιστικό Σύλλογο Βαλτινού

 

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, στο καφέ Fuego, η εκδήλωση του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Βαλτινού, η πρώτη που διοργάνωσε το νεοσύστατο Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου.

Ήταν μια όμορφη βραδιά γεμάτη χαμόγελα, ζεστή συντροφιά, διασκέδαση και κέφι, κατά τη διάρκεια της οποίας τα μέλη, οι φίλοι του Συλλόγου και οι εκπρόσωποι των τοπικών φορέων είχαν την ευκαιρία να ανταμώσουν, να επικοινωνήσουν και να μοιραστούν ευχάριστες στιγμές, ενισχύοντας τους δεσμούς της φιλίας και της συλλογικότητας.

Ξεχωριστή νότα στην εκδήλωση έδωσαν τα εκλεκτά, σπιτικά εδέσματα, που ετοιμάστηκαν με μεράκι και αγάπη από τις γυναίκες του Συλλόγου, προσδίδοντας στη βραδιά μια ιδιαίτερα φιλόξενη και οικογενειακή ατμόσφαιρα.

Την εκδήλωση χαιρέτισε η πρόεδρος του Συλλόγου, κυρία Ρίκα Βότσιου, η οποία καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους και εξέφρασε τη χαρά και τη συγκίνησή της για την πρώτη αυτή συνάντηση του νέου Διοικητικού Συμβουλίου με τα μέλη και τους φίλους του Συλλόγου.

Στον σύντομο χαιρετισμό της, υπογράμμισε ότι βασικός στόχος της νέας διοίκησης είναι ένας Σύλλογος ζωντανός, δημιουργικός και ανοιχτός σε όλους, που θα διαφυλάσσει την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου, θα αναδεικνύει τις παραδόσεις και θα ενθαρρύνει τη συμμετοχή και τις πρωτοβουλίες κάθε συγχωριανού.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σημασία της συνεργασίας με όλους τους φορείς του Βαλτινού, την Τοπική Κοινότητα, την Εκκλησία, τα σχολεία, τους αθλητικούς και κοινωνικούς συλλόγους, καθώς και με κάθε άνθρωπο που αγαπά και ενδιαφέρεται για την πρόοδο του χωριού.

Παράλληλα, αναγνώρισε την προσφορά όλων των προηγούμενων διοικήσεων, επισημαίνοντας ότι το έργο τους αποτελεί μια σημαντική παρακαταθήκη, την οποία το νέο Διοικητικό Συμβούλιο έχει χρέος να σεβαστεί και να συνεχίσει.

Κλείνοντας, η πρόεδρος έδωσε το στίγμα της νέας προσπάθειας με μια χαρακτηριστική φράση:

«Ένας Σύλλογος δεν γίνεται δυνατός μόνο από το Διοικητικό του Συμβούλιο. Γίνεται δυνατός από τους ανθρώπους του, από τη συμμετοχή, την αγάπη και την προσφορά τους».

Η πρώτη αυτή εκδήλωση του νέου Διοικητικού Συμβουλίου αποτέλεσε ένα αισιόδοξο ξεκίνημα, στέλνοντας το μήνυμα ότι η δύναμη ενός πολιτιστικού συλλόγου βρίσκεται πρωτίστως στους ανθρώπους του και στη διάθεσή τους να συνεργάζονται και να δημιουργούν.

Γιατί ένας τόπος δεν κρατιέται ζωντανός μόνο από τις αναμνήσεις του παρελθόντος, αλλά και από τις σχέσεις που καλλιεργεί στο παρόν και τις κοινές δράσεις που σχεδιάζει για το μέλλον.

Το Βαλτινό αξίζει έναν Σύλλογο με ανοιχτές πόρτες, ανθρώπους με διάθεση προσφοράς και μια κοινότητα που συναντιέται, συνεργάζεται και δημιουργεί νέες όμορφες αναμνήσεις.

Η βραδιά ολοκληρώθηκε μέσα σε ευχάριστο κλίμα, αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις και τις ευχές όλων για μια δημιουργική και γόνιμη πορεία του νέου Διοικητικού Συμβουλίου.

Δείτε και το σχετικό βίντεο:

Το ταξίδι που δεν ήθελα να κάνω (Της Ρούλας Σταυρέκα)

 Ένα ταξίδι της Ρούλας Σταυρέκα, που έγινε πριν από πολλά χρόνια, ένας παππούς που προσπάθησε να καθησυχάσει ένα φοβισμένο παιδί και μια ανάμνηση που, ύστερα από δεκαετίες, εξακολουθεί να ζωντανεύει στο ίδιο σημείο.

Σήμερα το μεσημέρι κατεβήκαμε στα Κάτω Πατήσια, στο ΚΤΕΛ, μαζί με τον άντρα μου. Ένας καλός άνθρωπος και φίλος, ο Παναγιώτης, μας είχε στείλει ένα δέμα με σπιτικά καλούδια, ένα δώρο προσφοράς και αγάπης, από εκείνα που δεν χρειάζονται ιδιαίτερη αφορμή για να δοθούν.

Καθώς περπατούσα προς το ΚΤΕΛ, παρατηρώντας τις πολυκατοικίες και τους δρόμους γύρω μου, ένιωσα ξαφνικά σαν να άνοιξε μια παλιά πόρτα του χρόνου. Μια εικόνα ξεπήδησε από τα βάθη της μνήμης μου. Ήμουν πάλι εκείνο το κοριτσάκι των δεκατριών χρόνων, που κάποτε είχε φτάσει στην Αθήνα με την καρδιά γεμάτη φόβο και τα μάτια γεμάτα δάκρυα.

