Ο στρατιώτης μέσα στο χιόνι

 

Η φωτογραφία μοιάζει να κρατά μέσα της μια ολόκληρη εποχή. Ένας νέος άντρας, ο Χρήστος, από το Βαλτινό, καθισμένος πάνω στο άλογό του, μέσα στο χιόνι. Το βλέμμα του σοβαρό, σχεδόν πεισματικό. Γύρω του το λευκό τοπίο απλώνεται σιωπηλό, σαν να σκεπάζει τις κακουχίες, τις διαταγές, τις πορείες και τις νύχτες της σκοπιάς. Είναι τα χρόνια που υπηρέτησε στο ιππικό ως Έλληνας φαντάρος - τότε που ο στρατός δεν ήταν μόνο καθήκον αλλά και μοίρα για πολλούς νέους.

Σαν να συνεχίζει, άθελά του, μια οικογενειακή γραμμή. Γιατί πριν από αυτόν υπήρξε ο πατέρας του. Εκείνος που πολέμησε στον Μικρασιατικό Πόλεμο και έμεινε χρόνια ολόκληρα στον στρατό ως κληρωτός. Όταν τον ρωτούσαν τι δουλειά κάνει, δεν έλεγε αγρότης. Έλεγε στρατιώτης. Κι όμως, η γη ήταν αυτή που τον περίμενε πάντα πίσω, σιωπηλή και υπομονετική.

Η ιστορία των ανθρώπων μοιάζει συχνά να κινείται ανάμεσα σε δύο μεγάλες ιδέες: τον φόβο και την ελπίδα. Από τη μια, τα κράτη λένε πως για να υπάρξει ειρήνη χρειάζεται ισχυρός στρατός. Το αρχαίο λατινικό ρητό - si vis pacem, para bellum, «αν θέλεις ειρήνη, προετοιμάσου για πόλεμο» - έγινε σχεδόν κανόνας της πολιτικής σκέψης. Σαν να λέει ότι η δύναμη αποτρέπει τη βία.

Κι όμως η ιστορία ψιθυρίζει και το αντίθετο. Γιατί κάθε στρατός που μεγαλώνει για να προστατευτεί, γίνεται συχνά αφορμή να μεγαλώσει κι ένας άλλος απέναντι. Η ασφάλεια του ενός μοιάζει απειλή για τον άλλον. Έτσι γεννιέται μια ατέρμονη κούρσα εξοπλισμών, ένας κύκλος φόβου που τρέφει τον εαυτό του.

Και πίσω από όλα αυτά υπάρχουν και τα συμφέροντα. Αυτό που οι πολιτικοί αναλυτές ονομάζουν «στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα» - η συμμαχία οικονομίας, τεχνολογίας και εξοπλισμών - που συχνά ευνοείται από τη διαρκή ένταση. Γιατί όσο υπάρχει η ανάγκη του πολέμου, υπάρχουν και τα μέσα που τον τροφοδοτούν.

Κι όμως, μέσα σε αυτή τη μεγάλη παγκόσμια σκακιέρα, ο Χρήστος πάνω στο άλογό του δεν είναι στρατηγός ούτε πολιτικός. Είναι ένας νέος άνθρωπος μέσα στο χιόνι. Όπως ήταν κάποτε ο πατέρας του. Και όπως υπήρξαν εκατομμύρια άλλοι. Άνθρωποι που κλήθηκαν να υπηρετήσουν μια ιδέα μεγαλύτερη από τη ζωή τους.

Τελικά τα στρατεύματα είναι εργαλεία. Δεν γεννούν από μόνα τους ούτε τον πόλεμο ούτε την ειρήνη. Αυτά τα γεννά η ανθρώπινη βούληση - η πολιτική, η εξουσία, τα συμφέροντα, αλλά και οι φόβοι των κοινωνιών. Ο στρατός μπορεί να γίνει άμυνα ή επιβολή. Προστασία ή καταστροφή.

Κι έτσι, Χρήστο, εσύ, ο πατέρας σου, τα παιδιά σου και όλοι μας μένουμε κάπου στη μέση ενός δύσκολου ερωτήματος. Θα ήταν άραγε πιο ασφαλής ένας κόσμος χωρίς καθόλου στρατούς; Ή μήπως τότε τα πιο αδύναμα κράτη θα έμεναν εκτεθειμένα στη βούληση των ισχυρών;

Μέσα σε αυτό το δίλημμα, συχνά υπονομεύονται δικαιώματα, νόμοι, ιδανικά - ακόμη και η ίδια η ζωή. Κι όμως, η φωτογραφία σου μέσα στο χιόνι θυμίζει κάτι απλό και βαθύ: ότι πίσω από τις μεγάλες αποφάσεις της ιστορίας υπάρχουν πάντα άνθρωποι. Άνθρωποι που κάποτε ήταν απλώς αγρότες, γιοι, πατέρες - κι όμως για χρόνια έμαθαν να λένε πως το επάγγελμά τους είναι «στρατιώτης».

Ο πελαργός της Άνοιξης

 

Ψηλά στον στύλο, πάνω στη στρογγυλή φωλιά από κλαδιά και ξερά χόρτα, στάθηκε ο πελαργός σαν λευκός φρουρός του ουρανού. Τα φτερά του άστραφταν στο πρωινό φως και το κόκκινο ράμφος του έδειχνε προς τον ορίζοντα, σαν να αφουγκραζόταν τα μυστικά της εποχής.

Ήταν το πρώτο σημάδι.

Ο χειμώνας είχε μαζέψει τις βαριές του σκιές, και η γη περίμενε σιωπηλά. Τα χωράφια, που πριν λίγο καιρό ήταν γυμνά και παγωμένα, άρχισαν να πρασινίζουν δειλά. Κάπου στις άκρες των δρόμων, μικρά λουλούδια ξεπρόβαλαν σαν χαμόγελα της γης.

Και τότε εμφανίστηκε εκείνος.

Ο πελαργός γύρισε από το μεγάλο ταξίδι του, κουβαλώντας μαζί του την ανάσα της άνοιξης. Από μακριά, από τόπους ζεστούς και μακρινούς, έφερε στον τόπο μας την υπόσχεση της ζωής. Στάθηκε στη φωλιά του, σαν παλιός γνώριμος που επιστρέφει στο σπίτι του.

Οι άνθρωποι τον κοίταξαν με χαρά.

«Ήρθε ο πελαργός», είπαν. «Ήρθε η άνοιξη».

Και πράγματι, μαζί του ήρθαν οι μέρες που μεγαλώνουν, τα χελιδόνια που σκιρτούν στον ουρανό, οι μυρωδιές της γης μετά τη βροχή. Η φύση άνοιξε σιγά σιγά τα μάτια της, σαν παιδί που ξυπνά.

Ο πελαργός στάθηκε ακίνητος για λίγο ακόμη, σαν να επιθεωρούσε τον κόσμο που άφησε πίσω του μήνες πριν. Ύστερα τίναξε απαλά τα φτερά του.

Κάπου εκεί στο Βαλτινό, η άνοιξη είχε ήδη αρχίσει.

Γιατί όπου επιστρέφει ο πελαργός,
εκεί επιστρέφει και η άνοιξη.

Και τότε ο κόσμος θυμάται ξανά πως η ζωή, όπως τα αποδημητικά πουλιά, ξέρει πάντα τον δρόμο για να γυρίζει.

 

Το νέο έμβλημα του Α.Ο. Βαλτινού

 

Η ανανέωση του εμβλήματος του Αθλητικού Ομίλου Βαλτινού (Α.Ο.Β.) αποτελεί έναν συμβολικό συνδυασμό σεβασμού προς την ιστορία και δυναμικής ματιάς προς το μέλλον. Το νέο έμβλημα διατηρεί τα χαρακτηριστικά χρώματα της ομάδας -το κίτρινο και το κόκκινο- που συνοδεύουν τον σύλλογο από την ίδρυσή του το 1976 και αποτελούν πλέον αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητάς του.

Η σύγχρονη σχεδιαστική γραμμή προσδίδει καθαρότητα και δυναμισμό στο σήμα, ενώ το ποδοσφαιρικό στοιχείο στο κέντρο υπογραμμίζει την αγάπη της τοπικής κοινωνίας για το άθλημα. Τα γραμμικά σχήματα που περιβάλλουν τη μπάλα αποδίδουν κίνηση, ενέργεια και πάθος, συμβολίζοντας την αγωνιστικότητα και το ομαδικό πνεύμα που χαρακτηρίζουν διαχρονικά τον σύλλογο.

