Ιστορικά - λαογραφικά στοιχεία για το χωριό Φήκη Τρικάλων

 

Η Φήκη είναι πεδινό χωριό του νομού Τρικάλων στο Δήμο Πύλης που απέχει από τα Τρίκαλα 14 χλμ. και 12 από την Πύλη. Βρίσκεται σε υψόμετρο 130 μ. Μαζί με το χωριό Δροσοπηγή αποτελούν την (πρώην) κοινότητα Φήκης με πληθυσμό 1.379 κατοίκους (στοιχεία απογραφής 2011).

Λέγεται ότι για λόγους ασφαλείας, το πρώτο χωριό, είχε κτιστεί πάνω σε ένα λόφο που βρίσκεται λίγο πιο έξω από το σημερινό χωριό. Το όνομά του ήταν «Μακρυκόμη».

Επί τουρκοκρατίας, στην άκρη του χωριού υπήρχε μια μεγάλη πηγή όπου συχνά οι κλέφτες έρχονταν και έπιναν νερό. Όμως οι Τούρκοι για να διώξουν τους κλέφτες από την περιοχή την βούλωσαν με πέτρες και την καταστρέψανε. Ακόμα και σήμερα υπάρχουν ίχνη αυτής της πηγής και μάλιστα στο συγκεκριμένο σημείο λέγεται ότι κάθε Άνοιξη αναβλύζει νερό.

Αργότερα οι κάτοικοι κατέβηκαν από το λόφο και έκτισαν τα νέα σπίτια τους σε πεδινή τοποθεσία. Αυτό το χωριό ονομάσθηκε «Παλιοχώρι» και στη συνέχεια μετονομάσθηκε από τους Τούρκους σε «Βαρυμπόπη» που σημαίνει, βραστερά φασόλια.

Όταν κτίστηκε το χωριό Βαρυμπόπη, αρχικά ο συνολικός πληθυσμός του ανέρχονταν στις τριάντα περίπου οικογένειες. Το 1893 ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στο χωριό άλλες είκοσι περίπου οικογένειες από την Σλήμιτσα της Μακεδονίας. Αγόρασαν από τους Τούρκους αφεντάδες χωράφια και έγιναν ιδιοκτήτες γης, ενώ οι ντόπιοι ήταν κολίγοι και υπηρετούσαν σε δυο μεγαλοτσιφλικάδες του χωριού, τον Γ. Κύρκο και τον Χ. Κλαπανάρα.

Από την κτηματική περιουσία του χωριού 1000 στρέμματα ανήκαν στην Ιερή Μονή Δούσικου, τα οποία νοίκιαζαν οι κάτοικοι του χωριού και τα καλλιεργούσαν.

Την εποχή αυτή στο χωριό υπήρχε ένας υδρόμυλος για να αλέθουν οι κάτοικοι τα γεννήματά τους, και ένα μεγάλο κτήριο (Κούλια) όπου αποθήκευαν τα αγροτικά προϊόντα τους. Ο μύλος και η Κούλια ήταν ιδιοκτησία της Ιεράς Μονής Δούσικου (Αγίου Βησσαρίωνα) και είχαν κτιστεί το 1856.

Το έτος 1930 το χωριό Βαρμπόπη μετονομάστηκε σε Φήκη.

Ο Άγιος Νικόλαος της Φήκης

Ιστορικό μνημείο αποτελεί ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου στη Φήκη Τρικάλων, ο οποίος σύμφωνα με πληροφορίες κτίστηκε τον 17ο αιώνα (1803) και ήταν μετόχι της Μονής του Αγίου Βησσαρίωνος Δούσικου.

Ο ναός του Αγίου Νικολάου υπήρξε και ιδιαίτερα γνωστός για το περίφημο καμπαναριό του, του οποίου ο ήχος ακουγόταν μέχρι τα Τρίκαλα γιατί περιείχε μεγάλη ποσότητα ασήμι και χρυσό, με σκοπό την τέλεια ηχητική απόδοση!

Παραμονή του Αγίου Νικόλαου, στις 19 του Μάη γίνεται πανηγύρι και σερβίρεται φαγητό στους πιστούς…

Ο Άγιος Νικόλαος, είναι ένας από τους πέντε ναούς που έκτισε η Κυρά-Βασιλική η τελευταία σύζυγος του Αλή-πασά -λέει ο μύθος- στην περιοχή των Τρικάλων, μεταξύ αυτών είναι των Μεγάλων Καλυβίων, Ριζώματος, Βασιλικής ενώ η πέμπτη είναι άγνωστη.

Μια άλλη εκδοχή για την ανέγερση του Ναού στο χωριό διατηρείται με την εξής παράδοση: Όταν οι κάτοικοι της Μακρυκόμης κατέβηκαν από το χωριό τους στο Παλιοχώρι θέλησαν να κτίσουν και τον ναό τους. Τοποθέτησαν λοιπόν, προσωρινά την εικόνα του Αγίου Νικολάου επάνω σε ένα δέντρο κοντά στο μέρος που θα έκτιζαν τον ναό και κάποια νύχτα η εικόνα εξαφανίστηκε από το δέντρο.

Την επόμενη μέρα βρήκαν την εικόνα επάνω σε έναν αγκάθινο θάμνο (πάλιουρα). Αυτό επαναλήφθηκε δυο τρεις φορές και γι’ αυτό οι κάτοικοι το εξέλαβαν σαν Θεϊκό σημάδι και έκτισαν τον ναό στη θέση του πάλιουρα.

Επίσης λέγεται ότι κατά το έτος 1897 ένας Μακεδόνας χωριανός ο Γιοβάνης διορίστηκε οπλαρχηγός εσωτερικής ζώνης και πολέμησε κατά των Τούρκων, στο λόφο της Μακρυκόμης και τους κατατρόπωσε.

Οι Τούρκοι για αντίποινα έβαλαν ένα κανόνι επάνω στο λόφο, και σημάδεψαν προς τον ναό του Αγίου Νικολάου για να τον καταστρέψουν.

Την ώρα όμως που πυροδότησαν, το κανόνι έσκασε και χτύπησε τους ίδιους τους Τούρκους. Εξαγριωμένοι τότε οι Τούρκοι κατέβηκαν στο χωριό για να γκρεμίσουν και να κάψουν τον ναό. Όταν όμως ανέβηκαν επάνω στην οροφή του, έγινε ένα θαύμα. Ο Άγιος Νικόλαος τους τιμώρησε κάνοντάς τους τρελούς. Όταν είδαν οι υπόλοιποι Τούρκοι τους τρελούς φοβήθηκαν και δεν ξανά επιχείρησαν να καταστρέψουν τον ναό.

Από τότε ο Άγιος Νικόλαος θεωρείται και λατρεύεται σαν Άγιος των τρελών.

Γι’ αυτό το λόγο παραπλεύρως του ναού έκτισαν κελιά και βάζανε τους ψυχικά αρρώστους για να τους θεραπεύσει ο Άγιος Νικόλαος.

Στο πάτωμα κάθε κελιού υπήρχαν μεταλλικοί κρίκοι από τους οποίους έδεναν με αλυσίδες από το λαιμό τους ψυχικά αρρώστους και για σαράντα ημέρες τους έκλειναν εκεί με μοναδική τροφή ανάλατο ψωμί και νερό.

Υπήρχε μάλιστα και ένας εργάτης ο οποίος κάθε μέρα καθάριζε τα κελιά από τις ακαθαρσίες των αρρώστων.

Με αυτόν τον τρόπο πίστευαν πως οι ψυχικά ασθενείς θα έβρισκαν την υγειά τους και λέγανε ότι ένας ασπρομάλλης γέρος, προφανώς ο Άγιος Νικόλαος πήγαινε έλυνε τις αλυσίδες των αρρώστων και τους έβγαζε από τα κελιά.

