Με λαμπρότητα ο εορτασμός της ανακομιδής των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Αθανασίου στο Βαλτινό

 

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και κατάνυξη εορτάστηκε η ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Αθανασίου στον Ιερό Ναό του Αγίου στο Βαλτινό, το Σάββατο 2 Μαΐου 2026. Οι εκδηλώσεις συγκέντρωσαν πλήθος πιστών από το χωριό και την ευρύτερη περιοχή, οι οποίοι προσήλθαν για να τιμήσουν τη μνήμη του Αγίου και να συμμετάσχουν στο παραδοσιακό πανηγύρι.

Στον Όρθρο και ακολούθως στην Πανηγυρική Αρχιερατική Θεία Λειτουργία ιερουργήσε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Τρίκκης, Γαρδικίου και Πύλης Χρυσόστομος, ο οποίος απηύθυνε εμπνευσμένο θείο κήρυγμα προς τους πιστούς, αναδεικνύοντας το πνευματικό μήνυμα της εορτής. Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε και το ύψωμα του Αγίου, σύμφωνα με την τοπική εκκλησιαστική παράδοση.

Στις εορταστικές εκδηλώσεις παρευρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο πατήρ Κωνσταντίνος Ζαχαράκης, ο πάτερ Αχίλλειος Σακελαρίου, η Αντιπεριφερειάρχης Π.Ε. Τρικάλων Χρύσα Ντιντή, καθώς και ο Πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Βαλτινού Βάιος Τσιγάρας.

Το χωριό γιόρτασε το πανηγύρι του Αγίου Αθανασίου μέσα σε κλίμα χαράς, ενότητας και πίστης, διατηρώντας ζωντανά τα ήθη και τα έθιμα που συνδέονται με την τοπική θρησκευτική παράδοση. Η μαζική συμμετοχή των πιστών ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη βαθιά σχέση της τοπικής κοινωνίας με την Εκκλησία και την πνευματική της κληρονομιά.

Όταν η παράδοση γίνεται συγκίνηση και μνήμη

 

Το γυναικείο χορευτικό τμήμα του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Βαλτινού απέδειξε για ακόμη μία φορά το υψηλό επίπεδο και την αγάπη του για την παράδοση. Υπό την καθοδήγηση του χοροδιδασκάλου κ. Ηλία Ζαχαράκη, οι χορεύτριες, στην Πρωτομαγιάτικη εκδήλωση, παρουσίασαν ένα πρόγραμμα παραδοσιακών χορών που κατέπληξε και συγκίνησε το κοινό. Με άρτια εμφάνιση, προσεγμένες φορεσιές και άψογο συντονισμό, ανέδειξαν τη χάρη και τη δύναμη της ελληνικής λαϊκής παράδοσης.

Όμορφες και λυγερές, με περηφάνια και ζωντάνια, οι κοπέλες σκόρπισαν ρίγη συγκίνησης στους παρευρισκόμενους, μεταφέροντας με τις κινήσεις τους μνήμες, ήθη και αξίες μιας άλλης εποχής. Κάθε βήμα τους ήταν μετρημένο, κάθε σχηματισμός αρμονικός, δημιουργώντας μια εικόνα που συνδύαζε αισθητική και συναίσθημα.

Στην εκδήλωση, η Πρόεδρος του Συλλόγου και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, που αποτελούνται εξ ολοκλήρου από γυναίκες, θέλησαν να αποτυπώσουν τη μοναδική αυτή στιγμή. Με χαμόγελα και εμφανή συγκίνηση, η καθεμία τους στάθηκε διαδοχικά στο κέντρο του χορευτικού τμήματος, απαθανατίζοντας με μια αναμνηστική φωτογραφία τη ζεστή αυτή συνάντηση, ως ένα μικρό αλλά πολύτιμο ενθύμιο της κοινής προσπάθειας και της πολιτιστικής προσφοράς.

Οι Εννέα Μούσες του Βαλτινού, του Χορού και της Μνήμης

Έντεκα σκιές στο φως του Μάη

 

Στον δρόμο της επιστροφής, η μέρα δεν τελειώνει, απλώς μαλακώνει. Το φως του Μάη, χρυσό και κουρασμένο, κάθεται πάνω στους ώμους τους σαν ευλογία. Δέκα νέοι άνθρωποι, ξαδέρφια δεμένα όχι μόνο με αίμα αλλά με κοινές αναμνήσεις και άγραφες υποσχέσεις, κατηφορίζουν προς το Βαλτινό. Τα βήματά τους σηκώνουν λίγη σκόνη, μα περισσότερο σηκώνουν το βάρος της ανεμελιάς τους - εκείνο το ελαφρύ βάρος που μόνο η νιότη αντέχει.

Κι όμως, δεν είναι δέκα. Είναι έντεκα. Γιατί κάπου πίσω από το βλέμμα της εικόνας, υπάρχει ο Θανάσης - ο αόρατος της στιγμής, ο σιωπηλός μάρτυρας. Δεν φαίνεται, μα είναι παντού. Είναι το χέρι που πάτησε το κουμπί, το μάτι που διάλεξε το κάδρο, η παρουσία που θυσίασε τη θέση της για να χαρίσει στους άλλους τη μνήμη. Εκείνος δεν περπατά δίπλα τους στη φωτογραφία, μα περπατά μέσα της - σε κάθε πρόσωπο που πρόλαβε να κρατήσει.

Η Πρωτομαγιά του 1978 τους βρήκε στον Αϊ Γιάννη τον Πρόδρομο, μέσα στη φύση, με ένα κασετόφωνο να σκορπά τραγούδια που γίνονταν γέφυρες ανάμεσα στις φωνές τους. Λίγο ψωμί, λίγο τυρί, γέλια που περίσσευαν. Τίποτα σπουδαίο - κι όμως, όλα σπουδαία. Γιατί η ουσία δεν ήταν τα πράγματα, αλλά η συντροφιά. Ο τρόπος που ο ένας κοίταζε τον άλλον και αναγνώριζε έναν κόσμο κοινό.

Ο Χρήστος, ο Δημήτρης, ο Κώστας… η Γιούλα, η Ελένη, η Μαρίνα, η Βάσω… ο Στέφανος, ο Λάκης κι ο Μιχάλης. Ονόματα που τότε δεν ήταν μνήμη, αλλά παρόν. Πρόσωπα στραμμένα προς το μέλλον, χωρίς να υποψιάζονται πόσο γρήγορα αυτό το μέλλον θα γινόταν παρελθόν.

Κάποιοι κρατούν τσιγάρα, άλλοι σακούλες, άλλοι απλώς τα χέρια τους ελεύθερα - σαν να μη θέλουν να κρατήσουν τίποτα για να μη χάσουν τίποτα. Η ζωή, άλλωστε, τότε τους φαινόταν απέραντη. Δεν υπήρχε τέλος στον δρόμο, μόνο συνέχεια. Κάθε βήμα κι ένα αύριο.

Και όμως, ο χρόνος δεν περπατά μαζί μας. Προχωρά μπροστά, αθόρυβα, χωρίς να ζητά άδεια. Κι έτσι, σήμερα, η φωτογραφία αυτή δεν είναι απλώς μια επιστροφή από μια εκδρομή. Είναι μια μικρή αιωνιότητα που πάγωσε. Είναι η απόδειξη πως κάποτε όλα ήταν δυνατά, γιατί όλα ήταν ακόμα μπροστά.