Το νέο έμβλημα δεν αποτελεί απλώς μια αισθητική ανανέωση, αλλά μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν του Α.Ο. Βαλτινού. Τιμά την ιστορία και τις γενιές ποδοσφαιριστών που φόρεσαν τη φανέλα της ομάδας, ενώ ταυτόχρονα εκφράζει την αισιοδοξία και τις φιλοδοξίες για τις επόμενες δεκαετίες του συλλόγου.

Απεβίωσε ο Αντώνης Κ. Μάμαλης

 

Απεβίωσε ο συγχωριανός μας Αντώνης Μάμαλης την Παρασκευή 13 Μαρτίου 2026 σε ηλικία 69 ετών.

Ο Αντώνης Μάμαλης του Κων/νου και της Ευαγγελίας γεννήθηκε το 1956 στο Ελευθεροχώρι. Παντρεύτηκε με την Αγγελική, το γένος Ηλία Στάθη και απόχτησαν τέσσερα παιδιά: τον Κωνσταντίνο, τη Στεφανία, τον Ηλία και την Βάια.

Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί το Σάββατο 14 Μαρτίου 2026 και ώρα 12:30 μ.μ., στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Βαλτινού Τρικάλων.

Η σορός θα μεταφερθεί στον ιερό ναό στις 12:00 μ.μ..

Μετά την τελετή, ο καφές θα δοθεί στο καφενείο του Μάμαλη.

Παρουσιάστηκε ο 45ος τόμος του περιοδικού «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ» με τα πρακτικά του 13ου Συμποσίου Τρικαλινών Σπουδών

 

Με επιτυχία και έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Πέμπτης η παρουσίαση του 45ου τόμου του ετήσιου επιστημονικού περιοδικού «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ» (έκδοση 2025), στην αίθουσα της Βιβλιοθήκη Παναγιώτη και Μαρίας Χατζηγάκη – Φ.Ι.ΛΟ.Σ. στα Τρίκαλα. Η εκδήλωση διοργανώθηκε από τον Φιλολογικό, Ιστορικό, Λογοτεχνικό Σύνδεσμο (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων, ο οποίος εκδίδει ανελλιπώς το περιοδικό «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ» από το 1981, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη μελέτη και ανάδειξη της ιστορίας, της λογοτεχνίας και του πολιτισμού της περιοχής.

Ο νέος τόμος του περιοδικού, έκτασης 447 σελίδων, περιλαμβάνει τα «Πρακτικά του 13ου Συμποσίου Τρικαλινών Σπουδών», το οποίο πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2025 και συγκέντρωσε το ενδιαφέρον επιστημόνων και ερευνητών που ασχολούνται με ζητήματα τοπικής ιστορίας, πολιτισμού και κοινωνικής ζωής της περιοχής των Τρικάλων. Συνολικά στο Συμπόσιο παρουσιάστηκαν 41 επιστημονικές ανακοινώσεις και μελέτες· από αυτές οι 20 δημοσιεύονται στον παρόντα τόμο, ενώ οι υπόλοιπες πρόκειται να συμπεριληφθούν στον επόμενο, 46ο τόμο του περιοδικού (2026).

Για το περιεχόμενο και τη σημασία της έκδοσης μίλησαν ο φιλόλογος Σωτήριος Αδάμος και ο διδάκτωρ Τεκμηρίωσης και Ανάδειξης Πολιτιστικής Κληρονομιάς Αθανάσιος Μωυσιάδης. Στις εισηγήσεις τους αναφέρθηκαν στην επιστημονική αξία των μελετών που περιλαμβάνονται στον τόμο, υπογραμμίζοντας ότι τα «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ» αποτελούν εδώ και δεκαετίες ένα σημαντικό βήμα καταγραφής και προβολής της ιστορίας και της πνευματικής παραγωγής της περιοχής.

Παράλληλα, τονίστηκε ότι το Συμπόσιο Τρικαλινών Σπουδών έχει καθιερωθεί ως ένας θεσμός ουσιαστικού διαλόγου και ανταλλαγής επιστημονικών απόψεων γύρω από ζητήματα που αφορούν το παρελθόν και το παρόν του τόπου, ενώ η δημοσίευση των πρακτικών στο περιοδικό «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ» εξασφαλίζει τη διάδοση και τη μακροχρόνια αξιοποίησή τους από την ερευνητική κοινότητα.

Η εκδήλωση συγκέντρωσε το ενδιαφέρον φίλων της τοπικής ιστορίας, ερευνητών και μελών της πνευματικής ζωής της πόλης, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για το περιεχόμενο του νέου τόμου και να συζητήσουν γύρω από τα θέματα που αναδεικνύονται στις μελέτες του. Με την έκδοση αυτή, ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. συνεχίζει τη μακρόχρονη παράδοση επιστημονικής τεκμηρίωσης και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς των Τρικάλων και της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλίας.

«Πάσχα στην Αθήνα» (της Ρούλας Σταυρέκα)

 

Πάσχα 2004. Μεγάλη εβδομάδα στο φούρνο που δούλευα, και το μαγαζί μοσχοβολούσε μαστίχα, βανίλια, βούτυρο. Σαν να περνούσαν από παντού μυρωδιές παιδικών χρόνων, που κολλούσαν πάνω μου καθώς έπλαθα τα τσουρέκια και τα πασχαλινά κουλούρια. Οι πελάτες έμπαιναν λαχανιασμένοι από τις δουλειές, χαμογελούσαν, εύχονταν «Καλό Πάσχα» και «Καλή Ανάσταση» πριν χαθούν πάλι στους δρόμους της Αθήνας, με τις σακούλες να κουνιούνται ρυθμικά από το χέρι τους σαν μικρά κουδουνάκια.

Το μεσημέρι, όταν πια οι φούρνοι έσβησαν για λίγο, κάθισα στο πεζούλι απέξω να ξεκουραστώ. Τότε, ήρθε η σκέψη του χωριού μου. Ένα σφίξιμο, γλυκό και πικρό μαζί, μου τρύπησε την καρδιά, κι ένα δάκρυ κύλησε στο μάγουλό μου χωρίς να το καταλάβω. Τρίτη χρονιά που έκανα Πάσχα στην Αθήνα, χωρίς να ακούσω τον κόκορα του χωριού τα χαράματα, χωρίς να δω τον ήλιο να ανατέλλει και να χρωματίζει ροζ τα κεραμίδια των σπιτιών.

Σκέφτηκα τη Μεγάλη Εβδομάδα στο χωριό. Τη Μεγάλη Πέμπτη, που βάφαμε μαζί με τη γιαγιά τα αυγά κόκκινα, και μου έδινε εκείνο το παλιό πετσετάκι να τα γυαλίζω ένα-ένα με λίγο λάδι, για να μοιάζουν σαν μικρές καρδιές που πάλλονταν στο πιάτο. Τη Μεγάλη Παρασκευή, που με τα κορίτσια πηγαίναμε στον Επιτάφιο, κρατώντας κεριά που έσταζαν πάνω στα δάχτυλά μας, κι η μυρωδιά από τα λουλούδια του επιταφίου μας τύλιγε. Και τα αγόρια, με τα καλαθάκια τους, γύριζαν τραγουδώντας «Σήμερα μαύρος ουρανός», με φωνές που έσπαγαν τη σιωπή του απογεύματος, ανάμεσα στις μυρωδιές του βρεγμένου χώματος και της λεβάντας.

Σκεφτόμουν τις λαζαρίνες, τα κορίτσια που το Σάββατο του Λαζάρου στόλιζαν τα καλαθάκια τους με λουλούδια και πρασινάδες και γύριζαν στα σπίτια, τραγουδώντας τον Λάζαρο. Οι νοικοκυρές άνοιγαν τις αυλόπορτες, γελούσαν, έδιναν καρύδια, αυγά, καραμέλες, και τα καλαθάκια γέμιζαν, όπως γέμιζε και η καρδιά μας. Θυμήθηκα τις γυναίκες του χωριού που μάζευαν λουλούδια για τον Επιτάφιο, περνούσαν από τα σοκάκια με τα κοφίνια στο χέρι, κι η μυρωδιά από τις πασχαλιές, τα ζουμπούλια και τα άγρια τριαντάφυλλα γινόταν ευχή και προσευχή μαζί.

Το μυαλό μου γύρισε ακόμη πιο πίσω, στην παιδική μου ηλικία, τότε που έτρεχα ξυπόλητη στα σοκάκια, γελούσα με τις φίλες μου κάτω από τον ήλιο της άνοιξης, πίναμε νερό από την βρύση στην πλατεία, και μετά τρέχαμε στο ποταμάκι που περνούσε μπροστά από τα σπίτια. Εκεί που οι πάπιες με τα μικρά τους, τα κιτρινόμαυρα, κολυμπούσαν και βουτούσαν τα κεφαλάκια τους στο νερό, τινάζοντας τα φτερά τους κι έκαναν φασαρία, σαν μικρές φωνές χαράς που αντιλαλούσαν στο χωριό.