Αργότερα ο Νομάρχης Τρικάλων Κατσαμπής απαγόρευσε αυτή την θεραπευτική μέθοδο, έβγαλε τις αλυσίδες από τα κελιά γιατί θεώρησε την μέθοδο αναχρονιστική.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στον Ναό του Αγίου Νικολάου υπήρχαν δεκάδες κελιά, όπου και «νοσηλεύονταν» ψυχικά ασθενείς έως και τη δεκαετία του ’50. Σήμερα διατηρείται ένα κελί, ως αναφορά…

Το ψυχιατρείο της Βαρυμπόμπης

Δημοσίευμα της εφημερίδας «Τρικαλινά Νέα» 10 Φεβρουαρίου 1974

«Προ 38 χρόνων

Εκείνα τα χρόνια όλοι όσων σάλευαν τα μυαλά, δεν ήτο δυνατόν να πάνε στην Αθήνα και στο φρενοκομείο να κλειστούν. Ούτε «οίκοι γαλήνης – ψυχιατρεία» υπήρχαν τόσα, ώστε καταφύγιο να βρουν οι ψυχοπαθείς. Και από τους ψυχοπαθείς υπήρχαν και στην περιφέρεια μας πολλοί. Άλλοι, που πραγματικά ήσαν και άλλοι που κλείνονταν από άλλους για… κληρονομικούς λόγους.

Σε φρενοκομείο όμως τότε μεταβλήθηκε ένα κελί του Ιερού Αγίου Νικολάου στη Βαρυμπόμπη σήμερα Φήκη. Σκοτεινό και απαίσιο και με καθαριότητα, ας μην την ονομάσω. Και εκεί μέσα όλα τα σύνεργα της… γιατρειάς των ψυχοπαθών τοποθετήθηκαν. Σιδερένιοι κρίκοι στους τοίχους, αλυσίδες και τόσα άλλα. Και με τις αλυσίδες αυτές δένονταν οι τρελοί, όχι για να γιατρευτούν, αλλά γρηγορότερα να πεθάνουν. Πήρε φήμη μεγάλη στην περιφέρεια μας και έξω από αυτή το… ιατρείο αυτό των ψυχοπαθών! Και όλοι προς αυτό οδηγούσαν τους δυστυχείς αυτούς. Και σε συζητήσεις ακόμα και τσακώματα ακούγονταν το στερεότυπο: «Κάθησε καλά, γιατί δεν σε βλέπω να τα έχεις τετρακόσια και θα σε στείλουμε στον Άη-Νικόλα» εννοώντας το ψυχιατρείο της εποχής εκείνης στη Φήκη. Πέρασαν χρόνια, που το «ψυχιατρείο» αυτό έκανε καλές δουλειές και πολλούς… γιάτρεψε, περισσότερους όμως στον Άδη έστειλε. Και ήλθε η εποχή- το 1936 - 37 που Νομάρχης ήταν στην πόλη μας ο Κατσαμπής. Στρατιωτικός από τους αρίστους, μορφωμένος, δραστήριος. Τον είχε τοποθετήσει η τότε κυβέρνηση Μεταξά.

Πληροφορήθηκε για τα… θεραπευτικά αποτελέσματα που είχαν στους ψυχοπαθείς οι αλυσίδες, η δυσωδία και τα τόσα άλλα και επισκέφτηκε την Φήκη. Κάλεσε τους εκεί αρμόδιους και μαζί επισκέφθησαν το κελί διαπίστωσε το δράμα το φρικτό των εκεί κλεισμένων και πήρε την ηρωική απόφαση. Να διαλυθεί το «ψυχιατρείο» αυτό και οι ασθενείς του να μεταφερθούν στο ψυχιατρείο Αθηνών, όπως και έγινε με την μεσολάβηση του στις αρμόδιες υπηρεσίες του κέντρου. Και οι κρίκοι στους τοίχους και οι αλυσίδες τα βαριά αυτά δεσμά, που χρησιμοποιούνταν για την… θεραπεία των ψυχοπαθών, λέγεται πως πωλήθηκαν στο τότε λειτουργούν εργοστάσιο σίδερο βιομηχανίας Παπαστεφάνου, υπέρ του ιερού ναού Φήκης.

Και από τότε οι ψυχοπαθείς δεν οδεύουν προς το «ψυχιατρείο» της Φήκης, ούτε ακούγεται τώρα «θα σε στείλω στον Άη-Νικόλα!!»

Άργος

 

Έπεσε η αυλαία για το Τρικαλινό Παζάρι

 

Για μια ολόκληρη εβδομάδα η εμποροπανήγυρη των Τρικάλων καθίσταται τόπος συνάντησης και εμπορικών συναλλαγών για χιλιάδες τρικαλινούς και επισκέπτες της περιοχής. Έμποροι, βιομήχανοι, βιοτέχνες και διάφοροι άλλοι επαγγελματίες, αλλά και παραγωγοί για μια εβδομάδα βρίσκονταν σε διαρκή κίνηση συναλλαγών.

Από την καθιέρωσή της, το 1883 μέχρι και σήμερα το 2022, καθ’ όλη τη διάρκεια της εμποροπανήγυρης, χιλιάδες κόσμου θα περάσουν από εκεί για τις διάφορες αγοραπωλησίες, τις προμήθειες και τα απαραίτητα ψώνια. 

Η παλιά φωτογραφία ξυπνάει ανάλογες μνήμες με επισκέπτες από τα γύρω χωριά και τις πιο μακρινές περιοχές, οι οποίοι, άλλοι με τα ζώα, άλλοι με τα πόδια και άλλοι με κάποιο άλλο μέσο μεταφορικό, επισκέπτονταν το παζάρι, έκαναν τις αγορές τους, και τόνωναν την εμπορική κίνηση, αναζωογονώντας έτσι την οικονομία της πόλης των Τρικάλων. Μα πάνω απ' όλα να γευτούν, να απολαύσουν και να βιώσουν την αίσθηση που αφήνει αυτή η εμπορική γιορτή, για χρόνια τώρα…

Και του χρόνου λοιπόν, με υγεία!

Εκδρομή στην Παναγία Σπηλιά

 

Τα χωριά των Αγράφων, με τελικό προορισμό το μοναστήρι της Παναγίας Σπηλιάς επισκέφθηκαν ο Αντώνης Τσιγάρας και ο Ηλίας Στεργιόπουλος με τις οικογένειές τους σε μια ημερήσια εκδρομή.

Διάβηκαν ένα τοπίο άγριο, με συχνές καθιζήσεις, που χαρακτηρίζεται από τις αλπικές κορυφές οι οποίες οριοθετούν τον ορίζοντα των ορεινών χωριών και τις βαθιές και απότομες χαράδρες.

Τα χωριά της περιοχής χτυπημένα κι αποκαμωμένα από τα καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ετών προσπαθούνε να μπούνε σε ομαλή λειτουργία. 

Το Λεοντίτο, με τον αιωνόβιο πλάτανο της κεντρικής πλατείας του είναι χτισμένο στους πρόποδες του βουνού Ντελιμίδη.

Το μοναστήρι της Παναγίας Σπηλιάς, βρίσκεται στο Δήμο Ανατολικής Αργιθέας του Νομού Καρδίτσας, σε υψόμετρο 1000 περίπου μέτρων επάνω σε μια βραχώδη και απότομη κορυφή των Αγράφων της Πίνδου και κοντά στην κοινότητα των Κουμπουριανών. Απέχει από το Μουζάκι 41 περίπου χιλιόμετρα και στη βάση της ρέει ο Πετρηλιώτικος, παραπόταμος του Αχελώου ενώ πήρε το όνομα «Παναγία Σπηλιάς» από τη σπηλιά που βρίσκεται στο βράχο, κάτω ακριβώς από το μοναστήρι και που εκεί βρέθηκε η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Σπηλιάς.

