Ο Γκιώνης

Ο Γκιώνης, είναι ένας είδος νυκτόβιου πτηνού, που ανήκει στην ίδια ομάδα με την κουκουβάγια, τον μπούφος κ.α.

Η επιστημονική ονομασία του γκιώνη είναι Otus scops (Ώτος ο σκωψ). Η λέξη "ώτος" (από το ους = αφτί), σημαίνει τον "αφτιά" και αναφέρεται στα χαρακτηριστικά αντία του γκιώνη, που μοιάζουν με αφτιά. Ο όρος "σκωψ" ετυμολογείται από το "σκώπτω" και αναφέρεται στο επίμονο και διαπεραστικό βλέμμα του. Η λέξη γκιώνης είναι ηχομιμητική και προσομοιάζει το άκουσμα της φωνής του πουλιού. Άλλες κοινές ονομασίες είναι νυχτοπούλι και κλώσσος.

Υπάρχει μια πολύ γνωστή λαϊκή παράδοση που προσπαθεί να εξηγήσει το λάλημα του γκιώνη. Ήταν, κατά την παράδοση, δύο αδερφοί ο Γκιώνης (ή Αντώνης) και ο Δήμος. Ο Δήμος λοιπόν σκότωσε τον Γκιώνη και όταν το μετάνιωσε μεταμορφώθηκε από τη λύπη του (ή τον μεταμόρφωσε μετά από δική του παράκληση ο Θεός) σε πουλί, που κλαίει τον αδικοχαμένο αδερφό του: "Γκιων! Γκιων!".

Στον τόπο μας η λαϊκή παράδοση απέδωσε την ιστορία και έμμετρα:

«Ήταν δυο αδέρφια πάντα αγαπημένα,

πρόβατα βοσκούσαν σ’ άρχοντα μεγάλο,

Γκιώνη λεν τον έναν Δήμο λέν τον άλλο.

Κάποια μέρα ο Γκιώνης, δυο αρνάδες χάνει,

ψάχνει δεν τις βρίσκει τριγυρνά και κλαίει,

έρχεται στη στάνη τ’ αδερφού του λέει.

Βρέθηκε και εκείνος στην κακιά του ώρα,

άδικα χολιάζει, σα θεριό θυμώνει,

το μαχαίρι φόρα και τον εσκοτώνει.

Μα οι αρνάδες ήρθαν στο κοπάδι πάλι

και ο φονιάς τις βλέπει. στέκεται κλαμένος,

γέρνει το κεφάλι του μετανοιωμένος.

Και ο θεός τον είδε που χτυπά τα στήθη,

κλαίει νύχτα μέρα, θέλει να πεθάνει,

και τον ελυπήθει και πουλί τον κάνει.

Και γι’ αυτό το βράδυ, όταν σκοτεινιάζει

το πουλί θλιμμένο, στο δεντρί κλαρώνει

κι’ ολη νύχτα κράζει Γκιώνη, Γκιώνη, Γκιώνη». 

Τα πρόσωπα του σπιτιού (Η γιαγιά)

Του Ευαγγέλου Στάθη φιλολόγου

Ας μιλήσουμε τώρα και για τα πρόσωπα της οικογένειας και τα άλλα συγγενικά και φιλικά που έχουν σχέση με το σπίτι γενικά. Και τέτοια είναι οι παππούδες, οι γονείς, τα αδέρφια, οι θείοι και τα ανίψια, τα ξαδέρφια, οι νύφες και οι συννυφάδες, οι γαμπροί, οι νονοί, τα κουμπαρούδια, αλλά και οι καλοί οι γειτόνοι. Με την ευκαιρία αυτή ας μιλήσουμε λίγο για την οικογένεια.

Η οικογένεια στο χωριό μας μέχρι τώρα τελευταία, πριν δέκα -είκοσι χρόνια, ήταν καθαρά πατριαρχική και ανδροκρατούμενη. Εξουσιαστής κι αφέντης ήταν ο πατέρας ή, αν έλειπε αυτός, το ρόλο τον έπαιζε ο παππούς ή ο μεγαλύτερος αδερφός ή ο μεγαλύτερος γιός του.

