Ο ξυλογλύπτης του πάρκου του Αϊ Γιώργη: Ο Κώστας Βότσιος που έδωσε ζωή στους κορμούς των δέντρων

 

Στην καρδιά του πάρκου του Αϊ Γιώργη Τρικάλων, εκεί όπου μικροί και μεγάλοι αναζητούν στιγμές άθλησης, αναψυχής και ξεκούρασης μέσα στο καταπράσινο τοπίο, ένας άνθρωπος κατάφερε να αφήσει το δικό του ξεχωριστό αποτύπωμα. Ο συγχωριανός μας Κώστας Βότσιος, υπάλληλος της Αστικής Ανάπτυξης Τρικάλων του Δήμου Τρικκαίων, δεν περιορίστηκε απλώς στα υπηρεσιακά του καθήκοντα. Με περίσσιο μεράκι, αγάπη για τη φύση και καλλιτεχνική ευαισθησία, δημιούργησε έναν μικρό παραμυθένιο κόσμο από ξύλο, που πλέον αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας του πάρκου.

Αξιοποιώντας σπασμένους κορμούς δέντρων - υλικά που υπό άλλες συνθήκες θα κατέληγαν σε καυσόξυλα - ο Κώστας Βότσιος κατάφερε να μεταμορφώσει το φθαρμένο και εγκαταλελειμμένο σε έργο τέχνης. Διδαγμένος στην τέχνη της ξυλογλυπτικής, με υπομονή, δεξιοτεχνία και φαντασία, έδωσε νέα ζωή στο ξύλο, δημιουργώντας μορφές που μοιάζουν να ξεπηδούν μέσα από το φυσικό περιβάλλον του πάρκου.

Περπατώντας κανείς στον χώρο, αντικρίζει έναν ολόκληρο ξυλόγλυπτο κόσμο: έναν επιβλητικό παπαγάλο σκαλισμένο πάνω σε κορμό δέντρου, μπούφους και κουκουβάγιες που μοιάζουν να αγρυπνούν ανάμεσα στα δέντρα, τρυποκάρυδους, χελώνες, σκίουρους, αρκούδες, σαλιγκάρια, μανιτάρια, βατράχους, φίδια και άλλα ζώα και πλάσματα της φύσης. Όλα μοιάζουν να βρίσκονται εκεί από πάντα, σαν να γεννήθηκαν μαζί με το πάρκο, εναρμονισμένα απόλυτα με το φυσικό τοπίο.

Οι φωτογραφίες του καλλιτέχνη δίπλα στα ξυλόγλυπτα έργα του αποτυπώνουν εύγλωττα αυτή τη βαθιά σχέση δημιουργού και έργου. Με τα εργαλεία της τέχνης του στα χέρια και το βλέμμα στραμμένο στα δημιουργήματά του, ο Κώστας Βότσιος μοιάζει να συνομιλεί με το ξύλο, να αφουγκράζεται τις μορφές που κρύβονται μέσα του και να τις απελευθερώνει.

Οι επισκέπτες του πάρκου δεν κρύβουν τον θαυμασμό τους όταν συναντούν τα έργα του. Παιδιά στέκονται με απορία και ενθουσιασμό μπροστά στα ξυλόγλυπτα ζώα, ενώ οι μεγαλύτεροι αναγνωρίζουν την αισθητική αξία και τη μοναδικότητα αυτής της πρωτοβουλίας. Η αποδοχή και η αγάπη του κόσμου υπήρξαν για τον ίδιο η μεγαλύτερη ανταμοιβή. Όπως και οι ανθρώπινες σχέσεις που ανέπτυξε στο εργασιακό του περιβάλλον, με τη διοίκηση και τους συναδέλφους του, οι οποίες λειτούργησαν ως πηγή έμπνευσης και δημιουργίας.

Ωστόσο, το παραμύθι αυτό στο πάρκο του Αϊ Γιώργη φτάνει, τουλάχιστον προς το παρόν, στο τέλος του. Όταν τον επισκεφθήκαμε και τον φωτογραφίσαμε ανάμεσα στα έργα του, ο ίδιος μας ανακοίνωσε πως σήμερα Παρασκευή είναι η τελευταία ημέρα εργασίας του. Ο Κώστας Βότσιος αφήνει πίσω του τον Δήμο Τρικκαίων και σύντομα παίρνει τον δρόμο της μετανάστευσης για τη Γερμανία, αναζητώντας μια νέα αρχή.

Η είδηση προκαλεί ανάμικτα συναισθήματα. Από τη μία, η ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον για έναν δημιουργικό άνθρωπο, από την άλλη, η πικρία για την απώλεια ενός ταλαντούχου καλλιτέχνη που μετέτρεψε έναν δημόσιο χώρο σε τόπο αισθητικής, φαντασίας και ζωντανής επαφής με τη φύση.

Το καλλιτεχνικό του έργο στο πάρκο σταματά εδώ. Όμως τα ξυλόγλυπτα που δημιούργησε θα παραμένουν εκεί, σιωπηλοί φύλακες του χώρου, για να θυμίζουν την παρουσία ενός ανθρώπου που είδε στους σπασμένους κορμούς όχι το τέλος, αλλά μια νέα αρχή. Ο Κώστας Βότσιος φεύγει, μα αφήνει πίσω του ένα μικρό ξύλινο σύμπαν - μια παρακαταθήκη ομορφιάς στο πάρκο του Αϊ Γιώργη, που θα συνεχίσει να εμπνέει και να συγκινεί τους επισκέπτες για χρόνια.

ΠΟΤΑΜΑΚΙ

 

Αργόσυρτο και σχεδόν ακίνητο είναι το ποταμάκι που ρέει μέσα στον κάμπο. Όμως, παρ’ όλη τη νωθρότητά του, κατορθώνει και κλέβει την καρδιά μου και τη φυγαδεύει σε μακρινούς ωκεανούς. Εγώ είμαι πάντα εδώ, σταθερός, ριζωμένος στο νερό, μαγνητισμένος από την πεδινή ακινησία, ναρκωμένος από παράξενα όνειρα, προικισμένος με τις δυνάμεις της ευφορίας του χώματος, ώστε να αντέχω μια καρδιά που ξενιτεύεται ανελλιπώς. Ζω ήσυχα, απλά και ταπεινά, με τον τρόπο μου. Αόρατος. 

Του Ηλία Κεφάλα

Ένα καφεδάκι αρκεί

 

Ο Χρήστος, 60 χρονών, καθόταν στο αγαπημένο του τραπεζάκι του καφέ, εκεί όπου ο απογευματινός ήλιος έγερνε απαλά πάνω στα τζάμια και έκανε τον κόσμο να μοιάζει λίγο πιο ήρεμος, λίγο πιο ανθρώπινος απ’ ό,τι ήταν στην πραγματικότητα. Απολάμβανε το καφεδάκι του με εκείνη τη σιωπηλή γαλήνη που αποκτούν οι άνθρωποι όταν παύουν να κυνηγούν τον χρόνο και αρχίζουν να συμφιλιώνονται μαζί του.

Φορούσε το άσπρο του πουκάμισο, ελαφρώς ανοιχτό στον γιακά, και τα γυαλιά ηλίου, που σχεδόν ποτέ δεν αποχωρίζονταν το πρόσωπό του - σαν μια διακριτική ασπίδα απέναντι στη φασαρία και τη βιασύνη του κόσμου.

Στο δεξί του χέρι ξεχώριζε το βραχιόλι–κομποσκοίνι, λιτό και φθαρμένο από τον χρόνο, σαν να κουβαλούσε μέσα του μικρές προσευχές, σκέψεις ανείπωτες και σιωπές που μόνο η ζωή ξέρει να χαρίζει. Μπροστά του, ένα μπλοκάκι σημειώσεων ανοιχτό, με λευκές σελίδες που περίμεναν υπομονετικά να γεμίσουν με πρόχειρες λέξεις, σκέψεις της στιγμής, μικρές αλήθειες που δεν είχαν ανάγκη από στόμφο για να αποκτήσουν αξία.

Ο καφές του αχνιστός, απλός, χωρίς επιτήδευση. Τον κρατούσε με μια σχεδόν τελετουργική ηρεμία, σαν να είχε συμφωνήσει σιωπηλά με τον εαυτό του πως εκείνη η ώρα ανήκε μονάχα στη συντροφιά, στις κουβέντες και στις μικρές ανάσες της ημέρας.