Η απόκρημνη και δύσβατη τοποθεσία της Μονής σκορπά ρίγη στον επισκέπτη καθώς την πλησιάζει από την μοναδική είσοδο στη νότια πλευρά της βουνοπλαγιάς. Η Μονή Σπηλιάς χαρακτηρίστηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

Δυστυχώς όμως ο ναός ήταν κλειστός λόγω των σεισμικών φαινομένων.

Το ποταμάκι

 

-Από που είσαι, ποταμάκι;
-Από `κείνο το βουνό.
-Πώς τον λέγαν τον παππού σου;
-Σύννεφο στον ουρανό. 

-Ποια είναι η μάνα σου;
-Η μπόρα.
-Πώς κατέβηκες στη χώρα;
-Τα χωράφια να ποτίσω
και τους μύλους να γυρίσω. 

-Στάσου να σε ιδούμε λίγο,
ποταμάκι μου καλό.
-Βιάζομαι πολύ να φύγω,
ν’ ανταμώσω το γιαλό. 

Στίχοι: Ζαχαρίας Παπαντωνίου 

Φωτογραφικό οδοιπορικό με τη ματιά του φωτογράφου Ηλία Περγαντή

 

Ένα φωτογραφικό οδοιπορικό από τη συλλογή του φωτογράφου Ηλία Περγαντή μέσα από πάμπολλες αναπαραστατικές φωτογραφίες, γεγονότων της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Με ντεκόρ το λαογραφικό μουσείο του Πολιτιστικού Συλλόγου «Αρμονία» Καστοριάς, με γνήσιο οπλισμό και κειμήλια της εποχής και με ένα επιτελείο συνεργατών, ενδυματολόγων, μακιγιέρ και μοντέλων που φωτογραφήθηκαν εθελοντικά, ο φωτογράφος μας μεταφέρει και μας διηγείται τα γεγονότα της ιστορίας της περιόδου του 1821.

Οι φωτογραφίες αυτές αποτελούν ένα μικρό μέρος από το συνολικό έργο του Ηλία Περγαντή, με θέμα το 1821, για το οποίο ο καλλιτέχνης εργάζεται συστηματικά πάνω από 4 χρόνια. Μέχρι σήμερα έχουν φωτογραφηθεί πάνω από 1.000 άτομα σε όλη σχεδόν την Ελλάδα, από την Θράκη μέχρι και την Κρήτη!

Η γιορτή του τρύγου στο Βαλτινό

 

Στην καρδιά του Σεπτέμβρη, οι αμπελοκαλλιεργητές του Βαλτινού είχαν την τιμητική τους. Χθες, Κυριακή, τρύγησαν τα σταφύλια τους, τα πάτησαν με τη βοήθεια μηχανήματος (σπαστήρας σταφυλιών) και γέμισαν με μούστο τα βαρέλια τους.

Στο Βαλτινό υπάρχουν αρκετοί που διαθέτουν κτήματα και καλλιεργούν αμπέλια, ή αγοράζουν σταφύλια για την εξασφάλιση του ντόπιου αγνού κρασιού και του τσίπουρό τους. Η ποιότητα των κρασιών συνήθως βρίσκεται σε πολύ καλό επίπεδο με καλή οξύτητα και σάκχαρα αλλά και πολύ καλά αρώματα.

Ο Αντώνης Τσιγάρας ασχολείται αρκετά χρόνια με την αμπελοκαλλιέργεια και την παραγωγή κρασιού και τσίπουρου, συμπληρώνοντας έτσι το οικογενειακό του εισόδημα και κάθε χρόνο τέτοια εποχή, μαζί με τον φίλο του Μάκη Βαγγελό τρυγάνε τα αμπέλια τους και πατάνε τα σταφύλια.

Ο τρύγος είναι μια εποχιακή συμμετοχική εργασία που, απαιτεί πολλά χέρια και μια στοιχειώδη οργάνωση. Η συμμετοχή πολλών ανθρώπων στον τρύγο τον αναδεικνύει σε ευχάριστη εργασία, που συχνά παίρνει τον χαρακτήρα πανηγυριού.

Και βέβαια, την ώρα του φαγητού, συχνά ακούγεται η ευχή από τα στόματα όλων, «Άντε και καλά κρασιά»!

Τα τρία

 

Υπάρχει μια μαγεία στον αριθμό τρία. Πέρα από την υπόθεση της θρησκευτικής Αγίας Τριάδας έχουμε ένα σωρό λαϊκά παραμύθια που ξεκινούν την αφήγησή τους με βάση τον αριθμό τρία: Ήταν τρία βασιλόπουλα, ήταν τρία αδέρφια κλπ με προτίμηση ο μικρότερος να είναι ο ριγμένος της κάθε υπόθεσης, αλλά στο τέλος να βγαίνει νικητής και μεγαλόκαρδος. Ακόμα: ήταν τρεις δρόμοι, τρεις δοκιμασίες, τρεις ευχές και πάει λέγοντας, Τέτοια ατελείωτα μου ήλθαν στο μυαλό όταν είδα τα τρία αυτά δέντρα στα λιβάδια της Αταλάντης και στάθηκα να τα φωτογραφήσω, λέγοντας μέσα μου: Μια φορά κι έναν καιρό ήταν τρία δέντρα… Και τι λέει, λοιπόν, η παράσταση των δέντρων (μάλλον καραγάτσια) εδώ; Αν πρόκειται για τρία αδέρφια, βλέπω αμέσως τον ριγμένο της υπόθεσης. Αλλά γιατί να είναι μόνο αυτό; Ταιριάζει καλύτερα να το δούμε ως μαμά, μπαμπάς και παιδί, μια μολπή δηλαδή της φύσης στην έννοια της οικογένειας ή ό,τι άλλο τελικά προτιμάει ο καθένας μας.

Του Ηλία Κεφάλα

Τα καπέλα της βασίλισσας Ελισάβετ

 

Η 96χρονη μονάρχης, που βύθισε στο πένθος τη Βρετανία με τον θάνατό της, είχε βρει τον τρόπο να βάλει στις αυστηρές γραμμές των εμφανίσεών της τις δικές της ενδυματολογικές… νοοτροπίες.

Με τις ενδυματολογικές επιλογές της, άφησε τη δική της κληρονομιά στη μόδα.

Η τάση της να φοράει πάντα καπέλο όταν βρίσκεται σε εξωτερικούς χώρους θα μπορούσε λογικά να θεωρηθεί ως προστατευτικό αξεσουάρ για τον ήλιο. Δεν ήταν όμως. Η Βασίλισσα λάτρευε τα καπέλα και αποτελούσαν μέρος της εμφάνισής της χρόνια τώρα. Για την κατασκευή τους είχαν επιστρατευθεί πάρα πολλές μοδίστρες προκειμένου να δημιουργούν για εκείνη ευφάνταστα σχέδια με έντονα χρώματα που ταίριαζαν με τα σύνολά της.

Έτσι, επέλεγε ζωηρά χρώματα και διάφορων τύπων καπέλα, που έγιναν το σήμα κατατεθέν της.

Ο «ΓΥΡΟΣ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ»

 

Με αφορμή την έναρξη της εμποροπανήγυρης των Τρικάλων είναι ευκαιρία να θυμηθούμε το συναρπαστικό θέαμα «Ο γύρος του θανάτου».

Το πανηγύρι των Τρικάλων πάντα είχε μια μικρή γωνιά αδρεναλίνης, ανάμεσα στις λιχουδιές και τα παζάρια.

Ο «Γύρος του Θανάτου» υπήρξε ανέκαθεν, σε κάθε πανηγύρι των Τρικάλων, το πιο δημοφιλές θέαμα.

Το ξύλινο σκαρί (βαρέλι), με την επιβλητική του παρουσία, (5,5 μέτρα βάθος και 10 μέτρα διάμετρο) προξενούσε πάντα το ενδιαφέρον του κόσμου.

