Ανάλυση του μύθου του Βαλτινού

 Υπό το πρίσμα της καντιανής ηθικής θεωρίας της κατηγορικής προσταγής

Το ποίημα «Ο Μύθος του Βαλτινού» μπορεί να αναλυθεί υπό το πρίσμα της καντιανής ηθικής θεωρίας της κατηγορικής προσταγής (Kategorischer Imperativ) — μιας δεοντολογικής θεωρίας που δίνει έμφαση στο καθήκον, την πρόθεση και την καθολικότητα των ηθικών πράξεων.

Ο Εμμάνουελ Καντ υποστήριξε ότι μια πράξη είναι ηθικά σωστή αν πηγάζει από καθήκον και είναι σύμφωνη με μια καθολική αρχή. Η πιο κλασική διατύπωση της κατηγορικής προσταγής είναι:

«Να ενεργείς μόνο σύμφωνα με εκείνη την αρχή που θα μπορούσες ταυτόχρονα να θελήσεις να γίνει καθολικός νόμος».

Μια άλλη βασική διατύπωση είναι:

«Να φέρεσαι στην ανθρωπότητα, είτε στον εαυτό σου είτε σε οποιονδήποτε άλλον, πάντα ως σκοπό και ποτέ μόνο ως μέσο».

Ανάλυση του ποιήματος υπό το πρίσμα της κατηγορικής προσταγής

Η πράξη του εμπόρου: βοήθεια της γυναίκας.

Ο έμπορας, όταν βλέπει τη γυναίκα (χωρίς να ξέρει ότι είναι η Χολέρα), ενστικτωδώς και ανιδιοτελώς αποφασίζει να τη βοηθήσει:

«Εκείνος καλοκάγαθος χωρίς να το σκεφθεί
της λέει στ’ άλογό του αμέσως ν’ ανεβεί.»

Ηθική εκτίμηση κατά Καντ:

-Πράξη από καθήκον: Η βοήθεια στον συνάνθρωπο χωρίς να περιμένει αντάλλαγμα είναι πράξη καθήκοντος και συνεπώς ηθική.

-Καθολική αρχή: Η πράξη «βοηθώ έναν άνθρωπο σε ανάγκη» είναι κάτι που μπορεί να γίνει καθολικός νόμος — όλοι θα όφειλαν να την ακολουθούν.

-Ο άλλος ως σκοπός: Ο έμπορας δεν εργαλειοποιεί τη γυναίκα, ούτε πράττει για προσωπικό όφελος. Την αντιμετωπίζει ως άνθρωπο με αξία.

 Άρα, σύμφωνα με τον Καντ, η πρώτη του πράξη είναι ηθικά άμεμπτη.

Η αποκάλυψη της αλήθειας: είναι η Χολέρα

Όταν μαθαίνει την αλήθεια, ο έμπορας συνειδητοποιεί ότι έφερε ακουσίως τον θάνατο στο χωριό του. Πράττει απελπισμένα:

«Πιάνει σκοτώνει τ' άλογα και καίει την πραμάτεια [...]
ειδοποιεί για το κακό που στο χωριό ζυγώνει.»

Ηθική εκτίμηση κατά Καντ:

Παρότι πράττει υπό συναισθηματική πίεση (φόβο και ενοχή), οι πράξεις του (καταστροφή πραγμάτων, ειδοποίηση των συγχωριανών) δεν παραβιάζουν καμία καντιανή αρχή.

Αντιθέτως, προσπαθεί να αποτρέψει ένα κακό, παρά το ότι ξέρει πως φέρει μέρος της ευθύνης.

Η τελική του πράξη (αυτοκτονία):

«Ο άμοιρος ο έμπορας στη Σαλαμπριά πηγαίνει
βουτάει μέσα στα θολά νερά της και πεθαίνει.»

Εδώ προκύπτει η μεγάλη καντιανή αντίφαση.

Η αυτοκτονία στην ηθική του Καντ:

Ο Καντ είναι σαφώς αντίθετος στην αυτοκτονία, γιατί:

Το άτομο χρησιμοποιεί τον εαυτό του ως μέσο για να ξεφύγει από τον πόνο.

Δεν σέβεται την ίδια του την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ως σκοπό καθαυτό.

Δεν μπορεί να θελήσει κανείς η αρχή «ο άνθρωπος αυτοκτονεί όταν νιώθει ενοχή ή πόνο» να γίνει καθολικός νόμος.

Άρα, η αυτοχειρία του εμπόρου είναι ανήθικη κατά Καντ, όσο και αν φαίνεται τραγικά κατανοητή.

Η πράξη:

Ο έμπορας, όταν μαθαίνει πως η γυναίκα που βοήθησε είναι η Χολέρα, καίει την πραμάτεια του.

«Πιάνει σκοτώνει τ’ άλογα και καίει την πραμάτεια
και στου θανάτου τη σκιά δακρύζουνε τα μάτια.»

Στο πλαίσιο του ποιήματος, φαίνεται ότι ο έμπορας: Καταλαβαίνει πως οποιαδήποτε επαφή με τα αντικείμενα και τα άλογα που μετέφεραν τη Χολέρα θα μεταδώσει την ασθένεια. Επομένως, τα καταστρέφει, για να αποτρέψει περαιτέρω εξάπλωση.

Κριτήρια Καντιανής αξιολόγησης

Ο Καντ εξετάζει κάθε πράξη με βάση:

Την προαίρεση (αν έγινε από καθήκον).

Την καθολικότητα (αν η αρχή πίσω από την πράξη μπορεί να γίνει καθολικός νόμος).

Το σεβασμό στον άνθρωπο ως αυτοσκοπό.

Είναι η πράξη ηθικά ορθή;

1. Η πράξη πηγάζει από καθήκον;

Ναι — ο έμπορας ενεργεί από καθήκον προς την κοινότητα: να μην προκαλέσει περισσότερο κακό. Δεν το κάνει από εγωισμό, συμφέρον ή φόβο, αλλά από ευθύνη.

2. Μπορεί η αρχή να καθολικευτεί;

Η ηθική αρχή πίσω από την πράξη θα μπορούσε να διατυπωθεί ως εξής:

«Όταν η ιδιοκτησία μου ενδέχεται να μεταδώσει θανάσιμο κακό, έχω καθήκον να τη θυσιάσω για το κοινό καλό.»

Αυτή η αρχή μπορεί να καθολικευτεί. Είναι μια πράξη προστασίας των άλλων, όχι αυταρχική ή ιδιοτελής. Άρα, είναι συμβατή με την κατηγορική προσταγή.

3. Υπάρχει σεβασμός προς την ανθρώπινη αξία;

Ναι. Ο έμπορας δεν αντιμετωπίζει ούτε τους άλλους ούτε τον εαυτό του ως μέσο, αλλά προσπαθεί να σώσει ζωές. Θυσιάζει υλικά αγαθά για χάρη ανθρώπων.

Τι δεν θα ήταν καντιανά ορθό:

Αν έκαιγε την πραμάτεια από απόγνωση, αυτοτιμωρία, ή χωρίς λογική βάση (π.χ. για να ξεσπάσει), τότε η πράξη θα δεν είχε ηθική αξία κατά Καντ, γιατί δεν θα πηγάζει από καθήκον αλλά από πάθος ή απελπισία.

Όμως στο ποίημα, η πράξη παρουσιάζεται ως συνειδητή θυσία, όχι παράλογο ξέσπασμα.

Συμπέρασμα:

Κατά τον Καντ, η καταστροφή της πραμάτειας είναι ηθικά ορθή πράξη, επειδή:

Πηγάζει από καθήκον.

Μπορεί να γίνει καθολικός νόμος.

Σέβεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και αποσκοπεί στη διαφύλαξη της ζωής των άλλων. Είναι μια από τις λίγες στιγμές του ποιήματος όπου το ηθικό καθήκον, η πρόθεση και το αποτέλεσμα ευθυγραμμίζονται.