Και τότε, ήρθε το κλικ της φωτογραφίας να αιχμαλωτίσει τη στιγμή. Ο Χρήστος χαμογέλασε μ’ εκείνο το μισό, ήρεμο χαμόγελο ανθρώπου που είχε δει αρκετά για να μην εντυπωσιάζεται εύκολα, αλλά και αρκετά για να συνεχίζει να συγκινείται από τα απλά. Λίγο αργότερα, η φωτογραφία ανέβηκε στο Facebook, συνοδευόμενη από λίγες λέξεις που έμοιαζαν περισσότερο με υπενθύμιση ζωής παρά με ανάρτηση:

«Δεν χρειάζονται μεγαλεία ρε παιδιά...
Ένα καφεδάκι να πιείς με ηρεμία με την παρέα που αγαπάς και σε αγαπάνε και να μιλήσεις όχι για τη θεωρία των κβάντα, αλλά για απλά καθημερινά θέματα που ομορφαίνουν τη ζωή...
Και να γελάτε μέχρι να πονέσει το στομάχι σας, γιατί έχει χαθεί το γέλιο από τα χείλη μας…»

Κι έτσι, εκείνο το απλό καφεδάκι έπαψε να είναι απλώς μια καθημερινή συνήθεια. Έγινε μια μικρή αφορμή να θυμηθούν οι φίλοι του - κι ίσως κι όσοι διάβασαν την ανάρτηση - πως η ζωή δεν κατοικεί στα μεγάλα και στα σπουδαία, αλλά στις απλές στιγμές: σε μια παρέα που αγαπάς, σε μια κουβέντα δίχως βιασύνη και σε ένα γέλιο τόσο αληθινό, που να σε κάνει να ξεχνάς, έστω για λίγο, όσα βαραίνουν την ψυχή.

«Η Εφημερίδα της Μαμάς»: Μικροί δημοσιογράφοι αγάπης στο ΚΔΑΠ «ΟΜΟΝΟΙΑ» του Δ. Τρικκαίων

 

Μια ξεχωριστή και ιδιαίτερα συγκινητική παιδική εφημερίδα δημιουργήθηκε από τη θεατρική ομάδα του ΚΔΑΠ «ΟΜΟΝΟΙΑ» του Δήμου Τρικκαίων. Αφορμή ήταν η τη Γιορτή της Μητέρας, που έδωσε τη δυνατότητα στα παιδιά να εκφράσουν με τον δικό τους αυθεντικό τρόπο την αγάπη τους προς τις μαμάδες τους. Χρησιμοποιώντας ως έμπνευση τις εφημερίδες, η θεατροπαιδαγωγός Μαρία Μπλούτσου καθοδήγησε τα παιδιά, ώστε με ζωγραφιές, μικρά άρθρα, «συνεντεύξεις», αστείες ατάκες και τρυφερά μηνύματα, να αποκτήσουν ρόλο δημοσιογράφου. Έτσι, δημιούργησαν τη δική τους εφημερίδα, που ήταν αφιερωμένη στις σημαντικότερες πρωταγωνίστριες της ζωής τους: τις μητέρες τους.

Η εφημερίδα περιλάμβανε παιδικές σκέψεις γεμάτες χιούμορ και αλήθεια, όπως «Η μαμά μου ξέρει τα πάντα!» και «Η αγκαλιά της είναι το καλύτερο μέρος στον κόσμο», αποτυπώνοντας με τον πιο αυθεντικό τρόπο τον κόσμο των παιδιών και τη μοναδική σχέση τους με τη μητέρα.

Τα κείμενα και οι ιδέες της εφημερίδας δημιουργήθηκαν από τα ίδια τα παιδιά, χαρίζοντας αυθεντικότητα, φαντασία και αληθινό συναίσθημα σε κάθε της σελίδα, ενώ την τελική επιμέλεια ανέλαβε ο υπεύθυνος της δομής Γιάννης Παπαστάθης.

Μια μικρή εφημερίδα γεμάτη μεγάλες λέξεις: αγάπη, φροντίδα, αγκαλιά, μαμά.

Από το γραφείο Τύπου

ΚΑΜΠΟΣ, ΒΟΥΝΟ ΚΑΙ ΔΕΝΤΡΟ

 

Ένα ήσυχο αγροτικό τοπίο μας διδάσκει πάντα την πραότητα και την παραδοχή όλων των βιοτικών πραγμάτων. Εδώ, μπροστά μας, τον καταπράσινο αγρό με την επιχρωματισμένη από τις βρούβες κίτρινη άκρη του πλαισιώνουν το μακρινό βουνό και το πλησιόχωρο κατάξερο δέντρο. Το τελευταίο προβάλλεται σαν ένα απομεινάρι από πολλούς μακρόσυρτους χειμώνες ή ένα μεγαλειώδες καταστροφικό έργο μυκήτων και άλλων αόρατων επιβλαβών ζωυφίων. Το βουνό προτείνει τη σιωπή ως εν μέρει άριστη συνθήκη της καθημερινότητας, το δέντρο υπενθυμίζει τις ακροτελεύτιες μέρες μας και μόνον ο αγρός απελευθερώνει μια προφανή διάθεση πανηγυρισμού. Εκπροσωπεί πρόδηλα την αναγέννηση. Ας πάμε μαζί του, ας πάμε μαζί με όλα.

Του Ηλία Κεφάλα

Το νυφικό και το αόρατο νήμα της μνήμης

 

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή του ανθρώπου όπου, όσο κι αν έχει προχωρήσει προς το καινούριο, στρέφεται ξαφνικά προς κάτι παλιό, σχεδόν αρχέγονο, σαν να αναζητά μέσα στον χρόνο μια σιωπηλή επιβεβαίωση της ύπαρξής του. Μία από αυτές τις στιγμές είναι ο γάμος - και ιδιαίτερα η στιγμή που η γυναίκα, ενώ στην καθημερινότητά της ζει, εργάζεται, κινείται και αυτοπροσδιορίζεται μέσα σε έναν κόσμο ισότητας, αυτονομίας και προσωπικής ελευθερίας, επιλέγει να φορέσει ένα ένδυμα σχεδόν έξω από τον χρόνο: το νυφικό.

Τι είναι άραγε αυτό που την ωθεί σε αυτή την επιλογή; Είναι απλώς κοινωνική σύμβαση; Μια αισθητική επιθυμία; Ένα κατάλοιπο παραδόσεων που επιβιώνουν μηχανικά; Ή μήπως κρύβεται κάτι βαθύτερο, ένα εσωτερικό ένστικτο που υπερβαίνει τη λογική της εποχής;

Ίσως το πρώτο που πρέπει να παραδεχτούμε είναι ότι ο άνθρωπος, ακόμη και στις πιο προοδευτικές του στιγμές, δεν είναι μόνο πλάσμα του παρόντος. Είναι φορέας μνήμης. Κουβαλά μέσα του αιώνες συμβόλων, φόβων, ελπίδων, τελετουργιών. Η χειραφέτηση δεν καταργεί την ανάγκη του συμβολισμού, αντιθέτως, ίσως την καθιστά ακόμη πιο προσωπική. Η γυναίκα που διεκδικεί ισότητα δεν παύει να αναζητά στιγμές νοήματος, στιγμές που να ξεχωρίζουν από τη ροή της καθημερινότητας.

Και ο γάμος, είτε τον θεωρήσει κανείς κοινωνικό θεσμό είτε προσωπική υπόσχεση, παραμένει μια διάβαση - μια μετάβαση από μια μορφή ζωής σε μια άλλη. Οι άνθρωποι, όταν στέκονται μπροστά σε μεταβάσεις, νιώθουν συχνά την ανάγκη της τελετής. Σαν να μην αρκούν τα λόγια. Χρειάζεται και η μορφή, το ένδυμα, το σύμβολο, για να αποκτήσει το γεγονός βαρύτητα.

Το νυφικό, λοιπόν, ίσως δεν είναι απλώς ένα φόρεμα. Ίσως είναι ένα τελετουργικό περίβλημα της στιγμής. Ένα ένδυμα που δεν ανήκει στην καθημερινότητα ακριβώς γιατί η ημέρα εκείνη δεν θέλει να είναι καθημερινή. Δεν φοριέται επειδή είναι πρακτικό ή σύγχρονο, φοριέται επειδή είναι συμβολικό. Όπως οι αρχαίοι φορούσαν ειδικούς χιτώνες στις γιορτές ή οι άνθρωποι κάθε εποχής επινοούσαν ιδιαίτερες ενδυμασίες για τις ιερές στιγμές της ζωής, έτσι και το νυφικό λειτουργεί ως διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο συνηθισμένο και στο εξαιρετικό.