Αποτελείται από εκατοντάδες κομμάτια, που συναρμολογούνται με δυσκολία και στήνονται με προσοχή για την ασφάλεια των θεατών και των ακροβατών. Η αποσυναρμολόγηση, είναι εξίσου κοπιαστική διαδικασία. Στην κορυφή του, περιμετρικά υπάρχει η εξέδρα, όπου ο κόσμος παρακολουθεί φοβισμένος μια μηχανή που προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την φυγόκεντρο δύναμη.

Οι ακροβάτες, επιβλητικοί και αινιγματικοί, φεύγουν από τα σπίτια τους, χωρίς να ξέρουν πώς ακριβώς θα γυρίσουν. Η εμφάνισή τους εντυπωσιακή, ντυμένοι στα μαύρα με κόκκινες ζωγραφιστές φλόγες να τους περιτυλίγουν, προκαλεί δέος.

Η προοπτική της ασφάλισής τους, είναι κάπως σαν ανέκδοτο για αυτούς. Καμιά ασφαλιστική εταιρία δεν έχει τολμήσει να τους ασφαλίσει, λόγω της επικινδυνότητας του επαγγέλματός τους, γι’ αυτό κάποια στιγμή κατά την παράσταση, γίνεται επίκληση προς τους θεατές να ρίξουν τον οβολό τους μέσα στο βαρέλι, αναγνωρίζοντας έτσι το ρίσκο των ακροβατικών τους.

Πριν ξεκινήσει η παράσταση, για να πειστεί ο κόσμος, πως εδώ το θέαμα είναι πραγματικό, γίνονται τα προκαταρτικά.

Σε μια μικρή εξέδρα, έξω από το βαρέλι, δίνεται μια πρόγευση, σε κοινή θέα για να καταλάβει ο κόσμος πως εδώ το εισιτήριο, πράγματι αξίζει. Αυτό επαναλαμβάνεται δύο ή τρεις φορές πριν την κανονική παράσταση για να συγκεντρωθεί ικανοποιητικός αριθμός θεατών.
Στη συνέχεια αρχίζει η παράσταση κάτω από τον εκκωφαντικό ήχο των κινητήρων και της γλαφυρής αναμετάδοσης του σπίκερ. Το βαρέλι αρχίζει να πάλλεται επικίνδυνα, κάθε φορά που η μηχανή περνά από μπροστά, οι κραδασμοί τραντάζουν το κορμί σου.

Η μυρωδιά επιθετική, σχεδόν αφόρητη. Καμένο λάστιχο, καυσαέρια, λάδια, αποπνικτική ατμόσφαιρα. Ο ήχος ακόμα πιο επιβλητικός. Μια παλιά, καλολαδωμένη μηχανή να μουγκρίζει, ο κόσμος να φωνάζει, χειροκροτήματα να μπλέκονται με κάποια επιφωνήματα φόβου. Ανάμεσα σε όλα αυτά και ορισμένοι που σταυροκοπιούνταν φοβισμένοι.

Η αδρεναλίνη ξεχείλιζε καθώς από την ξύλινη, τριμμένη και λειασμένη από τον χρόνο και τις ροδιές επιφάνεια του βαρελιού καραδοκεί ο κίνδυνος της πτώσης.

Οι ακροβάτες εναλλάσσονται και όσο η παράσταση προχωράει τα νούμερα δυσκολεύουν, κάποια από αυτά γίνονται με κλειστά τα φώτα, τα χειροκροτήματα πληθαίνουν, κραυγές θαυμασμού, καυσαέρια, σφυρίγματα, πανηγυρισμοί και σταυροκοπήματα συμπληρώνουν την επιβλητική ατμόσφαιρα.

Κάποια στιγμή στα τοιχώματα του βαρελιού θα κάνει την εμφάνισή του και θα περιστραφεί και ένα αυτοκίνητο (φόρμουλα).

Στο τέλος, ο ακροβάτης οδηγεί την XT YAMAHA του στα τοιχώματα του βαρελιού με τα χέρια ψηλά, μακριά από το τιμόνι, πανηγυρίζοντας όρθιος στη μηχανή με δεμένα τα μάτια. Το πλήθος εκστασιάζεται, τα ντεσιμπέλ εκτινάσσονται, η μηχανή υποτάσσεται στον κύριό της, η μαγεία της στιγμής πλημμυρίζει τα ξύλα της σκηνής. 
Το βαρέλι του «Γύρου του Θανάτου» είναι ένα απομεινάρι μιας ξεχασμένης εποχής ρίσκου, ερασιτεχνισμού και αθωότητας, που παραμένει ζωντανό χάρη στους εραστές του ιλίγγου και στους μύστες του είδους.

Μια όμορφη περιγραφή για την πόλη των Τρικάλων του 1813, από τον Άγγλο περιηγητή Henry Holland

 

Ο Άγγλος γιατρός και περιηγητής Henry Holland, που πέρασε από πολλές πόλεις και χωριά της Ελλάδας, το 1812-13,  να τι γράφει μεταξύ άλλων στο οδοιπορικό του:

«Η πόλη των Τρικάλων, η Τρίκκη των αρχαίων, βρίσκεται στην ανατολική πλευρά μιας χαμηλής λοφοσειράς, που εκτείνεται μέσα στην πεδιάδα από τα βόρειά της. Η πόλη είναι πολύ μεγάλη, με περισσότερα από δύο χιλιάδες σπίτια και δέκα ή δώδεκα χιλιάδες κατοίκους. Όπως και πολλές άλλες πόλεις της Τουρκίας, μοιάζει χτισμένη σε δάσος, με τους ψηλούς μιναρέδες των εφτά τζαμιών να υψώνονται πάνω από τα δέντρα. Εκτός από τα τζαμιά, υπάρχουν και δέκα Ελληνικές εκκλησίες, καθώς και δύο Εβραϊκές συναγωγές. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού είναι Τούρκοι, μερικοί από τους οποίους είναι γαιοκτήμονες στη γειτονική πεδιάδα, ενώ οι άλλοι είναι εργάτες τους.
Οι Ελληνικές οικογένειες της πόλης φτάνουν τις έξι ή εφτά χιλιάδες. Εδώ έχει επίσης την έδρα του ένας επίσκοπος της Ελληνικής εκκλησίας, του οποίου η αρμοδιότητα φτάνει ως το ανώτερο μέρος της πεδιάδας της Θεσσαλίας και ο οποίος υπάγεται στη μητρόπολη της Λάρισας. Στα Τρίκαλα υπάρχουν δυο μικρά Σεράγια, το ένα του Μουχτάρ και το άλλο του Βελή Πασά, και τα οποία είναι διακοσμημένα με το συνηθισμένο για τα τουρκικά κτίρια στυλ. Στην πόλη μένει κι ένας Τούρκος κυβερνήτης, διορισμένος από τον Αλή, ως Πασάς της πόλης και της Περιφέρειας.

Εξασφαλίσαμε κατάλυμα σε μια από τις κυριότερες Ελληνικές οικογένειες της πόλης. Το σπίτι του οικοδεσπότη μας Ιωάννη Εροστονόπουλου ήταν επιπλωμένο στο στυλ της χώρας και μας υποδέχθηκε με πολλή ευγένεια. Σύμφωνα με τα ανατολίτικα έθιμα, τα κρεβάτια μας βρίσκονταν στους καναπέδες του καθιστικού, έθιμο που απέχει πολύ από την Αγγλική αντίληψη της άνεσης, αλλά που συνηθίζεται πολύ στις ανώτερες τάξεις της Τουρκίας. Δεν είχε περάσει πολλή ώρα που είχαμε εγκατασταθεί στο σπίτι αυτό, όταν ήρθε ένας Έλληνας γιατρός της πόλης να μας υποβάλει τα σέβη του. Το όνομά του ήταν Κωνσταντίνος Παχώμιος...