Συμπέρασμα

Το ποίημα θέτει ένα δραματικό ηθικό δίλημμα, αλλά η προσέγγιση του Καντ είναι αυστηρή: οι προθέσεις και οι αρχές πίσω από τις πράξεις είναι που καθορίζουν την ηθική τους αξία, όχι τα αποτελέσματα.

Ο έμπορας ενήργησε ηθικά, όταν βοήθησε χωρίς σκοπιμότητα. Αλλά παραβίασε το καντιανό καθήκον προς τον εαυτό του όταν αυτοκτόνησε από ενοχή — υποκύπτοντας στο συναίσθημα, όχι στο καθήκον.

Όμως με όλες τις πράξεις, που ηθικά σύμφωνα με τον Κάντ, είναι ορθές , οδήγησαν στην καταστροφή των κατοίκων ενός χωριού;

Αυτό είναι πολύ καίριο ερώτημα — και αγγίζει τον βαθύ πυρήνα της καντιανής ηθικής: τι έχει μεγαλύτερη σημασία στην ηθική μας κρίση;
Η πρόθεση και η ηθική αρχή, ή το αποτέλεσμα μιας πράξης;

Όλες οι πράξεις του εμπόρου ήταν σύμφωνα με την κατηγορική προσταγή — και όμως, οδήγησαν στην καταστροφή του χωριού.
Άρα, πώς μπορούμε να θέλουμε τέτοιες πράξεις να γίνουν καθολικός νόμος, αν έχουν καταστροφικά αποτελέσματα;

Η απάντηση του Καντ (με βάση τη θεωρία του)

Ο Καντ δεν αξιολογεί τις πράξεις με βάση τις συνέπειες, αλλά αποκλειστικά με βάση το αν αυτές προέρχονται από καθήκον και σέβονται τον ηθικό νόμο. Για τον Καντ:

Ηθικά σωστή είναι όχι η πράξη που οδηγεί στο καλύτερο αποτέλεσμα, αλλά εκείνη που είναι ενεργημένη από καλή βούληση, δηλαδή από καθήκον.

Το ότι μια πράξη είχε τραγικές συνέπειες, δεν σημαίνει ότι ήταν ανήθικη — αν έγινε με αγαθή πρόθεση και σε συμφωνία με τον ηθικό νόμο.

Η καθολική αρχή «βοηθάω έναν άγνωστο σε ανάγκη χωρίς ιδιοτέλεια» παραμένει έγκυρη, ακόμα κι αν σε σπάνιες περιπτώσεις οδηγεί αθέλητα σε κακό.

Για τον Καντ, η ηθική αξία μιας πράξης είναι εντελώς ανεξάρτητη από το αποτέλεσμά της.

Όμως, αυτό είναι αντίφαση ή περιορισμός;

Το δίλημμα που τίθεται αποτελεί μια κριτική που συχνά ασκείται στον Καντ: «Μπορούμε να θεωρούμε μια πράξη ηθικά σωστή, όταν οι συνέπειές της είναι καταστροφικές;»

«Δεν πρέπει οι συνέπειες να παίζουν κάποιον ρόλο στην ηθική κρίση;»

Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο η ωφελιμιστική ηθική, όπως εκφράστηκε από τον Μπένθαμ και τον Μιλ, διαφωνεί με τον Καντ. Οι ωφελιμιστές υποστηρίζουν ότι ηθικά σωστή είναι η πράξη που επιφέρει το μεγαλύτερο δυνατό καλό — την περισσότερη δυνατή ευτυχία — για τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ανθρώπων.

Αν, λοιπόν, μια πράξη, όσο αγαθή κι αν είναι η πρόθεσή της, προκαλεί πολύ πόνο ή οδηγεί σε μεγάλη καταστροφή, τότε, από ωφελιμιστική σκοπιά, δεν μπορεί να θεωρηθεί ηθικά αποδεκτή.

Η περίπτωση του εμπόρου είναι τραγικά ειρωνική: έπραξε από ευσπλαχνία και σύμφωνα με το καθήκον — άρα, κατά την καντιανή αντίληψη, έπραξε ηθικά σωστά —, όμως το αποτέλεσμα ήταν ο μαζικός θάνατος ενός ολόκληρου χωριού. Από ωφελιμιστική σκοπιά, η πράξη του είναι ηθικά καταδικαστέα.

Έτσι, το ποίημα αναδεικνύει με δραματικό τρόπο την ένταση ανάμεσα στην ηθική αρχή και τις συνέπειες της πράξης.

Ο Καντ θα έλεγε: «Ο έμπορος έκανε το σωστό, ακόμη κι αν ο κόσμος καταστράφηκε».

Ο Μιλ θα απαντούσε: «Αν γνώριζες ότι από την πράξη σου θα πέθαινε ολόκληρο το χωριό, δεν θα έπρεπε να τη βοηθήσεις, τελικά, δεν ωφελείς κανέναν».

Και τότε προκύπτει το καίριο καντιανό ερώτημα:

«Αυτό θέλουμε να γίνει καθολικός νόμος;»

Κατά τον Καντ, η απάντηση είναι καταφατική: η αρχή της ανιδιοτελούς βοήθειας πρέπει να μπορεί να καταστεί καθολικός νόμος, ανεξάρτητα από το κόστος ή τις συνέπειες.

 Όμως, θέτοντας το ζήτημα που οδηγεί κατευθείαν στην καρδιά της φιλοσοφικής διαφωνίας, μπορούμε να αναρωτηθούμε:

Μήπως χρειάζεται μια σύνθεση ανάμεσα στο καθήκον και τις συνέπειες;

Μήπως καμία ηθική θεωρία δεν μπορεί να δώσει από μόνη της απάντηση σε κάθε ανθρώπινο δίλημμα;

Κι ίσως εκεί ακριβώς να έγκειται και η δύναμη του ποιήματος:

Δεν μας δίνει εύκολες απαντήσεις, μας αφήνει αντιμέτωπους με τραγικά διλήμματα.

Γιατί η ηθική σκέψη αρχίζει ίσως εκεί ακριβώς όπου οι εύκολες απαντήσεις τελειώνουν και τα πράγματα γίνονται πραγματικά δύσκολα.

Ο μύθος του Βαλτινού

Ήταν λένε κάποτε και είναι αληθινό
ένας νέος έμπορας από το Βαλτινό.
Είχε τρία άλογα βαρβάτα δυνατά
και ταξίδια έκανε συχνά προς τη Φραγκιά.

Δυο τρεις φορές το χρόνο ταξίδευε εκεί
κι έμοιαζε η πραμάτεια του προίκα βασιλική.
Αγόραζε μπακίρια, μετάξια, ασημικά,
υφάσματα, κασμίρια και ρούχα πλουμιστά.

Σε ένα απ' τα ταξίδια του, γυρνώντας στο χωριό
κακοκαιριά τον πιάνει κοντά στον Πηνειό.
Πλημμύρισε ο τόπος και βγήκε η Σαλαμπριά
και το νερό απειλούσε τα γύρω τα χωριά.

Καθώς λοιπόν για πέρασμα κοιτούσε για να βρει
αντίκρισε μπροστά του γυναίκα μοναχή,
χλωμή μαυροφορούσα, με μακριά μαλλιά,
να τον κοιτάει στα μάτια, βουβή χωρίς μιλιά.

Παίρνει αυτός το λόγο και ευθύς την ερωτά:
-Ποια είσαι; Τι γυρεύεις, μονάχη εδώ κυρά;
-Απέναντι πηγαίνω μα το πολύ νερό,
μου έκλεισε το δρόμο και μάταια προσπαθώ.

Εκείνος καλοκάγαθος χωρίς να το σκεφθεί
της λέει στ' άλογό του αμέσως ν' ανεβεί.
Και με κινδύνους χίλιους, τα ορμητικά νερά
περάσανε και βγήκαν στην απέναντι μεριά.