Υπάρχει όμως και κάτι βαθύτερο, ίσως πιο υπόγειο. Η γυναίκα, παρά τη δικαιολογημένη προσπάθεια να αποτινάξει στερεότυπα που την περιόρισαν επί αιώνες, δεν παύει να κουβαλά μια εσωτερική σχέση με την έννοια της ομορφιάς, της γιορτής και της αυτο-αναπαράστασης. Το νυφικό μπορεί να γίνεται μια στιγμή προσωπικής μυθολογίας. Όχι αναγκαστικά υποταγής σε έναν ρόλο, αλλά στιγμιαίας μεταμόρφωσης. Για μία μέρα, η γυναίκα δεν θέλει απλώς να είναι ο εαυτός της όπως κάθε μέρα, θέλει να βιώσει μια τελετουργική εκδοχή του εαυτού της, να νιώσει πως εισέρχεται σε μια αφήγηση που ξεπερνά το άτομο.

Ίσως εδώ βρίσκεται και μια βαθιά αντίφαση του σύγχρονου ανθρώπου: ενώ απορρίπτει τις παραδόσεις ως περιορισμούς, συχνά επιστρέφει σε αυτές όταν αγγίζει τα μεγάλα υπαρξιακά γεγονότα - τη γέννηση, τον έρωτα, τον γάμο, τον θάνατο. Γιατί τότε αντιλαμβάνεται ότι η απόλυτη ατομικότητα δεν αρκεί, χρειάζεται και μια γέφυρα με κάτι συλλογικό, κάτι παλιότερο από τον ίδιο. Το νυφικό, όσο παρωχημένο κι αν μοιάζει ως ένδυμα, ίσως λειτουργεί σαν αόρατο νήμα που συνδέει τη γυναίκα με τις μητέρες, τις γιαγιάδες, τις αμέτρητες άγνωστες γυναίκες που στάθηκαν πριν από εκείνη στο ίδιο κατώφλι της ζωής.

Βέβαια, δεν ισχύει αυτό για όλες. Πολλές γυναίκες απορρίπτουν το νυφικό ή επιλέγουν να το επαναπροσδιορίσουν. Κι αυτό εξίσου κάτι σημαίνει: ότι η χειραφέτηση δεν είναι άρνηση του συμβόλου, αλλά δικαίωμα επιλογής απέναντι στο σύμβολο. Η ουσία ίσως δεν βρίσκεται στο αν φοριέται το νυφικό, αλλά στο αν η επιλογή γίνεται ελεύθερα και συνειδητά.

Τελικά, ίσως το βαθύτερο εσωτερικό στοιχείο να μην είναι ούτε η παράδοση ούτε η κοινωνική πίεση, αλλά η ανθρώπινη ανάγκη να ντύνουμε τις σημαντικές στιγμές με κάτι που υπερβαίνει την πρακτικότητα. Ο άνθρωπος δεν ζει μόνο με χρηστικότητα, ζει και με συμβολισμούς. Και η γυναίκα, όσο ανεξάρτητη, σύγχρονη και χειραφετημένη κι αν είναι, ίσως την ημέρα του γάμου της δεν φορά απλώς ένα φόρεμα. Φορά μια στιγμή μνήμης, μια τελετή μετάβασης, μια σιωπηλή επιθυμία να δώσει στο γεγονός το βάρος του ονείρου.

Ίσως, τελικά, το νυφικό να μην είναι επιστροφή στο παρελθόν. Ίσως να είναι ένας διάλογος ανάμεσα στο παλιό και το νέο - μια υπενθύμιση ότι η ελευθερία δεν καταργεί τα σύμβολα, απλώς τα μετατρέπει σε προσωπική επιλογή.

Στο γραφείο του Περιφερειάρχη στα Τρίκαλα ο Ηλιάδης με τη δημοτική του ομάδα

 

Σειρά επαφών είχε τη Δευτέρα το πρωί στα Τρίκαλα, στο πλαίσιο της λειτουργίας του γραφείου του Περιφερειάρχη στην πόλη, ο Δημήτρης Κουρέτας.

Μεταξύ άλλων, συναντήθηκε με τον Γιώργο Ηλιάδη και σύσσωμη τη δημοτική του ομάδα στο Δημοτικό Συμβούλιο Τρικκαίων. Στη συνάντηση συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, η δημοτική σύμβουλος Βούλα Βότσιου και ο αντιπρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Βαλτινού Κώστας Σταμούλης, ενώ η συζήτηση επικεντρώθηκε σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος για την περιοχή και την τοπική αυτοδιοίκηση.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης τέθηκαν θέματα καθημερινότητας, έργων υποδομής και συνεργασίας μεταξύ της Περιφέρειας Θεσσαλίας και του Δήμου Τρικκαίων, με στόχο την προώθηση λύσεων σε ζητήματα που απασχολούν τους πολίτες.

Με επιτυχία η εκδήλωση του Φροντιστηρίου Ιδεατό στο Μουσείο Τσιτσάνη

 Στο επίκεντρο το άγχος των εξετάσεων, η ψυχική υγεία των μαθητών 

και ο ρόλος γονέων – εκπαιδευτικών

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Κυριακής 10 Μαΐου 2026, στο Κέντρο Έρευνας – Μουσείο Τσιτσάνη, η εκδήλωση του Φροντιστηρίου Ιδεατό, με αντικείμενο τη μαθησιακή διαδικασία, το διάβασμα, το άγχος των εξετάσεων και τον καθοριστικό ρόλο της οικογένειας στην πορεία των μαθητών προς την επιτυχία.

Οι υπεύθυνοι σπουδών του φροντιστηρίου, Κώστας Στάθης, Φωτεινή Μεσδανίτη, και η κεντρική ομιλήτρια ψυχολόγος Ευαγγελία Παπαχρήστου, ανέπτυξαν έναν ουσιαστικό διάλογο με γονείς και μαθητές, επιχειρώντας να φωτίσουν τις ψυχολογικές και παιδαγωγικές πτυχές μιας απαιτητικής περιόδου, όπως είναι η προετοιμασία για τις εξετάσεις.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, αναδείχθηκε η σημασία του συναισθηματικού κλίματος μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία, με ιδιαίτερη αναφορά στη θεωρία της «Συναισθηματικής Μετάδοσης» (Emotional Contagion). Όπως επισημάνθηκε, επιστημονικές μελέτες του Yale Center for Emotional Intelligence καταδεικνύουν ότι το άγχος του εκπαιδευτικού μπορεί να μεταφερθεί βιολογικά στους μαθητές, επηρεάζοντας τη συγκέντρωση και τη γνωστική τους λειτουργία, δημιουργώντας συνθήκες «εγκεφαλικού κλειδώματος» κατά τη μαθησιακή διαδικασία.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε επίσης στη συναισθηματική επάρκεια των εκπαιδευτικών. Επισημάνθηκε ότι οι εκπαιδευτικοί με υψηλή κοινωνικο-συναισθηματική νοημοσύνη συμβάλλουν καθοριστικά στη δημιουργία ενός υγιούς και ασφαλούς μαθησιακού περιβάλλοντος, μειώνοντας σημαντικά τις συγκρούσεις μέσα στην τάξη και ενισχύοντας τις μαθητικές επιδόσεις.

Παράλληλα, συζητήθηκε ο αρνητικός αντίκτυπος του χρόνιου στρες των εκπαιδευτικών -το οποίο χαρακτηριστικά παρομοιάστηκε με «κομπρεσέρ»- στην ανάπτυξη της μεταγνωστικής ικανότητας των μαθητών, δηλαδή της δυνατότητάς τους να κατανοούν και να διαχειρίζονται τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουν.

Αναφορά έγινε και σε επιστημονικές θέσεις της Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, όπως αυτές που παρουσιάζονται από τον Σύλλογο Ελλήνων Ψυχολόγων, σύμφωνα με τις οποίες η ηρεμία και η ψυχική ισορροπία του δασκάλου λειτουργούν ως βασικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και της ουσιαστικής μάθησης. Αντίθετα, ο αγχωμένος εκπαιδευτικός συχνά καταφεύγει σε στείρες μορφές διδασκαλίας, όπως η αποστήθιση και η πίεση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η αναφορά στη θεωρία του Stephen Krashen, σύμφωνα με την οποία όταν ένας μαθητής βιώνει έντονο άγχος ή φόβο -το λεγόμενο high affective filter- η γνώση δυσκολεύεται να αφομοιωθεί και ουσιαστικά «μπλοκάρεται».