Η θεία μου είχε τρία παιδιά. Τη μικρότερη κόρη της, τη Βούλα, την είχε αφήσει στη μητέρα μου, στο χωριό, για να τη μεγαλώσει, όσο εκείνη και ο άντρας της βρίσκονταν στη Γερμανία. Για τρία ολόκληρα χρόνια το κορίτσι μεγάλωνε κοντά μας. Κοιμόταν μαζί μου στο ίδιο κρεβάτι και είχε δεθεί τόσο πολύ με την οικογένειά μας, που δυσκολευόταν να αποχωριστεί εμένα και τους γονείς μου.

Όταν οι γονείς της επέστρεψαν, εγκαταστάθηκαν στο Κορωπί, που εκείνα τα χρόνια έμοιαζε περισσότερο με χωριό παρά με την Αθήνα που γνωρίζουμε σήμερα.

Κάποια στιγμή η θεία μου ζήτησε να πάω να μείνω κοντά τους, για να τη βοηθήσω με τα τρία μικρά παιδιά. Η Βούλα δεν μπορούσε να ξεχάσει την παρέα μου και, όπως φαίνεται, η παρουσία μου ήταν απαραίτητη για να προσαρμοστεί στη νέα της ζωή.

Εγώ, όμως, δεν ήθελα να φύγω από το χωριό. Δεν ήθελα να αποχωριστώ το σπίτι μου, τη μάνα μου, τον πατέρα μου, τις γνώριμες γωνιές και την ασφάλεια της καθημερινότητάς μου. Όμως οι μεγάλοι είχαν πάρει την απόφασή τους και τελικά με κατάφεραν.

Ένα πρωινό, μαζί με τον παππού Χρήστο, βρέθηκα μέσα στο λεωφορείο με προορισμό την Αθήνα.

Όσο πλησίαζε η ώρα της άφιξης, τόσο μεγάλωνε η στενοχώρια μου. Γύρισα προς τον παππού και τον ρώτησα με αγωνία:

«Παππού, θα φύγουμε μαζί πάλι, εντάξει;»

«Εντάξει, κορίτσι μου», μου απάντησε, κάπως ανήσυχος.

Δεν μου έφτανε όμως αυτή η απάντηση.

«Θα με πάρεις πίσω, παππού;»

«Ναι, ησύχασε τώρα».

Όταν φτάσαμε στο ΚΤΕΛ και κατεβήκαμε από το λεωφορείο, αντίκρισα έναν κόσμο που μου φάνηκε ατέλειωτος. Άνθρωποι παντού, να περπατούν βιαστικά, να τρέχουν δεξιά κι αριστερά, να χάνονται μέσα στην κίνηση. Άκουσα τη φωνή του θείου μου που ήρθε να μας παραλάβει με το αυτοκίνητο.

Μπήκα μέσα και κουρνιάζοντας στην αγκαλιά του παππού, ψιθύρισα:

«Παππού, είναι όλο πολυκατοικίες εδώ. Δεν μ’ αρέσει. Πάμε πίσω πάλι».

«Θα μείνουμε λίγες μέρες και θα φύγουμε», μου απάντησε εκείνος.

Ο θείος, με σοβαρό ύφος, πρόσθεσε:

«Ρούλα, θα μείνεις για τη Βούλα».

Δεν ήξερα τότε πώς να εξηγήσω στους μεγάλους ότι η αγάπη μου για τη Βούλα δεν μπορούσε να νικήσει τη νοσταλγία μου για το σπίτι μου.

Μόλις φτάσαμε, και τα τρία παιδιά έτρεξαν να πέσουν στην αγκαλιά μου. Με υποδέχτηκαν με χαρά, κι εγώ προσπάθησα να τους χαμογελάσω. Ήταν η μόνη παρηγοριά μου μέσα σε εκείνο το ξένο περιβάλλον.

Όταν νύχτωσε και όλοι ετοιμάστηκαν να κοιμηθούν, πήγα κρυφά στον παππού.

«Παππού, αύριο θα φύγουμε μαζί;»

«Ναι, μαζί. Κοιμήσου τώρα».

Κοιμήθηκα με αυτή την υπόσχεση φυλαγμένη στην καρδιά μου.

Το πρωί, όμως, ξύπνησα και ο παππούς δεν ήταν εκεί.

«Πού είναι ο παππούς;» ρώτησα τη θεία μου.

«Θα έρθει», μου απάντησε.

«Με άφησε εδώ; Γιατί έφυγε;»

Τότε κατάλαβα πως είχε φύγει χωρίς εμένα. Έκλαιγα μέχρι το μεσημέρι και παρακαλούσα να με πάνε στο ΚΤΕΛ, να γυρίσω στο χωριό μου.

Ο θείος, όταν επέστρεψε από τη δουλειά, μας πήγε όλους μια βόλτα. Εγώ, όμως, έκλαιγα κρυφά. Δεν ήθελα βόλτες ούτε καινούργιες εικόνες. Ήθελα μόνο να γυρίσω πίσω.

Μου είπαν πως θα επιστρέφαμε στο χωριό το Πάσχα.

«Τι; Μετά από τόσους μήνες; Έξι μήνες θα μείνω εδώ;»

Έξι ολόκληροι μήνες! Για ένα παιδί δεκατριών χρόνων, που δεν είχε μάθει να ζει μακριά από τους γονείς του, ο χρόνος αυτός έμοιαζε ατελείωτος.

Άρχισα να μετρώ τις μέρες μία μία, περιμένοντας το Πάσχα. Κάθε πρωί που ξυπνούσα, η σκέψη μου ταξίδευε στο χωριό, στο σπιτάκι μας, στη μάνα και στον πατέρα μου.