Ο Μιχάλης και η Γιούλα… τώρα πια δεν βαδίζουν σε αυτόν τον δρόμο. Πήραν άλλο μονοπάτι, πιο ήσυχο, πιο μακρινό. Κι όμως, μέσα σε αυτή την εικόνα, είναι ακόμη εδώ. Χαμογελούν, περπατούν, ανασαίνουν. Δεν έχουν φύγει - απλώς πέρασαν στη μνήμη, που είναι ίσως η πιο τρυφερή μορφή παρουσίας.

Και οι υπόλοιποι; Συνεχίζουν. Μεγάλωσαν, άλλαξαν, κουβαλούν χρόνια και εμπειρίες. Μα αν κοιτάξουν βαθιά, θα βρουν ακόμη εκείνη τη μέρα. Θα ακούσουν το κασετόφωνο, θα νιώσουν τον ήλιο, θα θυμηθούν το γέλιο που δεν είχε λόγο, μόνο ύπαρξη.

Ίσως τελικά αυτό να είναι η ζωή: μια επιστροφή από μια ανοιξιάτικη εξόρμηση. Μια διαδρομή γεμάτη φωνές, που σιγά σιγά γίνονται σιωπές - όχι από απουσία, αλλά από βάθος.

Και κάπου εκεί, ανάμεσα στο τότε και στο τώρα, μένει η ουσία:
πως ό,τι ζήσαμε μαζί, δεν χάνεται.
Απλώς αλλάζει τόπο και γίνεται φως.

Με επιτυχία η Πρωτομαγιάτικη εκδήλωση του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Βαλτινού

 

Παρά τις αντίξοες καιρικές συνθήκες και το ψιλόβροχο που επικρατούσε, πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η Πρωτομαγιάτικη εκδήλωση του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Βαλτινού, την Παρασκευή 1 Μαΐου 2026, στο αμφιθέατρο του Γυμνασίου Βαλτινού.

Η κακοκαιρία δεν στάθηκε ικανή να αποτρέψει την παρουσία και τη συμμετοχή των κατοίκων και φίλων του χωριού, οι οποίοι ανταποκρίθηκαν θερμά στο κάλεσμα του Συλλόγου, αποδεικνύοντας έμπρακτα την αγάπη τους για την παράδοση και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις του τόπου.

Την εκδήλωση άνοιξε με έναν ιδιαίτερα συγκινητικό και ουσιαστικό χαιρετισμό η πρόεδρος του Συλλόγου, κα. Ρίκα Βότσιου Πλεξίδα, η οποία καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους, αναδεικνύοντας το βαθύτερο νόημα της Πρωτομαγιάς ως γιορτής της άνοιξης, της αναγέννησης και της ελπίδας, αλλά και ως ευκαιρίας συνάντησης, ενότητας και διατήρησης της πολιτιστικής ταυτότητας του χωριού. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους απόδημους Βαλτινιώτες, υπογραμμίζοντας τη διαχρονική σύνδεσή τους με την πατρίδα τους, καθώς και στη σημασία της διατήρησης των εθίμων και της παράδοσης για τις νεότερες γενιές.

Στη συνέχεια, το πρόγραμμα της εκδήλωσης ξεκίνησε με την αναβίωση του παραδοσιακού δρώμενου, το έθιμο του Κλήδονα, το οποίο συγκίνησε και ενθουσίασε το κοινό, μεταφέροντας ζωντανά στοιχεία της λαϊκής μας παράδοσης. Ακολούθησε η παρουσίαση δημοτικών παραδοσιακών χορών από το γυναικείο χορευτικό τμήμα του Συλλόγου, που με μεράκι και αυθεντικότητα ανέδειξε τον πλούτο της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η βραδιά συνεχίστηκε με γλέντι και χορό για όλους τους παρευρισκόμενους, υπό τους ήχους του DJ Σάκη Βαλκανιώτη, δημιουργώντας ένα ζεστό και εορταστικό κλίμα που κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι το τέλος της εκδήλωσης.

Παράλληλα, οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν πλούσιο μπουφέ με παραδοσιακά εδέσματα, προσφορά των γυναικών-μελών του Συλλόγου, οι οποίες για ακόμη μία φορά απέδειξαν τη φιλοξενία και τη δημιουργικότητά τους.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Πρόεδρος Τοπικής Κοινότητας Βαλτινού Βάιος Τσιγάρας, ο Αντιπρόεδρος Κώστας Σταμούλης, η Δημοτική Σύμβουλος του Δήμου Τρικκαίων Βούλα Βότσιου - Μακρή, ο Πατήρ Βαρθολομαίος και πλήθος κόσμου.

Η άψογη διοργάνωση της εκδήλωσης επιβεβαιώνει τον σημαντικό ρόλο του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Βαλτινού στη διατήρηση και ανάδειξη της τοπικής παράδοσης, ενισχύοντας ταυτόχρονα το αίσθημα της συλλογικότητας και της πολιτιστικής συνέχειας.

Ακολουθεί φωτορεπορτάζ και βίντεο:

Τι κι αν ο Μάης μπήκε βροχερός, εμείς θα τον χαρούμε!

 

Η πρώτη ημέρα του Μάη ξημέρωσε στο Βαλτινό με σύννεφα χαμηλά, σαν να είχαν κατέβει από τα γύρω υψώματα για να αγγίξουν τις στέγες των σπιτιών και τις αυλές με τις πασχαλιές. Η βροχή έπεφτε ήσυχα, με εκείνο το απαλό, επίμονο ψιθύρισμα που δεν τρομάζει τη γη, μα την παρηγορεί. Σαν να της έλεγε πως κάθε νέα αρχή θέλει πρώτα λίγο νερό, λίγη σιωπή, λίγη περισυλλογή.

Κι όμως, μέσα σε αυτή τη βροχερή πρωτομαγιάτικη αυγή, ο στίχος ακούγεται σαν υπόσχεση ζωής: «Τι κι αν ο Μάης μπήκε βροχερός, εμείς θα τον χαρούμε!»
Δεν είναι απλώς μια φράση αισιοδοξίας, είναι στάση απέναντι στον χρόνο και στη μοίρα. Είναι η σοφία του χωριού, που έμαθε να διαβάζει τα σημάδια της φύσης χωρίς να φοβάται τις εναλλαγές της.

Στο Βαλτινό, ο Μάης δεν είναι μόνο μήνας. Είναι μνήμη και προσδοκία μαζί. Είναι τα χέρια των ανθρώπων που γνώρισαν τον μόχθο της γης και ξέρουν πως η βροχή, όσο κι αν σκοτεινιάζει τον ουρανό, κρύβει μέσα της την υπόσχεση της καρποφορίας. Το χώμα διψά και πίνει. Τα δέντρα ανασαίνουν. Τα χορτάρια πρασινίζουν πιο βαθιά. Οι κήποι, οι αυλές, τα χωράφια περιμένουν τη δική τους μικρή ανάσταση.