Ξεχωριστή θέση στη συζήτηση κατείχε ο ρόλος των γονέων. Τονίστηκε πως, σύμφωνα με διεθνείς έρευνες, η υπερβολική γονεϊκή πίεση συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους και μειωμένη ψυχολογική ευεξία των παιδιών. Οι εισηγητές υπογράμμισαν ότι πίσω από έναν μαθητή που πιέζεται υπερβολικά συχνά βρίσκεται ένας έφηβος που φοβάται ότι δεν είναι «αρκετός», γεγονός που επηρεάζει βαθιά την αυτοεκτίμηση και τη συναισθηματική του ισορροπία.

Το βασικό μήνυμα της εκδήλωσης ήταν σαφές: η επιτυχία στις εξετάσεις δεν εξαρτάται μόνο από το διάβασμα και την επίδοση, αλλά και από το ψυχικό περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει και μαθαίνει ένας νέος άνθρωπος. Όπως χαρακτηριστικά τονίστηκε, η ψυχική υγεία ενός παιδιού είναι σημαντικότερη από οποιονδήποτε βαθμό - μια παραδοχή που αποτέλεσε τον πυρήνα της συζήτησης και άφησε έντονο αποτύπωμα στους παρευρισκόμενους.

Η παλιά βρύση του Βαλτινού: Ένα σημείο δροσιάς και μνήμης που ζητά ξανά ζωή

 

Απέναντι από το γήπεδο ποδοσφαίρου του Βαλτινού, σε έναν χώρο που κάποτε έσφυζε από σκιά και δροσιά κάτω από τα πλατάνια, στέκει ακόμη η παλιά βρύση του χωριού - ένα μικρό αλλά σημαντικό έργο που κουβαλά μνήμες μιας άλλης εποχής, τότε που η κοινότητα επένδυε σε χώρους συνάντησης και ξεκούρασης για τον περαστικό και τον χωριανό.

Η βρύση κατασκευάστηκε το έτος 2000 μέσα σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο αναψυχής, ανάμεσα σε ένα μικρό δασάκι από πλατάνια, με σκοπό να προσφέρει ανάσα δροσιάς, ξεκούραση και λίγες στιγμές γαλήνης σε όσους περνούσαν από την περιοχή. Εκτός από μια παροχή νερού, ήταν και ένας τόπος στάσης, μια μικρή όαση για τον περιπατητή, τον αγρότη, τον αθλητή που έφευγε από το γήπεδο ή τον ταξιδιώτη που αναζητούσε λίγη σκιά μέσα στο καλοκαίρι του θεσσαλικού κάμπου.

Η λιθόκτιστη μορφή της, φτιαγμένη με μεράκι και παραδοσιακή τεχνική, μαρτυρούσε τη φροντίδα των ανθρώπων που εργάστηκαν για την κατασκευή της. Στις φωτογραφίες της εποχής διακρίνονται δύο από τους βασικούς τεχνίτες του έργου: ο αείμνηστος υδραυλικός Χρήστος Ψαράς και ο πετράς κτίστης Στέφανος Νικολάου, την ώρα της δημιουργίας της βρύσης. Η εικόνα τους αποτυπώνει όχι μόνο μια τεχνική εργασία, αλλά και το πνεύμα συνεργασίας και προσφοράς που χαρακτήριζε το χωριό.

Οι φωτογραφίες της κατασκευής αποτελούν σήμερα μικρά ιστορικά τεκμήρια. Ο Στέφανος Νικολάου, σκυμμένος πάνω από τα υλικά, με τη χαρακτηριστική επιμέλεια του τεχνίτη, και δίπλα του ο υδραυλικός Χρήστος Ψαράς, παρακολουθούν το έργο να παίρνει μορφή. Η πέτρα, το τούβλο και το νερό ενώνονται για να δημιουργήσουν κάτι απλό αλλά ουσιαστικό: έναν τόπο χρήσιμο και φιλόξενο.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η εικόνα της βρύσης έχει αλλάξει αισθητά. Μετά την κοπή των πλατάνων της περιοχής, ο χώρος έχασε τη φυσική του σκιά και μαζί ένα μεγάλο μέρος της ομορφιάς και της λειτουργικότητάς του. Η βρύση, απογυμνωμένη από το φυσικό της περιβάλλον, μοιάζει σήμερα παραμελημένη και ξεχασμένη, σαν μια ανάμνηση που σιγά-σιγά σβήνει από τη συλλογική μνήμη του χωριού.

Κι όμως, ίσως να μην χρειάζονται πολλά για να ξαναζωντανέψει. Μια μικρή διαμόρφωση του χώρου, λίγα παγκάκια, νέα δέντρα που θα φυτευτούν για να ξαναδώσουν σκιά, λίγη φροντίδα και αισθητική μέριμνα θα μπορούσαν να επαναφέρουν τη βρύση στη θέση που της αξίζει: ως έναν ευχάριστο χώρο δροσιάς, ανάπαυσης και συνάντησης.

Σε μια εποχή όπου τα χωριά αναζητούν τρόπους να διατηρήσουν την ταυτότητα και τη ζωντάνια τους, τέτοια μικρά τοπόσημα δεν είναι ασήμαντα. Είναι κομμάτια της μνήμης, της καθημερινότητας και της ιστορίας του τόπου. Η παλιά βρύση του Βαλτινού δεν είναι μόνο πέτρα και νερό, είναι μια υπενθύμιση ότι η φροντίδα των μικρών πραγμάτων μπορεί να κρατήσει ζωντανή την ψυχή ενός χωριού.

Ίσως λοιπόν να έφτασε η στιγμή η βρύση αυτή να ξαναβρεί την παλιά της αίγλη - όχι μόνο ως κατασκευή, αλλά ως σημείο ζωής και ανθρώπινης παρουσίας μέσα στο τοπίο του Βαλτινού.

Επετειακές εκδηλώσεις για τα 130 χρόνια του Γυμναστικού Συλλόγου και της Δημοτικής Φιλαρμονικής Τρικάλων

 

Ο Γυμναστικός Σύλλογος Τρικάλων και ο Σύλλογος Φίλων της Δημοτικής Φιλαρμονικής Τρικάλων, σε συνεργασία με το Τ.Ε.Φ.Α.Α. του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και τον Φιλολογικό, Ιστορικό, Λογοτεχνικό Σύνδεσμο (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων, με αφορμή τον εορτασμό των 130 χρόνων από την ίδρυσή τους, διοργανώνουν σειρά επετειακών εκδηλώσεων. Οι εκδηλώσεις τελούν υπό την αιγίδα της Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων της Περιφέρειας Θεσσαλίας και του Δήμου Τρικκαίων.

Οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν από τις 16 έως τις 23 Μαΐου 2026, με σκοπό να τιμηθεί η δράση των δύο αυτών ιστορικών σωματείων και η μακρόχρονη πορεία τους στην ανάπτυξη του αθλητισμού και της μουσικής στα Τρίκαλα. Παράλληλα, επιδιώκεται να γίνει ευρύτερα γνωστή στους νεότερους η πολύχρονη προσφορά τους, η οποία είχε και εξακολουθεί να έχει καθοριστική επίδραση στην τοπική κοινωνία ήδη από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσής τους.

Τα δύο αυτά ιστορικά σωματεία ιδρύθηκαν το ίδιο έτος: ο Γυμναστικός Σύλλογος Τρικάλων στις 22 Ιουνίου 1896 και η Φιλαρμονική Τρικάλων στις 6 Ιουλίου 1896.

Τίτλος των επετειακών εκδηλώσεων είναι: «130 χρόνια προσφοράς στον αθλητισμό και στη μουσική». Οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στα Τρίκαλα και θα περιλαμβάνουν αθλητικούς αγώνες και μουσικές εκδηλώσεις, με συμμετοχές από τον νομό Τρικάλων, την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλίας και όλη την Ελλάδα.

Πιο συγκεκριμένα, το εβδομαδιαίο πρόγραμμα των εκδηλώσεων περιλαμβάνει:

Το απόγευμα της πρώτης ημέρας (Σάββατο 16 Μαΐου) θα πραγματοποιηθεί μουσική συναυλία αφιερωμένη τόσο στα 130 χρόνια από την ίδρυση των δύο συλλόγων -του Γυμναστικού και του Μουσικού- όσο και στην κοινή τους πορεία υπό τη σκέπη του «Μουσικογυμναστικού Συλλόγου Τρικάλων» κατά την περίοδο 1914–1929. Στη συναυλία, εκτός από τη Δημοτική Φιλαρμονική Τρικάλων, θα συμμετάσχουν η «Στρατιωτική Μουσική της VI ΤΑΞΥΠ Λάρισας» και η Μαντολινάτα Βόλου «Come Prima». Συμμετοχή θα έχει και το Δημοτικό Χορευτικό Συγκρότημα Τρικάλων.