...Το απόγευμα κάναμε έναν περίπατο σ' ένα μέρος της πόλης και ανεβήκαμε στον λόφο από πάνω της, για να εξετάσουμε τα υπολείμματα του κάστρου των Τρικάλων. Το εντυπωσιακότερο στο σημείο αυτό είναι η εξαιρετική θέα που παρέχει της μεγάλης πεδιάδας της Θεσσαλίας. Στο αχανές αυτό τοπίο εμφανίζονται κατά διαστήματα συστάδες δέντρων και οι πόλεις ή τα χωριά με τα σπίτια τους σκορπισμένα άτακτα ανάμεσα στα δέντρα.

…Τα παζάρια της πόλης  έχουν κάπως γραφική όψη. Σε ύψος δέκα ή δώδεκα ποδών από το πλακόστρωτο, περνά πάνω από το δρόμο ένα καφασωτό, πάνω στο οποίο απλώνονται κλήματα, τα οποία δίνουν απόλυτη σκιά στους περαστικούς το καλοκαίρι. Τα καταστήματα είναι καθαρά και αρκετά καλά εξοπλισμένα και οι άνθρωποί τους, κυρίως Έλληνες ή Εβραίοι, έχουν αξιοπρεπή εμφάνιση.

Η αρχαία πόλη της Τρίκκης ήταν φημισμένη για το ναό της (εδώ ο περιηγητής αναφέρεται στο Ασκληπιείο), που ήταν πολύ παλιός και λαμπρός και το πνεύμα της πόλης φαινόταν να αναβιώνει στον Παχώμιο, του οποίου ο επαγγελματικός ζήλος συνέχισε να φαίνεται στις πολυάριθμες ερωτήσεις σχετικά με την πορεία της ιατρικής στη δυτική Ευρώπη.

Πριν φύγουμε από τα Τρίκαλα, ο Εροστονόπουλος με συμβουλεύθηκε για τη γυναίκα του, μια νεαρή , ψηλή και εντυπωσιακή, η οποία όμως διαπίστωσα πως υπέφερε από φυματίωση με ξεκάθαρα συμπτώματα. Επισκέφτηκα την κυρία αυτή σ' ένα δωμάτιο δίπλα στο δικό μας. Η ενδυμασία της ήταν εξαιρετικά πλούσια, κάτω από το φόρεμα με τα φαρδιά μανίκια φορούσε ένα γιλέκο με χρυσές μπορντούρες, η ζώνη έπιανε μπροστά με δύο ογκώδεις ασημένιες πόρπες, διάφορες σειρές χρυσών νομισμάτων κρέμονταν από το λαιμό της και στο κεφάλι της είχε ένα στεφάνι με διαμάντια και χρυσά νομίσματα. Όταν μπήκα στο διαμέρισμα μου φίλησε το χέρι και μετά το ακούμπησε με το μέτωπό της, διαδικασία που επανέλαβε και όταν σηκώθηκα να φύγω.

...Στις πόλεις όπου κατοικούν κυρίως Τούρκοι, το εντυπωσιακότερο χαρακτηριστικό, είναι μια αίσθηση ομοιόμορφης, νωθρότητας και αδιάσπαστης μονοτονίας που κυριαρχούν σε όλο το σκηνικό. Διασχίζοντας το δρόμο θ' ακούσεις λίγους ήχους ανθρώπινης φωνής. Γέρνοντας στον εξώστη του ή σε μαξιλάρια μπροστά στην πόρτα του, ο Τούρκος αναπαύεται σιωπηλός και ακίνητος σαν άγαλμα και προς στιγμή μπορεί να δικαιολογεί το χαρακτηρισμό ακόμη και της οκνηρίας ως αξιοπρέπειας. Οι μόνες του κινήσεις είναι να σηκώνει ή να κατεβάζει την πίπα του. Η μόνη του συζήτηση, αν συζητήσει καθόλου, είναι κάποια σύντομη φράση, που την απευθύνει σε χαμηλό ως αργό τόνο σ' εκείνους που μπορούν να κάθονται δίπλα του και στα οποία απαντούν με την  ίδια επίσημη απάθεια. Ή μπορεί να συναντήσεις τους ανθρώπους αυτούς, καθώς πηγαίνουν προς τα λουτρά ή το τζαμί, να βαδίζουν με αργό, επιβλητικό και μετρημένο βήμα, ενώ σπάνια καταδέχονται να παρατηρήσουν τον ξένο που περνά δίπλα τους. Από τη συμπεριφορά τους και μόνο, έχουν μια αξιοσέβαστη όψη, που ελάχιστα οφείλεται στις εσωτερικές αξίες τους. Αλλού η άγνοια είναι γενικά θορυβώδης ή άψυχη - στους Τούρκους μεταμφιέζεται σε βαρύτητα ή ακόμα και ευπρέπεια, που δεν διακρίνει απλώς τα άτομα, αλλά αποτελεί εθνικό γνώρισμα του λαού αυτού.

Τα αποτελέσματά της φαίνονται εντονότερα στις εκφράσεις άγνοιας και παρακμής, που διακρίνονται παντού, στα σπίτια που καταρρέουν ελλείψει επισκευής, στις κατοικίες της κατώτερης τάξης, που δεν έχουν ανέσεις, τις βρωμιές που συσσωρεύονται στους δρόμους και δεν απομακρύνονται, και μια γενική έλλειψη των λεπτομερειών εκείνων που βάζουν σε τάξη και ευπρεπίζουν την κοινωνική ζωή. Ο ξένος θα εκπλαγεί σε χιλιάδες περιπτώσεις από την παράδοξη αντίθεση ανάμεσα στην εξωτερική εμφάνιση των Τούρκων και εκείνη των σπιτιών τους και, αφού παρακολουθήσει στο δρόμο μια αξιοπρεπή και καλοντυμένη φιγούρα, θα απορήσει βλέποντάς τον να μπαίνει σε ένα οίκημα, όπου επικρατεί αθλιότητα και φθορά.

Πηγή: «Η Πολεοδομική ιστορία των Τρικάλων» του Κωνσταντίνου Κατσαρού

http://poleodomiki.blogspot.com/

 

Η ιστορία του Δημοτικού Σχολείου Ματσουκέικων

 

Το δημοτικό σχολείο Ματσουκέικων, με δάσκαλο Νικόλαο Κωσταρέλλο (13.10.1986).

Το 1924 ιδρύθηκαν, από 17 οικογένειες, τα Ματσουκιώτικα, κοντά στο Βαλτινό και Δενδροχώρι (Τρικάλων), όπου και υπάγονταν, οικισμός καθαρά βλάχικος (Ματσουκιώτικος). Εδώ λειτούργησε Δημοτικό Σχολείο τα έτη 1961-1987, με προσωρινή αναστολή 1970-1975, από το 1987 στεγάστηκε στο κτήριο του Δημοτικού Σχολείου Δενδροχωρίου μέχρι το 1999, οπότε και καταργήθηκε.

Το Δημοτικό Σχολείο «Εἰς Ματσουκέικα-Δενδροχωρίου» ιδρύθηκε τον Αύγουστο του 1961 και για «μιᾶς θέσεως δημοδιδασκάλου», ανήκε στην Α’ Εκπαιδευτική περιφέρεια Τρικάλων, λειτούργησε δε αμέσως από το Σχολικό έτος 1961-62. Η σφραγίδα στρόγγυλη, εξωτερικά: Α΄ ΕΚΠ. ΠΕΡ. ΤΡΙΚΑΛΩΝ 1)ΘΕΣΙΟΝ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟΝ ΜΑΤΣΟΥΚΕΪΚΩΝ. Εσωτερικά: ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. Στο κέντρο το εθνόσημο (βασιλική κορώνα με Σταυρό). Το πρώτο Μαθητολόγιο με 32 μαθητές υπογράφει στις 15.11.1961 η πρώτη δασκάλα Ε. Τζερεφού, ενώ το πρώτο Βιβλίο Πιστοποιητικών Σπουδής, με 32 επίσης μαθητές, υπογράφει στις 25.6.1962 ο Αντώνιος Τσιακμάκης. Λειτούργησε κανονικά μέχρι το Σχολικό έτος 1969-70.