Ίσως τελικά ο βροχερός Μάης να μοιάζει με τη ζωή μας. Σπάνια έρχεται όπως τον φανταζόμαστε. Τον περιμένουμε λουσμένο στο φως, κι εκείνος φτάνει με σύννεφα. Τον ονειρευόμαστε γεμάτο ανθούς, κι εκείνος μας συναντά με σταγόνες και υγρασία. Μα η χαρά δεν βρίσκεται στην τελειότητα των συνθηκών, βρίσκεται στην ικανότητά μας να αγκαλιάζουμε το παρόν όπως έρχεται.

Οι άνθρωποι του τόπου το ξέρουν καλά. Θα βγουν στις αυλές, θα κοιτάξουν τον ουρανό, θα μυρίσουν τη βρεγμένη γη και θα πουν με χαμόγελο πως «καλό είναι το νερό, ευλογία είναι». Γιατί η χαρά εδώ δεν είναι επιφανειακή ευθυμία, είναι βαθύτερη συμφιλίωση με τον κύκλο της φύσης και του χρόνου. Είναι η αποδοχή πως κάθε βροχή φέρνει μέσα της έναν ανθό που ακόμα δεν φαίνεται.

Η πρώτη μέρα του Μάη στο Βαλτινό γίνεται έτσι ένα μικρό μάθημα φιλοσοφίας. Μας θυμίζει πως η ζωή δεν μας ζητά να περιμένουμε μόνο τις λιακάδες για να χαρούμε. Μας καλεί να βρούμε νόημα και μέσα στις συννεφιές, να δούμε τη γονιμότητα πίσω από τη θλίψη, την ελπίδα πίσω από το γκρίζο.

Κι έτσι η πιο μεγάλη νίκη του ανθρώπου είναι αυτή: να μπορεί να λέει, ακόμα και όταν ο ουρανός σκοτεινιάζει, πως η άνοιξη είναι ήδη μέσα του.

Ο Κλήδονας ζωντάνεψε ξανά στο Βαλτινό

 

Με ιδιαίτερη συγκίνηση και σεβασμό προς την παράδοση, όπως κάθε παραμονή της Πρωτομαγιάς, έτσι και φέτος στο Βαλτινό ζωντάνεψε ξανά ένα από τα πιο όμορφα και συμβολικά έθιμα του τόπου μας: ο Κλήδονας. Ένα έθιμο βαθιά ριζωμένο στη λαϊκή μνήμη, που συνδέει τους ανθρώπους με τη γη, τον κύκλο του χρόνου και τις μυστικές προσδοκίες της ψυχής.

Οι γυναίκες και τα κορίτσια του χωριού, με χαρά και νοσταλγία, βγήκαν στην εξοχή για να μαζέψουν τα λουλούδια και τα φυτά του αγρού, τα λεγόμενα «κλήδονα», αναβιώνοντας μια τελετουργική πράξη που χάνεται στα βάθη των χρόνων. Μέσα στη γαλήνη της ανοιξιάτικης φύσης, ανάμεσα στα χρώματα και τα αρώματα της γης, αντήχησαν τραγούδια παλιά, τραγούδια που πέρασαν από γενιά σε γενιά, κουβαλώντας μνήμες, ελπίδες και συμβολισμούς.

Καθοριστική για την αναβίωση αυτής της όμορφης στιγμής υπήρξε και φέτος η συμβολή του Εκπολιτιστικού Συλλόγου του χωριού, ο οποίος με συνέπεια και αγάπη για την τοπική κληρονομιά φρόντισε να κρατήσει άσβεστη τη φλόγα της παράδοσης. Η αναβίωση του Κλήδονα δεν αποτελεί απλώς τη διατήρηση ενός εθίμου. Είναι μια πράξη μνήμης και συνέχειας, μια σιωπηλή αλλά ουσιαστική αντίσταση στη λήθη, ένα κάλεσμα προς όλους να ξανασυναντηθούν με τις ρίζες τους και τη συλλογική τους ταυτότητα.

Σε μια εποχή όπου οι δεσμοί με το παρελθόν συχνά δοκιμάζονται, τέτοιες πρωτοβουλίες αποκτούν ξεχωριστή σημασία. Το Βαλτινό, μέσα από τη ζωντανή παρουσία των γυναικών του και τη μέριμνα του Συλλόγου, αποδεικνύει πως η παράδοση δεν είναι ένα απομεινάρι του χθες, αλλά ένας ζωντανός παλμός που συνεχίζει να δίνει νόημα στο σήμερα και ελπίδα στο αύριο.

Αύριο λοιπόν, στο καθορισμένο ραντεβού του Εκπολιτιστικού Συλλόγου για τις επόμενες εκδηλώσεις της Πρωτομαγιάς.

Πατήστε τον σύνδεσμο και δείτε το βίντεο:

https://www.facebook.com/share/r/1DCBAFrw38/

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ

 

Ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος Βαλτινού ενημερώνει όλους τους συγχωριανούς και φίλους της εκδήλωσης ότι, σε περίπτωση κακοκαιρίας, η Πρωτομαγιάτικη γιορτή μας θα μεταφερθεί στον χώρο του Γυμνασίου–Λυκείου Βαλτινού, ώστε να πραγματοποιηθεί κανονικά και με ασφάλεια.

Η διάθεση για γιορτή, η παράδοση και το κέφι δεν αλλάζουν - σας περιμένουμε όλους να ανταμώσουμε, να χορέψουμε και να γιορτάσουμε μαζί, όπου κι αν πραγματοποιηθεί η εκδήλωση!

Το Δ.Σ. του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Βαλτινού

Οι ιστορίες του Μπάρμπα-Θωμά

 

Ήταν χρόνια αλλιώτικα, χρόνια απλά και ανθρώπινα, τότε που ο χρόνος κυλούσε αργά και οι άνθρωποι ήξεραν να μοιράζονται τη μέρα τους με κουβέντα, γέλιο και συντροφιά. Στο ζευγαρολίβαδο του Βαλτινού, εκεί όπου απλωνόταν το χορτάρι κάτω από τον πλατύ θεσσαλικό ουρανό, μαζευόταν συχνά η παρέα του χωριού.

Ο Βασίλης, ο Μιχάλης, ο Λάζαρος, ο Θωμάς, ο Βασίλης, ο Βαγγέλης και ο Χρήστος κάθονταν στο χώμα, άλλοι σταυροπόδι, άλλοι ξαπλωμένοι ξυπόλητοι, αφήνοντας τη γη να τους δροσίζει τα πόδια. Λίγο πιο πέρα τα ζώα έβοσκαν ήσυχα, σκορπισμένα στο λιβάδι, ενώ ο αέρας έφερνε πότε πότε τον ήχο από τα κουδούνια τους.

Στη μέση της παρέας ξεχώριζε ο μπάρμπα-Θωμάς. Με λόγο γλαφυρό και βλέμμα που έλαμπε από ζωή, άρχιζε τις ιστορίες του. Άλλοτε θυμόταν περιστατικά από τα νιάτα του, άλλοτε έλεγε αστεία και καλαμπούρια που έκαναν τους νεότερους να ξεσπούν σε γέλια. Κάθε κουβέντα του είχε παλμό, κάθε αφήγηση έκρυβε μέσα της μια μικρή σοφία της ζωής.