Ως τα 50-60 η οικογένεια ήταν μεγάλη: αποτελούνταν σχεδόν πάντοτε από τρεις γενεές: παππούδες – παντρεμένα παιδιά – εγγόνια (μπορεί και δισέγγονα). Αυτή ήταν η λεγόμενη παραδοσιακή οικογένεια. Τα αγόρια όταν παντρεύονταν δεν χώριζαν, έμεναν μαζί για αρκετά χρόνια. Όταν πέθαινε ο πατέρας, αρχηγός γίνονταν ο παππούς, ο μεγάλος κουνιάδος – θείος, ή ο μεγάλος γιος, ανάλογα με τα αρχηγικά προσόντα του καθενός. Σ’ αυτούς όλοι οι άλλοι έδειχναν μεγάλη υπακοή και σεβασμό. Όλοι σ’ αυτή την οικογένεια, μικροί και μεγάλοι, εργάζονται και μάλιστα πολύ σκληρά. Οι εργασίες είναι μοιρασμένες στο σπίτι, στο χωράφι, στα ζώα. Ζουν όλοι μαζί σε δύο το πολύ 4 δωμάτια (όταν το σπίτι είναι ψηλό, δίπατο). Ζεσταίνονται σε ένα, καμιά φορά και σε δύο τζάκια, στα οποία συγχρόνως και μαγειρεύουν. Ύστερα, καθισμένοι σταυροπόδι, τρων όλοι γύρω από την ίδια τάβλα.

Αργότερα το πατριαρχικό αυτό σύστημα παύει να υπάρχει. Η μεγάλη παραδοσιακή οικογένεια αρχίζει να σπάζει. Ο μεγαλύτερος αδερφός, όταν παντρευόταν, χώριζε από την οικογένεια, έχτιζε δικό του σπίτι και έκανε δική του οικογένεια. Έτσι σταδιακά περνάμε από την παραδοσιακή στη σημερινή πυρηνική οικογένεια, αυτή δηλαδή που αποτελείται από τους γονείς και τα παιδιά μόνο.

Θα μείνουμε στα σπουδαιότερα απ’ αυτά τα πρόσωπα, τα πολυτιμότερα και πιο αγαπημένα. Και αυτά βέβαια είναι ο παππούς και η γιαγιά, η μάνα κι ο πατέρας, τα παιδιά και τα εγγόνια, τα αδέρφια.

Η γιαγιά

Παρά την πατριαρχική κοινωνία, παρά την παραδοσιακή οικογένεια που ήθελε αφέντη τον άντρα, τον πατέρα, τον παππού, η γιαγιά είχε σημαντική θέση στην οικογένεια. Οι γιαγιές – μανιές τις λέγαμε παλιά- ήταν πολύ συμπαθητικά πρόσωπα σ’ όλες τις οικογένειες και απ’ όλους μικρούς και μεγάλους. Ξερακιανές, λιοκαμμένες απ’ τη μπουγάδα και το ζύμωμα, ταλαιπωρημένες από τις πολλές τις γέννες, με χέρια ροζιασμένα απ’ τις δουλειές και βαμμένα απ’ το λουλάκι ή απ’ το ριζάρι και το βελανίδι. Κι όμως ήταν σβέλτες, πρόθυμες, ικανές να προσφέρουν ακόμα.

Στοιχεία για το Βαλτινό στο νέο βιβλίο «Οι Απόστολοι» των Τρικάλων

Ολοκληρώθηκε η συγγραφή και αναμένεται η έκδοση του νέου βιβλίου του χωριού με τίτλο «Οι Απόστολοι των Τρικάλων».  Ο συγγραφέας, Χρήστος Π. Βράντζας, συνταξιούχος δάσκαλος από το ομώνυμο χωριό, ολοκλήρωσε την έρευνα και τη συλλογή των στοιχείων, η οποία ήταν μακροχρόνια και επίπονη, τα δε υλικά τα οποία συνέλεξε και παραθέτει στο βιβλίο συνθέτουν την τοπική ιστορία τη λαογραφία και τις παραδόσεις του τόπου.

Στο βιβλίο που θα κυκλοφορήσει σε λίγες ημέρες, διαβάζουμε τα παρακάτω που αφορούν στο χωριό Βαλτινό.