-Σ' ευχαριστώ λεβέντη μου, χρόνια πολλά να ζήσεις,
για το καλό που μ' έκανες χάρη μη μου ζητήσεις.
Εγώ μονάχα θα σου πω ποια είμαι τι ζητάω,
Χολέρα με φωνάζουνε και στο χωριό σου πάω.

Τα πάνω κάτω ήρθανε κι αντάριασε η μέρα
την ώρα που του έλεγε πως ήταν η χολέρα.
Απεγνωσμένος έφερε στη σκέψη τα παιδιά του
την όμορφη γυναίκα του και ράγισε η καρδιά του.

Πιάνει σκοτώνει τ' άλογα και καίει την πραμάτεια
και στου θανάτου τη σκιά δακρύζουνε τα μάτια.
Τρέχει κι αρχίζει με φωνές τον κάμπο να οργώνει
ειδοποιεί για το κακό που στο χωριό ζυγώνει.

Ανάστατοι οι κάτοικοι τα σπίτια τους αφήσαν’
γέροι γυναίκες και παιδιά, γρήγορα την κολλήσαν’
και πριν προλάβουν για καλά τους έχει ξεκληρίσει
λίγοι προφτάσαν’ κρύφτηκαν σε κάποιο εξωκλήσι.

Στον Αι Θανάση κρύφτηκαν και με την προσευχή τους
ζητούν βοήθεια απ' το θεό για την καταστροφή τους.
Το Παλιοχώρι χάθηκε, το αφάνισε μια μέρα
στο πέρασμά της από ’κεί η άτιμη χολέρα.

Ο άμοιρος ο έμπορας στη Σαλαμπριά πηγαίνει
βουτάει μέσα στα θολά νερά της και πεθαίνει.
Από την ευσπλαχνία του και το φιλότιμό του
χωρίς να θέλει έφερε το χάρο στο χωριό του.

Περνά διαβαίνει ο καιρός και φεύγει η χολέρα
και φάνηκε η άνοιξη στο δροσερό αέρα.
Ρίχνονται τότε στη δουλειά πιο κάτω και αρχίζουν
το Βαλτινό του σήμερα όλοι μαζί το κτίζουν.

Δημήτρης Τσιγάρας

Στα βαμβάκια

 

Τότε, στα χρόνια της δεκαετίας του ’70, το φθινόπωρο στο Βαλτινό είχε τη δική του μυρωδιά. Μύριζε χώμα, ξερόχορτο και βαμβάκι. Κι όταν έφτανε η εποχή του μαζέματος, το χωριό άλλαζε ρυθμό. Δεν ήταν πια μόνο τα χωράφια που περίμεναν τα χέρια μας, ήταν ολόκληρες οικογένειες που ετοιμάζονταν να πάρουν τον δρόμο για τα βαμβάκια.

Από το Βαλτινό ξεκινούσαμε νωρίς το πρωί. Ακόμη δεν είχε καλά-καλά ξημερώσει και τα αγροτικά αυτοκίνητα άρχιζαν να περνούν στους δρόμους του χωριού. Σταματούσαν στις γωνιές και στις αυλές και γέμιζαν οι καρότσες με γυναίκες. Άλλες κρατούσαν τις πάνινες σακούλες τους, άλλες ένα μαντίλι για τον ήλιο κι άλλες ένα μικρό σακούλι με λίγο ψωμί και κάτι πρόχειρο για το μεσημέρι.

Σκαρφαλώναμε στην καρότσα η μία δίπλα στην άλλη. Άλλοτε στριμωγμένες, άλλοτε καθισμένες πάνω σε σακιά, παίρναμε τον δρόμο για τα χωριά των Τρικάλων: τη Ζηλευτή, τους Ταξιάρχες, τα Καλογριανά. Κι άλλες φορές περνούσαμε τον νομό και πηγαίναμε προς την Καρδίτσα, στην Παραπράστα, στο Πεδινό, στο Αγναντερό και σε άλλα χωριά του κάμπου.

Δεν πηγαίναμε για βόλτα. Πηγαίναμε για το μεροκάματο.

Το βαμβάκι τότε δεν το μάζευαν οι μηχανές, όπως σήμερα. Το μάζευαν τα χέρια μας. Και τα χέρια χρειάζονταν πολλά. Άντρες, γυναίκες, παιδιά, ολόκληρες οικογένειες έμπαιναν στα βαμβακοχώραφα. Ήταν μια δουλειά που απαιτούσε αντοχή, υπομονή και γρήγορα δάχτυλα.

Μόλις φτάναμε στο χωράφι, παίρναμε τις «μπούρδες» μας. Μεγάλες πάνινες σακούλες, δεμένες στη μέση ή περασμένες στον ώμο, που τις σέρναμε πίσω μας καθώς προχωρούσαμε ανάμεσα στις αράδες. Το κεφάλι το σκεπάζαμε με καπέλο ή μαντίλι. Ο ήλιος του φθινοπώρου μπορεί να μην έκαιγε όπως του καλοκαιριού, μα ύστερα από τόσες ώρες μέσα στο χωράφι γινόταν κι αυτός βαρύς.

Και τότε άρχιζε η δουλειά.

Σκύβαμε πάνω από τα φυτά και με τα δάχτυλα τραβούσαμε το λευκό βαμβάκι από τα ανοιγμένα καρύδια. Έπρεπε να είμαστε προσεκτικές. Να παίρνουμε το καθαρό βαμβάκι και να μην αφήνουμε μέσα φύλλα, ξερά κομμάτια από το φυτό ή άλλα ξένα πράγματα. Στο εκκοκκιστήριο όλα φαίνονταν. Η καθαρότητα είχε σημασία και κάθε ξένο κομμάτι μπορούσε να χαλάσει την ποιότητα της σοδειάς.

Μα τα καρύδια του βαμβακιού δεν ήταν μαλακά σαν το ίδιο το βαμβάκι. Ήταν σκληρά και αιχμηρά. Στην αρχή δεν το καταλάβαινες. Ύστερα από λίγες ώρες, όμως, τα δάχτυλα άρχιζαν να καίνε. Το δέρμα άνοιγε, γέμιζε μικρές πληγές και το αίμα ανακατευόταν με τη λευκή ίνα.

Κάποιες φορούσαν πρόχειρα γάντια. Άλλες τύλιγαν τα δάχτυλά τους με μικρά πανιά. Πολλές, όμως, συνεχίζαμε με γυμνά χέρια. Δεν υπήρχε χρόνος για πολλές σκέψεις. Έπρεπε να γεμίσει η σακούλα.

Γιατί τότε πληρωνόμασταν «με το κομμάτι».

Όσο περισσότερο βαμβάκι μάζευες, τόσο περισσότερο πληρωνόσουν. Γι’ αυτό σκύβαμε και ξανασκύβαμε. Προχωρούσαμε την αράδα μας, γεμίζαμε τη μπούρδα, την αδειάζαμε και ξαναρχίζαμε. Όταν η σακούλα γινόταν βαριά, τη σέρναμε ως την άκρη του χωραφιού και αδειάζαμε το βαμβάκι στα μεγάλα σακιά.

Κι ύστερα πάλι πίσω.

Ο ήλιος ανέβαινε, κατέβαινε και εμείς εκεί. Από ήλιο σε ήλιο, όπως λέγαμε τότε. Από το πρωί μέχρι που άρχιζε να γέρνει το φως. Η μέση πονούσε, τα γόνατα βάραιναν και τα δάχτυλα έκαιγαν. Μα κανείς δεν σταματούσε εύκολα. Το μεροκάματο ήταν ανάγκη, όχι επιλογή.

Κι όμως, μέσα σ’ εκείνη την κούραση υπήρχε και κάτι άλλο.

Η παρέα.

Οι γυναίκες γνωρίζονταν μεταξύ τους, κουβέντιαζαν, πείραζαν η μία την άλλη, έλεγαν ανέκδοτα, έλεγαν τα νέα του χωριού. Κι όταν η κούραση γινόταν μεγάλη, καμιά φορά άρχιζε ένα τραγούδι. Χαμηλόφωνα στην αρχή, σχεδόν σαν ψίθυρος. Κι ύστερα το έπαιρνε η διπλανή, μετά η άλλη και για λίγο το βαμβακοχώραφο γέμιζε ανθρώπινη φωνή.