Οι υπόλοιποι τον άκουγαν με προσοχή και χαμόγελο. Τα πρόσωπά τους φανέρωναν εκείνη τη γαλήνη που μόνο η αληθινή συντροφιά χαρίζει. Δεν υπήρχε βιασύνη, ούτε έγνοια για τον χρόνο, μόνο η στιγμή, το μοίρασμα και η χαρά της ανθρώπινης παρουσίας.

Ήταν μια εποχή που η επικοινωνία είχε ζεστασιά και ψυχή. Οι άνθρωποι κοιτάζονταν στα μάτια, άκουγαν ο ένας τον άλλον και οι ιστορίες περνούσαν από στόμα σε στόμα σαν πολύτιμη κληρονομιά.

Σήμερα η παλιά εκείνη φωτογραφία μένει σαν σιωπηλό αποτύπωμα μιας εποχής που χάθηκε, μα δεν ξεχάστηκε. Ένα λιβάδι, μια παρέα, λίγα γέλια και μια ιστορία του μπάρμπα-Θωμά — κι όμως μέσα σε αυτά χωράει ολόκληρη η μνήμη ενός τόπου.

Παρουσιάστηκε στο Μουσείο Τσιτσάνη το βιβλίο «Τα Παλιά Τρίκαλα. Αναμνήσεις και Ιστορήματα»

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και βαθιά συγκινησιακή φόρτιση πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 28 Απριλίου 2026, στην κατάμεστη αίθουσα του Μουσείου Τσιτσάνη, η παρουσίαση της νέας επανέκδοσης του εμβληματικού έργου του αείμνηστου Τρικαλινού δημοσιογράφου Θεολόγη Ι. Τριανταφύλλου, «Τα Παλιά Τρίκαλα. Αναμνήσεις και Ιστορήματα».

Την εκδήλωση συνδιοργάνωσαν ο Φιλολογικός Ιστορικός Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων και ο Εκδοτικός Οίκος Κ. & Μ. Σταμούλη, σε μια βραδιά αφιερωμένη όχι μόνο στην παρουσίαση ενός βιβλίου, αλλά και στην αναβίωση της ιστορικής μνήμης και της ψυχής της παλιάς πόλης.

Το σπουδαίο αυτό δίτομο έργο, εξαντλημένο εδώ και δεκαετίες και πολύτιμο για την τοπική ιστοριογραφία, είχε πρωτοεκδοθεί σε δύο τόμους το 1976 και το 1977. Η σημερινή του επανέκδοση αποτελεί ένα σημαντικό πνευματικό γεγονός για τα Τρίκαλα, καθώς επανέρχεται στο αναγνωστικό κοινό ένας αληθινός θησαυρός μνήμης και ιστορίας. Η έκδοση πραγματοποιήθηκε από κοινού από τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων και έχει ενταχθεί στη σειρά του Συνδέσμου «ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ», ως ο 27ος τόμος της.

Το έργο, συνολικής έκτασης 510 σελίδων (Θεσσαλονίκη–Τρίκαλα, 2026), ανασυστήνει με γλαφυρότητα τον κόσμο των παλιών Τρικάλων: τις γειτονιές, τα πρόσωπα, τις συνήθειες, τα ήθη, τις μικρές και μεγάλες ιστορίες που σφράγισαν τη συλλογική μνήμη του τόπου. Μέσα από αναμνήσεις και ιστορήματα, ο συγγραφέας αναπλάθει μια εποχή που μπορεί να έχει χαθεί στον χρόνο, αλλά εξακολουθεί να ζει στην καρδιά της πόλης.

Ιδιαίτερη ήταν η συμβολή των ομιλητών της βραδιάς, που προσέγγισαν το έργο με ευαισθησία και επιστημονική πληρότητα. Η Ελένη Τζαβέλλα, εκπαιδευτικός και διευθύντρια του 2ου Δημοτικού Σχολείου Οιχαλίας, παρουσίασε με γλαφυρό και διεισδυτικό τρόπο τον πρώτο τόμο του έργου, αναδεικνύοντας τη σημασία του ως πολύτιμου τεκμηρίου της τοπικής ιστορίας. Ο Χρήστος Μπεχλιβάνος, δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας larissa.net, παρουσίασε τον δεύτερο τόμο, φωτίζοντας τις ιστορικές και κοινωνικές διαστάσεις των κειμένων.

Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε ο πρόεδρος του Φ.Ι.ΛΟ.Σ., Θεόδωρος Νημάς, ο οποίος αναφέρθηκε με θερμά λόγια στη σημασία της επανέκδοσης, τονίζοντας πως πρόκειται για ένα έργο που διασώζει την ιστορική φυσιογνωμία των Τρικάλων και παραδίδει στις νεότερες γενιές έναν πολύτιμο πνευματικό θησαυρό.

Ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή της βραδιάς αποτέλεσε η παρουσία μελών της οικογένειας του συγγραφέα Θεολόγη Ι. Τριανταφύλλου, οι οποίοι τίμησαν με την παρουσία τους την εκδήλωση. Η συμμετοχή τους προσέδωσε έναν ξεχωριστό συμβολισμό, καθώς η μνήμη και η πνευματική παρακαταθήκη του εκλιπόντος συγγραφέα ζωντάνεψαν μέσα σε μια ατμόσφαιρα σεβασμού, συγκίνησης και υπερηφάνειας.

Η βραδιά είχε έντονο πανηγυρικό χαρακτήρα, καθώς η παρουσίαση δεν αποτέλεσε μόνο μια εκδοτική εκδήλωση, αλλά μια γιορτή της ιστορίας, της μνήμης και της πολιτιστικής ταυτότητας των Τρικάλων. Ήταν μια βραδιά όπου το παρελθόν συνάντησε το παρόν και οι μνήμες της πόλης ζωντάνεψαν ξανά μέσα από τις σελίδες ενός έργου-σταθμού, που συνεχίζει να φωτίζει την πορεία του τόπου μέσα στον χρόνο.

Τα ηρώα του Βαλτινού ως φορείς συλλογικής μνήμης

 Μελέτη του Δημήτρη Τσιγάρα

 

Η ιστορική μνήμη ενός τόπου δεν διασώζεται μόνο μέσα από τα αρχεία, τις προφορικές αφηγήσεις και τις οικογενειακές παραδόσεις, αλλά και μέσα από τα μνημεία που ο ίδιος ο τόπος υψώνει για να τιμήσει τους ανθρώπους του. Στο Βαλτινό, δύο χαρακτηριστικά ηρώα, διαφορετικά ως προς τη μορφή και τη χρονολογία τους, λειτουργούν ως σταθεροί φορείς της συλλογικής μνήμης και της ιστορικής συνείδησης της κοινότητας.