Από το Σχολικό έτος 1970-71 (έως 1974-75) ανεστάλη προσωρινά η λειτουργία του, διότι συγχωνεύτηκε «β) Τὸ μονοθέσιον Ματσουκέϊκων μετὰ τοῦ τριθεσίου Βαλτινοῦ εἰς ἓν τετραθέσιον ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν “τετραθέσιον Δημοτικόν Σχολεῖον Βαλτινοῦ”».

Επαναλειτούργησε στα Ματσουκιώτικα από το Σχολικό έτος 1975-76. Αλλά την πρωτοχρονιά του 1987 το οίκημα του Σχολείου κατέρρευσε από την κακοκαιρία (χιονοπτώσεις-βροχοπτώσεις) και από 20.1.1987 στεγάζεται στο γειτονικό Σχολείο Δενδροχωρίου, εφ’ όσον δεν βρέθηκε κατάλληλο κτήριο στον οικισμό. Από το επόμενο Σχολικό έτος 1988-89 οι μαθητές των δύο Σχολείων ενώθηκαν, μετά από την σύμφωνη γνώμη της Πρωτοβάθμιας Επιθεώρησης Τρικάλων. Λειτούργησε μέχρι το Σχολικό έτος 1997-1998, το 1999 καταργήθηκε, «Οι μαθητές μετενεγράφησαν στο Βιβ. Μητρώου μαθητών του Δημ. Σχολείου Δενδροχωρίου», όπως βεβαιώνει ενυπογράφως την 1.9.1999 η προϊσταμένη της Σχολικής Μονάδας Δενδροχωρίου Κυράτσω Γάλλου-Παππά στο Βιβλίο Μητρώου και Προόδου Μαθητών.

Έκτοτε οι μαθητές φοιτούν στο Δημοτικό Δενδροχωρίου, όπως συνέβαινε συνήθως και πριν από την ίδρυση του Δημοτικού στα Ματσουκιώτικα (μερικές φορές φοιτούσαν και στο Δημοτικό του Βαλτινού).

Το αρχείο, που φυλάσσεται στο Δημοτικό Σχολείο Δενδροχωρίου, περιλαμβάνει:

α) Μαθητολόγιο: Σχολικά έτη 1961-62 έως 1969-70 και 1975-76 έως 1977-78.

β) Βιβλίο Πιστοποιητικών σπουδών: Σχολικά έτη 1961-62 έως 1969-70 και 1975-76 έως 1998-1999.

γ) Γενικό έλεγχο: Σχολικά έτη 1961-62 έως 1969-70 και 1975-76 έως 1976-77. Στη συνέχεια μετονομάστηκε σε Βιβλίο μητρώου και προόδου: Σχολικά έτη 1977-78 έως 1987-88 και μόνον Σχολικό έτος 1997-98.

Το Δημοτικό Σχολείο στεγάστηκε όλα τα χρόνια σε μισθωμένο οίκημα του οικισμού. Κατ’ αρχάς σε δωμάτιο του σπιτιού του Νάκα Βασιλείου του Αποστόλου (1961-62 έως 1964-65), στη συνέχεια σε ξέχωρο οίκημα του Κωστίκα Δημητρίου του Ευαγγέλου, που είχε δύο δωμάτια, το ένα για αίθουσα διδασκαλίας, το άλλο για γραφείο, υπήρχε και μια μικρή σάλα (διάδρομος). Και τα δύο κτήρια ήταν πλίνθινα με κεραμίδια, όπως ήταν τότε όλα τα σπίτια του οικισμού, που διαδέχτηκαν τις πρόχειρες καλύβες.

Οι δάσκαλοι που υπηρέτησαν στο Δημοτικό Σχολείο υπογράφουν ως εξής (σε παρένθεση προφορικές μαρτυρίες των ιδίων, εφ’ όσον λείπουν ημερομηνίες και ονόματα-υπογραφές από ορισμένα σχολικά έτη):

1. 15.11.1961: Τζερεφού Ε., από την Πελοπόννησο.

2. 11.12.1961-27.6.1966: Τσιακμάκης Αντώνιος, από την Ζηλευτή Τρικάλων.

3. 20.9.1966-26.6.1968: Ζιώγος Χρήστος, από την Φιλύρα Τρικάλων.

4. 25.9.1968: Στασινός Δημήτριος, από τους Γόμφους Τρικάλων.

5. 22.6.1969: Ταμπακοπούλου Ελευθερία.

6. 20.9.1969-22.6.1970: Καραμπιζιώτης Κωνσταντίνος, από τα Τρίκαλα.

7. 1970-71 έως 1974-75: Συγχωνεύτηκε στο Δημοτικό Σχολείο Βαλτινού.

8. 27.6.1976-9.9.1976, (1975-76): Τριγώνης Βασίλειος, από το Μεγάλο Κεφαλόβρυσο Τρικάλων.

9. 20.6.1977-15.6.1982: Χριστάκος Χαράλαμπος, από τον Παραπόταμο Τρικάλων.

10. 15.6.1983 (1982-83): Γεωργούλας Χρήστος, από την Φήκη Τρικάλων.

11. 31.8.1983-31.8.1985: Κωσταρέλλος Νικόλαος (α΄), από τον Εξάλοφο Τρικάλων.

12. (Σεπτ. 1985-Ιούν. 1986): Λόλακας Σωτήριος, από την Καβάλα.

13. 31.8.1986-31.8.1990: Κωσταρέλλος Νικόλαος (β΄).

14. 31.8.1991-30.6.1997: Χλωρός Νικόλαος, από το Μαυρέλι Καλαμπάκας.

15. 31.8.1997, (Αύγ. 1997-Ιούν. 1998): Αλέκος Δημήτριος, από το Μυρόφυλλο Τρικάλων.

16. 1998-99: Μάμαλης Χρήστος, από Δενδροχώρι Τρικάλων.

17. 1.9.1999: Οι μαθητές μετενεγράφησαν στο Δημοτικό Σχολείο Δενδροχωρίου.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι, μάλλον το Σχολικό έτος 1952-53, δίδαξε άτυπα, χωρίς διορισμό, στα παιδιά ο χωριανός δάσκαλος Καλούσιος Γ. Ηλίας, σε μια καλύβα, του Ευαγγέλου Γρηγορίου, όπως ήταν τότε όλα τα οικήματα του οικισμού.

Για το πρώτο Σχολικό έτος (1961-1962) εγγράφονται, κατά το χρονικό διάστημα 1-15 Νοεμβρίου (1961), 32 μαθητές, κατά τάξεις: Α΄ 8 (οι 3 είναι διετείς, οι άλλοι 5 έρχονται για πρώτη φορά), Β΄ 4, Γ΄ 5, Δ΄ 1, Ε΄ 6 και ΣΤ΄ 8, άρρενες 17, κορίτσια 15, ηλικίας 6-13 ετών, προέρχονται από το γειτονικό Σχολείο του Βαλτινού.

Η πολύτεκνη οικογένεια του Κώστα Χύτα (γεωργοκτηνοτρόφος, μυλωνάς, ζωέμπορος, χατζής) και της Σπυριδούλας (οικιακά, κόρη του Κώστα Νάκα, από αριστερά: Γεώργιος (οδηγός εργολαβίας), Αθανάσιος (Σάκης) (φούρναρης), Δημήτρης (αστυνομικός), Μαρία (υπάλληλος αεροπορικής εταιρείας Qantas, Αυστραλία), Σωτήρης (τυροκόμος), Αποστόλης (γεωργοκτηνοτρόφος), Βασίλης (οφθαλμίατρος), Χρήστος (αστυνομικός). (Ματσουκιώτικα, περ. 1962, Αρχείο Βασίλης Κ. Χύτας)

Πηγή: Από το βιβλίο «Το Ματσούκι Ιωαννίνων» Δ΄ Ιστορικά-Λαογραφικά, του Δημητρίου Γ. Καλούσιου

10-09-1989 ...