Στις 18 Μαΐου, Παγκόσμια Ημέρα Μουσείων, θα πραγματοποιηθούν ξεναγήσεις στα δύο μουσεία της πόλης: στο Δημοτικό Ιστορικό Αθλητικό Μουσείο, που στεγάζεται μόνιμα στο Καστρακίδειο Ίδρυμα της Ιεράς Μητροπόλεως Τρίκκης, Σταγών και Γαρδικίου, καθώς και στο Μουσείο της Φιλαρμονικής, το οποίο βρίσκεται στη Δωροθέα Σχολή.

Στις 22 Μαΐου 2026, το πρωί, θα διεξαχθούν αγώνες στίβου για μαθητές Δημοτικών Σχολείων στο Δημοτικό Στάδιο Τρικάλων «Χρήστος Παπανικολάου - Σοφία Σακοράφα».

Στις 23 Μαΐου, το απόγευμα, θα πραγματοποιηθούν οι αθλητικοί αγώνες «Trikala Athletics», με τη συμμετοχή αθλητικών σωματείων από όλη την Ελλάδα. Οι αγώνες θα διεξαχθούν στο Δημοτικό Στάδιο Τρικάλων «Χρήστος Παπανικολάου - Σοφία Σακοράφα». Κατά την έναρξη, θα παρελάσουν όλα τα συμμετέχοντα σωματεία, με επικεφαλής τη Δημοτική Φιλαρμονική Τρικάλων.

Την οργάνωση των δύο αυτών αγωνιστικών διοργανώσεων έχει αναλάβει η ειδικότητα του Κλασικού Αθλητισμού του Τ.Ε.Φ.Α.Α. Τρικάλων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Η βόλτα με το τρίκυκλο – ένας έρωτας πάνω σε τρεις ρόδες

 

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, τότε που ο χρόνος κυλούσε πιο αργά και οι άνθρωποι είχαν ακόμη την πολυτέλεια της απλής χαράς, στους δρόμους του τόπου μας κυκλοφορούσαν κατά κόρον τα παλιά τρίκυκλα οχήματα. Ήταν μικρά, παράξενα, λιτά μηχανήματα, μισή μηχανή και μισό αυτοκίνητο, μα ολόκληρη ζωή για όσους τα οδηγούσαν. Άλλα είχαν καρότσα για τα εμπορεύματα, άλλα ένα πρόχειρο σκέπαστρο, κι άλλα ένα μικρό καθισματάκι δίπλα στον οδηγό, αρκετό όμως για να χωρέσει μια ολόκληρη ιστορία αγάπης.

Τα τρίκυκλα εκτός από εργαλεία δουλειάς, ήταν και συνοδοιπόροι της καθημερινότητας και, πολλές φορές, ο σιωπηλός μάρτυρας ενός νεανικού έρωτα. Τα απογεύματα της Κυριακής, όταν τέλειωναν οι αγροτικές δουλειές και η εβδομάδα έμοιαζε να παίρνει μια ανάσα, τα ζευγάρια φορούσαν τα καλά τους και έβγαιναν βόλτα. Ο νέος οδηγούσε με περηφάνια, με το ένα χέρι στο τιμόνι και το βλέμμα μπροστά, κι εκείνη δίπλα του, καλοντυμένη, κρατώντας ίσως μια ανθοδέσμη ή σφίγγοντας διακριτικά την τσάντα της στα γόνατα. Δεν υπήρχε βιασύνη. Η διαδρομή είχε σημασία, όχι ο προορισμός.

Στους δρόμους προς τα χωριά, στις εξόδους προς τα ξωκλήσια ή στις μικρές εξορμήσεις στα κοντινά μέρη, τα τρίκυκλα γέμιζαν γέλια, πειράγματα και μικρές κουβέντες που χάνονταν στον αέρα. Η μηχανή βούιζε μονότονα, ο αέρας ανακάτευε τα μαλλιά, και το τοπίο περνούσε αργά, σαν να ήθελε κι αυτό να κρατήσει λίγο περισσότερο εκείνες τις στιγμές. Ήταν μια εποχή που ο έρωτας δεν ζητούσε πολυτέλειες, αρκούσε μια βόλτα, ένα χέρι που ακουμπούσε διακριτικά το άλλο, ένα βλέμμα σταματημένο λίγο παραπάνω.

Πολλοί θυμούνται ακόμη τα νεόνυμφα ζευγάρια που στόλιζαν το τρίκυκλο με λουλούδια και κορδέλες μετά τον γάμο, ξεκινώντας για το πρώτο τους κοινό ταξίδι μέσα σε γέλια, ευχές και κορναρίσματα. Δεν υπήρχαν ακριβά αυτοκίνητα ούτε επιδείξεις. Υπήρχε όμως η αλήθεια της στιγμής: δυο άνθρωποι που ξεκινούσαν μαζί τη ζωή, πάνω σε τρεις ρόδες και πολλή ελπίδα.

Σήμερα, τα περισσότερα από εκείνα τα οχήματα έχουν χαθεί ή σκουριάζουν ξεχασμένα σε κάποια αυλή. Μα στις μνήμες των ανθρώπων παραμένουν ζωντανά, σύμβολα μιας εποχής πιο ανθρώπινης και ανεπιτήδευτης. Γιατί εκείνες οι βόλτες με το τρίκυκλο δεν ήταν απλώς μετακινήσεις. Ήταν μικρές στιγμές συντροφικότητας, στιγμές που ένωναν τους ανθρώπους με τον τόπο, με την απλότητα και με τον ίδιο τον έρωτα.

Κι αν αφουγκραστεί κανείς προσεκτικά έναν παλιό επαρχιακό δρόμο του τόπου μας, ίσως να νομίσει πως ακόμη ακούγεται από μακριά ο γνώριμος ήχος μιας μικρής μηχανής, που κουβαλά δυο χαμογελαστές ψυχές σε μια βόλτα δίχως βιασύνη.

Μηνύματα αγάπης προς τη μάνα από Βαλτινιώτες στη Γιορτή της Μητέρας

 

Σήμερα, με αφορμή τη Γιορτή της Μητέρας, αρκετοί Βαλτινιώτες πλημμύρισαν το Facebook με λόγια αγάπης, ευγνωμοσύνης και τρυφερότητας προς τις μητέρες τους, τιμώντας τη γυναίκα που στάθηκε δίπλα τους από τα πρώτα τους βήματα.

Η Κατερίνα Σταυρέκα – Μανώλη δημοσίευσε μια ζεστή φωτογραφία αγκαλιά με τη μητέρα της, εκφράζοντας δημόσια την αγάπη της με τα λόγια: «Χρόνια πολλά μαμά!!! Χρόνια πολλά σε κάθε Μητέρα!!», στέλνοντας παράλληλα ευχές σε όλες τις μητέρες.

Ο Παναγιώτης Σταμούλης επέλεξε έναν ιδιαίτερα συμβολικό τρόπο για να εκφράσει την αγάπη και τον σεβασμό του. Ανάρτησε μια εικόνα της Παναγίας μαζί με φωτογραφία της μητέρας του, συνοδεύοντάς τες με μια θερμή ευχή: «Χρόνια πολλά στήριγμά μας. Να σ’ έχει η Παναγία πάντα καλά», συνδέοντας έτσι τη μητρική μορφή με την προστασία και τη στοργή της Παναγίας.

Με μια εικόνα γεμάτη τρυφερότητα, η Χριστίνα Βότσιου φωτογραφήθηκε αγκαλιασμένη με τη μητέρα της και της ευχήθηκε απλά αλλά ουσιαστικά: «Χρόνια πολλά!», αποτυπώνοντας τη δύναμη των λιτών αλλά αληθινών συναισθημάτων.

Ανάλογη ήταν και η ανάρτηση του Δημήτρη Πέτρου, ο οποίος φωτογραφήθηκε μαζί με τη μητέρα του, εκφράζοντας κι εκείνος τις ευχές και την αγάπη του προς το πρόσωπο που τον μεγάλωσε.