Το πρώτο, παλαιότερο μνημείο βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του ναού του Αγίου Αθανασίου και ανεγέρθηκε το 1954 από την τότε Κοινότητα Βαλτινού. Πρόκειται για έναν μαρμάρινο οβελίσκο, επιτύμβιας μορφής, τοποθετημένο πάνω σε τριμερές βάθρο, με πυραμιδοειδή απόληξη στην κορυφή. Στην προμετωπίδα του φέρει ανάγλυφη παράσταση δύο όπλων σε θέση χιαστί, πλαισιωμένων από δάφνινους κλάδους, σύμβολα της στρατιωτικής ανδρείας, της νίκης και της αιώνιας δόξας. Κάτω από την παράσταση αναγράφονται εγχάρακτα τα ονόματα των πεσόντων στους πολέμους της περιόδου 1912–1922.

Το μνημείο αυτό έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία, καθώς τα ονόματα που φέρει προέρχονται όχι μόνο από το Βαλτινό, αλλά και από την Κάτω Ελάτη και τη Φωτάδα, αφού κατά την περίοδο εκείνη οι οικισμοί αυτοί υπάγονταν στην ίδια κοινότητα. Με τον τρόπο αυτό, ο οβελίσκος δεν αποτελεί απλώς ένα ηρώο του χωριού, αλλά ένα κοινό μνημείο μνήμης για τρεις ιστορικά συνδεδεμένους οικισμούς.

Τριάντα ένα χρόνια αργότερα, το 1985, η κοινότητα ανήγειρε στην κεντρική πλατεία το νεότερο Ηρώον του Αγνώστου Στρατιώτη. Σε αντίθεση με τον κατακόρυφο χαρακτήρα του παλαιότερου οβελίσκου, το μνημείο αυτό αναπτύσσεται περισσότερο οριζόντια, ως μνημειακή εξέδρα και βωμός μνήμης. Μια μαρμάρινη πλάκα σε σχήμα ορθογωνίου παραλληλεπιπέδου τοποθετείται πάνω σε διώροφο λιθόκτιστο βάθρο τριγωνικής κάτοψης, επενδεδυμένο με επεξεργασμένους λίθους και μάρμαρο.

Στην πρόσοψη της πλάκας δεσπόζει εγχάρακτη παράσταση κόκκινης φλόγας και κλάδου δάφνης, συνοδευόμενη από την επιγραφή: «Στον Άγνωστο Στρατιώτη». Η φλόγα, σύμβολο της αδιάσβεστης μνήμης και της θυσίας, συνδέεται συμβολικά με τη φωτιά του Προμηθέα, την ευεργετική εκείνη δύναμη που χάρισε στον άνθρωπο τη δυνατότητα να δημιουργήσει πολιτισμό. Ο δάφνινος κλάδος, ως διαχρονικό σύμβολο ειρήνης, τιμής και νίκης, υπογραμμίζει την αιωνιότητα της μνήμης των πεσόντων.

Η θέση του νεότερου μνημείου στην πλατεία του χωριού προσδίδει σε αυτό έναν ιδιαίτερα δημόσιο και τελετουργικό χαρακτήρα. Εκεί πραγματοποιούνται οι επίσημες τελετές κατά τις εθνικές επετείους, με καταθέσεις στεφάνων από τις τοπικές αρχές, τους φορείς και τους μαθητές των σχολείων. Έτσι, το ηρώο παραμένει ζωντανό μέσα στη συλλογική εμπειρία της κοινότητας.

Τα δύο μνημεία, παρά τις μορφολογικές τους διαφορές, λειτουργούν συμπληρωματικά. Το πρώτο διασώζει τη μνήμη των ονομαστικά γνωστών πεσόντων μιας συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου. Το δεύτερο αποδίδει τιμή σε όλους εκείνους τους ανώνυμους στρατιώτες που θυσιάστηκαν για την πατρίδα. Μαζί συνθέτουν ένα ενιαίο τοπίο ιστορικής μνήμης, μέσα από το οποίο το Βαλτινό διατηρεί ζωντανή τη σχέση του με το παρελθόν, την ιστορία και τις θυσίες των ανθρώπων του. 

Το μνημείο ηρώων πεσόντων στον ναό Αγίου Αθανασίου Βαλτινού 

Αρχιτεκτονική και μορφολογική περιγραφή

Το μνημείο ηρώων πεσόντων του Βαλτινού βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του ναού του Αγίου Αθανασίου και αποτελεί ένα σημαντικό τοπόσημο ιστορικής μνήμης για την τοπική κοινότητα. Η θέση του στον εκκλησιαστικό περίβολο ενισχύει τον συμβολικό του χαρακτήρα, συνδέοντας τη συλλογική μνήμη των πεσόντων με τον ιερό χώρο της κοινότητας και την έννοια της αιώνιας ανάπαυσης.

Αρχιτεκτονικά, το μνημείο ανήκει στην τυπολογία του οβελίσκου - επιτύμβιας αναμνηστικής στήλης, μορφή ιδιαίτερα διαδεδομένη στα ηρώα των ελληνικών κοινοτήτων του 20ού αιώνα.

1. Βάθρο – κρηπίδωμα

Η στήλη εδράζεται πάνω σε μαρμάρινο βάθρο τριών επιπέδων, το οποίο λειτουργεί ως κρηπίδωμα και προσδίδει μνημειακότητα στη σύνθεση.

Το βάθρο αποτελείται από τρεις διαδοχικές αναβαθμίδες:

μία ευρεία κατώτερη βάση

μία ενδιάμεση υπερυψωμένη βαθμίδα

μία άνω βάση στήριξης της στήλης

Η κλιμακωτή αυτή διάρθρωση ενισχύει την αίσθηση σταθερότητας και ανάτασης.

2. Κύριος κορμός – οβελίσκος

Το κυρίως σώμα του μνημείου είναι μια συμπαγής μαρμάρινη επιτύμβια στήλη, στενόμακης ορθογώνιας μορφής.

Η στήλη αναπτύσσεται κατακόρυφα με αυστηρή συμμετρία και θυμίζει απλοποιημένο οβελίσκο, σύμβολο μνήμης, δόξας και ανύψωσης της θυσίας.

Η μορφή της είναι: ορθογώνια σε όψη, στενή και επιμήκης, με κατακόρυφη ανάπτυξη, ελαφρά στένωση προς την κορυφή.

Η λιτότητα της μορφής υπηρετεί τον μνημειακό χαρακτήρα.

3. Απόληξη – πυραμοειδής κορυφή

Η κορυφή της στήλης καταλήγει σε πυραμοειδή απόληξη, χαρακτηριστικό στοιχείο της οβελισκικής μορφής.

Η πυραμιδοειδής στέψη: ολοκληρώνει αρμονικά την κατακόρυφη σύνθεση, προσδίδει ανοδική κίνηση και συμβολίζει την ανάταση της μνήμης προς το υπερβατικό.

Αυτό το στοιχείο ενισχύει την επιτύμβια και τιμητική διάσταση του μνημείου.

4. Ανάγλυφη προμετωπίδα

Στο ανώτερο τμήμα της κύριας όψης υπάρχει ανάγλυφη συμβολική παράσταση.

Η σύνθεση εικονίζει: δύο όπλα σε θέση χιαστί, πλαισιωμένα από δύο κλάδους δάφνης.

Η παράσταση είναι ιδιαίτερα εύγλωττη ως προς τον συμβολισμό της.

Τα χιαστί όπλα παραπέμπουν: στην πολεμική ανδρεία,  στην άμυνα της πατρίδας και στη γενναιότητα των πεσόντων.