Θυμήθηκα τις Κυριακές, που ανεβαίναμε στο δάσος της Παναγίας, μαζεύαμε μαργαρίτες και τρέχαμε στα μονοπάτια του. Τα βράδια, το χωριό μύριζε καμένο άχυρο, κομμένο τριφύλλι, μυρωδιά από ξύλα που έσπαγαν στη φωτιά και κάπνιζαν τον αέρα, κι όλα αυτά τα αρώματα γίνονταν μνήμες που έμπαιναν μέσα μου χωρίς να το ξέρω.

Στον δρόμο για τη γιαγιά, θυμήθηκα τις ακακίες, με τα λευκά λουλούδια τους να μοσχοβολούν όλο τον μαχαλά. Σταματούσα, μύριζα βαθιά το άρωμα τους, κι ένιωθα πως με αγκάλιαζε η άνοιξη, όπως τότε, που δεν ήξερα τι σημαίνει μοναξιά ή νοσταλγία.

Το απόγευμα, επέστρεψα στο φούρνο. Έξω, ο ήλιος έδυε πίσω από τις πολυκατοικίες, βάφοντας τον ουρανό χρυσοκόκκινο. Έβαλα το τελευταίο ταψί με κουλούρια στον φούρνο, και για μια στιγμή έκλεισα τα μάτια μου, αφήνοντας τη μυρωδιά της βανίλιας να με τυλίξει, σαν να ήμουν στο χωριό. Σαν να άκουσα πάλι τις λαζαρίνες, τον ήχο του ποταμιού, τις φωνές των παιδιών που έπαιζαν στις αλάνες, και τη φωνή της γιαγιάς που με καλούσε να γυρίσω.

Κι εκεί, μπροστά στον φούρνο, μέσα στην κούραση και τον ιδρώτα, κατάλαβα πως όσο μακριά κι αν βρίσκομαι, το Πάσχα, οι μνήμες γίνονται πατρίδα. Κι αυτή η πατρίδα θα με περιμένει, κάθε άνοιξη, να επιστρέψω.

ΝΥΜΦΗ

 

Κατάλευκη φωτίζει τον δρόμο κι ευφραίνει τη διάθεση του οδοιπόρου. Με τόση σπατάλη λευκού ασπαίρει μέσα από τα βαρυφορτωμένα κλαδιά της η μοναχική κορομηλιά. Αλλά όχι, λέει πάλι ο οδοιπόρος. Δεν είναι σπατάλη, είναι αναγκαία συνθήκη για την επικύρωση της άνοιξης. Γι’ αυτό πάω κι έρχομαι, περνώ και ξαναπερνώ και ψιθυρίζω, σιγοτραγουδώντας τον στίχο του Ρόμπερτ Φροστ: «ο πηγαιμός κι ο γυρισμός, ωραία και τα δύο» κι όλο γεμίζω πάλι και πάλι την όρασή μου από αυτό το σπαραχτικό λευκό. Όμως εδώ είναι εξοχή και ο κάθε συλλειτουργός της έχει το αναφαίρετο δικαίωμα της ελευθερίας των πράξεών του. Το λέω επειδή αίφνης συμβαίνει ένα γεγονός απροσδόκητο και φαινομενικά βέβηλο. Ένα μπλάβο κοράκι έρχεται και κουρνιάζει πάνω στην κορυφή της κορομηλιάς. Τι ψεγάδι πάνω στην αθωότητα του δέντρου. Τι λαμπυρίζον μαύρο. Η φωνή του Πόε never more αντηχεί μέσα μου. Τρέχω κοντά και το αποτρόπαιο πουλί απομακρύνεται βαρύθυμο. Αμέσως αισθάνομαι πως έχω αποκαταστήσει την αιθέρια τάξη, έστω και σε βάρος της ελευθερίας του σκαιού πουλιού. 

Του Ηλία Κεφάλα

Η φάκα της επιθυμίας

 

Η ποντικοπαγίδα - ή, όπως τη λέει ο λαός, η φάκα - είναι ένα από τα πιο απλά και συνάμα εύγλωττα επινοήματα του ανθρώπου. Ένας μικρός μηχανισμός: ξύλο ή σίδερο, ένα ελατήριο τεντωμένο, ένα δόλωμα προσεκτικά τοποθετημένο. Σκοπός του σαφής: η άμεση αντιμετώπιση και εξόντωση των τρωκτικών. Κι όμως, μέσα σε αυτή τη λιτή κατασκευή κρύβεται μια ολόκληρη αλληγορία για τον τρόπο που λειτουργεί ο κόσμος και η ανθρώπινη σκέψη.

Η φάκα βασίζεται σε μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην επιθυμία και στον κίνδυνο. Το τυρί δεν είναι απλώς τροφή, είναι υπόσχεση. Το τρωκτικό πλησιάζει καθοδηγούμενο από την ανάγκη και την περιέργεια, χωρίς να βλέπει τον μηχανισμό που περιμένει ακίνητος. Έτσι λειτουργούν συχνά και οι αόρατες παγίδες της ζωής: προσφέρουν κάτι ελκυστικό, ένα «τυρί» που γοητεύει, ενώ πίσω του τεντώνεται το ελατήριο των συνεπειών.

Μεταφορικά, η ποντικοπαγίδα γίνεται εικόνα της εξαπάτησης και της παγίδευσης. «Τον έπιασαν στη φάκα», λέμε, όταν κάποιος παρασύρεται από ένα τέχνασμα και αποκαλύπτει περισσότερα απ’ όσα θα ήθελε. Σε αυτές τις στιγμές, η φάκα δεν είναι πια αντικείμενο αλλά κατάσταση: ένας περιορισμός, ένας λαβύρινθος χωρίς έξοδο, όπου κάθε κίνηση φαίνεται να οδηγεί βαθύτερα στο αδιέξοδο.

Κι όμως, η ύπαρξη της φάκας δεν μιλά μόνο για την πονηριά αλλά και για τη συνείδηση. Υπενθυμίζει ότι κάθε δόλωμα απαιτεί προσοχή, κάθε εύκολη υπόσχεση ζητά εξέταση. Ο άνθρωπος, σε αντίθεση με το τρωκτικό, έχει τη δυνατότητα της επίγνωσης: να σταθεί για λίγο πριν απλώσει το χέρι, να αναρωτηθεί τι κρύβεται πίσω από τη δελεαστική επιφάνεια.

Έτσι, η ταπεινή ποντικοπαγίδα γίνεται ένας καθρέφτης της ανθρώπινης εμπειρίας. Δείχνει πόσο συχνά οι παγίδες δεν στήνονται μόνο από άλλους, αλλά και από εμάς τους ίδιους - από τις βιαστικές μας επιθυμίες, τις απερίσκεπτες επιλογές, τη γοητεία του εύκολου κέρδους. Και μας καλεί, σιωπηλά, να καλλιεργήσουμε μια τέχνη δυσκολότερη από κάθε μηχανισμό: την τέχνη της διάκρισης.

Νύχτα στ’ αλώνι (του Χάρη Αγγελή)

 

Τα φασόλια είχαν απλωθεί χύμα στο καινούργιο αλώνι, ξερά, έτοιμα για το ξεσπύρισμα. Όμως το βράδυ ήθελαν φύλαξη. Ήταν εύκολο να τα κλέψει κανείς, ακόμη πιο εύκολο να τα βρουν τα πρόβατα και να τα ρημάξουν. Τα φασόλια ήταν για τα ζώα σαν γλύκισμα, κάτι που δεν άφηναν ποτέ ασυγκίνητο.

Ύστερα από το βραδινό, ο πατέρας είπε στη μάνα:

— Ετοίμασε μια κουρελού και μια φλοκιάρα βελέντζα. Θα πάω να κοιμηθώ δίπλα στ’ αλώνι.

Δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει, κι ο Χάρης πετάχτηκε:

— Θα ’ρθω κι εγώ!

Το ζητούσε μέρες τώρα. Ήθελε να κοιμηθεί έξω, ν’ ακούει τα τριζόνια και να βλέπει τον ουρανό να απλώνεται από πάνω του σαν μεγάλη, φωτεινή σκέπη. Ο πατέρας συνήθως αρνιόταν. Έλεγε πάντα:

— Θα μας φάν’ τα σκυλιά, βρε παιδί μ’. Έχουμε άφραγη τη ρούγα.

Αλλά τώρα, που θα ’ταν κι ο ίδιος εκεί, δεν είχε λόγο να φέρει αντίρρηση. Έτσι, πατέρας και γιος πήραν τον δρόμο για το αλώνι.