Η σημερινή ημέρα στάθηκε ακόμη μία αφορμή για δημόσιες εκδηλώσεις αγάπης και αναγνώρισης προς τις μητέρες, εκείνες τις ακούραστες μορφές που αποτελούν διαχρονικά το στήριγμα της οικογένειας και της ζωής μας.

«Μάνα»… γλυκό μου όνομα, όπως λέει και το ποίημα. Της Ρούλας Σταυρέκα

 

Και έρχεται εκείνη η μοναδική στιγμή που κρατάς στην αγκαλιά σου αυτό το μικρό θαύμα, που περίμενες εννιά ολόκληρους μήνες. Κλαίει, κλαις κι εσύ μαζί του, γιατί δεν ξέρεις τι θέλει, αν πονάει, αν πεινάει, αν κάτι το ταράζει. Το κρατάς σφιχτά στην αγκαλιά σου και δυσκολεύεσαι να πιστέψεις πως αυτό το μικρό πλασματάκι άλλαξε για πάντα τη ζωή σου.

Το αγαπάς αμέτρητα, το φροντίζεις με όλη σου την ψυχή. Ξενυχτάς πάνω από το μαξιλάρι του, αγωνιάς για κάθε του ανάσα, για κάθε του χαμόγελο. Και φτάνει η ώρα του σχολείου. Το αποχωρίζεσαι με άγχος και ανησυχία: Θα τα καταφέρει; Είναι ακόμη τόσο μικρό… Έχεις πάντα την έννοιά του - μην το στενοχωρήσουν, μην το μαλώσουν, μην το πληγώσουν - γιατί για σένα είναι ανεκτίμητο. Είναι ολόκληρη η ζωή σου.

Και μεγαλώνει σιγά σιγά. Φεύγει από τη φωλιά του, από την ασφάλεια που είχε. Σπουδάζει, παίρνει πτυχία, κι εσύ χαίρεσαι και καμαρώνεις. Ήσουν δίπλα του στα ξενύχτια του, όταν διάβαζε, το στήριζες σε κάθε δυσκολία, γιατί έδινε τον δικό του προσωπικό αγώνα για το μέλλον του.

Έρχεται, έπειτα, η στιγμή που ανοίγει το δικό του σπίτι και το δικό σου μοιάζει να αδειάζει. Περιμένεις πότε θα έρθει, πότε θα χτυπήσει το κουδούνι. Και όταν τελικά αυτό χτυπά, χτυπά μαζί και η καρδιά σου από χαρά.

Και μια μέρα ανακοινώνει πως κι εκείνη θα γίνει μητέρα…

Τα μάτια γεμίζουν δάκρυα χαράς και συγκίνησης. Σκέφτεσαι πόσο γρήγορα πέρασαν τα χρόνια. Σαν να ήταν χθες που το κρατούσες μέσα σου και περίμενες με λαχτάρα να το πάρεις στην αγκαλιά σου. Και τώρα, περιμένεις με την ίδια λαχτάρα να αγκαλιάσεις το εγγονάκι σου, ενώ εκείνη θα κρατά στην αγκαλιά της το δικό της παιδί.

Λατρεύω τα κορίτσια μου, είναι όλη μου η ζωή. Και τώρα, μαζί τους, περιμένουμε και τη μικρή μας μπέμπα που θα έρθει σε δυόμισι μήνες.

Η ζωή συνεχίζεται. Και η αγάπη μεγαλώνει.

Η σιωπηλή δύναμη της μάνας

Του Δημήτρη Τσιγάρα - αφιερωμένο στη μνήμη της

 Δώδεκα χρόνια πέρασαν από τότε που έφυγες, μάνα. Κι όμως, ο χρόνος δεν στάθηκε ποτέ αρκετός για να μικρύνει την παρουσία σου, μόνο την άλλαξε μορφή. Από φωνή έγινε μνήμη, από άγγιγμα έγινε σκέψη, από καθημερινή παρουσία έγινε σιωπηλή δύναμη που με συνοδεύει.

Σε θυμάμαι όπως ήσουν νέα, τότε που η ζωή δεν σου χαρίστηκε, αλλά σου ανατέθηκε σαν χρέος. Έφηβη ακόμη, να σε στέλνει η μάνα σου στη Φωτάδα, στο σπίτι της αδερφής της, της Φωτεινής Πατραμάνη. Εκεί, όχι σαν παιδί, αλλά σαν μικρή νοικοκυρά, σαν στυλοβάτης μιας οικογένειας που είχε ανάγκη. Να μαγειρεύεις, να πλένεις, να σκουπίζεις, να φροντίζεις. Να δίνεις πριν προλάβεις να ζητήσεις.

Και μέσα σε όλα αυτά, να μεγαλώνεις κι έναν άνθρωπο - τον Στέφανο. Να του προσφέρεις φροντίδα, τρυφερότητα, μια δεύτερη μητρική παρουσία. Ποιος θα φανταζόταν τότε πως εκείνο το παιδί θα γινόταν Νομάρχης; Όπως κανείς δεν θα μπορούσε να δει μέσα στα χρόνια που έρχονταν πως κι εγώ, παιδί σου, θα γινόμουν Δήμαρχος. Μα εσύ το ήξερες, όχι γιατί έβλεπες το μέλλον, αλλά γιατί πίστευες στη δύναμη της προσφοράς.

Γιατί αυτό ήσουν, μάνα. Προσφορά χωρίς θόρυβο. Δύναμη χωρίς επίδειξη. Αξία χωρίς ανάγκη αναγνώρισης.

Κι εκείνη η κουβέντα σου, που την άκουσα κάποτε σαν αστείο, τώρα ηχεί μέσα μου σαν αλήθεια βαθιά και περήφανη. Όταν ο πατέρας, γελώντας, σου είπε πως είσαι «η τελευταία τρύπα του ζουρνά», κι εσύ, χωρίς θυμό αλλά με αξιοπρέπεια, του απάντησες:
«Εγώ είμαι η τελευταία τρύπα του ζουρνά; Κάτσε καλά, γιατί εγώ μεγάλωσα έναν Νομάρχη και έναν Δήμαρχο.»

Δεν ήταν έπαρση. Ήταν η σιωπηλή δικαίωση μιας ζωής γεμάτης κόπο και αγάπη. Ήταν η φωνή όλων των μανάδων που δεν ζήτησαν τίποτα, αλλά έδωσαν τα πάντα.

Σήμερα, δώδεκα χρόνια μετά, καταλαβαίνω πιο βαθιά τι σήμαινε εκείνη η φράση. Δεν μεγάλωσες αξιώματα. Μεγάλωσες ανθρώπους. Έσπειρες ήθος, αντοχή, ευθύνη. Και αυτά είναι που μένουν.

Η απουσία σου δεν είναι κενό - είναι μέτρο. Μέτρο για το πώς να στέκομαι, πώς να δρω, πώς να θυμάμαι από πού ξεκίνησα. Κι αν κάτι αξίζει να ειπωθεί σήμερα, δεν είναι τι χάθηκε, αλλά τι έμεινε.

Κι έμεινες εσύ, μάνα. Μέσα σε κάθε πράξη που κουβαλά λίγη από τη δική σου σιωπηλή δύναμη. Μέσα σε κάθε στιγμή που η ζωή ζητά αντοχή και εγώ, χωρίς να το καταλαβαίνω, σε μιμούμαι.

Δώδεκα χρόνια… και όμως, δεν έφυγες ποτέ.

Τρεις νέοι του Βαλτινού απέναντι στον χρόνο

 

Η φωτογραφία αυτή, τραβηγμένη το 1936 σε κάποιο ταπεινό φωτογραφικό στούντιο, μοιάζει σήμερα με ένα μικρό παράθυρο ανοιγμένο στον χρόνο. Τρεις νέοι από το Βαλτινό στέκονται ακίνητοι μπροστά στον φακό, χωρίς να γνωρίζουν πως η στιγμή εκείνη θα ταξίδευε σχεδόν έναν αιώνα αργότερα για να μιλήσει σε ανθρώπους που δεν γεννήθηκαν ακόμη. Ο Κωσταντίνος Ανδρέου - Πέτρου, γεννημένος το 1922, ο Σωτήριος Ανδρέου - Πέτρου, γεννημένος το 1915, και ο Θεόδωρος Σκρέκας, γεννημένος το 1918, με την πόζα τους αυτή, μαρτυρούν σιωπηλά έναν ολόκληρο κόσμο.