Οι δάφνινοι κλάδοι, αειθαλείς και τιμητικοί, συμβολίζουν: τη νίκη, τη δόξα, την αιωνιότητα και την αθανασία της μνήμης.

Πρόκειται για μοτίβο με βαθιές ρίζες στην ελληνική μνημειακή παράδοση.

5. Επιγραφικό πεδίο

Κάτω από την ανάγλυφη παράσταση εκτείνεται το κύριο επιγραφικό πεδίο, όπου αναγράφονται εγχάρακτα τα ονόματα των πεσόντων των πολέμων 1912-1922, ως εξής: «ΚΟΙΝΟΤΗΣ ΒΑΛΤΣΙΝΟΥ ΟΙ ΕΝ ΠΟΛΕΜΟΙΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ 1912-1922

ΔΗΜ. ΣΤΕΦ. ΤΖΙΚΑΣ ΛΟΧΙΑΣ

ΚΩΝ. ΛΑΜΠ. ΣΤΑΥΡΕΚΑΣ ΔΕΚΑΝ.

ΗΛΙΑΣ ΔΗΜ. ΖΑΧΟΣ ΔΕΚΑΝ.

ΚΩΝ. ΔΗΜ. ΠΕΤΡΙΚΑΣ ΔΕΚΑΝ.

ΓΕΩΡΓ. ΔΗΜ. ΚΡΟΥΠΗΣ ΔΕΚΑΝ.

ΓΕΩΡΓ. ΚΩΝ. ΜΠΑΛΟΥΤΣΟΣ

ΣΠΥΡ. ΑΘΑΝ. ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ

ΙΩΑΝ. ΔΗΜ. ΒΟΤΣΙΟΣ

ΘΕΟΔ. ΓΕΩ. ΚΟΥΦΟΧΡΗΣΤΟΣ

ΝΙΚΟΛ. ΠΑΖΑΡΑΣ

ΔΗΜ. ΑΘΑΝ. ΣΚΑΠΕΤΗΣ

ΔΗΜ. ΚΩΝ. ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ

ΧΡΗΣΤ. ΔΗΜ. ΚΑΤΣΙΟΥΛΗΣ

ΝΙΚ. ΕΥΑΓ. ΖΑΧΑΡΑΚΗΣ

ΔΗΜ. ΚΩΝ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΣΤΕΡ. ΚΩΝ. ΚΥΡΙΑΚΟΣ

ΝΙΚ. ΘΕΟΔ. ΦΑΡΜΑΚΗΣ

ΔΗΜ. ΚΩΝ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΗΛΙΑΣ ΒΑΣ. ΧΟΥΤΑΣ

ΙΩΑΝ. ΑΘΑΝ. ΤΣΙΑΤΙΟΥΛΑΣ

ΒΑΣ. ΕΥΘ. ΑΚΡΙΒΟΣ

ΒΑΣ. ΕΥΑΓ. ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΟΣ

ΒΑΣ. ΑΠ. ΝΙΚΛΙΤΣΙΩΤΗΣ

ΑΝΑΣΤ. ΕΥΘ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ

ΒΑΣ. ΕΥΘ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ».

Η επιγραφή είναι οργανωμένη σε κατακόρυφες σειρές και περιλαμβάνει τόσο τους βαθμούς όσο και τα ονόματα των πεσόντων.

Η μορφή αυτή μετατρέπει το μνημείο σε λίθινο κατάλογο συλλογικής θυσίας.

6. Ιστορικός χαρακτήρας

Το μνημείο αναγέρθηκε το 1954 από την Κοινότητα Βαλτινού, προς τιμήν και ανάμνηση των πεσόντων της περιόδου 1912–1922.

Ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η τότε κοινότητα περιλάμβανε: το Βαλτινό, την Κάτω Ελάτη και τη Φωτάδα.

Γι’ αυτό και τα ονόματα που αναγράφονται στη στήλη προέρχονται και από τους τρεις οικισμούς, στοιχείο που προσδίδει στο μνημείο χαρακτήρα υπερτοπικής κοινοτικής μνήμης.

7. Αρχιτεκτονικός χαρακτήρας

Μορφολογικά το μνημείο μπορεί να χαρακτηριστεί ως:

νεοκλασικός κοινοτικός οβελίσκος, επιτύμβια τιμητική στήλη και ηρώο συλλογικής μνήμης.

Η σύνθεση είναι λιτή, αυστηρή και συμβολικά ισχυρή.

Συνδυάζει: κατακόρυφη μνημειακότητα, εικαστικό συμβολισμό, ιστορική επιγραφή και αποτελεί εξαιρετικό δείγμα τοπικής μνημειακής αρχιτεκτονικής της μεταπολεμικής περιόδου.

Ηρώον Αγνώστου Στρατιώτη στην κεντρική πλατεία Βαλτινού

 

Αρχιτεκτονική και μορφολογική περιγραφή

Στην κεντρική πλατεία του Βαλτινού δεσπόζει το νεότερο Ηρώον του Αγνώστου Στρατιώτη, το οποίο ανεγέρθηκε το 1985 από την Κοινότητα Βαλτινού, προς τιμήν και αιώνια μνήμη όλων των επώνυμων και ανώνυμων αγωνιστών του Α΄ και Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πρόκειται για ένα μνημείο δημόσιας μνήμης, σχεδιασμένο ώστε να λειτουργεί ως τόπος τιμής, τελετουργίας και εθνικής αναφοράς.

Η αρχιτεκτονική του σύνθεση συνδυάζει μνημειακή λιτότητα, γεωμετρική καθαρότητα και συμβολικό περιεχόμενο, ενταγμένα αρμονικά στον χώρο της πλατείας.

1. Κρηπίδωμα και χώρος πρόσβασης

Το μνημείο αναπτύσσεται πάνω σε ευρύ υπερυψωμένο πλάτωμα, το οποίο διαμορφώνει σαφώς έναν τελετουργικό χώρο συγκέντρωσης.

Στην πρόσοψη διακρίνεται ημικυκλικό πλατύσκαλο, επενδεδυμένο με μάρμαρο, το οποίο λειτουργεί ως μεταβατικός χώρος από την πλατεία προς το μνημείο.

Η πρόσβαση πραγματοποιείται μέσω τριών φαρδιών μαρμάρινων βαθμίδων, οι οποίες οδηγούν στο πρώτο επίπεδο του βάθρου.

Η ημικυκλική ανάπτυξη των σκαλοπατιών προσδίδει στο μνημείο χαρακτήρα βηματικής ανάβασης και τελετουργικής προσέγγισης.

2. Βάθρο δύο επιπέδων

Το κύριο βάθρο είναι λιθόκτιστο και διώροφο.

Αποτελείται από επεξεργασμένους κυβόσχημους λίθους, τοποθετημένους σε κανονική δόμηση, που προσδίδουν στιβαρότητα και μνημειακότητα.

Το βάθρο έχει τριγωνική κάτοψη, με την υποτείνουσα να σχηματίζει τη μπροστινή πλευρά.

Αυτό το γεωμετρικό σχήμα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, καθώς προσδίδει: δυναμισμό στη σύνθεση, κατευθυντικότητα προς τον θεατή και έμφαση στην πρόσοψη.