Έστρωσαν την κουρελού κάτω, τη βελέντζα από πάνω, κι έπεσαν ν’ απολαύσουν τη γλυκιά ψύχρα της νύχτας. Ο πατέρας έπλεξε τα δάχτυλά του και τ’ ακούμπησε κάτω από το κεφάλι. Το ίδιο έκανε κι ο μικρός, μια τέλεια μίμηση.

Ο πατέρας κοιτούσε αφηρημένος, ίσως υπολόγιζε τη σοδειά, ίσως μετρούσε στο νου του τις δουλειές που απέμεναν. Ο Χάρης, όμως, είχε τα μάτια καρφωμένα στον ουρανό. Έψαχνε τα αστέρια σαν να ήταν ιερογλυφικά που έπρεπε να αποκρυπτογραφήσει. Άλλοτε κοίταζε ανατολή–δύση, άλλοτε βοριά–νότο. Κι άκουγε… άκουγε τα κουδούνια από μακρινά κοπάδια, γαβγίσματα, ανεξήγητα τριξίματα, κι από κάτω τους αμέτρητα τριζόνια που έφτιαχναν ένα ακορντεόν του καλοκαιρινού κάμπου.

Όμως, όπως πάντα με τα παιδιά, κάπου εκεί ξεπετάχτηκε ένας φόβος. Θυμήθηκε το σούρσιμο των φιδιών στον κουρνιαχτό.

— Μπαμπάκα… άμα ’ρθει κανένα σκυλί ή κανένα φίδι; Τι θα κάνουμε;

— Μη σε νοιάζει, είπε ο πατέρας ήρεμα. Κάτω από τις φασουλιές έχω δυο μεγάλα παλούκια…

Ο Χάρης αναθάρρησε. Ο πατέρας ήταν εκεί. Αδύνατο να πάθει οτιδήποτε. Τα μάτια του ξαναγέμισαν αστέρια.

Μετά άρχισαν οι ερωτήσεις.

— Αυτός είναι ο ζυγός, του είπε ο πατέρας δείχνοντας έναν αστερισμό. Εκεί είναι η πυροστιά. Εκεί πέρα είναι η Πούλια… κι αυτά εκεί είναι τ’ άχυρα του παπά.

Ο μικρός έσκασε στα γέλια.

— Τ’ άχυρα του παπά;

Κι ο πατέρας τού διηγήθηκε την παλιά ιστορία: ένας παπάς είχε κλέψει ένα τσουβάλι άχυρα, κι όση ώρα περπατούσε, έπεφταν λίγο-λίγο. Ο Θεός τον τιμώρησε να φαίνεται από τη γη για πάντα, για να παραδειγματίζονται οι άνθρωποι.

— Ο Αυγερινός, που λέει η μάνα, ποιο άστρο είναι; ρώτησε τελικά.

— Ο Αυγερινός βγαίνει πριν χαράξει. Την αυγή.

Ο μικρός αποφάσισε να τον περιμένει, να τον δει. Αλλά ο ύπνος ήρθε νωρίτερα. Κοιμήθηκε με χαμόγελο.

Το πρωί ξύπνησε με τον ήλιο να του γαργαλά το πρόσωπο. Ο Αυγερινός ξεχασμένος, η χαρά όμως μεγάλη: τα φασόλια δεν τα είχε πειράξει κανείς. Προφανώς χάρη και στη δική του… ηρωική παρουσία.

Ύστερα το μεσημέρι, ο πατέρας έζεψε τη Λιάρα και την Καράσω. Έδεσε στον άλτσο την αδοκάνη κι άρχισε να τις φέρνει κύκλο πάνω στο αλώνι. Τα σιδερένια δόντια της αδοκάνης έκοβαν βλαστούς και καβούκια, κι οι άσπροι καρποί έπεφταν από κάτω σαν μικρές δροσοσταλίδες της γης.

Η μάνα αναποδογύριζε τις φασουλιές, να περάσει η αδοκάνη παντού. Οι γονείς, ακούραστοι, τινάζαν και τα τελευταία φασόλια από τις ξεραμένες φασουλιές, ώσπου στο τέλος έμειναν στον κύκλο μόνο οι σπόροι, ανακατωμένοι με πράσινη, λεπτή σκόνη.

Τώρα ήθελαν αέρα. Ένα ελαφρύ, ευλογημένο αεράκι, για να αρχίσει το λίχνισμα με το καρπολόι. Μα ο άνεμος δεν υποτασσόταν ποτέ στον άνθρωπο. Μπορεί να ερχόταν σε ώρα… μπορεί σε μέρες. Κι αν έφερνε και ψιχάλα μαζί του; Τότε το πράσινο χνούδι θα κόλλαγε στους σπόρους και η τιμή θα έπεφτε. Κι η αγωνία του πατέρα μεγάλωνε.

Όταν, επιτέλους, άρχισε να φυσά, βγήκαν όλοι στο αλώνι. Ο πατέρας σήκωνε το καρπολόι ψηλά και το άδειαζε μπροστά στον αέρα. Οι άσπροι σπόροι έπεφταν βαριοί και καθαροί, κι ό,τι ήταν χνούδι έφευγε με την αύρα.

Μετά, έσκυψε ο πατέρας στον σωρό, έβαλε τον τενεκέ μέσα, τον σήκωσε, τον γέμισε με τα χέρια.

— Φέτος τα φασόλια βγήκαν χοντρά, είπε στον Μπάρμπα-Λία, που είχε τ’ αλώνι παραπέρα. Λίγα σάπια, ελάχιστα τζούφια. Αν πιάσουμε και καλή τιμή, μπορεί να μείνει και καμιά πεντάρα.

Η μάνα κρατούσε το σακί ανοιχτό. Ο πατέρας άδειαζε τον γεμάτο τενεκέ. Δυο τενεκέδες έκαναν ένα κουβέλι. Με κουβέλια μετρούσαν τον κόπο των ημερών. Κάθε σακί δένονταν με κανναβόσχοινο. Φορτώνονταν στο κάρο. Στο σπίτι ξεφορτώνονταν στο χαϊάτι. Τα φασουλόφυλλα μαζεύονταν κι αυτά κι έκαναν μεγάλη θημωνιά πίσω από το σπίτι, τροφή για τη Λιάρα τον χειμώνα.

Το σούρουπο, ο πατέρας ξάπλωνε στην κουρελού κάτω από τη σκαμνιά, με τον μπέμπη να χορεύει στην αγκαλιά του, τ’ άλλα παιδιά γύρω σαν σπουργίτια, και τη γιαγιά δίπλα να γνέθει την τούφα στη ρόκα της.

— Μας έμεινε μόνο το καλαμπόκι στον Κάναλο, έλεγε. Ωσότου το μαζέψουμε… προλαβαίνουμε να πατώσουμε και τον οντά της Λιάρας.

— Αχ, Παναγιά μ’, έλεγε η γιαγιά κι έκανε τον σταυρό της.

Την άλλη μέρα, ένα κάρο με πέτρες στεκόταν στη ρούγα. Ο πατέρας και η μάνα είχαν πάει χαράματα στη Σαλαμπριά, μάζεψαν πέτρες από την ποταμιά, τις φόρτωσαν και τις έφεραν για το πάτωμα του οντά. Το δωμάτιο καθαρίστηκε από τις κοπριές της αγελάδας, στρώθηκε με πέτρες και χώμα, παλαμίστηκε από τα χέρια της μάνας. Κι όταν στέγνωσε, τα πράγματα πήραν τη θέση τους όπως είχε αποφασίσει ο πατέρας.

Το σιτάρι μοιράστηκε, ό,τι χρειαζόταν για το ψωμί μπήκε στο αμπάρι. Το υπόλοιπο πουλήθηκε σε μεγάλο έμπορο στην πόλη. Η μάνα ήταν χαρούμενη, θα έφτιαχνε τραχανάδες, γλυκό, ξινό και μπλουγούρι. Και το φετινό ψωμί, από το καινούργιο αλεύρι, βγήκε πιο αφράτο και πιο νόστιμο από κάθε άλλη χρονιά.

Κι ο Χάρης, που κοιμήθηκε μια νύχτα στ’ αλώνι, μεγάλωσε απότομα ένα κομμάτι μέσα του, σαν να είχε μάθει να διαβάζει όχι μόνο τ’ αστέρια αλλά και τον κόπο των ανθρώπων. Και να τον αγαπά.