Στο κεφάλαιο των γενεαλογικών δένδρων γίνεται αναφορά σε διάφορες οικογένειες που έλκουν την καταγωγή τους από το Βαλτινό, όπως:

«Οι φέροντες το επώνυμο Αγγελόπουλος εγκαταστάθηκαν στους Αποστόλους μετά το έτος 1850 και έλκουν την καταγωγή τους από το Βαλτινό».

«Οι φέροντες το επώνυμο Καραθανάσης κατάγονται από το Βαλτινό».

«Αγγελόπουλος Γρηγόριος του Αργυρίου

Γεννήθηκε στο Βαλτινό Τρικάλων το έτος 1847. Σε ηλικία είκοσι περίπου ετών μετοίκησε στους Αποστόλους ως εργάτης γης όπου και παντρεύτηκε. Από τον γάμο αυτόν γεννήθηκαν πέντε αγόρια και μία κόρη, η οποία παντρεύτηκε τον Αναγνώστη Καραθανάση από τους Αποστόλους. Η παραπάνω φωτογραφία αντιγράφτηκε από το εκλογικό του βιβλιάριο που φέρει την ημερομηνία 16-20-1907».

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ

«Και καταστάλαγμα μέχρι στιγμής του βίου μου είναι:

Α δ ι α φ ο ρ ώ για την δόξα. Με φυλακίζει στα όρια που εκείνη καθορίζει κι' όχι εγώ.

Π ι σ τ ε ύ ω στο τραγούδι που μας αποκαλύπτει κι όχι σ' αυτό που μας διασκεδάζει και μας κολακεύει εις τας βιαίως αποκτηθείσας συνήθειές μας.

Ε π ι θ υ μ ώ να έχω πολλά χρήματα για να μπορώ να στέλνω «εις τον διάβολον» - πού λένε - κάθε εργασία που δεν με σέβεται. Το ίδιο και τους ανθρώπους.

Π ε ρ ι φ ρ ο ν ώ αυτούς που δεν στοχεύουν στην αναθεώρηση και στην πνευματική νεότητα, τους εύκολα «επώνυμους» πολιτικούς και καλλιτέχνες, τους εφησυχασμένους συνομήλικους, την σκοτεινή και ύποπτη δημοσιογραφία την πάσα λογής χυδαιότητα καθώς και κάθε ηλίθιο του καιρού μου.

Aυτό το ρεσιτάλ είναι αποτέλεσμα πολύχρονης συνειδητής προσπάθειας και μελέτη «υψηλού πάθους». Γι' αυτό και το αφιερώνω στους φίλους μου.

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ
Μελβούρνη 20 Μαΐου 1980»

«Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΕΡΩΤΙΚΟΣ», 1972.

Στίχοι: Από δημοτικά τραγούδια.
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις.
Πρώτη εκτέλεση: Φλέρυ Νταντωνάκη & Δημήτρης Ψαριανός,

Απ' όλα τ' άστρα τ' ουρανού ένα είναι που σου μοιάζει
ένα που βγαίνει το πουρνό όταν γλυκοχαράζει.

Κυπαρισσάκι μου ψηλό, ποια βρύση σε ποτίζει,
που στέκεις πάντα δροσερό, κι ανθείς και λουλουδίζεις.

Να 'χα το σύννεφ' άλογο και τ' άστρι χαλινάρι
το φεγγαράκι της αυγής να 'ρχόμουν κάθε βράδυ.
Αν μ' αγαπάς κι είν' όνειρο, ποτέ να μην ξυπνήσω
γιατί με την αγάπη σου ποθώ να ξεψυχήσω.

Της θάλασσας τα κύματα τρέχω και δεν τρομάζω
κι όταν σε συλλογίζομαι, τρέμω κι αναστενάζω.

Τι να σου πω; Τι να μου πεις; Εσύ καλά γνωρίζεις
και την ψυχή και την καρδιά εσύ μου την ορίζεις.

Να 'χα το σύννεφ' άλογο και τ' άστρι χαλινάρι
το φεγγαράκι της αυγής να 'ρχόμουν κάθε βράδυ.
Αν μ' αγαπάς κι είν' όνειρο, ποτέ να μην ξυπνήσω
γιατί με την αγάπη σου ποθώ να ξεψυχήσω.