Τραγουδούσαμε για να ξεγελάσουμε την κούραση.

Τραγουδούσαμε για να περάσει η ώρα.

Ίσως, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, τραγουδούσαμε και για να θυμόμαστε πως, όσο δύσκολη κι αν ήταν η ζωή, ήμασταν μαζί.

Οι άντρες δούλευαν δίπλα μας. Κι εκείνοι σκυφτοί, κι εκείνοι με τα χέρια πληγωμένα. Κανείς δεν περίσσευε. Όλοι είχαν μια οικογένεια πίσω τους, ένα σπίτι που περίμενε το μεροκάματο. Ένα παιδί που έπρεπε να ντυθεί, ένα τετράδιο που έπρεπε να αγοραστεί, έναν λογαριασμό που έπρεπε να πληρωθεί. Κι αν υπήρχε κάποιο παιδί που προχωρούσε στα γράμματα, τότε το κάθε κιλό βαμβάκι έμοιαζε να γίνεται ένα ακόμη βήμα προς το σχολείο του, προς μια καλύτερη ζωή.

Όταν έγερνε ο ήλιος, ερχόταν η ώρα της ζυγαριάς.

Το καντάρι κρεμόταν από ένα τρίποδο ή από κάποιο δέντρο. Τα μεγάλα σακιά σηκώνονταν ένα-ένα και ζυγίζονταν. Εκείνη την ώρα κοιτούσαμε όλες με αγωνία. Τα κιλά ήταν ο κόπος μας, μετρημένος σε αριθμό. Τόσα κιλά, τόσα χρήματα.

Ύστερα φόρτωναν το βαμβάκι στις μεγάλες καρότσες ή στα ξύλινα κάρα. Για να χωρέσει περισσότερο, κάποια παιδιά ή εργάτες ανέβαιναν μέσα στην καρότσα και το πατούσαν με τα πόδια. Το λευκό βαμβάκι βούλιαζε κάτω από τα πατήματα και η καρότσα γέμιζε όλο και περισσότερο.

Και τότε καταλαβαίναμε πως άλλη μια μέρα είχε τελειώσει.

Ξαναμπαίναμε στα αγροτικά αυτοκίνητα για τον δρόμο της επιστροφής. Η ίδια καρότσα που το πρωί ήταν γεμάτη κουβέντες και ζωντάνια, το βράδυ ήταν γεμάτη σιωπή. Οι περισσότερες καθόμασταν κουρασμένες, με τα χέρια ακουμπισμένα στα γόνατα. Τα μαντίλια ήταν σκονισμένα, τα ρούχα γεμάτα χνούδι και τα μάτια βαριά από την κούραση.

Κοιτούσαμε τον δρόμο που έφευγε πίσω μας και περιμέναμε να φανούν τα πρώτα σπίτια του Βαλτινού.

Δεν μας χαρίστηκε τίποτα εκείνα τα χρόνια.

Κι όμως, ζήσαμε.

Ζήσαμε με τη δύναμη των χεριών μας, με το μεροκάματο που κερδίζαμε στα χωράφια, με τον ιδρώτα που ποτίζαμε μαζί με τη γη. Κι αν σήμερα κάποιοι θυμούνται μόνο το λευκό βαμβάκι, εμείς θυμόμαστε και το αίμα που άφηνε στα δάχτυλά μας.

Γιατί το βαμβάκι ήταν λευκό, μα η ζωή μας δεν ήταν πάντα έτσι.

Ήταν δύσκολη, τραχιά και γεμάτη αγώνα.

Κι όμως, μέσα στις αράδες του βαμβακιού, ανάμεσα στα πληγωμένα δάχτυλα, στα σακιά, στα καντάρια και στα παλιά αγροτικά, μεγαλώσαμε τα παιδιά μας, κρατήσαμε όρθια τα σπίτια μας και προχωρήσαμε.

Κι όταν πια γυρίζαμε βράδυ στο Βαλτινό, κουρασμένες ως το κόκαλο, μπορεί να μην είχαμε πολλά.

Είχαμε όμως το μεροκάματό μας.

Και είχαμε την περηφάνια πως εκείνη τη μέρα το κερδίσαμε με τα ίδια μας τα χέρια.

Της Κυρα-Βαλτινιώτισσας

Ο παππούς Τάσος και η μνήμη ενός χωριού

 

Αυτή η ασπρόμαυρη φωτογραφία, τραβηγμένη το 1972, μοιάζει με ένα μικρό παράθυρο ανοιχτό στο παλιό Βαλτινό. Στη φτωχική γωνιά του σπιτιού του στέκεται ο παππούς Τάσος Κουφοχρήστος, με τα δυο δισέγγονά του. Κρατά στην αγκαλιά του τον μικρό Γιάννη, ενώ ο Ηλίας στέκεται δίπλα του, σαν να έχει ήδη καταλάβει πως βρίσκεται κοντά σε έναν άνθρωπο που κουβαλά πάνω του πολλά περισσότερα από τα χρόνια του.

Ο παππούς Τάσος Κουφοχρήστος, γεννημένος το 1891, κάθεται βαριά και ήσυχα, σαν άνθρωπος που έχει ήδη διανύσει έναν ολόκληρο αιώνα ζωής. Τα χρόνια είχαν χαράξει βαθιές αυλακιές στο πρόσωπό του, όμως το βλέμμα του διατηρούσε εκείνη την ήρεμη δύναμη των ανθρώπων που έζησαν πολλά και δεν χρειάζεται πια να τα διηγηθούν. Η γενειάδα του, λευκή σαν τον χρόνο, μοιάζει να συμπυκνώνει μια ολόκληρη ζωή.

Δίπλα του η γυναίκα του, η Αικατερίνη, στέκει σιωπηλή. Μια απόμαχη πλέον συντροφική μορφή, μια γυναίκα του Θεσσαλικού κάμπου, από εκείνες που έμαθαν να αντέχουν χωρίς να παραπονιούνται, να δουλεύουν χωρίς να περιμένουν αναγνώριση και να κρατούν όρθιο το σπίτι, την οικογένεια και τη ζωή. Στέκεται λίγο πίσω από τους άλλους, όπως στεκόταν ίσως σε όλη της τη ζωή: όχι στο προσκήνιο, αλλά πάντοτε εκεί όπου ήταν απαραίτητη.

Κι ύστερα είναι τα παιδιά.

Ο Γιάννης στην αγκαλιά του παππού και ο Ηλίας όρθιος στο πλάι του. Δυο μικρές παρουσίες που, χωρίς να το γνωρίζουν, φωτογραφίζονται μαζί με έναν άνθρωπο που ανήκει ήδη σε έναν κόσμο ο οποίος σιγά-σιγά έφευγε.

Γιατί ο Τάσος δεν ήταν μόνο παππούς μιας οικογένειας. Ήταν ένας από εκείνους τους ανθρώπους που συνδέθηκαν βαθιά με την ιστορία του Βαλτινού. Από τους πρώτους γεννήτορες της κοινότητας, από εκείνους που έβαλαν το δικό τους λιθαράκι για να σταθεί το χωριό στα πόδια του, να μεγαλώσει και να προχωρήσει. Έκανε επτά παιδιά, είδε εγγόνια και δισέγγονα να γεμίζουν την αυλή της ζωής του και γνώρισε εκείνη τη σπάνια ανταμοιβή των ανθρώπων που έζησαν πολύ: να βλέπουν τον εαυτό τους να συνεχίζεται μέσα στους νεότερους.