Κατάθεση στεφάνων στη μνήμη των ηρώων του Υψώματος 731 – Συμμετοχή του ΦΙΛΟΣ στην εκδήλωση τιμής

 

Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και σεβασμού πραγματοποιήθηκε την Κυριακή στα Τρίκαλα η εκδήλωση μνήμης για τους πεσόντες της Μάχης του Υψώματος 731, με αφορμή τη συμπλήρωση 85 χρόνων από την ιστορική αναμέτρηση της 9ης Μαρτίου 1941 στα ελληνοαλβανικά σύνορα, μία από τις πιο ηρωικές στιγμές του Ελληνοϊταλικού Πολέμου.

Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο μνημείο του Υψώματος 731 που βρίσκεται στην Εθνική Οδό Τρικάλων–Καρδίτσας, στο ύψος της Αγίας Κυριακής. Μετά την επιμνημόσυνη δέηση και την κεντρική ομιλία, ακολούθησε η συγκινητική στιγμή της κατάθεσης στεφάνων από εκπροσώπους της πολιτειακής εξουσίας, της αυτοδιοίκησης, φορέων, συλλόγων και στρατιωτικών οργανώσεων, ως ελάχιστος φόρος τιμής προς τους Έλληνες στρατιώτες που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν υπερασπιζόμενοι την πατρίδα.

Μεταξύ των φορέων που τίμησαν τη μνήμη των ηρώων ήταν και ο Φιλολογικός Ιστορικός Λογοτεχνικός Σύνδεσμος Τρικάλων (ΦΙΛΟΣ). Το στεφάνι του Συνδέσμου κατέθεσε ο Γενικός Γραμματέας Δημήτρης Τσιγάρας, αποτίοντας φόρο τιμής στους πεσόντες και εκπροσωπώντας τον πνευματικό κόσμο της πόλης που διαχρονικά στέκεται με σεβασμό απέναντι στην ιστορική μνήμη και την εθνική αυτοθυσία.

Η συμμετοχή του ΦΙΛΟΣ στην εκδήλωση εντάσσεται στο πλαίσιο της διαρκούς προσπάθειας του Συνδέσμου να διατηρεί ζωντανή τη μνήμη των ιστορικών γεγονότων και να τιμά όσους αγωνίστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας.

Η εκδήλωση πλαισιώθηκε επίσης από τη συγκινητική παρουσία μαθητών του Δημοτικού Σχολείου και του Γυμνασίου Μεγάλων Καλυβίων, οι οποίοι απήγγειλαν ποιήματα και παρουσίασαν τραγούδια αφιερωμένα στον αγώνα και τη θυσία των υπερασπιστών του Υψώματος 731, μεταφέροντας το μήνυμα της ιστορικής μνήμης στις νεότερες γενιές.

Με τέτοιες εκδηλώσεις τιμής και μνήμης, η τοπική κοινωνία των Τρικάλων διατηρεί άσβεστη την ιστορική παρακαταθήκη της θυσίας των ηρώων του Υψώματος 731, υπενθυμίζοντας ότι η γενναιότητα και η αυταπάρνησή τους αποτελούν διαχρονικό παράδειγμα για το έθνος.

ΑΥΤΕΣ ΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΗΣ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ

 Του Σωτήρη Λόλακα - Δάσκαλος

Από τη στιγμή που είδα τις φωτογραφίες, αυτές τις παλιές φωτογραφίες της Πρωτομαγιάς του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, ψάχνω. Ψάχνω να βρω λέξεις, τις πιο κατάλληλες λέξεις, για να εκφράσουν αυτό που νιώθω, αυτό που αισθάνομαι, τα συναισθήματα και τις σκέψεις που με κατακλύζουν, με κυριεύουν ολοκληρωτικά.

Δέος, σεβασμός, θαυμασμός, συγκλονισμός, ηρωισμός, λεβεντιά, παλικαριά. Ναι, αυτές είναι λέξεις με μεγάλο συναισθηματικό και σημασιολογικό βάρος αλλά στην περίπτωσή μας λίγες. Δεν μπορούν, ίσως, να αποδώσουν το μεγαλείο της περηφάνιας αυτών των υπέροχων ανθρώπων που εικονίζονται σ’ αυτές τις παλιές φωτογραφίες. Ίσως επειδή είναι η πρώτη φορά που η πραγματικότητα ξεπερνά τη φαντασία. Μέχρι τώρα ξέραμε για την εκτέλεση των διακοσίων Ελλήνων πατριωτών, κομμουνιστών της Καισαριανής, φανταζόμασταν τις τελευταίες στιγμές τους, πονούσαμε και δακρύζαμε για την άδικη και εγκληματική απώλειά τους, εξοργιζόμασταν με τη βαρβαρότητα των κατακτητών και των ντόπιων συνεργατών τους, αλλά δεν είχαμε δει τα πρόσωπά τους, δεν είχαμε δει τη στάση τους.

Κι έρχονται αυτές οι ανεκτίμητες παλιές φωτογραφίες και μας τους δείχνουν καθώς πηγαίνουν για εκτέλεση. Και βλέπουμε ανθρώπους να πηγαίνουν στον θάνατο ατάραχοι, αγέρωχοι, ακλόνητοι, χαμογελαστοί κάποιοι, χωρίς ίχνος φόβου στα πρόσωπά τους και στο βλέμμα τους. Βλέπουμε ανθρώπους να τραγουδούν και να περιπαίζουν τον θάνατο σαν καινούριοι Διγενήδες.

Βλέπουμε ανθρώπους να πηγαίνουν στον τόπο της εκτέλεσής τους με βήματα σταθερά και αποφασιστικά, χωρίς να λυγίζουν, χωρίς να μεμψιμοιρούν, χωρίς να λυπούνται που σε λίγο θα στερηθούν τη ζωή τους. Βλέπουμε ανθρώπους που πηγαίνουν να εκτελεστούν και όχι να τους εκτελέσουν, που πηγαίνουν να σκοτωθούν και όχι να τους σκοτώσουν. Βλέπουμε ανθρώπους που αψηφούν, που τσαλαπατούν τον θάνατο και τον φόβο. Βλέπουμε ανθρώπους που είναι ψηλότεροι από το μπόι τους,  που είναι μεγαλύτεροι από τον ίσκιο τους.  Βλέπουμε ανθρώπους με στήθια γεμάτα περηφάνια γι’ αυτό που θα συμβεί σε λίγο. Δεν θέλουν να δώσουν στους κατακτητές ούτε κατ’ ελάχιστο τη χαρά ότι τους λύγισαν, ότι τους έκαμψαν, ότι τους έκαναν να μετανιώσουν για τα ιδανικά τους και την αντιστασιακή τους δράση. Ξέρουν ότι δεν εκπροσωπούν πια μόνο τον εαυτό τους. Εκπροσωπούν ατελείωτες γενιές Ελλήνων που έδωσαν τη ζωή τους για τη λευτεριά αυτού του τόπου, εκπροσωπούν αμέτρητους συντρόφους τους που έδωσαν τη ζωή τους για έναν καλύτερο κόσμο με ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη. Η στάση τους επική, ηρωική, σχεδόν υπερφυσική, και γι’ αυτό χαραγμένη ανεξίτηλα στη μνήμη μας.

Δέος, σεβασμός, θαυμασμός, συγκλονισμός, ηρωισμός, λεβεντιά, παλικαριά. Καμιά λέξη μόνη της. Ίσως όλες μαζί να μπορούσαν να αποδώσουν το μεγαλείο αυτών των ανθρώπων. Ίσως…

Με επιτυχία γιορτάστηκε η Ημέρα της Γυναίκας στο Βαλτινό

 

Με ιδιαίτερη επιτυχία και μεγάλη συμμετοχή πραγματοποιήθηκε ο εορτασμός της Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας, που διοργάνωσε ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος Βαλτινού την Κυριακή 8 Μαρτίου 2026, στο Café Fuego, στο Βαλτινό. Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη στον πολύπλευρο ρόλο της γυναίκας στην οικογένεια, την κοινωνία και την τοπική παράδοση.

Η γιορτή πραγματοποιήθηκε μέσα σε ένα ζεστό και φιλικό κλίμα, προσφέροντας μια όμορφη ευκαιρία συνάντησης, επικοινωνίας και διασκέδασης για τις γυναίκες του χωριού αλλά και για τους φίλους του Συλλόγου. Η παρουσία της Αντιδημάρχου Ελένης Πούλιου, αλλά και πολλών συγχωριανών έδωσε ιδιαίτερη ζωντάνια στην εκδήλωση, η οποία ανέδειξε τη σημασία της γυναίκας ως βασικού πυλώνα της τοπικής κοινωνίας.

Στον χαιρετισμό της, η πρόεδρος του Συλλόγου κα. Ρίκα Βότσιου – Πλεξίδα αναφέρθηκε με συγκίνηση στον διαχρονικό ρόλο της γυναίκας του χωριού, τιμώντας τη μητέρα, τη γιαγιά, τη σύζυγο και τη φίλη που με τον μόχθο και την αγάπη τους στηρίζουν την οικογένεια και κρατούν ζωντανό τον τόπο.

Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, η γυναίκα της ελληνικής υπαίθρου στάθηκε διαχρονικά στυλοβάτης της ζωής του χωριού: εργάστηκε στα χωράφια, μεγάλωσε παιδιά, φρόντισε τους ηλικιωμένους και κράτησε ζωντανές τις αξίες της οικογένειας και της κοινότητας. Με λόγια βαθιάς ευγνωμοσύνης ευχαρίστησε τις μάνες και τις γιαγιάδες που με τις θυσίες και την αγάπη τους στήριξαν γενιές ανθρώπων, ενώ έκανε ιδιαίτερη μνεία και σε εκείνες που δεν βρίσκονται πια κοντά μας, αφήνοντας όμως πίσω τους πολύτιμη παρακαταθήκη μνήμης και ζωής.

Η πρόεδρος υπογράμμισε ακόμη πως η γυναίκα αποτελεί «την καρδιά του χωριού», τονίζοντας ότι όταν η γυναίκα χαμογελά, γεμίζει ζωή ολόκληρη η κοινότητα. Παράλληλα κάλεσε όλους να δείχνουν έμπρακτα σεβασμό και εκτίμηση στη γυναίκα, όχι μόνο με λόγια αλλά και με πράξεις.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε μέσα σε γιορτινή ατμόσφαιρα, καθώς οι παρευρισκόμενοι διασκέδασαν με μουσική, χορό και καλή διάθεση, τιμώντας τη μέρα που είναι αφιερωμένη στη γυναίκα. Η βραδιά εξελίχθηκε σε μια όμορφη συντροφική συνάντηση, γεμάτη χαμόγελα και ζεστές στιγμές, αποδεικνύοντας για ακόμη μια φορά ότι οι συλλογικές δράσεις ενισχύουν τους δεσμούς της τοπικής κοινωνίας και κρατούν ζωντανό το πνεύμα της κοινότητας.

Ακολουθούν βίντεο:

Η Ευθεία και η Ρίζα

 

Η φωτογραφία μοιάζει με μια σιωπηλή δίκη χωρίς δικαστές. Στο κέντρο της, δύο παράλληλες σιδερένιες γραμμές προσπαθούν να επιμείνουν στην ευθεία τους, μα η φύση έχει ήδη αρχίσει να γράφει τη δική της απόφαση. Οι κορμοί των δέντρων ορθώνονται αγέρωχοι, οι ρίζες τους αγκαλιάζουν το έδαφος και εισχωρούν ανάμεσα στις ράγες, τα φύλλα σκεπάζουν τα ξύλινα δοκάρια. Και τότε γεννιέται το ερώτημα: ποιος παραβίασε τον χώρο του άλλου; Τα δέντρα που φύτρωσαν μέσα στη σιδηροδρομική γραμμή ή η σιδηροδρομική γραμμή που χάραξε την πορεία της μέσα στο πλατανόδασο;

Ο άνθρωπος έχει μάθει να ονομάζει «πρόοδο» τη διάνοιξη δρόμων, τη διάσχιση βουνών, τη γεφύρωση ποταμών. Η σιδηροδρομική γραμμή υπήρξε κάποτε σύμβολο κίνησης, εμπορίου, επικοινωνίας. Ήταν μια υπόσχεση ταχύτητας και σύνδεσης. Για να τοποθετηθεί, όμως, χρειάστηκε να κοπούν δέντρα, να ισοπεδωθεί έδαφος, να χαραχθεί μια ευθεία μέσα στην πολυπλοκότητα του φυσικού τοπίου. Η ευθεία – τόσο ανθρώπινη επινόηση – επιβλήθηκε πάνω στις καμπύλες της γης.

Κι όμως, τα χρόνια πέρασαν. Τα τρένα έπαψαν να περνούν. Ο σίδηρος έμεινε ακίνητος. Η φύση, αθόρυβα και υπομονετικά, άρχισε να ανακτά τον χώρο. Ρίζες απλώθηκαν κάτω από τις ράγες, κορμοί υψώθηκαν ανάμεσά τους, τα φύλλα σκέπασαν τα ίχνη της ανθρώπινης δραστηριότητας. Δεν υπήρξε εκδίκηση, υπήρξε επιστροφή. Η γη δεν διεκδίκησε με βία, αλλά με διάρκεια.

Έτσι, το ερώτημα του σεβασμού μετατρέπεται σε ερώτημα οπτικής. Αν δούμε τη σκηνή από την πλευρά της ανθρώπινης κατασκευής, ίσως μιλήσουμε για «εγκατάλειψη» και «φθορά». Αν σταθούμε όμως από την πλευρά του δάσους, θα διακρίνουμε μια φυσική αποκατάσταση, μια ήρεμη επανάκτηση ισορροπίας. Η φύση δεν εισβάλλει, συνεχίζει. Δεν γνωρίζει ιδιοκτησία με τη νομική έννοια, γνωρίζει μόνο κύκλους.

Ο σεβασμός, τελικά, δεν είναι ζήτημα κυριότητας αλλά συνύπαρξης. Η σιδηροδρομική γραμμή χαράχθηκε με την πεποίθηση ότι ο άνθρωπος μπορεί να οργανώσει τον χώρο σύμφωνα με τις ανάγκες του. Τα δέντρα, αντίθετα, φύτρωσαν χωρίς πρόθεση κυριαρχίας, απλώς υπάκουσαν στην εσωτερική τους ορμή για ζωή. Ίσως λοιπόν η παραβίαση να βρίσκεται όχι στην ανάπτυξη των ριζών, αλλά στην αλαζονεία της απόλυτης ευθείας.

Η εικόνα μοιάζει να μας υπενθυμίζει ότι κάθε ανθρώπινο έργο είναι προσωρινό. Ο σίδηρος σκουριάζει, τα ξύλα σαπίζουν, τα μονοπάτια χάνονται. Τα δέντρα, όμως, συνεχίζουν να ριζώνουν, να υψώνονται, να ρίχνουν φύλλα που θα γίνουν ξανά χώμα. Εκεί όπου κάποτε ακουγόταν ο μεταλλικός ήχος των τροχών, τώρα κυριαρχεί η σιωπή και το θρόισμα. Η φύση δεν θριαμβολογεί, απλώς αναπνέει.

Και ίσως εδώ κρύβεται μια βαθύτερη διάσταση του σεβασμού: η αναγνώριση των ορίων μας. Ο άνθρωπος μπορεί να χαράξει διαδρομές, αλλά δεν μπορεί να παγώσει τον χρόνο. Μπορεί να κατασκευάσει, αλλά δεν μπορεί να καταργήσει τη φθορά. Όταν τα έργα του εγκαταλείπονται, η φύση δεν τα θεωρεί ιερά, τα ενσωματώνει. Τα μετατρέπει σε υπόστρωμα για νέα ζωή.

Στη φωτογραφία δεν βλέπουμε μια σύγκρουση, αλλά έναν διάλογο. Οι ράγες εξακολουθούν να δείχνουν έναν δρόμο, μα ο δρόμος αυτός έχει γίνει μέρος του δάσους. Οι κορμοί δεν έσπασαν το μέταλλο, το αγκάλιασαν. Οι ρίζες δεν το εκδίωξαν, το περικύκλωσαν. Είναι σαν να μας λένε ότι η συνύπαρξη είναι εφικτή, όταν παύει η αξίωση της αποκλειστικότητας.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν αφορά μόνο τα δέντρα και τις ράγες. Αφορά εμάς. Σε κάθε χώρο που διασχίζουμε, σε κάθε τοπίο που μετασχηματίζουμε, καλούμαστε να αναλογιστούμε: κινούμαστε με επίγνωση ή με αυθαιρεσία; Αναζητούμε αρμονία ή επιβολή;

Η εγκαταλελειμμένη γραμμή μέσα στο πλατανόδασο μοιάζει με μάθημα ταπεινότητας. Μας υπενθυμίζει ότι ο πραγματικός σεβασμός δεν είναι να αποφεύγουμε κάθε παρέμβαση, αλλά να γνωρίζουμε πως δεν είμαστε οι μόνοι κάτοικοι του κόσμου. Ότι κάθε ευθεία που χαράσσουμε τέμνει έναν ήδη υπάρχοντα ιστό ζωής.

Και ίσως, τελικά, η φύση να μην παραβίασε τίποτε. Απλώς περίμενε.