Η τριγωνική διάταξη λειτουργεί σχεδόν σαν βωμός ή εξέδρα μνήμης.

3. Δεύτερο επίπεδο – υπερυψωμένη εξέδρα

Το ανώτερο επίπεδο είναι ελαφρώς αναβαθμισμένο και φέρει την κύρια αναμνηστική πλάκα.

Δεξιά και αριστερά του πρώτου επιπέδου υπάρχουν δύο διακοσμητικοί μαρμάρινοι κιονίσκοι, μικρής κλίμακας.

Οι κιονίσκοι λειτουργούν ως στοιχεία: συμμετρίας, οπτικής οριοθέτησης και μνημειακής ισορροπίας

Αρχιτεκτονικά θυμίζουν χαμηλά φυλακτικά στοιχεία βωμού.

4. Κεντρική μαρμάρινη πλάκα

Στο δεύτερο επίπεδο δεσπόζει η κύρια μαρμάρινη πλάκα σε μορφή ορθογωνίου παραλληλεπιπέδου.

Πρόκειται για αυστηρά γεωμετρικό, κατακόρυφο όγκο, με καθαρές γραμμές και λεία επιφάνεια.

Η μορφή της είναι λιτή και σύγχρονη, σε αντίθεση με το παλαιότερο οβελισκικό ηρώο του Βαλτινού.

Η πλάκα λειτουργεί ως κεντρικός φορέας του συμβολισμού.

5. Εγχάρακτη παράσταση

Στην πρόσοψη της πλάκας υπάρχει εγχάρακτη παράσταση με: κόκκινη φλόγα, πράσινο κλάδο δάφνης, και την επιγραφή

«Στον Άγνωστο Στρατιώτη» .

Η φλόγα αποδίδεται ως σύμβολο: της θυσίας, της ζωής και της αδιάσβεστης μνήμης.

Η σύνδεσή της με τον μύθο του Προμηθέα προσδίδει βαθύτερο πολιτισμικό περιεχόμενο: η φωτιά γίνεται σύμβολο γνώσης, πολιτισμού και ανθρώπινης προόδου.

Ο δάφνινος κλάδος συμβολίζει: τη δόξα, τη νίκη, την ειρήνη και την αθανασία της μνήμης.

Η συνύπαρξη φλόγας και δάφνης δημιουργεί ένα εξαιρετικά εύγλωττο εικαστικό σύνολο.

6. Σημαία και τελετουργικός χαρακτήρας

Στη δεξιά πλευρά του μνημείου υψώνεται ο ιστός της ελληνικής σημαίας, στοιχείο που ενισχύει τον εθνικό και τελετουργικό χαρακτήρα του χώρου.

Η παρουσία της σημαίας εντάσσει το ηρώο στον δημόσιο τελετουργικό βίο της κοινότητας.

Η χρήση του μνημείου για καταθέσεις στεφάνων στις εθνικές επετείους επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για έναν ενεργό τόπο συλλογικής μνήμης.

7. Μορφολογικός χαρακτήρας

Το μνημείο αυτό ανήκει στην κατηγορία των νεότερων κοινοτικών ηρώων - μνημειακών βωμών πλατείας.

Σε αντίθεση με το παλαιότερο οβελισκικό ηρώο, που βρίσκετε στον προαύλιο χώρο του ναού Αγίου Αθανασίου, εδώ κυριαρχεί: η οριζόντια ανάπτυξη, η γεωμετρική καθαρότητα και η δημόσια τελετουργική χρήση.

Αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα μεταπολεμικής κοινοτικής μνημειακής αρχιτεκτονικής.

Συγκριτική θεώρηση των δύο ηρώων του Βαλτινού

Το μνημείο πεσόντων (1954) και το Ηρώον Αγνώστου Στρατιώτη (1985)

Στο Βαλτινό διασώζονται δύο μνημεία με ιδιαίτερη ιστορική και συμβολική σημασία, τα οποία αποτυπώνουν δύο διαφορετικές φάσεις της συλλογικής μνήμης της κοινότητας.

Το πρώτο είναι το παλαιότερο μνημείο ηρώων πεσόντων, το οποίο ανεγέρθηκε το 1954 στον προαύλιο χώρο του ναού του Αγίου Αθανασίου. Το δεύτερο είναι το νεότερο Ηρώον του Αγνώστου Στρατιώτη, το οποίο ανεγέρθηκε το 1985 στην κεντρική πλατεία του χωριού.

Παρά το κοινό τους λειτουργικό και συμβολικό περιεχόμενο, τα δύο μνημεία διαφέρουν αισθητά ως προς τη μορφή, την αρχιτεκτονική τυπολογία και τον τρόπο έκφρασης της μνήμης.

1. Διαφορά στη θέση και στον δημόσιο χώρο

Το μνημείο του 1954 βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του ναού του Αγίου Αθανασίου.

Η θέση αυτή προσδίδει στο μνημείο χαρακτήρα περισσότερο ιεροπρεπή και επιτύμβιο, καθώς συνδέεται άμεσα με τον χώρο της εκκλησίας και τη θρησκευτική μνήμη.

Αντίθετα, το ηρώο του 1985 βρίσκεται στην κεντρική πλατεία, δηλαδή στον κατεξοχήν δημόσιο και κοινωνικό χώρο της κοινότητας.

Η μετατόπιση αυτή από τον ναό προς την πλατεία δείχνει μια εξέλιξη της μνημειακής αντίληψης: από τη μνήμη που συνδέεται με τον ιερό χώρο, προς τη μνήμη που ενσωματώνεται στην καθημερινή δημόσια ζωή.

2. Αρχιτεκτονική μορφή

α) Το μνημείο του 1954

Το παλαιότερο μνημείο έχει τη μορφή οβελίσκου - επιτύμβιας στήλης.

Χαρακτηρίζεται από: κατακόρυφη ανάπτυξη, αυστηρή συμμετρία, πυραμιδοειδή κορυφή και τριμερές βάθρο.

Η μορφή του παραπέμπει σε κλασικά ηρώα κοινοτήτων της μεταπολεμικής περιόδου.

Η κατακόρυφη κίνηση του οβελίσκου συμβολίζει την ανύψωση της θυσίας και την αιώνια μνήμη.

β) Το μνημείο του 1985

Το νεότερο μνημείο έχει μορφή βωμού - εξέδρας μνήμης.

Χαρακτηρίζεται από: οριζόντια ανάπτυξη, ευρύ πλατύσκαλο, τριγωνικό διώροφο βάθρο και κεντρική μαρμάρινη πλάκα.

Εδώ η μνημειακότητα δεν επιτυγχάνεται μέσω ύψους αλλά μέσω χωρικής διάταξης και τελετουργικής πρόσβασης.

3. Συμβολικά στοιχεία

α) Οβελίσκος 1954

Το παλαιότερο μνημείο φέρει: χιαστί όπλα και δάφνινα στεφάνια.

Ο συμβολισμός είναι σαφώς στρατιωτικός και ηρωικός.

Τιμά συγκεκριμένους πεσόντες με ονομαστική αναφορά.