Κι όμως, οι άνθρωποι που με φιλοξενούσαν ήταν καλοί μαζί μου. Η θεία και ο θείος με αγαπούσαν, με φρόντιζαν και δεν μου έλειψε η καλοσύνη τους. Δεν αισθάνθηκα ποτέ πως ήμουν υπηρέτρια. Απλώς βοηθούσα όσο μπορούσα. Πρόσεχα τα τρία παιδιά για να προλαβαίνει η θεία μου τις δουλειές του σπιτιού. Εκείνα τα χρόνια δεν υπήρχαν πλυντήρια. Η θεία έπλενε τα ρούχα στη σκάφη, έπρεπε να μαγειρέψει, να καθαρίσει, να φροντίσει το σπίτι και τα παιδιά. Έτσι, αναλάμβανα κι εγώ το μερίδιό μου, κρατώντας συντροφιά στα μικρά και βοηθώντας όσο μπορούσα.

Δεν ήταν η κακή συμπεριφορά που με έκανε να υποφέρω. Ήταν η απουσία. Ήταν εκείνη η ακατανίκητη ανάγκη ενός παιδιού να βρίσκεται κοντά στους δικούς του ανθρώπους, εκεί όπου αισθάνεται πως ανήκει.

Και να που σήμερα, τόσα χρόνια μετά, βρέθηκα ξανά στο ίδιο μέρος.

Κοίταζα τις πολυκατοικίες και αναρωτιόμουν γιατί τότε μου φαίνονταν τόσο τρομακτικές. Ίσως επειδή ήταν βαμμένες σε σκούρα χρώματα, ίσως επειδή στα παιδικά μου μάτια όλα έμοιαζαν γκρίζα, ξένα και απρόσωπα. Σήμερα οι ίδιες γειτονιές έχουν αλλάξει. Τα κτίρια έχουν πιο όμορφα χρώματα, οι όψεις τους μοιάζουν πιο φιλικές. Ή μήπως άλλαξαν απλώς τα δικά μου μάτια;

Το ΚΤΕΛ, πάντως, παρέμεινε σχεδόν ίδιο. Ούτε ανακαίνιση, ούτε ουσιαστική αλλαγή. Ένα κτίριο που ήταν άσχημο τότε και εξακολουθεί να είναι άσχημο σήμερα.

Άλλαξαν όμως οι άνθρωποι.

Θυμάμαι πως παλιά περπατούσαν πιο αργά, πιο ανθρώπινα. Κι αν τύχαινε να σε σπρώξουν λίγο μέσα στον συνωστισμό, γύριζαν και ζητούσαν συγγνώμη. Σήμερα σε προσπερνούν βιαστικά, σε παρασύρουν χωρίς να σε κοιτάξουν, με τα μάτια καρφωμένα στην οθόνη του κινητού τους. Η συγγνώμη μοιάζει να έχει χαθεί κάπου ανάμεσα στη βιασύνη και στην αδιαφορία.

Ξαφνικά, από τα μεγάφωνα ακούστηκε μια γνώριμη ανακοίνωση:

«Παρακαλώ, το λεωφορείο για Τρίκαλα αναχωρεί σε λίγο».

Σταμάτησα για μια στιγμή.

Τρίκαλα!

Ήταν σαν να άκουσα ξανά τη φωνή εκείνου του δεκατριάχρονου κοριτσιού που παρακαλούσε τον παππού Χρήστο να το πάρει πίσω στο χωριό. Σαν να είδα πάλι το λεωφορείο που μας είχε φέρει στην Αθήνα, το πρόσωπο του παππού, την αγκαλιά του και εκείνη την παιδική αγωνία μήπως με άφηνε για πάντα μακριά από το σπίτι μου.

Σήμερα, βέβαια, δεν ήμουν πια εκείνο το φοβισμένο κορίτσι. Είχα μεγαλώσει, είχα κάνει τη δική μου οικογένεια, είχα διανύσει αμέτρητες διαδρομές και είχα γνωρίσει πολλές πόλεις και ανθρώπους.

Κι όμως, εκείνη η ανάμνηση παρέμενε ολοζώντανη.

Ίσως γιατί υπάρχουν ταξίδια που δεν τελειώνουν ποτέ. Μένουν μέσα μας, όχι για τον τόπο στον οποίο μας οδήγησαν, αλλά για όσα αισθανθήκαμε όταν αναγκαστήκαμε να αποχωριστούμε κάτι πολύτιμο.

Κάθε φορά που περνώ από το ΚΤΕΛ, η μνήμη μου επιστρέφει σ' εκείνο το πρώτο ταξίδι. Και κάθε φορά, μέσα μου, ένα μικρό κορίτσι εξακολουθεί να ρωτά τον παππού Χρήστο:

«Παππού, θα με πάρεις πίσω στο χωριό μας;»

Κι εγώ, τόσα χρόνια μετά, θέλω ακόμη να του απαντήσω:

«Ναι, παππού. Πάμε πίσω. Στο σπιτάκι μας, στους γονείς μας, εκεί όπου ανήκει η καρδιά μας».

Ο ληστής και ο Μάνος Χατζιδάκις

 

«Για τον Μάνο Χατζιδάκι έχουν ειπωθεί και έχουν γραφτεί πολλές ιστορίες. Άλλες φωτίζουν τη μουσική του ιδιοφυΐα κι άλλες αποκαλύπτουν την ευαισθησία και τη μεγαλοψυχία του. Μία από αυτές, που κυκλοφορεί και του αποδίδεται, είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που μπήκε στο σπίτι του για να κλέψει, αλλά έφυγε έχοντας κερδίσει κάτι πολύ σημαντικότερο από όσα θα μπορούσε ποτέ να πάρει: την ανθρώπινη αξιοπρέπειά του».

