Η σοφία των καπακιών στην αλάνα

 

Υπήρξαν εποχές που η παιδική χαρά δεν είχε περίφραξη, ούτε πιστοποιήσεις ασφαλείας. Ήταν ο χωματόδρομος, η αλάνα, το ξέφωτο δίπλα στο καφενείο. Και τα παιχνίδια δεν αγοράζονταν, συλλέγονταν. Τα καπάκια των αναψυκτικών, ταπεινά και παραπεταμένα, αποκτούσαν στα παιδικά χέρια μια δεύτερη ζωή, μεταμορφώνονταν σε θησαυρό, σε πρόκληση, σε μέτρο αξίας και ικανότητας.

Το παιχνίδι με τα καπάκια δεν ήταν απλώς μια φθηνή διασκέδαση. Ήταν ένα άτυπο σχολείο. Εκεί μάθαινε κανείς να στοχεύει, να υπολογίζει αποστάσεις, να ζυγίζει την πέτρα στο χέρι, να διαβάζει το έδαφος. Μάθαινε όμως και κάτι βαθύτερο: τη συμφωνία, τον κανόνα, την αποδοχή της ήττας και τη χαρά της νίκης χωρίς φωνές και τρόπαια. Όλα ξεκινούσαν από μια κοινή απόφαση -πόσα καπάκια, ποια απόσταση, ποιος πρώτος- κι αυτό από μόνο του ήταν μια άσκηση δημοκρατίας σε μικρογραφία.

Η συλλογή των καπακιών έξω από τα καφενεία είχε κι αυτή τη σημασία της. Τα παιδιά κινούνταν στα όρια του κόσμου των μεγάλων, μάζευαν τα υπολείμματα της καθημερινής τους ζωής και τα μετέτρεπαν σε παιχνίδι. Ό,τι για τους μεγάλους ήταν σκουπίδι, για τα παιδιά γινόταν δυνατότητα. Έτσι, χωρίς να το ξέρουν, εξασκούνταν στην ανακύκλωση, αλλά κυρίως στην αναδημιουργία του κόσμου με τα ελάχιστα.

Το παιχνίδι εξελισσόταν πάνω στη γη, όχι πάνω σε οθόνη. Η πέτρα που έφευγε από το χέρι κουβαλούσε την ένταση της στιγμής, και το άνοιγμα στη στοίβα των καπακιών ήταν μικρή ρωγμή στην τύχη, όπου χώραγε η δεξιοτεχνία και η στρατηγική. Κάθε «κόψιμο» της στοίβας άλλαζε τους συσχετισμούς, γεννούσε νέες αποφάσεις: θα συμπληρώσουμε; πόσα; θα ρισκάρουμε; Το παιχνίδι δίδασκε ότι τίποτα δεν μένει σταθερό και ότι κάθε πράξη έχει συνέπειες.

Ίσως σήμερα όλα αυτά να μοιάζουν απλά ή ξεπερασμένα. Κι όμως, μέσα σε εκείνα τα καπάκια κρυβόταν μια φιλοσοφία ζωής: η χαρά δεν χρειάζεται χρήματα, η φαντασία ανθίζει στην έλλειψη, και η κοινότητα χτίζεται μέσα από το μοίρασμα του χώρου και του χρόνου. Τα καπάκια ήταν μικρά, αλλά το παιχνίδι μεγάλο, τόσο μεγάλο, που ακόμη και τώρα, στη μνήμη, εξακολουθεί να κυλά πάνω στον χωματόδρομο της παιδικής ηλικίας.