Τα πρόσωπά τους έχουν εκείνη τη σοβαρότητα που χαρακτήριζε τους ανθρώπους της εποχής. Σπάνια χαμογελούσαν στις φωτογραφίες. Η ζωή δεν τους είχε μάθει να χαμογελούν εύκολα. Από μικροί γνώρισαν τον κόπο της γης, τις εποχές της φτώχειας, τη σκληρότητα της καθημερινότητας. Τα ρούχα τους -τα γιλεκάκια, τα σκούτινα παντελόνια, τα άσπρα πουκάμισα, τα τσαρούχια και τα τραγιασκοκαπέλα- εκτός από την ενδυμασία τους- δηλώνουν και την ίδια την κοινωνική ταυτότητα της αγροτικής Θεσσαλίας πριν από τον πόλεμο. Μέσα στις πτυχές των ρούχων τους μοιάζει να κρύβεται η μυρωδιά του χωραφιού, του καπνού από το τζάκι, του ιδρώτα και της σιωπηλής αξιοπρέπειας.

Ο Σωτήριος κάθεται στο κέντρο σαν ο άξονας της σύνθεσης. Η στάση του ήρεμη, σχεδόν αυστηρή. Δίπλα του οι δυο νεότεροι στέκονται όρθιοι, κρατώντας τις γκλίτσες τους, σαν να θέλουν να δείξουν πως έχουν ήδη περάσει από την παιδική ηλικία στην ευθύνη των ανδρών. Ο Θεόδωρος κρατά και μια ανθοδέσμη. Ίσως να ήταν στοιχείο του φωτογράφου, ίσως ένα συμβολικό αντικείμενο για να ομορφύνει την εικόνα. Κι όμως, σήμερα μοιάζει σαν ένα μικρό σημάδι ζωής και ελπίδας μέσα στην αυστηρότητα της εποχής.

Μας είναι άγνωστος ο λόγος για τον οποίο φωτογραφήθηκαν. Ίσως να ήταν λίγο πριν από τη στρατιωτική τους κατάταξη, σε μια εποχή που η Ευρώπη πλησίαζε χωρίς να το ξέρει ακόμη στη μεγάλη καταστροφή του πολέμου. Ίσως να είχαν κατέβει στα Τρίκαλα για την εμποροπανήγυρη, εκεί όπου οι άνθρωποι των χωριών συναντούσαν τον κόσμο της πόλης, αγόραζαν, πουλούσαν, διασκέδαζαν και ήθελαν να κρατήσουν ένα ενθύμιο της εξόδου τους. Ίσως πάλι να μην υπήρχε κανένας ιδιαίτερος λόγος, μόνο η βαθιά ανθρώπινη ανάγκη να νικήσουν για λίγο τη λήθη.

Και πράγματι, χωρίς να το γνωρίζουν, νίκησαν τον χρόνο.

Η φωτογραφία αυτή δεν διασώζει μόνο τρία πρόσωπα. Διασώζει μια ολόκληρη εποχή του Βαλτινού. Τον τρόπο που στέκονταν οι άνθρωποι, τον τρόπο που ντύνονταν, τον τρόπο που κοιτούσαν τον κόσμο. Σήμερα, όσοι παρατηρούμε αυτή την εικόνα, δεν βλέπουμε μόνο τρεις νέους του 1936. Βλέπουμε τους πατεράδες και τους παππούδες μιας Ελλάδας που χάθηκε μέσα στους πολέμους, στη μετανάστευση, στην αλλαγή των καιρών. Βλέπουμε μια κοινωνία όπου η φτώχεια συμβάδιζε με την αξιοπρέπεια και όπου η απλότητα είχε ακόμη βάρος και ουσία.

Οι άνθρωποι φεύγουν. Τα σπίτια αλλάζουν. Οι φωνές σβήνουν. Όμως κάποιες φωτογραφίες μένουν σαν μικρές εστίες μνήμης. Κι όταν τις κοιτάζουμε προσεκτικά, είναι σαν να ακούμε τους απόηχους μιας άλλης ζωής: το βήμα στα καλντερίμια, τις φωνές στην πλατεία, το τρίξιμο του αργαλειού, το τραγούδι στα πανηγύρια.

Έτσι, αυτή η παλιά φωτογραφία εκτός από ένα οικογενειακό κειμήλιο, είναι και ένα κομμάτι της συλλογικής μνήμης του τόπου. Ένα σιωπηλό μήνυμα από τρεις νέους του Βαλτινού που, χωρίς να το γνωρίζουν, άφησαν πίσω τους μια μαρτυρία για να θυμίζει στους μεταγενέστερους πως κάθε ανθρώπινη ζωή, όσο απλή κι αν φαίνεται, κουβαλά μέσα της μια ολόκληρη ιστορία.

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

 Του ΘΕΟΔΩΡΟΥ  Α. ΝΗΜΑ - Δημότη και κάτοικου Τρικάλων

Η Κεντρική Πλατεία κατά την δεκαετία του 1960, όταν διαμορφώθηκε επί δημαρχίας Ιωάννη Μάτη. Στο βάθος το Φρούριο με το Ρολόι (Από καρτ-ποστάλ του Εμμ. Διακάκη & Υιού).

Στα Τρίκαλα έχουμε αρκετές πλατείες και αυτή που ξεχώριζε έως πριν από μερικά χρόνια ήταν η Κεντρική, τόσο ως προς το μέγεθος όσο και ως προς την ομορφιά. Πρωτοκατασκευάστηκε από τον πρώτο αιρετό δήμαρχο Τρικκαίων Γεώργιο Κανούτα (1881-1883, 10.5.1887-1891, 1903-1914), ο οποίος υπήρξε ο δημιουργός της σύγχρονης πόλης. Αργότερα, επί δημαρχίας Θεοδοσίου Θεοδοσοπούλου (1934-1942), η Κεντρική Πλατεία ανακαινίστηκε, τοποθετήθηκαν φανοστάτες, φυτεύτηκαν δέντρα, δημιουργήθηκαν πρασιές με λουλούδια κ.ά.

Τελευταία, επί δημαρχίας Ιωάννη Μάτη (10.5.1959-27.8.1972), η Κεντρική Πλατεία εξωραΐστηκε ακόμη περισσότερο και έγινε πολύ όμορφη. Η καλαίσθητη λιμνούλα με τον “Νικολάκη”, τα παρτέρια με τις τριανταφυλλιές και τα άλλα άνθη, τα μεγάλα δέντρα που το καλοκαίρι με τη σκιά τους δρόσιζαν τους θαμώνες της, ηλικιωμένους κυρίως που κάθονταν στα παγκάκια κάτω από αυτά, οι προτομές των τοπικών ηρώων περιμετρικά της και ο ευρύχωρος χώρος για συγκεντρώσεις,  είχαν καταστήσει την Κεντρική πλατεία αγαπητή και λειτουργική.

Η πανέμορφη λιμνούλα με τον “Νικολάκη” και το συντριβάνι με την οδό Γ. Κονδύλη στο βάθος κατά την δεκαετία του 1980.

Και όλο αυτό το ωραίο δημιούργημα, που ίσως να χρειαζόταν  κάποιον μικρό καλλωπισμό, καταστράφηκε στις μέρες μας για να πάρει τη θέση του ένα απαίσιο και άχαρο τσιμεντένιο κατασκεύασμα με τρεις επικίνδυνες χαβούζες. Υψώθηκε μάλιστα και ένα «ύψωμα» που θυμίζει Γολγοθά και «προστατεύεται» από μία τάφρο, η οποία, εκτός από επικίνδυνη, κατάντησε σκουπιδότοπος.

Στην ανατολική πλευρά, η άκρη είναι υπερυψωμένη επικινδύνως.

Τα τσιμεντένια παγκάκια είναι παντελώς ακατάλληλα, διότι δεν μπορεί να καθίσει κάποιος σ’ αυτά, διότι τον μεν Χειμώνα θα ξεπαγιάσει, το δε Καλοκαίρι θα τσουρουφλιστεί.

Οι προτομές των ηρώων, πλην του ανδριάντα του Σαράφη, μπήκαν στη γραμμή η μία πίσω από την άλλη σαν στρατιωτικό άγημα, και ο ημιανδριάντας του Νικ. Στορνάρη κατέβηκε στα μέτρα ... των νέων σχεδιαστών της..., ενώ έχουν τοποθετηθεί σε βάσεις - ταράτσες, στις οποίες ήδη εναποθέτουν το μεσημεριανό  τους διάφοροι επισκέπτες και γευματίζουν.

Και παρόλα αυτά οι υπεύθυνοι γι’ αυτό το ανοσιούργημα καμαρώνουν θυμίζοντας τον Ηρόστρατο.