Μια εξομολόγηση

"Εκείνο το βράδυ μπήκα στο σπίτι του Μάνου Χατζιδάκι για να κλέψω. Άρπαξα το ολοκαίνουργιο στερεοφωνικό του και προσπάθησα να διαφύγω από τη στενή μεσοτοιχία του διπλανού διαμερίσματος.

Ξαφνικά τον είδα στο μπαλκόνι. Με είχε αντιληφθεί. Όμως δεν φώναξε, δεν απείλησε, δεν κάλεσε την αστυνομία. Έμεινε σιωπηλός, φοβούμενος μήπως τρομάξω και πέσω στο κενό.

Κι όμως, γλίστρησα και βρέθηκα τραυματισμένος στο έδαφος. Εκείνος έτρεξε κοντά μου, κάλεσε ασθενοφόρο και, όταν τον ρώτησαν ποιος ήμουν, απάντησε: «Είναι φίλος μου». Με συνόδευσε στο νοσοκομείο, χωρίς να αποκαλύψει την αλήθεια.

Πέρασαν χρόνια. Στην κηδεία του, στάθηκα πάνω από τον φρεσκοσκαμμένο τάφο του και ξέσπασα σε λυγμούς.

«Εσείς χάσατε έναν μεγάλο μουσικό», είπα. «Εγώ έχασα τον άνθρωπο που, ενώ τον έκλεβα, με αποκάλεσε φίλο του».

Γιατί εκείνο το βράδυ δεν μου έσωσε μόνο τη ζωή. Μου επέστρεψε την ανθρωπιά μου."

Μια ιστορία για τον Μάνο Χατζιδάκι που συγκινεί όχι τόσο για την κλοπή, όσο για τη μεγαλοψυχία ενός ανθρώπου που, μπροστά στον κίνδυνο να χαθεί μια ανθρώπινη ζωή, ξέχασε ακόμη και τη δική του ζημιά.

Ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη μορφή τέχνης: να μπορείς να βλέπεις τον άνθρωπο εκεί όπου οι άλλοι βλέπουν μόνο τον παραβάτη.

Ο μύθος της Χανντέ και της φωνής που έσωσε την Κόπραινα (Αύρα)

 Του Δημήτρη Τσιγάρα

Τα παλιά τα χρόνια, στην Κόπραινα, ένα χωριό της θεσσαλικής γης, που σήμερα λέγεται Αύρα, υψωνόταν στη μέση του τόπου μια μεγάλη πέτρινη Κούλια.

Ήταν το αρχοντικό του Νταΐλάν-Αγά, ενός πλούσιου Τούρκου άρχοντα που κατοικούσε στα Τρίκαλα, μα συχνά κατέβαινε στην Κόπραινα, όπου είχε την εξοχική του κατοικία.

Η Κούλια ήταν χτισμένη σαν κάστρο, με χοντρούς τοίχους, βαριές ξύλινες πόρτες και μικρά παράθυρα που αγνάντευαν τα σπίτια και τα χωράφια του χωριού.

Μα περισσότερο κι από την Κούλια, οι χωριανοί θαύμαζαν το βαθύ πηγάδι της αυλής. Ήταν χτισμένο με καλοπελεκημένη πέτρα και το νερό του ανάβλυζε καθαρό και παγωμένο, σαν να ερχόταν από τα σπλάχνα της γης.

Από εκείνο το πηγάδι έπαιρνε νερό όλο το χωριό.

Κι έτσι, όσο κι αν η Κούλια ήταν του Αγά, το πηγάδι ήταν σαν να ανήκε σε όλους.

Ο Νταΐλάν-Αγάς είχε πλούτη, χωράφια, ζώα και ανθρώπους στη δούλεψή του. Μα ένα πράγμα δεν μπορούσε να αγοράσει με όλο του το χρυσάφι: τη χαρά της καρδιάς του.

Είχε μια μοναχοκόρη, τη Χανντέ, που είχε γεννηθεί κωφάλαλη. Δεν είχε ακούσει ποτέ τη φωνή της μάνας της, το κελάηδημα των πουλιών ούτε το θρόισμα των φύλλων. Και δεν είχε προφέρει ποτέ της ούτε μία λέξη.

Ο πατέρας της είχε κάνει τα πάντα για να τη θεραπεύσει. Την είχε πάει σε γιατρούς από τα Τρίκαλα, την Κωνσταντινούπολη και τη Σμύρνη. Είχε φέρει πρακτικούς, βοτανολόγους και γυναίκες που γνώριζαν παλιά γιατροσόφια. Μα τίποτε δεν άλλαξε.

Κάθε βράδυ ο Νταΐλάν-Αγάς στεκόταν στο παράθυρο της Κούλιας και κοιτούσε τα σκοτεινά χωράφια.

«Τι τα θέλω όλα τα πλούτη του κόσμου», έλεγε, «αν δεν μπορώ να ακούσω τη φωνή του παιδιού μου;»

Ώσπου μια μέρα έφτασε στ' αυτιά του η φήμη για τον παππά-Παναγιώτη Παρασκευά, τον ιερέα της Κόπραινας. Ήταν άνθρωπος απλός, μα τον θεωρούσαν σοφό και βαθιά πιστό.

Ο Νταΐλάν-Αγάς τού μίλησε για την κόρη του.

Ο παπάς τον άκουσε σιωπηλός και ύστερα είπε:

«Μην απελπίζεσαι, Αγά. Ο Θεός ανοίγει δρόμους εκεί όπου ο άνθρωπος βλέπει μόνο τοίχους. Θα προσπαθήσω».

Κι επειδή ο παππά-Παναγιώτης, όταν έδινε τον λόγο του, τον κρατούσε, άρχισε να συλλογιέται πώς θα βοηθούσε το κορίτσι.