 

Της Κατερίνας Τσιγάρα

 

Πού πάει ένας άνθρωπος όταν φεύγει από εδώ;

Πέθανε σου λένε.

Και πότε θα γυρίσει, ρωτάς;

Δε θα γυρίσει. Πάει…

Κι αυτό το «πάει», αυτό το τελεσίδικο, το μαύρο του θανάτου, αδυνατείς να το καταλάβεις.

Δεν μπορείς να δεχτείς ότι πέθανε, δεν μπορείς να δεχτείς πως δε θα τον ξαναδείς, δε θα ξανακούσεις τη φωνή του, δε θα μοιραστείς πράγματα μαζί του.

Άδειασμα.

Δάκρυα κυλούν στα μάτια και παγώνει το μέσα σου.

Αρνείσαι.

Αυτός λένε δεν είναι εδώ. Κι όμως λένε ψέματα.

Αν δεν είναι εσύ πώς ακούς στα αυτιά σου το γέλιο του; Πώς ακούς τη φωνή του; Πώς νιώθεις την αγκαλιά του, πώς μυρίζεις το άρωμά του;

Όλα παιχνίδι της μνήμης. Όλα στο μυαλό, όλα στην καρδιά. Οι αναμνήσεις του, οι στιγμές σας, η αγάπη σου.

Αυτή δεν πέθανε. Δε φεύγει η αγάπη. Δεν ξεχνιέται όσα χρόνια κι αν περάσουν.

Μοιράστηκες, έδωσες, πήρες. Και τώρα όλα μια φωτογραφία πάνω σε ένα ψυχρό μάρμαρο.

Κλείνεις τα μάτια και περιμένεις την αύρα να σε αγγίξει. Κάπου εκεί γύρω σου είναι, δεν υπάρχει περίπτωση. Δε δέχεσαι να μην υπάρχει.

Αγαπάς κι όταν όλα έχουν τελειώσει. Αγαπάς κι ας μη βλέπεις, ας μην αγγίζεις, ας μην ακούς τον άλλο πραγματικά.

Όχι δεν τον ξεχνάς. Κανείς αγαπημένος που έφυγε δεν ξεχάστηκε ποτέ.

Κλείνεις τα μάτια και τον περιμένεις. Σε όνειρο, σε παραίσθηση, τον περιμένεις. Θα έρθει, θα σου εμφανιστεί.

Θα σου μιλήσει, θα σου γελάσει και ’συ θα γεμίσεις δάκρυα.

Μόνο εσύ. Και θα κλάψεις. Βουβά και πονεμένα, ασταμάτητα. Με παράπονο…

Γιατί εκείνη την ώρα θα συνειδητοποιήσεις πόσο σου λείπει, πόσο δυσαναπλήρωτο είναι το κενό που άφησε πίσω του.

Και τότε, τη στιγμή της πιο μεγάλης απουσίας, θα τον αγαπήσεις περισσότερο. Και θα καταλάβεις πως δεν πρόκειται να τον ξεχάσεις ποτέ, όσα χρόνια κι αν περάσουν…

Γιατί όσους αγάπησες κι «έφυγαν», δεν τους ξεχνάς ποτέ..

Οι φωτογράφοι της καρδιάς μας

 

Η φωτογραφία αποτελεί τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη μνήμη και στη λήθη και μέσω της εικόνας, αφήνει πίσω αρκετά μνημονικά ίχνη. Ο ρόλος της είναι, να φυλακίσει την κάθε στιγμή και από την άλλη να μας αφηγηθεί ή να μας αφήσει να αναγνώσουμε ή να φανταστούμε όλες τις ιστορίες, τα ενδεχόμενα, ή τις διάφορες πτυχές από τις μυστικές ζωές των εικονιζόμενων.

Ο φωτογράφος Νίκος Μάνθος μπροστά στη μηχανή του για ρετούς (Αρχείο Η. Κ. Παγανού)

Υπηρέτες της φωτογραφικής τέχνης, της παλαιότερης εποχής, ήταν οι φωτογράφοι των Τρικάλων, όπου κατέγραψαν με το φακό τους τον κοινωνικό βίο του τόπου μας και το έργο τους αποτελεί κατάθεση ψυχής σε λιτούς τόνους του άσπρου – μαύρου. Οι παλιοί τούτοι συμπαθέστατοι και κοσμαγάπητοι επαγγελματίες, που βόηθησαν να ζήσουν για πάντα οι αγαπημένες μας στιγμές, αλλά και οι άνθρωποί μας, που έχουν πια φύγει από τη ζωή, υπάρχουν μόνο στις μνήμες μας σαν ασπρόμαυρες, όμορφες φωτογραφίες κι αυτοί, όμοιες μ’ εκείνες που τραβούσαν από το πρωί ως το βράδυ, στα χωριά και στις γειτονιές της πόλης, για να θρέψουν τις οικογένειές τους! Κοινός τους τόπος ο σεβασμός στον άνθρωπο και ένα «ήθος τόσο ισχυρό που τελικά γίνεται ήθος φωτογραφικό».

Υπαίθριος φωτογράφος στην κεντρική πλατεία των Τρικάλων. (Αρχείο Δημ. Τρίκκα, φ. 1975).

Το επάγγελμα του φωτογράφου, τα χρόνια εκείνα ήταν πολύ δύσκολο. Οι περισσότεροι ήταν αυτοδίδακτοι, και αρχικά τις φωτογραφίες που τραβούσαν τις έβγαζαν με μεγάλες μηχανές (κάσες) με τρίποδο και φυσούνα, χρησιμοποιώντας ως φιλμ, πρώτα γυάλινες πλάκες ή χαρτιά που γίνονταν αρνητικά, αργότερα τα φλιμπάκ που ήταν από χοντρό διαφανές πλαστικό και στη συνέχεια τα κοινά φιλμ από ζελατίνη, όπως εξελίχθηκαν στη πορεία του χρόνου. Η εργασία μέσα στο εργαστήριο, στο σκοτεινό θάλαμο ήταν δύσκολη, καθώς ο φωτογράφος έμεινε πολλές ώρες στο σκοτάδι να εμφανίσει το φιλμ και να τυπώσει τις φωτογραφίες.