Μαζί με τον παππού Σκρέκα αποτελούσαν μια άτυπη αρχή του χωριού. Δεν χρειάζονταν αξιώματα, σφραγίδες και τίτλους. Το κύρος τους γεννιόταν από τη ζωή που είχαν ζήσει, από τη γνώση των ανθρώπων και του τόπου, από την εμπιστοσύνη που τους έδειχνε η κοινωνία. Ήταν η παλιά μορφή της τοπικής αρχής: δυο άνθρωποι στους οποίους μπορούσε κανείς να απευθυνθεί, να ζητήσει γνώμη, να ακούσει μια κουβέντα, να βρει έναν δρόμο όταν τα πράγματα δυσκόλευαν.

Κοιτάζοντας σήμερα τη φωτογραφία, ίσως το πιο συγκινητικό δεν είναι οι άνθρωποι που εικονίζονται, αλλά ο χρόνος που βρίσκεται ανάμεσά τους.

Ο παππούς κρατά στην αγκαλιά του ένα βρέφος. Πίσω του βρίσκεται ένας ολόκληρος αιώνας που έζησε. Μπροστά του, ένα παιδί και ένα μωρό που αντιπροσωπεύουν τον αιώνα που έρχεται. Σαν να συναντιούνται, για μια μοναδική στιγμή, τρεις γενιές μέσα σε ένα μικρό δωμάτιο.

Και ίσως αυτή να είναι η βαθύτερη αξία της παλιάς φωτογραφίας.

Δεν μας δείχνει απλώς τον Τάσο Κουφοχρήστο, την Αικατερίνη, τον Γιάννη και τον Ηλία. Μας δείχνει τη συνέχεια. Τον άνθρωπο που φεύγει και τον άνθρωπο που έρχεται. Τη ρίζα και το βλαστάρι. Τη μνήμη και την ελπίδα.

Ο παππούς Τάσος έφυγε κάποτε από τη ζωή. Η Αικατερίνη έφυγε κι εκείνη. Το φτωχικό δωμάτιο άλλαξε, τα έπιπλα χάθηκαν, οι άνθρωποι μεγάλωσαν και οι δρόμοι της ζωής τους πήραν διαφορετικές κατευθύνσεις.

Μα έμεινε η φωτογραφία.

Κι όσο υπάρχει αυτή, ο παππούς Τάσος θα εξακολουθεί να κρατά στην αγκαλιά του τον μικρό Γιάννη. Ο Ηλίας θα εξακολουθεί να στέκεται δίπλα του. Η Αικατερίνη θα παραμένει όρθια πίσω τους. Και το παλιό σπίτι θα συνεχίζει, έστω για λίγες στιγμές, να αναπνέει.

Γιατί οι άνθρωποι πεθαίνουν.

Οι οικογένειες όμως θυμούνται.
Και τα χωριά, όταν θυμούνται τους ανθρώπους που τα έστησαν, θυμούνται μαζί και τον ίδιο τους τον εαυτό.

Από το Βαλτινό στο Λονδίνο: Ο Έκτορας και ο Ορέστης Αγγελής γράφουν τη δική τους μουσική ιστορία

 

Για τους συγχωριανούς μας, Έκτορα και Ορέστη Αγγελή, δύο αδέλφια που εδώ και αρκετά χρόνια ζουν και εργάζονται στο Λονδίνο ως φυσιοθεραπευτές, έχουμε αναφερθεί και στο παρελθόν, μέσα από την Ηλεκτρονική Εφημερίδα Βαλτινού, στη μουσική τους διαδρομή. Η αγάπη τους για τη ροκ και τη heavy metal μουσική τούς οδήγησε πέρα από την απλή εκτέλεση μουσικών έργων. Έμαθαν να γράφουν στίχους, να συνθέτουν μουσική και να δημιουργούν τα δικά τους τραγούδια, τα οποία παρουσιάζουν ζωντανά μπροστά στο κοινό του Λονδίνου.

Σήμερα, όμως, η πορεία αυτή έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη δυναμική. Τα δύο αδέλφια έχουν δημιουργήσει το δικό τους μουσικό συγκρότημα και, με όχημα τις ηλεκτρικές κιθάρες, τη φαντασία και τη δημιουργικότητά τους, ανεβαίνουν στις σκηνές του Λονδίνου, παρουσιάζοντας τη δική τους μουσική πρόταση.

Και αυτό ίσως είναι το πιο σημαντικό στοιχείο της προσπάθειάς τους: δεν αρκούνται στο να παίζουν τη μουσική που αγαπούν, θέλουν να δημιουργούν τη μουσική που τους εκφράζει. Να αποτυπώνουν στους στίχους τις σκέψεις τους, στις μελωδίες τα συναισθήματά τους και στον ήχο τους ένα κομμάτι από τον δικό τους κόσμο.

Στις συναυλίες τους στο Λονδίνο, η ανταπόκριση του κοινού είναι ιδιαίτερα θερμή. Άνθρωποι από έναν πολυπολιτισμικό κόσμο, με διαφορετικές καταβολές και μουσικές αναφορές, συναντιούνται μπροστά στη σκηνή και επικοινωνούν μέσα από τη δύναμη της μουσικής. Και τα δύο αδέλφια, με τις κιθάρες στα χέρια, αποδεικνύουν πως η δημιουργικότητα δεν γνωρίζει σύνορα.

Για εμάς, όμως, έχει ιδιαίτερη σημασία να βλέπουμε δύο παιδιά του Βαλτινού να ανοίγουν τα δικά τους φτερά σε μία από τις μεγαλύτερες μουσικές πρωτεύουσες του κόσμου. Από ένα μικρό χωριό του θεσσαλικού κάμπου μέχρι τις σκηνές του Λονδίνου η απόσταση είναι μεγάλη. Όταν, όμως, τη διανύουν το ταλέντο, η επιμονή και η αγάπη για αυτό που κάνουν, η απόσταση μικραίνει.

Ο Έκτορας και ο Ορέστης μάς θυμίζουν πως ο άνθρωπος μπορεί να υπηρετεί με συνέπεια το επάγγελμά του και, ταυτόχρονα, να κρατά ζωντανό το όνειρό του. Να εργάζεται ως φυσιοθεραπευτής και, όταν τελειώνει η καθημερινή δουλειά, να πιάνει την ηλεκτρική κιθάρα και να δημιουργεί. Να ζει μακριά από την πατρίδα του, χωρίς να απομακρύνεται από τις ρίζες του.

Αυτή τη φορά τους συναντούμε μέσα από ένα βίντεο από μια μουσική βραδιά στο Λονδίνο. Τους βλέπουμε πάνω στη σκηνή, εκεί όπου η αγάπη για τη μουσική γίνεται ήχος, ενέργεια και επικοινωνία.

Και από το Βαλτινό τούς στέλνουμε τις πιο θερμές μας ευχές: να συνεχίσουν να δημιουργούν, να παίζουν, να γράφουν και να ονειρεύονται. Γιατί κάθε φορά που οι κιθάρες τους αντηχούν σε μια σκηνή του Λονδίνου, ένα μικρό κομμάτι από το Βαλτινό ταξιδεύει μαζί τους.

Στις 4 Οκτωβρίου η Γενική Συνέλευση και οι εκλογές του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Βαλτινού

 

Η Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου Ρίκα Βότσιου – Πλεξίδα καλεί τα μέλη του Συλλόγου στην Τακτική Γενική Συνέλευση.

Η Συνέλευση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 4 Οκτωβρίου 2026, στις 5:00 το απόγευμα, στο Αμφιθέατρο του Λυκείου Βαλτινού.

Κατά τη διάρκεια της Συνέλευσης θα παρουσιαστούν ο απολογισμός των δράσεων και του έργου του Συλλόγου, καθώς και ο οικονομικός απολογισμός της απερχόμενης διοίκησης.

Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν οι εκλογές για την ανάδειξη του νέου Διοικητικού Συμβουλίου, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο δημιουργικής παρουσίας και προσφοράς του Συλλόγου στην πολιτιστική και κοινωνική ζωή του Βαλτινού.

Η συμμετοχή όλων των μελών κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική για τη συνέχεια και την ενίσχυση της δράσης του Συλλόγου.

Η Πρόεδρος του Δ.Σ.