Μια κρύα μέρα πήρε τη Χανντέ και την οδήγησε στην παλιά εκκλησία του χωριού. Ο ναός ήταν ήσυχος, γεμάτος λιβάνι και υγρασία. Στο βάθος βρισκόταν η παλιά κολυμπήθρα, γεμάτη παγωμένο νερό από το πηγάδι.

Κανείς δεν ξέρει τι ακριβώς είχε στο μυαλό του ο παπάς εκείνη τη στιγμή.

Ξαφνικά πήρε τη Χανντέ και τη βούτηξε στο κρύο νερό.

Το κορίτσι συγκλονίστηκε.

Και τότε συνέβη το αναπάντεχο.

Από το στήθος της ξέφυγε μια κραυγή. Μια πρώτη, δυνατή κραυγή, που έσκισε τη σιωπή τόσων χρόνων.

Η Χανντέ φώναξε.

Και μαζί με εκείνη την κραυγή ήταν σαν να ξυπνούσε ένας ολόκληρος κόσμος μέσα της.

Η φωνή είχε βρεθεί.

Όταν ο Νταΐλάν-Αγάς έμαθε το νέο, δεν πίστευε στα αυτιά του. Εκείνο το βράδυ, για πρώτη φορά ύστερα από χρόνια, η Κούλια γέμισε γέλια.

Η Χανντέ μιλούσε.

Και λένε πως από εκείνη τη μέρα η Χανντέ ασπάστηκε τη χριστιανική πίστη. Μα μαζί με την κόρη του άλλαξε και ο πατέρας της.

Ο Νταΐλάν-Αγάς άρχισε να βλέπει διαφορετικά τους ανθρώπους της Κόπραινας. Δεν τους έβλεπε πια μόνο ως κολλήγους του, αλλά ως ανθρώπους που είχαν μοιραστεί μαζί του τη μεγάλη χαρά της ζωής του.

Και θέλησε να ανταποδώσει το καλό.

Παραχώρησε οικόπεδο για να χτιστεί η νέα εκκλησία του Αγίου Αθανασίου. Έκτισε ακόμη τρεις μεγάλες σύρτες, τρεις σειρές από σπίτια για τους ανθρώπους του, και παραχώρησε μικρές εκτάσεις γης, άλλες δωρεάν και άλλες με μικρό τίμημα, για σπίτια, κήπους, αλώνια, αμπέλια και μαντριά.

Έτσι οι άνθρωποί του μπορούσαν να δουλεύουν τη γη και να ζουν καλύτερα.

«Τον Αγά δεν τον φοβόμαστε πια», έλεγαν στην Κόπραινα. «Η καρδιά του μαλάκωσε από τη φωνή της Χανντέ».

Και για χρόνια το χωριό έζησε ήσυχα.

Ώσπου μια μέρα έφτασαν στην Κόπραινα ληστές.

Ήρθαν ξαφνικά, με άλογα, φωνές και πυροβολισμούς. Οι κάτοικοι έτρεξαν να κρυφτούν. Γυναίκες, παιδιά, γέροντες και άντρες κλείστηκαν στον Άγιο Αθανάσιο. Οι βαριές πόρτες έκλεισαν πίσω τους.

Έξω οι ληστές λεηλατούσαν το χωριό. Έσπαγαν πόρτες, άρπαζαν ζώα και έβαζαν φωτιές.

Μέσα στην εκκλησία ο φόβος είχε γίνει βουβός.

Και τότε η Χανντέ θυμήθηκε την πρώτη εκείνη κραυγή της.

Πλησίασε την πόρτα και κοίταξε από μια χαραμάδα.

Είδε τους ληστές, τα άλογα και τις φωτιές.

Πήρε βαθιά ανάσα και φώναξε:

«Βαστάτε, χωριανοί! Έρχεται απόσπασμα!»

Οι άνθρωποι γύρισαν και την κοίταξαν.

Κανένα απόσπασμα δεν ερχόταν.

Η Χανντέ όμως συνέχισε:

«Έρχονται πολλοί! Κρατήστε γερά!»

Έξω οι ληστές σταμάτησαν.

Κοιτάχτηκαν μεταξύ τους. Ένας έτρεξε προς τον δρόμο. Άλλος ανέβηκε σε ύψωμα για να κοιτάξει μακριά.

Τότε ακούστηκε ξανά η φωνή της:

«Φτάσανε! Είναι κοντά!»

Ο φόβος μπήκε στις καρδιές των ληστών.

Άρπαξαν τα όπλα τους, ανέβηκαν στα άλογα και άρχισαν να φεύγουν βιαστικά. Έφυγαν όπως είχαν έρθει, μόνο που τώρα η ορμή τους είχε γίνει πανικός.

Η μπλόφα της Χανντέ είχε πετύχει.

Το πλιάτσικο είχε κρατήσει πέντε ώρες. Πέντε ώρες φωτιάς, τρόμου και αγωνίας. Πέντε άνθρωποι όμως είχαν χαθεί, εφτά σπίτια είχαν καεί και σαράντα γελάδια είχαν αρπαχτεί από τους ληστές.

Μα η Κόπραινα είχε σωθεί.

Όταν άνοιξαν οι πόρτες του Αγίου Αθανασίου, οι χωριανοί βγήκαν αργά και κοίταξαν γύρω τους σαν να ξυπνούσαν από εφιάλτη.

Ύστερα όλοι στράφηκαν στη Χανντέ.

Ο παππά-Παναγιώτης την πλησίασε και της είπε:

«Βλέπεις, κόρη μου; Ο Θεός σου έδωσε τη φωνή σου για να τη χρησιμοποιήσεις όταν θα τη χρειαστούν οι άλλοι».