Ήττα στην Πηγή για τον Α.Ο. Βαλτινού – Απομακρύνεται η κορυφή

 

Οδυνηρή ήττα γνώρισε εκτός έδρας ο Α.Ο. Βαλτινού στον αγώνα με την Πηγή, χάνοντας με σκορ 2-1 σε ένα παιχνίδι όπου είχε τις ευκαιρίες αλλά δεν κατάφερε να τις αξιοποιήσει. Το αποτέλεσμα αυτό δυσκολεύει πλέον σημαντικά την προσπάθεια της ομάδας για την κατάκτηση της πρώτης θέσης στο πρωτάθλημα.

Η ομάδα του Βαλτινού μπήκε δυνατά στον αγωνιστικό χώρο και μόλις στο 5ο λεπτό κατάφερε να πάρει προβάδισμα στο σκορ. Ο Αχιλλέας Καμέας σημείωσε ένα εντυπωσιακό γκολ, δίνοντας προβάδισμα 0-1 στον Α.Ο. Βαλτινού και δημιουργώντας προσδοκίες για θετικό αποτέλεσμα.

Παρά το ιδανικό ξεκίνημα, οι φιλοξενούμενοι δεν μπόρεσαν να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες που δημιούργησαν στη συνέχεια, τόσο όταν διατηρούσαν το προβάδισμα όσο και μετά την ισοφάριση της γηπεδούχου ομάδας. Η Πηγή βρήκε τον τρόπο να ανατρέψει την κατάσταση και τελικά έφτασε στη νίκη με 2-1, αφήνοντας πικρή γεύση στους ανθρώπους και τους φιλάθλους του Βαλτινού.

Για τον Α.Ο. Βαλτινού αγωνίστηκαν οι: Πολυγένης, Καραλής, Γιώτας, Κοθράς Δ., Κοθράς Κ., Σπυρόπουλος, Γιαννόπουλος, Μέκσι (Σφυρλίδας), Αχιλλέας Καμέας (Πατσιάς), Νικλητσιώτης (Μαντέλλος), Τσαρούχας.

Παρά την απογοήτευση από το αποτέλεσμα, η ομάδα καλείται να αφήσει πίσω της την ήττα και να συνεχίσει με συγκέντρωση τη συνέχεια του πρωταθλήματος, διεκδικώντας μέχρι το τέλος τις όποιες πιθανότητες παραμένουν για μια καλύτερη βαθμολογική θέση.

Φόρος τιμής στους ήρωες του Υψώματος 731 στα Τρίκαλα – 85 χρόνια από τη θρυλική μάχη

 

Σε κλίμα σεβασμού και βαθιάς συγκίνησης πραγματοποιήθηκε την Κυριακή στα Τρίκαλα η εκδήλωση φόρου τιμής και μνήμης για τους πεσόντες ήρωες στη Μάχη του Υψώματος 731, με αφορμή τη συμπλήρωση 85 χρόνων από την ιστορική και αιματοβαμμένη αναμέτρηση της 9ης Μαρτίου 1941 στα ελληνοαλβανικά σύνορα.

Η τελετή πραγματοποιήθηκε νωρίς το μεσημέρι στο ομώνυμο μνημείο που έχει ανεγερθεί στην Εθνική Οδό Τρικάλων–Καρδίτσας, στο ύψος της Αγίας Κυριακής, και ήταν αφιερωμένη στους πεσόντες στρατιώτες καταγόμενους από τα Τρίκαλα, την Καρδίτσα και τις Σέρρες, οι οποίοι θυσιάστηκαν υπερασπιζόμενοι την πατρίδα κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Στην εκδήλωση παρέστησαν σημαντικές πολιτικές και στρατιωτικές προσωπικότητες της χώρας. Μεταξύ αυτών ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Νικήτας Κακλαμάνης, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Αθανάσιος Δαβάκης και ο Γραμματέας της Νέας Δημοκρατίας Κώστας Σκρέκας. Το «παρών» έδωσαν επίσης οι βουλευτές Θανάσης Λιούτας και Κατερίνα Παπακώστα, η αντιπεριφερειάρχης Τρικάλων Χρύσα Ντιντή, καθώς και οι δήμαρχοι Τρικκαίων Νίκος Σακκάς, Πύλης Κώστας Μαράβας και Φαρκαδόνας Σπύρος Αγναντής.

Παρόντες ήταν ακόμη ο Γενικός Επιθεωρητής Στρατού αντιστράτηγος Ανδρέας Κορωνάκης, ο Αρχηγός του Αρχηγείου Τακτικής Αεροπορίας αντιπτέραρχος Παναγιώτης Γεωργακόπουλος, καθώς και εκπρόσωποι των τοπικών πολιτικών, στρατιωτικών και θρησκευτικών αρχών.

Η τελετή ξεκίνησε με επιμνημόσυνη δέηση, την οποία τέλεσε ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Τρίκκης, Γαρδικίου και Πύλης κ.κ. Χρυσόστομος.

Ακολούθησε η κεντρική ομιλία του Περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, ο οποίος αναφέρθηκε στο ιστορικό των δραματικών εκείνων ημερών του Μαρτίου του 1941, όταν οι Έλληνες στρατιώτες αντιστάθηκαν με απαράμιλλο ηρωισμό στις σφοδρές ιταλικές επιθέσεις στο ύψωμα 731, γράφοντας μια από τις πιο ένδοξες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Ξεχωριστή νότα στην εκδήλωση έδωσαν οι μαθητές του Δημοτικού Σχολείου και του Γυμνασίου Μεγάλων Καλυβίων, οι οποίοι απήγγειλαν ποιήματα και τραγούδια αφιερωμένα στον πόλεμο, την αυτοθυσία και την πατριωτική προσφορά των ηρώων του υψώματος 731.

Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε κατάθεση στεφάνων από τους επισήμους και εκπροσώπους φορέων, συλλόγων και στρατιωτικών οργανώσεων.

Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η στιγμή κατά την οποία απόγονοι και συγγενείς των πεσόντων στρατιωτών άφησαν λίγα λουλούδια στο μνημείο, τιμώντας με σιωπηλό τρόπο τη μνήμη των προγόνων τους που θυσιάστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την τήρηση ενός λεπτού σιγής και την ανάκρουση του εθνικού ύμνου, σε μια ατμόσφαιρα βαθιάς συγκίνησης και εθνικής υπερηφάνειας, υπενθυμίζοντας πως η θυσία των ηρώων του υψώματος 731 παραμένει ζωντανό σύμβολο ανδρείας, αυτοθυσίας και πατριωτισμού.

Ύμνος στη Γυναίκα του τόπου μας

 

Γυναίκα του χωριού,
αθόρυβη δύναμη της ζωής,
ευλογημένη μορφή της καθημερινότητας,
εσύ που δεν ζήτησες ποτέ δόξα ούτε τιμές,
μα κράτησες τον κόσμο όρθιο με τα χέρια σου.

Εσύ άναψες τη φωτιά στο τζάκι τα κρύα πρωινά,
ζύμωσες το ψωμί με ιδρώτα και προσευχή,
πότισες τη γη και μεγάλωσες παιδιά,
και μέσα από τη φτώχεια έμαθες να γεννάς αγάπη.

Στα ροζιασμένα σου χέρια κρύβεται η ιστορία του τόπου.
Στα μάτια σου καθρεφτίζονται χρόνια δύσκολα,
μα και η δύναμη που δεν λύγισε ποτέ.

Εσύ περίμενες στο κατώφλι.
Για τον άντρα που γύριζε κουρασμένος,
για το παιδί που ξενιτεύτηκε,
για τον στρατιώτη που άργησε να φανεί στον δρόμο.

Κι όταν η λύπη ερχόταν βαριά,
την έκρυβες βαθιά στην καρδιά
και στεκόσουν πάλι όρθια,
γιατί κάποιος έπρεπε να κρατήσει το σπίτι.

Εσύ κράτησες τις παραδόσεις,
τα τραγούδια και τα έθιμα,
τις γιορτές και τα μνημόσυνα,
το καντήλι αναμμένο μπροστά στις εικόνες.

Εσύ έμαθες στα παιδιά το «ευχαριστώ» και το «να ’σαι καλά»,
τον σεβασμό στους μεγάλους
και την καλοσύνη στους μικρούς.

Δεν έγραψες το όνομά σου σε βιβλία,
μα το έγραψες στις καρδιές των ανθρώπων.

Δεν φόρεσες στέμματα,
μα ήσουν βασίλισσα μέσα στο σπίτι σου.

Και αν ο τόπος στάθηκε όρθιος μέσα στους καιρούς,
στάθηκε γιατί υπήρξες εσύ -
η μάνα που άντεξε,
η σύζυγος που στάθηκε,
η γιαγιά που ευλόγησε.