Ρίκα Βότσιου – Πλεξίδα

Ο μύθος της Σαρακίνας

 Του Δημήτρη Τσιγάρα

Στο ξακουστό της Σαλαμπριάς, το τοξωτό γεφύρι,

εκεί που η πέτρα άντεξε κι η μνήμη του δεν φθείρει,

ο μύθος ήρθε κι έλυσε, και έδεσε το νήμα

και τώρα κάνει μια σπονδή στο λίκνο και στο μνήμα.

 

Ο Βησσαρίων το ’χτισε, με πέτρα και με τάμα,

κι από τις όχθες του τις δυο, κόσμος περνούσε αντάμα.

Στης Σαλαμπριάς το πέτρινο γεφύρι το μεγάλο,

τα καραβάνια διάβαιναν το ένα μετά τ’ άλλο.

 

Μα κάπου εκεί στα ρεύματα, στον βράχο και πιο πέρα

λημέριαζε ο Σαρακηνός, της νύχτας η φοβέρα.

Τα καραβάνια λήστευε, σαν πειρατής στη χώρα,

κι έφευγε πριν ξημερωθεί, σαν ίσκιος μες στην μπόρα.

 

Γέμισε πλούτο άσωτο, χρυσάφι και ασήμι

κι απόκτησε και δύναμη και πλούτη, μα και φήμη.

Ασήμι μάζεψε πολύ, χρυσάφι από τον Μίδα,

και έτσι στη φτώχεια μοίραζε ψωμί, κρασί και ελπίδα.

 

Έτσι περνούσε ο καιρός και διάβαιναν τα χρόνια,

οι μοίρες δίχτυα  έπλεκαν, και στα βουνά τα χιόνια

λιώναν και στέλνανε νερό στης Σαλαμπριάς το ρέμα

κι ο μύθος την αλήθεια την κατέγραφε σαν ψέμα.

 

Κι είχε γυναίκα όμορφη, αφέντρα κι όλο χάρη,

όμως δεν έκανε παιδιά το άμοιρο ζευγάρι.

Κι η Σαρακίνα έλιωνε, με της ψυχής τους πόνους,

να αποδεχθεί την μοίρα της χωρίς τους απογόνους.

 

Μα μια νυχτιά, μια μάγισσα στο όνειρο εθεάθη

κι είπε πως το νερό την καρτερεί, στης γέφυρας τα βάθη.

Τρόμαξε κι έτρεξε να πει το μαύρο όνειρό της

για να προλάβει το κακό του ανδρός και το δικό της.

 

«Να μην διαβείς τη γέφυρα», τον άντρα της προστάζει,

«γιατί η ψυχή της Σαλαμπριάς βαριά μας λογαριάζει».

Μου τόπε μ’ ένα όνειρο, μου έστειλε χαμπέρι,

πως το νερό μας καρτερεί, στης λησμονιάς τα μέρη.

 

Μα γέλασε ο Σαρακηνός: «Μη σκιάζεσαι, καλή μου,

τόσες φορές το διάβηκα μονάχος το στρατί μου».

Σαν φτάσανε μεσοστρατίς, στου γεφυριού το δρόμο

το άλογο σταμάτησε, χλιμίντρισε με τρόμο.

 

Δυο - τρεις φόρες χτυπάει τη γη, και ξανά χλιμιντρίζει,

και το νερό αναδεύτηκε μ’ αφρούς και κελαρύζει

με μια φωνή: «Σαρακηνέ, μην προχωράς πιο πέρα,

γιατί γραμμένο είν’ το κακό να γίνει αυτή την μέρα».

 

Το άλογο αφηνίασε κι ορθώνει το κορμί του,

γκρεμίζεται η λυγερή στην άγρια ορμή του.

Άπλωσε ο Σαρακηνός το χέρι να την πιάσει.

μα ο ποταμός την άρπαξε, λίγο πριν την προφτάσει.

 

Συντρίμμι ο Σαρακινός και βαριολαβωμένος

την γύρευε χωρίς καμιά ελπίδα ο καημένος.

Κάθε βραδιά στη γέφυρα έψαχνε το κορμί της

και μάλωνε τη Σαλαμπριά για την εκδίκησή της.

 

Μοιρολογούσε κι έκλεγε και σπάραζε η καρδιά του

Κι αντιλαλούσαν τα βουνά από το ανάθεμά του.

«Αρχόντισσα, γυναίκα μου, πού πήγες που εχάθης;»

«Κι από τα βάθη του νερού, σ’ άλλον κόσμο εθεάθης».

 

«Μη με ζητάς, Σαρακηνέ, δεν είμαι πια δικιά σου,

στα βάθη τώρα κατοικώ, μα θα ’μαι η συντροφιά σου».

Τρεις μέρες την γυρέψανε μες στα θολά νερά της 

κι όταν την βρήκανε νεκρή, είχε άσπρα τα μαλλιά της.

 

Χρόνια περάσανε βαριά, μα ο άντρας δεν ξεχνούσε,

κι όλο τα πλούτη μοίραζε, μα η λύπη τον κρατούσε.

Σαν να ’θελε να απαλλαγεί απ’ την παλιά αμαρτία

μα η μοίρα του επιφύλασσε αυτή την τιμωρία.

 

Τιμωρημένος ήτανε, για τα παλιά τα κρίματα,

με τον ιδρώτα των κλοπών απόχτησε τα χρήματα,

και πλήρωνε τα απλήρωτα καθώς ορίζει η μοίρα

τα δίκαια, τα άδικα και των θνητών τα στείρα.

 

Στερνή φορά στη γέφυρα πήγε για την κυρά του,

κι άκουσε πάλι τη φωνή να τον καλεί κοντά του.

«Σαρακηνέ, η ώρα σου ήρθε, άιντε άρχοντά μου

σε καρτερεί η γυναίκα σου, να ’ρθείς εδώ κοντά μου».

 

Και χάθηκε ο Σαρακηνός μες στ’ ασημί φεγγάρι,

κι η γέφυρα μοιρολογεί και κλαίει για το ζευγάρι.

Κι όταν φουσκώνει το νερό κι η Σαλαμπριά βουίζει

λένε η νύχτα πως θρηνεί κι η γέφυρα δακρύζει.

 

Κι έτσι εις μνήμη της κυράς, λένε, τα χρόνια εκείνα

οι άνθρωποι ονόμασαν τον τόπο Σαρακίνα.

Κι όταν γεμίζει το φεγγάρι και ασπρίζει η Σαλαμπριά,

δυο σκιές, θα δεις στη γέφυρα, περνούν χωρίς λαλιά.

 

Μπροστά πάει ο Σαρακηνός και πίσω η καλή του,

κι όποιος τους δει, ταράζεται κι αλλάζει το στρατί του.

Γιατί η γέφυρα αυτή, που ενώνει δυο όχθες,

ενώνει και τους ζωντανούς με των νεκρών τις χώρες.

 

ΑΠΟΓΕΥΜΑ

 

Στο βουνό λευκές γάζες. Συνάθροιση νεφών και προμηνύματα φθινοπωρινών βροχών. Η πεδιάδα εκτείνεται σιωπηλή και κατηφής. Κανένας δεν διέρχεται το πλατύ τοπίο με τις ξεφτισμένες πρασινάδες. Κανένας εκτός από μένα. Και δεν βρίσκω δέντρο για ν’ ακουμπήσω, ούτε μια σκέψη προκοπής που να μπορώ να την πιάσω κι ύστερα να την πλάσω με τις απρόβλεπτες προεκτάσεις της. Συνεχίζω την οδοιπορία, ευελπιστώντας στις φαντασιακές μεταμορφώσεις των λέξεων, που επωάζονται μέσα μου. Έξω εικόνες που υπάρχουν και εικόνες που δεν υπάρχουν. Πλάσματα και εκτοπλάσματα. Αυτό το πνιγηρό απόγευμα με ωθεί σε ελεύθερες ερμηνείες των φυτών και των πτηνών, των αναλαμπών και των αποχρώσεων. Οβιδιακές καταστάσεις. Και τότε έρχεται η αχνισμένη σκέψη του μόνου μας καταφυγίου με όλο το έμψυχο και άψυχο περιεχόμενό του. Είναι το σπίτι, που στέλνει από μακριά την αύρα του, που γλυκαίνει την όλη βιοτική κατάσταση και αναπτερώνει κάθε ηθικό. Το σπίτι μας είναι ο κατεξοχήν εμπράγματος έρωτας. Ας γυρίζουμε πάντα εκεί που μας περιμένουν. Στροφή.