Και λένε πως από τότε οι άνθρωποι της Κόπραινας πίστευαν πως η φωνή της Χανντέ δεν ήταν πια μόνο δική της.

Ήταν η φωνή που κάποτε έσπασε τη σιωπή.

Και ύστερα έγινε η φωνή που έσπασε τον φόβο.

Για πολλά χρόνια, μέχρι την κατεδάφιση της παλιάς εκκλησίας του Αγίου Αθανασίου, πάνω στις πόρτες της φαίνονταν τα σημάδια από τις σφαίρες των ληστών. Οι παλιοί τα έδειχναν στα παιδιά τους και τους διηγούνταν την ιστορία.

Και όταν περνούσαν από την Κούλια, θυμούνταν το βαθύ πηγάδι.

Γιατί έλεγαν πως τρία πράγματα κράτησαν ζωντανή την Κόπραινα εκείνα τα χρόνια: το νερό του πηγαδιού, η πίστη του παππά-Παναγιώτη και η φωνή της Χανντέ.

Κι έτσι ο θρύλος πέρασε από γενιά σε γενιά.

Πως κάποτε, στην Κόπραινα, μια άλαλη κόρη βρήκε τη φωνή της μέσα σε μια κολυμπήθρα με παγωμένο νερό.

Και χρόνια αργότερα, η ίδια εκείνη φωνή στάθηκε απέναντι στους ληστές και τους έκανε να φύγουν κυνηγημένοι από έναν στρατό που δεν υπήρχε.

Κανείς δεν ξέρει αν εκείνη τη νύχτα ακούστηκε πράγματι καλπασμός στον δρόμο. Κανείς δεν ξέρει αν κάποιος από τους ληστές είδε μέσα στο σκοτάδι σκιές ανθρώπων που δεν υπήρχαν.

Οι παλιοί όμως έλεγαν πως, όταν η ανάγκη σμίξει με την πίστη, ακόμη και μια μικρή φωνή μπορεί να γίνει μεγάλη σαν καμπάνα.

Κι όταν φυσά δυνατός βοριάς πάνω από την Κόπραινα, κάποιοι λένε πως, αν σταθείς και αφουγκραστείς καλά, μπορεί ακόμη να ακούσεις μέσα στη νύχτα μια μακρινή γυναικεία φωνή:

«Βαστάτε, χωριανοί! Έρχεται απόσπασμα!»

Και τότε ο αέρας περνά ανάμεσα από τις παλιές πέτρες και μοιάζει σαν να απαντά:

«Η Κόπραινα σώθηκε…»

Ο παππούς Στυλιανός στην παλιά Αθήνα

 Ένα ταξίδι στη μνήμη, μέσα από δύο ασπρόμαυρες φωτογραφίες της δεκαετίας του 1960.

Δυο φωτογραφίες που φυλακίζουν μέσα τους ολόκληρες εποχές και μάς ταξιδεύουν πίσω στον χρόνο, στη δεκαετία του 1960, τότε που ο αείμνηστος παππούς Στυλιανός Ζαμπάκας επισκέφθηκε την Αθήνα και στάθηκε για να απαθανατίσει την παρουσία του στην καρδιά της πρωτεύουσας, στην πλατεία Ομονοίας.

Στέκεται αγέρωχος μπροστά στον φωτογραφικό φακό, με το κομπολόγι στο χέρι, το πυκνό, περιποιημένο μουστάκι και την επίσημη ενδυμασία της εποχής. Η κιλότα, το σακάκι, το γιλέκο, το λευκό πουκάμισο και τα χαρακτηριστικά παπούτσια, τα γνωστά «καβουτσούκια», συνθέτουν την εικόνα ενός ανθρώπου της ελληνικής υπαίθρου. Η εμφάνισή του μαρτυρά την καταγωγή, τις συνήθειες και την αξιοπρέπεια του επαρχιώτη χωρικού, που ταξίδεψε από τον τόπο του για να γνωρίσει τη μεγάλη πόλη, χωρίς να αποχωριστεί την προσωπική του ταυτότητα.

Πίσω του απλώνεται μια Αθήνα που σήμερα μοιάζει σχεδόν αγνώριστη. Το ξενοδοχείο «Πάνθεον» δεσπόζει στο φόντο της πρώτης φωτογραφίας, ενώ το τραμ, που τότε διέσχιζε τους δρόμους της πρωτεύουσας, αποτελεί μια ζωντανή μαρτυρία της καθημερινής αστικής ζωής. 

Στη δεύτερη φωτογραφία διακρίνονται αριστερά το μπαρ «Βυζάντιο» και δεξιά το γνωστό φαρμακείο «Μπακάκου», επιχειρήσεις που σημάδευαν με την παρουσία τους την εμπορική και κοινωνική φυσιογνωμία της περιοχής.

Πόσο διαφορετική ήταν εκείνη η Ομόνοια! Οι δρόμοι, τα κτίρια, οι επιγραφές, τα καταστήματα, οι άνθρωποι, ακόμη και ο τρόπος που στεκόταν κανείς μπροστά στον φωτογραφικό φακό, όλα ανήκουν σε έναν κόσμο που έχει πια απομακρυνθεί. Σχεδόν ένας αιώνας ιστορικών και πολεοδομικών μεταβολών έχει αφήσει το αποτύπωμά του στον χώρο, αλλάζοντας ριζικά την όψη του.

Κι όμως, μέσα σε αυτή την αλλαγή, κάτι παραμένει αναλλοίωτο: η ανθρώπινη παρουσία. Ο παππούς Στυλιανός εξακολουθεί να στέκεται εκεί, όπως ακριβώς στάθηκε τότε. Το βλέμμα του, η στάση του σώματος, το κομπολόγι που κρατά και η επιμελημένη φορεσιά του μάς μεταφέρουν κάτι περισσότερο από την εικόνα ενός ανθρώπου. Μας φέρνουν κοντά σε έναν τρόπο ζωής, σε μια γενιά που έζησε με λιτότητα, εργατικότητα, περηφάνια και σεβασμό στις παραδόσεις της.