Εγώ είμ' εκείνο το πουλί που στη φωτιά σιμώνω,
καίγομαι, στάχτη γίνουμαι και πάλι ξανανιώνω.

Σαν είν' η αγάπη μπιστική, παλιώνει, μηδέ λιώνει
ανθεί και δένει στην καρδιά και ξανακαινουργώνει.

Χωρίς αέρα το πουλί, χωρίς νερό το ψάρι
χωρίς αγάπη δε βαστούν κόρη και παλικάρι.
Αν μ' αγαπάς κι είν' όνειρο, ποτέ να μην ξυπνήσω
γιατί με την αγάπη σου ποθώ να ξεψυχήσω.

Οι βυζαντινοί ναοί σε σκίτσα

 Η λέξη «ναός» προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό ρήμα «ναίω» που σημαίνει κατοικώ. Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν πως ο ναός ήταν η κατοικία του Θεού. Το σίγουρο πάντως είναι ότι ο ναός διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο σε όλες τις θρησκείες από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας.

Τόποι λατρείας του Θεού και τελέσεως των μυστηρίων οι ιεροί ναοί, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της παράδοσης και της ιστορίας του τόπου μας.

Οι χριστιανικοί ναοί έχουν χτιστεί σε διάφορους ρυθμούς. Τυπικά παραδείγματα σε ελληνικές εκκλησίες η βασιλική και ο βυζαντινός ρυθμός.

Ένα μικρό δείγμα εικόνων από σκίτσα ναών, του Δημήτρη Τσιγάρα, παρουσιάζεται παρακάτω.

Πρόκειται για ναούς της Βυζαντινής και μετα - Βυζαντινής εποχής.

Αφηγήσεις από ανθρώπους του χωριού (Δειγματοληπτικός έλεγχος του γάλακτος)

Του Απόστολου Βότσιου

Μία και μοναδική ήταν η αγελάδα που είχαμε όλη η οικογένεια και την γαλακτοπαραγωγική περίοδο την αρμέγαμε και πηγαίναμε το γάλα στο γαλατά. 

Παραλήπτης του γάλακτος ήταν ο αείμνηστος Βασίλης Αγγελής.

Κατά την παραλαβή, ο γαλατάς ζύγιζε το γάλα του κάθε παραγωγού και σημείωνε στο βιβλίο παραλαβής του, καθώς και στο δεφτέρι του κάθε παραγωγού, την ημερομηνία και την ποσότητα γάλακτος, που παρέδιδε σε κιλά.

Η Διεύθυνση του εργοστασίου γάλακτος Τρικάλων έστελνε κάθε τόσο συνεργείο και πραγματοποιούσε δειγματοληπτικό έλεγχο στα κατά τόπους γαλατάδικα, για την πάταξη της νοθείας του γάλακτος από νερό. 

Ο έλεγχος γίνονταν αιφνιδιαστικά και σε τακτά χρονικά διαστήματα με τη λήψη δείγματος γάλακτος σε μπουκαλάκια των 250 γραμμαρίων.

Σε κάθε έλεγχο αφαιρούσαν 250 γραμμάρια γάλα από τον παραγωγό για την ανάλυση και εξέταση του δείγματος.

Εκείνη την ημέρα διαμαρτυρήθηκα στο συνεργείο ελέγχου για τον τρόπο και την άδικη διαδικασία του δειγματοληπτικού ελέγχου.
Είπα πως, τη λήψη δείγματος, θα πρέπει να τη χρεώνεται το εργοστάσιο και όχι ο παραγωγός. Το δείγμα του γάλακτος θα πρέπει να αφαιρείται από το ζυγισμένο γάλα και όχι από το αζύγιστο.
Μάλιστα στην αρχή συμφωνήσαμε όλοι οι παραγωγοί και αρνηθήκαμε να παραδώσουμε το γάλα με αυτή την άδικη διαδικασία ελέγχου, αλλά γρήγορα η άρνηση αυτή κάμφθηκε και ένας - ένας οι συγχωριανοί άρχισαν να παραδίδουν γάλα.
Εγώ, επειδή το θεωρούσα άδικο και για λόγους ευθιξίας, δεν παρέδωσα το γάλα, και την επόμενη ημέρα, οι υπεύθυνοι του εργοστασίου με τιμωρήσανε με απεριόριστο αποκλεισμό.
Πήγα στο εργοστάσιο, βρήκα τους διευθυντάδες, τους εξήγησα για την αδικία του δειγματοληπτικού ελέγχου… αλλά αυτοί θεωρούσαν ότι εγώ επίτηδες δεν παρέδωσα το γάλα, διότι λέει το είχα νοθευμένο.
Μου είπαν μάλιστα να υπογράψω μια υπεύθυνη δήλωση, ότι δεν θα ξανανοθέψω το γάλα, για να μου χαρίσουν την ποινή του αποκλεισμού…