Του Ηλία Κεφάλα

Οι φακοί που φώτιζαν τις μνήμες

 

Μια μικρή συλλογή από φακούς διαφορετικών σχημάτων και χρωμάτων, άλλοι μεταλλικοί, άλλοι πλαστικοί, άλλοι φθαρμένοι από τον χρόνο, ξαναφέρνει μπροστά μας έναν κόσμο που σήμερα μοιάζει μακρινός. Έναν κόσμο όπου το σκοτάδι είχε μεγαλύτερη δύναμη και το φως δεν ήταν πάντοτε αυτονόητο.

Τότε ο φακός ήταν κάτι περισσότερο από ένα αντικείμενο. Ήταν σύμμαχος. Με τις μπαταρίες του έπαιρνε ενέργεια και, μόλις άναβε, μια μικρή δέσμη φωτός έσχιζε το σκοτάδι. Φώτιζε τον δρόμο, την αυλή, την αποθήκη, το μονοπάτι, το πρόσωπο του ανθρώπου που στεκόταν απέναντί μας. Και πολλές φορές γινόταν ο ίδιος ένας μικρός οδηγός, όταν τα μάτια δεν μπορούσαν πια να διακρίνουν τον δρόμο.

Πόσες διαδρομές άραγε ακολούθησαν αυτά τα φώτα; Πόσες νύχτες φώτισαν; Πόσες φορές ένα χέρι τα κράτησε σφιχτά, καθώς κάποιος προχωρούσε μέσα στη νύχτα; Πόσα παιδιά τα έστρεψαν στους τοίχους για να παίξουν με τις σκιές και πόσοι μεγάλοι τα αναζήτησαν βιαστικά όταν έπεφτε το ρεύμα;

Κι ύστερα ήρθαν τα χρόνια της αφθονίας του ηλεκτρικού φωτός. Οι φακοί μπήκαν στα συρτάρια, στις εργαλειοθήκες και στα παλιά ντουλάπια. Οι μπαταρίες άδειασαν, τα μέταλλα θαμπώθηκαν, τα πλαστικά ξεθώριασαν. Όμως δεν έσβησε η μνήμη τους.

Γιατί σήμερα, κοιτάζοντάς τους, δεν βλέπουμε μόνο φακούς. Βλέπουμε τα χέρια που τους κράτησαν. Βλέπουμε νύχτες, αυλές, δρόμους, σπίτια, ανθρώπους που έζησαν με λιγότερα και εκτιμούσαν περισσότερο τα λίγα που είχαν. Βλέπουμε μια εποχή όπου ένα μικρό αντικείμενο μπορούσε να αποκτήσει μεγάλη σημασία, επειδή εξυπηρετούσε μια πραγματική ανάγκη.

Και ίσως αυτή να είναι η βαθύτερη αξία αυτής της συλλογής: δεν μας θυμίζει απλώς πώς ήταν οι φακοί, αλλά πώς ήμασταν εμείς.

Οι παλιοί φακοί είχαν μια παράξενη αποστολή. Έπαιρναν ενέργεια από μια μικρή μπαταρία και τη μετέτρεπαν σε φως. Κάπως έτσι λειτουργεί και η μνήμη. Παίρνει τη μικρή ενέργεια ενός παλιού αντικειμένου και τη μετατρέπει σε φως μέσα μας.

Και τότε καταλαβαίνουμε πως ορισμένα πράγματα δεν παλιώνουν ποτέ. Απλώς αλλάζουν τρόπο να φωτίζουν.

Οι φακοί μπορεί να έσβησαν.
Όμως το φως που άφησαν πίσω τους συνεχίζει να δείχνει τον δρόμο της μνήμης.

Μια βόλτα με άρωμα… Βέσπας στο Βαλτινό

 

Οι δρόμοι του Βαλτινού απέκτησαν αυτές τις μέρες έναν ξεχωριστό ήχο, εκείνον των αγαπημένων Vespa, καθώς ο Σάκης Βότσιος και η μικρή του κόρη βγήκαν για μια διαφορετική βόλτα στο χωριό.

Πατέρας και κόρη, με τις δύο όμορφες βέσπες τους, διέσχισαν τους δρόμους του Βαλτινού, απολαμβάνοντας την ελευθερία της βόλτας και τη χαρά του να βρίσκονται ξανά στον τόπο τους. Ζουν στη Γερμανία και αυτές τις ημέρες, με την ευκαιρία της άδειάς τους, επέστρεψαν στο χωριό για να χαρούν τις καλοκαιρινές στιγμές κοντά σε συγγενείς, φίλους και αγαπημένα πρόσωπα.

Η Vespa, όμως, για τον Σάκη και την κόρη του, είναι μια αγαπημένη ενασχόληση, ένας τρόπος να μοιράζονται χρόνο, εικόνες και όμορφες εμπειρίες. Και η συγκεκριμένη βόλτα είχε κάτι ακόμη πιο ξεχωριστό: πατέρας και κόρη πλάι-πλάι, πάνω στις βέσπες τους, σαν δυο μικροί ταξιδιώτες μιας κοινής διαδρομής.

Η φωτογραφία τους αποτυπώνει ακριβώς αυτή τη χαρά. Δύο γενιές, δύο Vespa, ένα χωριό και μια όμορφη στιγμή που αξίζει να μείνει στη μνήμη.

Γιατί τελικά, οι πιο όμορφες διαδρομές δεν μετριούνται σε χιλιόμετρα. Μετριούνται σε στιγμές που μοιραζόμαστε με τους ανθρώπους που αγαπάμε.

Στις Καρυές το παζάρι έχει… γεύση!

 Η ψησταριά «Τα Φιλαράκια» Καλαμπάκας δίνουν το δικό τους γευστικό χρώμα στην ετήσια εμποροπανήγυρη των Τρικάλων

Κάθε χρόνο, η ετήσια εμποροπανήγυρη στις Καρυές των Τρικάλων γίνεται ένας ξεχωριστός τόπος συνάντησης. Ένας χώρος όπου η παράδοση, η διασκέδαση, οι παρέες και οι μυρωδιές από τα κάρβουνα δημιουργούν εκείνη την αυθεντική ατμόσφαιρα του παζαριού που όλοι γνωρίζουμε και αγαπάμε.

Ανάμεσα στις πολλές παρουσίες που δίνουν ζωή στη φετινή διοργάνωση, ξεχωρίζει και η παρουσία της οικογένειας Καλαμπάκα, από το Βαλτινό, με την ψησταριά «Τα Φιλαράκια».

Με την εμπειρία, το μεράκι και την αγάπη για το καλό φαγητό, η οικογένεια και η ομάδα της υποδέχονται τους επισκέπτες σε έναν χώρο όπου η φωτιά, τα κάρβουνα και οι λαχταριστές μυρωδιές γίνονται μέρος της γιορτής.

Στη σχάρα ψήνονται με φροντίδα κρέατα και παραδοσιακές λιχουδιές, ενώ η εικόνα της ψησταριάς, με τον καπνό να ανεβαίνει και τις παρέες να γεμίζουν τα τραπέζια, συμπληρώνει ιδανικά το σκηνικό μιας πραγματικής παζαρίσιας εξόδου.

Η οικογένεια Καλαμπάκα απευθύνει ένα ζεστό κάλεσμα σε όλους:

«Ελάτε με την παρέα και την οικογένειά σας να απολαύσετε όμορφες στιγμές, νόστιμο φαγητό, ψητά στα κάρβουνα και αυθεντικό παζαρίσιο κλίμα!»