Ίσως αυτό να είναι και το πιο πολύτιμο δώρο της παλιάς φωτογραφίας: πως μας επιτρέπει να συναντήσουμε ξανά εκείνους που έφυγαν, να τους δούμε μέσα στον δικό τους χρόνο και να ανακαλύψουμε πίσω από την εικόνα τους κομμάτια της δικής μας οικογενειακής ιστορίας.

Η Αθήνα άλλαξε, η Ομόνοια μεταμορφώθηκε, το τραμ εκείνης της εποχής έφυγε από τους δρόμους της και τα γνώριμα κτίρια άλλαξαν όψη ή χάθηκαν. Ο παππούς Στυλιανός, όμως, έμεινε για πάντα εκεί, στις δυο ασπρόμαυρες φωτογραφίες, να μας θυμίζει πως οι άνθρωποι δεν φεύγουν εντελώς όσο υπάρχουν εικόνες, μνήμες και απόγονοι που εξακολουθούν να τους αναζητούν.

Γιατί η φωτογραφία δεν διασώζει μόνο το πρόσωπο ενός ανθρώπου, διασώζει τον κόσμο μέσα στον οποίο έζησε.

 

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

 

Ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος Βαλτινού προσκαλεί με ιδιαίτερη χαρά όλα τα μέλη του, τις φίλες και τους φίλους του, σε μια όμορφη βραδιά διασκέδασης, συντροφιάς και κεφιού!

Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, Ώρα: 8:00 μ.μ., στο Καφέ Fuego

Σας περιμένουμε όλους για να περάσουμε μαζί μια ξεχωριστή βραδιά, με πολλή μουσική από τον DJ Σάκη Βαλκανιώτη και εκλεκτά σπιτικά εδέσματα, προσφορά των γυναικών του Συλλόγου μας.

Ελάτε να ανταμώσουμε, να διασκεδάσουμε και να μοιραστούμε όμορφες στιγμές, ενισχύοντας τους δεσμούς της παρέας και της συλλογικότητάς μας!

Τιμή εισόδου: 5 ευρώ

Η παρουσία σας θα μας δώσει ιδιαίτερη χαρά!

Με εκτίμηση,
Το Διοικητικό Συμβούλιο
του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Βαλτινού

Απεβίωσε ο Παντελής Ν. Καλούσιος

 

Απεβίωσε ο συγχωριανός μας Παντελής Καλούσιος του Νικολάου και της Καλλιόπης, την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, σε ηλικία 95 ετών.

Ο Παντελής Καλούσιος γεννήθηκε στο Ματσούκι Ιωαννίνων, παντρεύτηκε με την Βαερβάρα, το γένος Σωτηρίου Ριζαργιώτη και απόχτησαν δύο παιδιά, την Καλλιόπη (συζ. Θεοδ. Κουτή) και τον Νίκο.

Η εξόδιος ακολουθία θα γίνει την Τετάρτη 4 – 11 – 2026 και ώρα 3.30 μ.μ., στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Βαλτινού Τρικάλων.

Παρακαλούνται οι συγγενείς και φίλοι να προσέλθουν και συνοδεύσουν την εκφορά του.

Σημ.  Η σορός θα μεταφερθεί στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Βαλτινού Τρικάλων, την Τετάρτη 4 – 11 – 2026 και ώρα 3.00 μ.μ.

Με συγκίνηση αποχαιρέτησε τη Μεγάρχη ο π. Σπυρίδων Μεγαρχιώτης – Αναχωρεί για το νέο ιερατικό του έργο στο Σικάγο

 

Μια ξεχωριστή και βαθιά συγκινητική ημέρα ήταν η Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026 για την ενορία της Μεγάρχης, καθώς σηματοδότησε το τέλος μιας σημαντικής περιόδου πνευματικής διακονίας και την αρχή ενός νέου κεφαλαίου στη ζωή του π. Σπυρίδωνος Μεγαρχιώτη.

Στον Ιερό Ναό Αναλήψεως Μεγάρχης, ο π. Σπυρίδων τέλεσε την τελευταία του ακολουθία, πριν αναχωρήσει μαζί με την οικογένειά του για το Σικάγο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, όπου τον περιμένει ένα νέο ιερατικό και πνευματικό έργο.

Η ημέρα είχε έντονη συναισθηματική φόρτιση, καθώς οι ενορίτες αποχαιρέτησαν τον ιερέα τους, με τον οποίο συνδέθηκαν μέσα από τη λατρευτική ζωή, τις κοινές στιγμές, τις χαρές και τις δοκιμασίες της τοπικής κοινωνίας. Ήταν ένας αποχαιρετισμός που έκρυβε μέσα του ευγνωμοσύνη, αγάπη, αναμνήσεις, αλλά και τις θερμές ευχές όλων για τη νέα του πορεία.

Από την πλευρά του, ο π. Σπυρίδων, εμφανώς συγκινημένος, ευχαρίστησε τους ενορίτες για την αγάπη και τη στήριξη που του προσέφεραν όλα αυτά τα χρόνια, εκφράζοντας παράλληλα την ευχή ο Θεός να χαρίζει σε όλους υγεία και ευτυχία.

Με λόγια που φανέρωναν τη βαθιά συναισθηματική σχέση που ανέπτυξε με τον τόπο και τους ανθρώπους του, ανέφερε χαρακτηριστικά:

«Η Μεγάρχη θα είναι πάντοτε το σπίτι που ξέρουμε ότι μας αγάπησαν και μας στήριξαν όλα αυτά τα χρόνια της εκεί διακονίας μου».