Προσπάθησα να τους εξηγήσω πάλι τον λόγο που δεν παρέδωσα το γάλα, αλλά δυστυχώς δεν με πίστευαν, δεν καταλάβαιναν τίποτα…
«Το  πείρα και γω στραβά»…, έφυγα και την επόμενη ημέρα πούλησα την αγελάδα και ησύχασα με αυτούς... 

Ο φίλος μου ο Θανασάκης (ιστορίες του τηλεφώνου)

Του Θανάση Ζαμπακά

Την προηγούμενη βδομάδα κτύπησε το τηλέφωνο και άκουσα τη φωνή του φίλου μου Θανάση.

-Γεια σου Μήτσιο.

-Γεια σου Θανάση, Τι κάνεις;

-Α! παλιότερα έκανα ότι ήθελα… τώρα κάνω ότι μπορώ…

-Που είσαι βρε θηρίο;

-Α! είμαι στην Αμμουδιά.

-Ποια Αμμουδιά, εδώ στα Τρίκαλα;

-Α! χαζός είσαι, με τέτοιο καύσωνα στην Αμμουδιά των Τρικάλων θα κάτσω. Στη θάλασσα είμαι, στη παραλία της Πρέβεζας! Ξέρεις, εδώ που χύνεται ο ποταμός Αχέροντας. Αυτός ντε, που στους αρχαίους χρόνους πηγαινοέρχονταν στα νερά του ο Χάροντας με τη βάρκα και περνούσε τις ψυχές απέναντι στον Άδη.  Γι’ αυτό βάζουν νομίσματα στους νεκρούς, (μακριά απ’ εδώ) για να πληρώνουν τα κόμιστρα στο Χάρο.

Ά! Ξέρεις, μόνο ένας δεν πλήρωσε, ο Μένιππος . Αυτός λοιπόν είπε στο χάρο: «Δεν έχω χρήματα, άμα θες γύρναμαι πίσω». Αλλά λένε ότι ο Χάρος ήταν κουφός για να μην ακούει τα παρακάλια και τις ικεσίες των νεκρών.

Τέλος πάντων, είμαι που λες, Μήτσιο, εδώ στο ξενοδοχείο «coreali» του συμπέθερου. Ωραίο περιβάλλον, ωραία δωμάτια, αιρ κοντίσιον, τηλεόραση κουζίνα…, μεγαλεία πράματα, όλα τα κομφόρ.

Πάω κάθε μέρα για μπάνιο, πρωί, απόγευμα, μέσα σε 9 μέρες έκανα 17 μπάνια. Μπαίνω, βγαίνω απ΄ τη θάλασσα και καμιά φορά ψαρεύω με αγκίστρι.  Δυο τηγανιές ψάρια έπιασα.

Το βραδάκι σουλατσάρουμε βόλτα με τον συμπέθερο στα ταβερνάκια. Στο «Αρχιπέλαγος» παραγγέλνεις  μπύρα και σου φέρνουν και μεζέ. 2,50 ευρώ, τσάμπα πράμα.

Ένα βράδυ πήγαμε στον «Πατέρα», ωραία ταβέρνα, κάργα κόσμος, κρασί μόστρα παρακαλώ με τέσσερα ευρώ το μισόκιλο. Φράπ και οι ψαρομεζέδες. Μπράβο Θανασάκη! λέω. Δεύτερο κρασί ξανά μεζέ, αγριογούρουνο. Ξαναμπράβο Θανασάκη λέω! Τρίτο κρασί, ξανά μεζέδες. Ματαξαναμπράβο Θανασάκη!