Κι αυτά δεν είναι μόνο δική μου εκτίμηση, που μακάρι να ήταν. Κρίμα!

Το κωδωνοστάσιο του Αγίου Αθανασίου Βαλτινού Αρχιτεκτονική, ιστορική και μορφολογική προσέγγιση

 Μελέτη του Δημήτρη Τσιγάρα

Η παρούσα μελέτη του κωδωνοστασίου του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου Βαλτινού βασίστηκε στη συγκριτική παρατήρηση και ανάλυση οπτικού υλικού από δύο διαφορετικές χρονικές φάσεις της ζωής του μνημείου. Συγκεκριμένα, αξιοποιήθηκαν παλαιές φωτογραφίες που αποτυπώνουν την αρχική μορφή του καμπαναριού, καθώς και νεότερες εικόνες που καταγράφουν την κατάσταση μετά την ανακαίνισή του. Μέσα από αυτή τη διαχρονική αντιπαραβολή καθίσταται δυνατή η ανάδειξη των μορφολογικών μεταβολών, των επεμβάσεων που πραγματοποιήθηκαν, αλλά και της συνέχειας των βασικών αρχιτεκτονικών χαρακτηριστικών του, συμβάλλοντας έτσι σε μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση της ιστορικής και αισθητικής του εξέλιξης.

Παλαιά μορφή του κωδωνοστασίου

Στη νοτιοδυτική γωνία του Ιερού Ναού Αγίου Αθανασίου στο Βαλτινό υψώνεται το επιβλητικό κωδωνοστάσιο, μια κατασκευή που δεν λειτουργεί μόνο ως αρχιτεκτονικό συμπλήρωμα του ναού, αλλά και ως ηχητικό όργανο με έντονη κοινωνική και λατρευτική σημασία.

Η αρχική μορφή του, όπως αποτυπώνεται στις παλαιές φωτογραφίες, αναδεικνύει τον αυθεντικό χαρακτήρα του 19ου αιώνα. Το καμπαναριό είναι λιθόκτιστο στη βάση του, με εμφανή τη στιβαρότητα και τη μνημειακότητα της παραδοσιακής τοιχοποιίας. Η λιθοδομή αποπνέει την τεχνική γνώση των μαστόρων της εποχής, ενώ τα ανώτερα τμήματα παρουσιάζουν χρήση πλίνθων (τούβλων), δημιουργώντας μια χαρακτηριστική διχρωμία υλικών.

Η μορφολογική διάρθρωση είναι κατακόρυφη και πολυώροφη.

-Η βάση διαμορφώνεται με ένα ευρύ τοξωτό άνοιγμα, που λειτουργεί ως πέρασμα προς την πίσω είσοδο του ναού.

-Στον πρώτο όροφο τα ανοίγματα είναι απλά τοξωτά, με σαφή λειτουργικό χαρακτήρα φωτισμού και αερισμού.

-Στον δεύτερο όροφο εμφανίζονται δίλοβα (δίτοξα) ανοίγματα, στοιχείο που προσδίδει ελαφρότητα και ρυθμική συμμετρία στο σύνολο.

-Η κορυφή του πύργου διαμορφωνόταν με λιτή αλλά σαφώς προσδιορισμένη αρχιτεκτονική κατάληξη. Συγκεκριμένα, ο πύργος στεφανωνόταν από ένα τσιμεντένιο ημιστρόγγυλο θολωτό επιστέγασμα, το οποίο λειτουργούσε ως ομαλή μετάβαση από τον κατακόρυφο όγκο προς την απόληξή του. Η καμπύλη αυτή μορφή προσέδιδε μια ήπια πλαστικότητα στο σύνολο, εξισορροπώντας τη στιβαρότητα της λιθοδομής των κατώτερων τμημάτων. Επάνω στο επιστέγασμα υψωνόταν ένας απλός τσιμεντένιος σταυρός, χωρίς ιδιαίτερη διακοσμητική επεξεργασία, που υπογράμμιζε τον λειτουργικό και συμβολικό χαρακτήρα του κωδωνοστασίου. Η συνολική σύνθεση της κορυφής, απαλλαγμένη από περιττά στοιχεία, αντανακλούσε την αισθητική λιτότητα και την κατασκευαστική πρακτικότητα της εποχής, διατηρώντας παράλληλα τον έντονο συμβολισμό της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής.

Στο εσωτερικό, η πρόσβαση γινόταν με εξωτερική μεταλλική κλίμακα για τον πρώτο όροφο, ενώ η μετάβαση στον δεύτερο πραγματοποιούνταν μέσω εσωτερικής κυκλικής (ελικοειδούς) κλίμακας. Η παρουσία εξωτερικής σκάλας, ορατής στην παλαιά εικόνα, ενισχύει τον λειτουργικό χαρακτήρα της κατασκευής.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο κώδωνας, ο οποίος είναι αναρτημένος στον δεύτερο όροφο. Στο χείλος του φέρει την επιγραφή:
«ΟΙ ΤΕΧΝΙΤΑΙ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΙ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΕΡΤΟΥΛΙΩΤΑΙ 1880», μαρτυρία τόσο της χρονολόγησης όσο και της τεχνικής παράδοσης των δημιουργών του.

Η κωδωνοκρουσία γινόταν τότε χειροκίνητα, με σχοινί ή αλυσίδα που κατέληγε σε ξύλινη χειρολαβή - μια διαδικασία που ενίσχυε τη βιωματική σχέση των κατοίκων με τον ήχο της καμπάνας.

Νεότερη μορφή (μετά την ανακαίνιση)

Στη σύγχρονη μορφή του, το κωδωνοστάσιο διατηρεί τη βασική αρχιτεκτονική του δομή, αλλά εμφανίζεται αισθητικά αναβαθμισμένο και ενισχυμένο. Η σημαντικότερη επέμβαση αφορά την εξωτερική επένδυση, καθώς πλέον καλύπτεται εξ ολοκλήρου με διακοσμητικά τούβλα συμπαγούς μάζας, προσδίδοντας ομοιογένεια και καθαρότητα στο σύνολο.

Η κατακόρυφη ανάπτυξη του πύργου παραμένει σαφώς διακριτή, με τους ορόφους να διαχωρίζονται μορφολογικά μέσω των ανοιγμάτων:

-Το ισόγειο διατηρεί το τοξωτό πέρασμα.

- Ο πρώτος όροφος συνεχίζει με απλά τοξωτά ανοίγματα.

- Ο δεύτερος όροφος διαμορφώνεται με δίτοξα ανοίγματα, όπου παραμένει αναρτημένος ο κώδωνας.

Η τοιχοποιία ενισχύεται με ζεύγη μεταλλικών ελκυστήρων, οι οποίοι συμβάλλουν στη στατική επάρκεια του κτηρίου και αποτελούν εμφανές τεχνικό στοιχείο της κατασκευής.

Στην κορυφή του πύργου προστέθηκε το ρολόι, τοποθετημένο και στις τέσσερις πλευρές, μετατρέποντας το κωδωνοστάσιο σε σημείο αναφοράς όχι μόνο θρησκευτικό αλλά και καθημερινό για τον οικισμό. Η κατάληξη στεφανώνεται από έναν τρισδιάστατο μεταλλικό σταυρό, που δεσπόζει συμβολικά και μορφολογικά.

Η λειτουργία του κωδωνοστασίου έχει επίσης εκσυγχρονιστεί: η κωδωνοκρουσία πλέον πραγματοποιείται μέσω ηλεκτρικού μηχανισμού, καταργώντας τη χειροκίνητη διαδικασία και προσαρμόζοντας τη χρήση του στις σύγχρονες ανάγκες.

Συνολική αποτίμηση

Το κωδωνοστάσιο του Αγίου Αθανασίου Βαλτινού αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα, όπου η λειτουργικότητα, η τεχνική παράδοση και η αισθητική συνοχή συνυπάρχουν αρμονικά.

Η μετάβασή του από την αρχική στην ανακαινισμένη μορφή δεν αλλοίωσε τον βασικό του χαρακτήρα, αντίθετα, ενίσχυσε τη μορφολογική του καθαρότητα και την παρουσία του στον χώρο. Παραμένει ένα ζωντανό μνημείο, όπου η ιστορία, η τεχνική και η κοινότητα συναντώνται μέσα από τον ήχο της καμπάνας που εξακολουθεί να σηματοδοτεί τον χρόνο και τη συλλογική ζωή του χωριού.

Δημήτρης Α. Τσιγάρας