Δεν παρέλειψε, μάλιστα, με σεμνότητα και ειλικρίνεια, να ζητήσει συγχώρεση από όσους ενδεχομένως δεν κατάφερε να ανταποκριθεί στις προσδοκίες τους, κλείνοντας τον αποχαιρετισμό του με ένα θερμό ευχαριστώ εκ μέρους ολόκληρης της οικογένειάς του.

Ο αποχωρισμός ενός πνευματικού ανθρώπου από την ενορία του δεν είναι απλώς το κλείσιμο ενός κύκλου. Είναι η στιγμή που οι αναμνήσεις συναντούν την ευγνωμοσύνη και οι ανθρώπινοι δεσμοί αποδεικνύουν πως δεν περιορίζονται από αποστάσεις και σύνορα.

Ο π. Σπυρίδων αφήνει πίσω του τη Μεγάρχη, έναν τόπο που, όπως ο ίδιος ομολογεί, θα παραμείνει για πάντα το σπίτι της αγάπης και της φιλοξενίας του. Παίρνει μαζί του τις ευχές και την αγάπη των ανθρώπων της, ενώ ανοίγει τα φτερά του για μια νέα αποστολή στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Γιατί το αληθινό αποτύπωμα ενός πνευματικού λειτουργού δεν μετριέται μόνο με τα χρόνια της παρουσίας του σε έναν τόπο, αλλά κυρίως με την αγάπη που αφήνει πίσω του και τις καρδιές στις οποίες συνεχίζει να κατοικεί.

Καλή δύναμη και ευλογημένη διακονία στο νέο του ξεκίνημα! Η Μεγάρχη, το Βαλτινό και το Δενδροχώρι, θα τον θυμούνται πάντοτε με αγάπη και ευγνωμοσύνη.

 

Απεβίωσε η Βασιλική Ψύχου

 

Απεβίωσε η συγχωριανή μας Βασιλική Ψύχου την Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026, σε ηλικία 84 ετών.

Η Βασιλική Ψύχου ήταν παντρεμένη με τον Γεώργιο Ψύχο και είχαν αποκτήσει δύο παιδιά, τον Δημήτριο και τον Ιωάννη.

Η εξόδιος ακολουθία θα γίνει την Τρίτη 3 – 11 – 2026 και ώρα 4.30μ.μ., στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου εκ Μετσόβου Τρικάλων.

Παρακαλούνται οι συγγενείς και φίλοι να προσέλθουν και συνοδεύσουν την εκφορά της.

Σημ. 1) Η σορός θα μεταφερθεί στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου εκ Μετσόβου, την Τρίτη 3 – 11 – 2026 και ώρα 4.00μ.μ.

2) Ο καφές θα προσφερθεί στην αίθουσα κοινωνικών εκδηλώσεων του 1ου Κοιμητηρίου Τρικάλων.

Ο βάτος και η τσουκνίδα του Βαλτινού

 

Ήταν άνοιξη όταν, στην άκρη ενός ήσυχου δρόμου του Βαλτινού, φύτρωσε ένας μικρός βάτος. Μεγάλωνε σιγά σιγά, απλώνοντας τους βλαστούς του προς έναν παλιό φράχτη. Τα αγκάθια του, που ήταν μέρος της φύσης του, τον προστάτευαν, αλλά τον κρατούσαν και μακριά από τους άλλους.

Λίγο πιο πέρα φύτρωσε μια τσουκνίδα. Μικρή και διακριτική, λικνιζόταν στον άνεμο, δίχως να την πλησιάζει κανείς. Ο βάτος την πρόσεξε αμέσως. Κάτι στη χάρη της τον συγκίνησε και, μέρα με τη μέρα, άρχισε να την αγαπά. Περίμενε με λαχτάρα το ξημέρωμα για να αντικρίσει τα φύλλα της και σιγά σιγά άπλωνε τους κλώνους του προς το μέρος της, θέλοντας να την πλησιάσει.

Ώσπου μια μέρα τόλμησε να την αγγίξει. Μα τα αγκάθια του μπλέχτηκαν με τα κεντριά της και πόνεσαν και οι δυο.

«Με πλήγωσες!» φώναξε η τσουκνίδα.

«Κι εσύ με τρύπησες!» αποκρίθηκε ο βάτος. «Δεν το ήθελα…»

Τότε κατάλαβαν πως η φύση τους, φτιαγμένη για άμυνα, δεν τους επέτρεπε να αγκαλιαστούν χωρίς να πληγωθούν. Η αγάπη τους ήταν αληθινή, όμως κάθε προσπάθεια ένωσης έφερνε πόνο.

Έτσι αποφάσισαν να μείνουν πλάι πλάι, χωρίς να ξαναδοκιμάσουν να αγγίξουν ο ένας τον άλλον. Να είναι φίλοι, αποδεχόμενοι τη διαφορετικότητά τους και σεβόμενοι τα όριά τους.

Πέρασαν τα χρόνια. Ο βάτος άνθισε και καρποφόρησε, ενώ η τσουκνίδα αναγεννιόταν κάθε άνοιξη. Κανείς από τους περαστικούς δεν γνώριζε την ιστορία τους.

Κι όμως, εκεί, στην άκρη του δρόμου, ζούσε μια ξεχωριστή αγάπη. Μια αγάπη χωρίς αγκαλιές και χάδια, αλλά με παρουσία, συντροφικότητα και σεβασμό. Γιατί μερικές φορές, το να μένεις δίπλα σε κάποιον, χωρίς να προσπαθείς να τον αλλάξεις, είναι η πιο αληθινή μορφή αγάπης.