Και πράγματι, το παζάρι δεν είναι μόνο οι πάγκοι, τα εμπορεύματα και οι βόλτες. Είναι κυρίως οι συναντήσεις. Είναι η παρέα γύρω από ένα τραπέζι, το κρασί ή η μπύρα, η κουβέντα, το γέλιο, η μυρωδιά του ψητού και εκείνη η αίσθηση πως, έστω για λίγες ώρες, αφήνουμε πίσω την καθημερινότητα και ξαναβρίσκουμε κάτι από την παλιά, αυθεντική χαρά του πανηγυριού.

Και όταν αυτή η χαρά προσφέρεται από δικούς μας ανθρώπους, η παρουσία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

«Τα Φιλαράκια» λοιπόν, σας περιμένουν στις Καρυές, για καλό φαγητό, όμορφη παρέα και… γεύση από το αυθεντικό παζάρι των Τρικάλων!

Μια σημαντική προσφορά στα σχολεία του Βαλτινού από την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών

 

Μια ιδιαίτερα σημαντική και ουσιαστική προσφορά προς τις σχολικές μονάδες του Βαλτινού πραγματοποίησε η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών (ΕΕΕ), στο πλαίσιο των δράσεων κοινωνικής προσφοράς της ΣΥΝ-ΕΝΩΣΙΣ, ενισχύοντας έμπρακτα την εκπαιδευτική διαδικασία και τις ανάγκες των μαθητών.

Η προσφορά περιλαμβάνει ψηφιακό και τεχνολογικό εξοπλισμό για το Δημοτικό Σχολείο Βαλτινού, μεταξύ άλλων υπολογιστές, και διαδραστικούς πίνακες και εξοπλισμό που αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της καθημερινής εκπαιδευτικής διαδικασίας και να προσφέρει στους μαθητές περισσότερες δυνατότητες μάθησης μέσα από τις σύγχρονες τεχνολογίες.

Παράλληλα, το Νηπιαγωγείο Βαλτινού ενισχύθηκε με ένα φωτοτυπικό πολυμηχάνημα, απαραίτητο για την κάλυψη των καθημερινών εκπαιδευτικών αναγκών, καθώς και με 50 παιδικά βιβλία και παραμύθια, εμπλουτίζοντας τη βιβλιοθήκη του και δημιουργώντας ένα ακόμη πιο πλούσιο περιβάλλον φιλαναγνωσίας για τους μικρούς μαθητές.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στα τακτικά προγράμματα της ΣΥΝ-ΕΝΩΣΙΣ, μέσω των οποίων η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών στηρίζει σχολικές μονάδες σε ολόκληρη την Ελλάδα, αναγνωρίζοντας ότι η επένδυση στην εκπαίδευση αποτελεί επένδυση στο μέλλον της χώρας.

Για το Βαλτινό, η συγκεκριμένη προσφορά έχει ιδιαίτερη αξία, καθώς ενισχύει τις δημόσιες εκπαιδευτικές δομές του χωριού και δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές.

Ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Βαλτινού, Βάιος Τσιγάρας, εξέφρασε τις θερμές ευχαριστίες του προς την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών και συνολικά προς την ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα, για τη στήριξη που προσφέρει έμπρακτα στις δημόσιες εκπαιδευτικές δομές και στη νέα γενιά του Βαλτινού.

Η προσφορά αυτή αποτελεί ένα όμορφο παράδειγμα κοινωνικής ευθύνης και αλληλεγγύης. Γιατί κάθε υπολογιστής, κάθε διαδραστικός πίνακας, κάθε βιβλίο που φτάνει στα χέρια ενός παιδιού δεν είναι απλώς ένας εξοπλισμός ή ένα αντικείμενο. Είναι ένα ακόμη εργαλείο γνώσης, δημιουργίας και ονείρου.

Τα καμπαναριά της Τρικαλινής γης

 Όταν η πέτρα γίνεται μνήμη και η καμπάνα αφηγείται την ιστορία ενός τόπου

Ένα πολύτιμο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς των Τρικάλων περνά στις σελίδες ενός νέου βιβλίου του Δημήτρη Τσιγάρα.

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Δημήτρη Τσιγάρα «Τα καμπαναριά της Τρικαλινής γης», ένα έργο που έρχεται να φωτίσει έναν ιδιαίτερο και συχνά παραγνωρισμένο θησαυρό της τοπικής μας ιστορίας: τα κωδωνοστάσια που δεσπόζουν πάνω από τις εκκλησίες και τα ξωκλήσια της τρικαλινής γης.

Εκατοντάδες καμπαναριά, από την πόλη των Τρικάλων έως τα πιο απομακρυσμένα χωριά και τις ορεινές γωνιές του νομού, καταγράφονται, φωτογραφίζονται και παρουσιάζονται μέσα από μια πολυετή έρευνα. Πίσω από κάθε κωδωνοστάσιο κρύβεται μια ιστορία, πίσω από κάθε καμπάνα ένας τόπος, μια κοινότητα, μια εποχή, οι άνθρωποι που έζησαν, δημιούργησαν, πίστεψαν και άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στον χρόνο.

Στις 528 έγχρωμες σελίδες του βιβλίου, ο συγγραφέας δεν αντιμετωπίζει τα καμπαναριά ως απλές αρχιτεκτονικές κατασκευές. Τα προσεγγίζει ως ζωντανά μνημεία της συλλογικής μνήμης. Η μορφή τους, η κατασκευή τους, οι επιγραφές, οι λεπτομέρειες και η θέση τους μέσα στον οικισμό συνθέτουν ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό της ιστορίας και του πολιτισμού του τόπου.

Και πάνω απ’ όλα, υπάρχει η καμπάνα. Εκείνος ο γνώριμος ήχος που για γενιές σημάδεψε τον χρόνο της καθημερινότητας. Χτύπησε για τη γιορτή και τη λύπη, για τον ερχομό και τον αποχωρισμό, για το χαρμόσυνο γεγονός και το πένθος. Έγινε ο ήχος των χωριών, ο ήχος της μνήμης.

Γι’ αυτό και το βιβλίο του Δημήτρη Τσιγάρα δεν είναι απλώς μια καταγραφή κωδωνοστασίων. Είναι μια περιήγηση στην ιστορία της Τρικαλινής γης μέσα από τα πέτρινα και σιωπηλά σημάδια της. Είναι μια προσπάθεια να διασωθεί ό,τι ο χρόνος φθείρει, να καταγραφεί ό,τι η λήθη απειλεί και να αναδειχθεί ένας πολιτιστικός πλούτος που βρίσκεται μπροστά στα μάτια μας, αλλά δεν είναι πάντοτε ορατός.

Τα καμπαναριά στέκουν ακόμη εκεί, άλλοτε επιβλητικά και άλλοτε ταπεινά, υψώνοντας στον ουρανό τη δική τους ιστορία.

Και όσο οι καμπάνες τους συνεχίζουν να χτυπούν, η Τρικαλινή γη εξακολουθεί να θυμάται.

Το «Τα καμπαναριά της Τρικαλινής γης» έρχεται να κρατήσει αυτή τη μνήμη ζωντανή και να την παραδώσει στις επόμενες γενιές ως πολύτιμη παρακαταθήκη του τόπου.

Το βιβλίο διατίθεται δωρεάν στο διαδίκτυο.

Για να διαβάσετε και να περιπλανηθείτε στις σελίδες του βιβλίου πατήστε εδώ. 

Το κωδωνοστάσιο της Πηγής

Το κωδωνοστάσιο του Μικρού Κεφαλοβρύσου

Το κωδωνοστάσιο της Οξύνειας

Το κωδωνοστάσιο της Καλαμπάκας

Το κωδωνοστάσιο της Μουριάς

Το κωδωνοστάσιο των Μεγάλων Καλυβίων

Το κωδωνοστάσιο της Πύλης

Το κωδωνοστάσιο της Αηδόνας