Υπαίθριος φωτογράφος με την τρίποδη φωτογραφική μηχανή

Η παλιά τρίποδη φωτογραφική μηχανή

Πρόκειται για μια φωτογραφική μηχανή, μια κάσα διαστάσεων 40Χ40 εκ. περίπου, που στο μπροστινό μέρος βρίσκεται η φυσούνα με το φακό όπου μαζεύει και ανοίγει για να νετάρει (να καθαρίσει το είδωλο). Στο αριστερό μέρος υπάρχει ένα συρτάρι με δύο θήκες, που περιέχουν μέσα χημικά υγρά. Η μία θήκη έχει υγρό εμφάνισης και η άλλη στερέωσης. Στο μέσα μέρος της κάσας υπάρχει επίσης, ένα κουτάκι με χαρτιά, ενώ από το απέναντι μέρος υπάρχει ένα παραθυράκι με κόκκινο τζάμι, που, όταν ανοίγει το συρτάρι, βλέπεις αν η φωτογραφία είναι έτοιμη. Τέλος, στο πίσω μέρος υπάρχει ένα μαύρο πανί, το λεγόμενο μανίκι. Αυτή τη φωτογραφική μηχανή οι μερακλήδες φωτογράφοι την είχαν στολισμένη γύρω γύρω με τις καλύτερες φωτογραφίες τους, σε διάφορες πόζες, σαν μια μικρή βιτρίνα, για να διαφημίζουν την άριστη δουλειά τους, καθώς και με καθρεφτάκια για να καθρεπτίζονται οι πελάτες, πριν από τη φωτογράφηση. Ολόκληρη η μηχανή στηρίζονταν σε έναν ξύλινο τρίποδο κι ο φωτογράφος κοιτούσε αρχικά μέσα από το μανίκι και τη μηχανή, τοποθετώντας έτσι τους ανθρώπους στη σωστή θέση μπροστά στο φακό. Έβγαζε το φιλμ που ήταν από γυάλινη πλάκα ή φωτογραφικό χαρτί, και φώναζε στους πελάτες: «ακίνητοι, χαμογελάστε παρακαλώ, κοιτάξτε εδώ, θα βγει το πουλάκι!» και άνοιγε το καπάκι από το φακό προς τα έξω, μετρούσε από το ένα ως το δέκα, ανάλογα με τον φωτισμό που υπήρχε, και το ξαναέκλεινε. Ακολουθούσε η επεξεργασία μέσα στη μηχανή «κάσα», που λειτουργούσε ως σκοτεινός θάλαμος, και σε λίγο η φωτογραφία ήταν έτοιμη.

 

Αιτήσεις για τη δωρεάν φοίτηση στη Δημοτική Φιλαρμονική Τρικάλων

Τα νέα της μέλη υποδέχεται με τις εγγραφές για το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023, η Δημοτική Φιλαρμονική Τρικάλων. Οι εγγραφές ξεκινούν από Πέμπτη 15 Σεπτεμβρίου και θα διαρκέσουν έως το τέλος του μήνα.

Συμμετοχή στη Φιλαρμονική μπορούν να δηλώσουν μαθητές από Ε’ Δημοτικού και άνω, όπως και ενήλικες. Τα μαθήματα θα ξεκινήσουν μέσα Οκτωβρίου. Η φοίτηση είναι για όλους και όλες ΔΩΡΕΑΝ.

Κατά το νέο ακαδημαϊκό έτος θα λειτουργήσουν τμήματα για:

Ξύλινα Πνευστά (Φλάουτο, Κλαρινέτο, Σαξόφωνο)

Χάλκινα Πνευστά (Κόρνο, Τρομπέτα, Τρομπόνι, Ευφώνιο, Τούμπα)

Κρουστά (Ταμπούρο, Γκραν Κάσα, Κύμβαλα)

Θεωρία της Μουσικής (παιδιά και ενήλικες)

Οι ενδιαφερόμενοι/ες θα μπορούν να πραγματοποιήσουν την εγγραφή τους κάθε Τρίτη και Πέμπτη 18.00-20.00 στον χώρο του Δημοτικού Ωδείου Τρικάλων, στην οδό Βύρωνος 22. Για περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμο το τηλέφωνο του τμήματος Πολιτισμού του Δήμου Τρικκαίων 2431 353 568 (πρωινές ώρες), καθώς και η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου filarmoniki@trikalacity.gr.

Υπεύθυνη της Δημοτικής Φιλαρμονικής Τρικάλων είναι η αρχιμουσικός κ. Μαίρη Μητσοπούλου.

Ιστορική Αναδρομή

Η Δημοτική Φιλαρμονική Τρικάλων έχει μια μακρά ιστορική διαδρομή. Η επίσημη ίδρυσή της έγινε το 1896 με την ονομασία «ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΡΙΚΚΑΛΩΝ», αλλά η πρώτη συγκρότηση της μπάντας πραγματοποιήθηκε το 1902. Το 1914 συστήνεται ο Μουσικογυμναστικός Σύλλογος σε μια κοινή προσπάθεια του Μουσικού και Γυμναστικού Συλλόγου της πόλης. Το 1938 ιδρύεται η πρώτη Δημοτική Φιλαρμονική Τρικάλων και το 1954 θεσμοθετείται με Βασιλικό Διάταγμα. Σήμερα αποτελεί δομή του Τμήματος Πολιτισμού της Διεύθυνσης Παιδείας- Πολιτισμού & Αθλητισμού του Δήμου Τρικκαίων.

Πολλοί σημερινοί καταξιωμένοι μουσικοί προερχόμενοι από τη Δημοτική Φιλαρμονική Τρικάλων διέπρεψαν σε ορχήστρες της Ελλάδος και του Εξωτερικού και στις μπάντες των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας της χώρας μας, ως εκτελεστές και στην συνέχεια κάποιοι από αυτούς ως Αρχιμουσικοί.

Στόχοι της Δημοτικής Φιλαρμονικής Τρικάλων είναι: η μουσική καλλιέργεια και αγωγή των μελών της, η καλλιτεχνική κατάρτιση των μαθητών στην εκτέλεση μουσικών έργων, η διοργάνωση συναυλιών- φεστιβάλ και άλλων συναφών καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, η ανάδειξη μουσικών ταλέντων που θα τιμήσουν την Δημοτική Φιλαρμονική Τρικάλων και την πόλη των Τρικάλων, η ψυχαγωγία των δημοτών μέσα από τις εμφανίσεις της & η συμβολή της στην λαμπρότερη διεξαγωγή θρησκευτικών- εθνικών και τοπικών εορτών.

Η μπάντα και τα σχήματά της κατέχουν ένα πλούσιο ρεπερτόριο από τη διεθνή και ελληνική μουσική σκηνή το οποίο και εκτελούν σε συναυλίες, Φεστιβάλ και μουσικές βραδιές σε τοπικές κοινότητες, συνοικίες και συνοικισμούς του Δήμου Τρικκαίων, στους υπόλοιπους Δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων καθώς και σε πόλεις εκτός του Νομού. Επίσης, δίνουν το παρόν σε Θρησκευτικές εορτές, Εθνικές επετείους, αθλητικές εκδηλώσεις και συναυλίες για φιλανθρωπικό σκοπό.

Η ιστορία του Δημοτικού Σχολείου Βαλτινού σε βιβλίο

 

Με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, νομίζω ότι είναι η καταλληλότερη στιγμή να παρουσιάσουμε το νέο βιβλίο με τίτλο «Το Δημοτικό Σχολείο Βαλτινού», που αφορά στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Προσχολική ηλικία - Παιδικός Σταθμός - Νηπιαγωγείο - Δημοτικό Σχολείο - Γυμνάσιο και Λύκειο Βαλτινού). 

Πρόκειται για ένα βιβλίο, 370 σελίδων, που μπορεί κανείς να το διαβάσει και στο διαδίκτυο.

Τα σχολικά χρόνια μένουν ανεξίτηλα χαραγμένα στην καρδιά και στη μνήμη όλων μας, και μας ελκύουν νοσταλγικά προς την εποχή της αθωότητας, την εποχή που ανακαλύπταμε τον κόσμο. Έναν κόσμο που αναδύονταν μέσα από την μάθηση και την εμπειρία που πρόσφερε το σχολείο. Αυτό το σχολείο διερευνάται εξελικτικά και διεξοδικά, από την εποχή της ίδρυσης του ελληνικού κράτους μέχρι τα πρώτα χρόνια της νέας χιλιετίας του 2000 και καταγράφεται καθ’ ολοκληρίαν το φάσμα των τεκταινόμενων της σχολικής ζωής και γενικότερα της εκπαίδευσης. Ουσιαστικά, είναι σαν να φυλλομετρούμε ένα παλιό παιδικό ημερολόγιο, ανασταίνοντας σε κάθε σελίδα του κάποιες στιγμές που οι περισσότεροι από εμάς ζήσαμε.

Για να περιηγηθείτε και να διαβάσετε το βιβλίο πατήστε στον σύνδεσμο: εδώ