β) Ηρώον 1985

Το νεότερο μνημείο φέρει: φλόγα, δάφνινο κλάδο και την αφιέρωση στον Άγνωστο Στρατιώτη.

Εδώ ο συμβολισμός γίνεται πιο οικουμενικός και αφαιρετικός.

Δεν αφορά μόνο γνωστά πρόσωπα, αλλά όλους τους ανώνυμους αγωνιστές.

Η φλόγα λειτουργεί ως σύμβολο αδιάσβεστης μνήμης.

4. Ιστορική λειτουργία

Το μνημείο του 1954 είναι περισσότερο ιστορικό και καταγραφικό.

Διασώζει τα ονόματα των πεσόντων της περιόδου 1912-1922 και συνδέεται με την παλαιά κοινότητα Βαλτινού, Κάτω Ελάτης και Φωτάδας.

Το μνημείο του 1985 έχει περισσότερο επετειακό και τελετουργικό χαρακτήρα.

Αποτελεί τον κύριο χώρο κατάθεσης στεφάνων στις εθνικές εορτές.

5. Συμπέρασμα

Τα δύο μνημεία συνθέτουν μαζί ένα δίπτυχο ιστορικής μνήμης του Βαλτινού.

Το πρώτο εκφράζει τη συγκεκριμένη θυσία των ονομαστικά γνωστών πεσόντων.

Το δεύτερο αναδεικνύει τη συλλογική και διαχρονική μνήμη όλων των αγωνιστών, γνωστών και αγνώστων.

Έτσι, το Βαλτινό διαθέτει δύο μνημεία που, αν και διαφορετικά μορφολογικά, συμπληρώνουν το ένα το άλλο ως προς την ιστορική και συμβολική τους λειτουργία.

  

ΝΕΚΡΟΙ ΒΑΛΤΙΝΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 1912-1922

 

Τζίκας Δημήτριος του Στεφάνου, Λοχίας

Σταυρέκας Κωνσταντίνος του Λάμπρου, Δεκανέας

Ζάχος Ηλίας του Δημητρίου, Δεκανέας

Πετρίκας Κωνσταντίνος του Δημητρίου, Δεκανέας

Κρούπης Γεώργιος του Δημητρίου, Δεκανέας

Μπαλούτσος Γεώργιος του Κωνσταντίνου, στρατιώτης

Καραθανάσης Σπύρος του Αθανασίου, στρατιώτης

Βότσιος Ιωάννης του Δημητρίου, στρατιώτης

Κουφοχρήστος Θεόδωρος του Γεωργίου, στρατιώτης

Παζαράς Νικόλαος, στρατιώτης

Σκαπέτης Δημήτριος του Αθανασίου, στρατιώτης

Μαυρομάτης Δημήτριος του Κωνσταντίνου, στρατιώτης

Κατσιούλης Χρήστος του Δημητρίου, στρατιώτης

Δημητρούλης Βασίλειος του Ευαγγέλου, στρατιώτης

Ζαχαράκης Νικόλαος του Ευαγγέλου, στρατιώτης

Νικολάου Κωνσταντίνος του Στέργιου, στρατιώτης

Κυριάκος Στέργιος του Κωνσταντίνου, στρατιώτης

Φαρμάκης Νικόλαος του Θεοδώρου, στρατιώτης

Νικολάου Δημήτριος του Κωνσταντίνου, στρατιώτης

Χούτας Ηλία του Βασιλείου, στρατιώτης

Τσιαντούλας Ιωάννης του Αθανασίου, στρατιώτης

Τσιαντούλας Νικόλαος του Αθανασίου, στρατιώτης

Ακρίβος Βασίλειος του Ευθυμίου, στρατιώτης

Καραγιώργος Βασίλειος του Ευαγγέλου, στρατιώτης

Νικλιτσιώτης Βασίλειος του Αποστόλου, στρατιώτης

Παπαναστασίου Αναστάσιος του Ευθυμίου, στρατιώτης

Παπαναστασίου Βασίλειος του Ευθυμίου, στρατιώτης

 

ΝΕΚΡΟΙ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΚΑΤΟΧΗΣ (1941-1945)

Βαλτινό

Αγγελόπουλος Μιχαήλ του Αθανασίου (ετών 37), πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Ζαμπακάς Ευάγγελος του Θωμά, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Καραθανάσης Ευθύμιος του Αθανασίου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Καραμπάσης Ιωάννης του Γεωργίου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα. ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Κουφοχρήστος Νικόλαος του Λάμπρου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα. ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Κλιάκος Στέργιος του Κων/νου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα. ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Τζήμας Ηλίας του Χρίστου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα. ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

Κατσιούλης Δημήτριος του Αθανασίου, πολίτης, εκτελέστηκε από Γερμανούς 19-9-1944, Πηνειάδα. ή 21-8-1944, περ. Πλαταμώνα Πιερίας.

 

ΝΕΚΡΟΙ από το Βαλτινό στον Εμφύλιο πόλεμο

Βαλτινό (2+7+4 = 13)

ΕΔΕΣ + Εθνικός Στρατός + ΜΑΥ + ΜΑΔ + Χωροφυλακή

Χήρας Αθανάσιος του Δημητρίου (γ. 1921), χωρ/κας, εφονεύθη την 8-2-1947 εξ εκπυρσοκροτήσεως του όπλου του, Μαλεσίνα Φθιώτιδος.

Κόρακας Βασίλειος του Νικολάου (γ. 1924), στρ/της Α΄ ΜΚ, εφονεύθη μαχόμ. 13 Αυγ. 1949, Βατοχώρι Βιτσίου Καστοριάς.

ΕΑΜ + ΕΛΑΣ + Εφεδρικός ΕΛΑΣ  + ΔΣΕ + Αυτοάμυνα + Λαϊκή Πολιτοφυλακή

Γάκης Αθανάσιος του Νικολάου (ή Δημητρίου), αντάρτης, αγνοείται.

Γεωργούλας Νικόλαος, αντάρτης Ι/38 Συντ. ΕΛΑΣ, εφονεύθη μαχόμ. εναντίον ΕΔΕΣ Ιαν. 1944, Τετράκωμο Άρτης.

Γκατζιός Βάιος του Κων/νου, αντάρτης, εφονεύθη.

Ζαμπακάς Σταύρος του Γεωργίου, αντάρτης, εφονεύθη.

Σταμούλης Ευάγγελος του Κων/νου, αντάρτης, εφονεύθη.

Χριστάκος Στέφανος του Ιωάννη, διαφωτιστής ΕΑΜ, εκτελέστηκε Χριστούγεννα 1945, Ελευθεροχώρι.

Χριστάκος Χαράλαμπος, του Ιωάννη, αντάρτης, εφονεύθη 1948/49, Γράμμος.

Πολίτες

Κουφοχρήστος Γεώργιος του Ιωάννη, εφονεύθη από αντάρτες.

Κουφοχρήστος Ιωάννης, εφονεύθη από αντάρτες.

Κωσταρέλλος Ευάγγελος, εφονεύθη από αντάρτες.

Κωσταρέλλος Κων/νος του Ευαγγέλου, εφονεύθη από αντάρτες.

 Δημήτρης Α. Τσιγάρας