Ευλογημένη να ’σαι, γυναίκα του τόπου μας,
που κράτησες τη ζωή σαν αναμμένο κερί μέσα στον άνεμο.

Ευλογημένα να ’ναι τα βήματά σου στα σοκάκια,
η φωνή σου μέσα στο σπίτι,
το χάδι σου πάνω στο παιδικό κεφάλι.

Και όσο θα υπάρχουν γυναίκες σαν κι εσένα,
ο τόπος δεν θα χαθεί,
η μνήμη δεν θα σβήσει,
και η ελπίδα θα ανθίζει ξανά κάθε άνοιξη.

Να ’σαι πάντα γερή και φωτεινή,
γυναίκα του χωριού -
ρίζα βαθιά της ζωής μας
και σιωπηλή ευλογία του κόσμου.

Παρουσίαση του 45ου τόμου του περιοδικού «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ» από τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ. Τρικάλων

 

Την προσεχή Πέμπτη 12 Μαρτίου και ώρα 6.30 μ.μ. θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του 45ου τόμου (έκδοση 2025) του ετησίου επιστημονικού περιοδικού «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ», που εκδίδει ο Φιλολογικός Ιστορικός Λογοτεχνικός Σύνδεσμος Τρικάλων (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.).

Η εκδήλωση θα φιλοξενηθεί στην αίθουσα της Βιβλιοθήκη Παναγιώτη και Μαρίας Χατζηγάκη - Φ.Ι.ΛΟ.Σ., στην οδό Βασιλίσσης Όλγας 4, στην Πλατεία Ρήγα Φεραίου.

Ο νέος τόμος του περιοδικού περιλαμβάνει τα Πρακτικά του 13ου Συμποσίου Τρικαλινών Σπουδών, το οποίο πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2025, και αποτελεί μία ακόμη σημαντική συμβολή στην έρευνα και τη μελέτη της ιστορίας, του πολιτισμού και της πνευματικής παράδοσης της περιοχής των Τρίκαλα.

Ο τόμος αριθμεί 447 σελίδες και περιλαμβάνει 20 από τις συνολικά 41 επιστημονικές ανακοινώσεις και μελέτες που παρουσιάστηκαν στο Συμπόσιο. Οι υπόλοιπες εργασίες θα δημοσιευθούν στον επόμενο, 46ο τόμο του περιοδικού (2026).

Αξίζει να σημειωθεί ότι το περιοδικό «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ» εκδίδεται ανελλιπώς από το 1981 από τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ., αποτελώντας ένα από τα σημαντικότερα επιστημονικά βήματα για την τοπική ιστορία, τη φιλολογία και τη λαογραφία της περιοχής.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

·         Σωτήριος Αδάμος, φιλόλογος

·         Αθανάσιος Μωυσιάδης, δρ Τεκμηρίωσης και Ανάδειξης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Μετά τις εισηγήσεις θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.

Η εκδήλωση είναι ανοιχτή για όλους όσοι ενδιαφέρονται για την τοπική ιστορία, την επιστημονική έρευνα και την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής.

Πληροφορίες:
Φιλολογικός Ιστορικός Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων
Βασ. Όλγας 4, 42131 Τρίκαλα
Τηλ.: 24310 71679, 6944 385227.

Το ποδήλατο κι η ποδηλάτισσα ψυχή

 

Το ποδήλατο δεν είναι μόνο μέσο μετακίνησης, είναι μια ψυχή που ποδηλατεί μέσα στον κόσμο. Στέκει όρθιο μόνο όταν κινείται, όπως και ο άνθρωπος στέκει ακέραιος μόνο όταν προχωρά. Αν μείνει ακίνητο, γέρνει και πέφτει. Αν όμως βρει ρυθμό, γίνεται ένα με τον δρόμο.

Το τιμόνι είναι ο νους. Εκεί χαράζεται η πορεία. Μια μικρή κίνηση αρκεί για να αλλάξει κατεύθυνση, όπως μια σκέψη μπορεί να μεταστρέψει ολόκληρη ζωή. Όποιος κρατά σφιχτά το τιμόνι χωρίς επίγνωση, ταλαντεύεται. Όποιος το κρατά με σταθερότητα και προσοχή, βρίσκει δρόμο ακόμη και σε ανηφορικά μονοπάτια. Η σκέψη είναι ο προσανατολισμός της ψυχής.

Η ισορροπία του ποδηλάτου δεν είναι στατικότητα, είναι διαρκής κίνηση. Μόνο όταν τα πεντάλ γυρίζουν και οι ρόδες κυλούν, το σώμα μένει όρθιο. Έτσι και η ζωή ζητά τη μεσότητα των αρετών - ούτε υπερβολή ούτε έλλειψη, αλλά μια ζωντανή ισορροπία που διατηρείται μέσα από πράξη και εγρήγορση. Η ακινησία φέρνει την πτώση, η κίνηση φέρνει το μέτρο.

Οι ρόδες, δυο κύκλοι που περιστρέφονται αδιάκοπα, θυμίζουν τους κύκλους της ύπαρξης. Κάθε περιστροφή μοιάζει ίδια, κι όμως κάθε σημείο του κύκλου περνά από το χώμα και ξανανεβαίνει στο φως. Σαν τις ενσαρκώσεις της ψυχής, που κατεβαίνουν και ανεβαίνουν, ώσπου να μάθουν την τέχνη της ισορροπίας.

Τα πεντάλ ανεβοκατεβαίνουν ρυθμικά. Είναι τα σκαμπανεβάσματα της ζωής, το άχθος και η αντοχή. Κάθε πίεση είναι κόπος, μα χωρίς αυτήν δεν υπάρχει πρόοδος. Ο ιδρώτας γίνεται κίνηση, και η κίνηση γίνεται δρόμος. Όσο πιο δύσκολη η ανηφόρα, τόσο πιο βαθιά η επίγνωση της δύναμης που κρύβεται μέσα μας.

Και το κουδουνάκι; Μια μικρή, καθαρή φωνή. Ένας ήχος που ξυπνά, που ειδοποιεί, που φανερώνει παρουσία. Είναι ο αφυπνιστικός λόγος της ψυχής, εκείνη η εσωτερική καμπάνα που μας θυμίζει να προσέχουμε, να συνυπάρχουμε, να μη χανόμαστε στον δρόμο.

Το ποδήλατο, λοιπόν, είναι η ποδηλάτισσα ψυχή: με νου που κατευθύνει, με κόπο που κινεί, με κύκλους που επαναλαμβάνονται και με ισορροπία που κατακτιέται μόνο εν κινήσει. Κι ίσως το μυστικό της ζωής να μην είναι να σταθούμε ακίνητοι και ασφαλείς, αλλά να μάθουμε να κινούμαστε με μέτρο - κρατώντας σταθερά το τιμόνι και αφήνοντας τις ρόδες να γυρίζουν στον αέναο κύκλο του δρόμου.

ΦΩΛΙΑ ΣΤΗ ΣΤΡΟΦΗ

 

Η μικρή συστάδα των πλατανιών με τη φωλιά των πουλιών να με κατοπτεύει από την κορυφή τους βρίσκεται έξω από τον οικισμό σχεδόν στο σημείο εκείνο μέχρι το οποίο μπορούν και φτάνουν οι περισσότεροι ασκούμενοι με την οδοιπορία τους. Εκεί οι νεότεροι αποχωρίζονται και συνεχίζουν με τα γοργοφτέρουγα βήματά τους μέχρι τις υπώρειες του βουνού και ίσως λίγο πιο πάνω. Εκεί ακριβώς ο δρόμος παίρνει μια απαλή στροφή σαν φίδι που κουλουριάζεται προστατευτικά γύρω από τα πλατάνια και συνεχίζει ελισσόμενος ανάμεσα στους λοφίσκους. Φτάνω κι εγώ συχνά μέχρις εκεί και κάποτε συνεχίζω λίγο πιο πέρα με τα μάτια μου κολλημένα στη φωλιά. Τι έλξη είναι αυτή που ασκεί πάνω μου. Τα μάτια μου κρέμονται από τα κτιστά ξερόκλαδά της καθώς παίρνω ασυναίσθητα τη στροφή, έχοντας τον δρόμο χαραγμένο στο μυαλό μου. Ξέρω ότι κάποια μέρα τα μάτια και το μυαλό από μέσα μου δεν θα με βοηθήσουν και δεν θα δω καθόλου τη στροφή. Και δεν ξέρω σε τι κόσμους παράξενους θα με οδηγήσουν τα πόδια μου, σε τι αχαρτογράφητα μονοπάτια και νεοφανείς θεάσεις. Περπατώ και το έχω πάντα υπόψη μου. Θα συμβεί.

Του Ηλία Κεφάλα