-Σώπα ρε μεγάλε, χόρτασες μεζέδες, όπως παλιά!

-Ναι, ναι, άλλο να σου λέω κι άλλο να το ζήσεις. Μπέικα τα περνάω!

Τ’ Αη Λιά θα έρθω να τα πούμε από κοντά. 

Σου στέλνω και κάποιες φωτογραφίες να βλέπεις και να ζηλεύεις.

Έμαθα Μήτσιο ότι το δάσος της Παναγίας το έκαναν διατηρητέο μνημείο της φύσης. Είναι αλήθεια; Φράξος λέει, κάτι τέτοιο…

-Ναι, ναι σωστά!

Είδες, άμα είμαστε ενωμένοι όλοι μαζί στο χωριό τι καταφέρνουμε!

Άμα δεν κινητοποιούμασταν τότε με το θέμα της κατασκευής του εργοστασίου με τα ρυπογόνα καύσιμα που ήθελαν να μας κάνουν, τώρα δεν θα γινόταν τίποτα.

Ο αείμνηστος ο Θυμιάρας Καραθανάσης θα νοιώθει περήφανος τώρα για μας, γιατί θυμάσαι τι προσπάθειες έκανε κι αυτός γι’ αυτό το δάσος!!!

Άντε σε κλείνω τώρα να μην καίω και τις μονάδες.

Το πρωί μου τηλεφώνησε η γυναίκα μου και μου είπε ότι είδε τα σκυλιά με τα πόδια σ’ απάν. Θα βρέξει, να προσέχετε.

Γεια, γεια χαρά.

«Τρεις περδικούλες» Του Βαλτινού μας τα Τραγούδια

Καταγράφοντας, διαδίδοντας και διασώζοντας τα παραδοσιακά τραγούδια του τόπου μας παρουσιάζουμε την κ. Ντίνα Ανδρέου - Βότσιου, από το Βαλτινό, να μας τραγουδάει, ακαπέλα, με την υπέροχη φωνή της, το παραδοσιακό τραγούδι «Τρεις περδικούλες». 

Τρεις περδικούλες 

Ωρέ! Τρεις περδικούλες κάθονταν
στη ράχη στο Περτούλι.

Ωρέ! Η μια κοιτάει τα Τρίκαλα
 κι η άλλη το Γαρδίκι.

Ωρέ! Κι η Τρίτη η μικρότερη
μοιρολογάει και λέει:

-Ωρέ! Καλά ήσουν Κώστα μ΄ στο βουνό,
τι γύρευες στην πόλη;

-Ωρέ! Ήρθα να ιδώ τους φίλους μου
να δω τους συγγενείς μου.

Ωρέ! Οι φίλοι με ξεχάσανε
κι αυτοί κι οι συγγενείς μου!

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ «ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΤΡΙΓΩΝΗΣ»ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Από την ομιλία του Κωνσταντίνου Κατσαρού π. Δημομηχανικού - Γεν. Δντή Δήμου, στα αποκαλυπτήρια της ονοματοδοσίας του Πνευματικού κέντρου «ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΤΡΙΓΩΝΗΣ». Τρίκαλα 13-7-2017

Η κατασκευή κτιριακού συγκροτήματος που θα στεγάσει τους πνευματικούς θησαυρούς, τις υπηρεσίες υποστήριξης και τους χώρους καλλιέργειας, ανάπτυξης και παραγωγής, πνεύματος, παιδείας, πολιτισμού και ιστορικής έρευνας, αποτελεί ανέκαθεν πρώτη προτεραιότητα, όνειρο και διακαή πόθο κάθε δημοτικής αρχής.

Η πόλη μας ευτύχησε πριν από τριάντα χρόνια, την δεκαετία 1985-1995, χάρις στις εμπνευσμένες προσπάθειες των δημοτικών αρχών, να αποκτήσει επιβλητικό οικοδόμημα, ικανό να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις διατήρησης, προαγωγής και διάδοσης του πλούσιου πολιτιστικού αποθέματος της τοπικής κοινωνίας.

Η μέχρι σήμερα πορεία αποδεικνύει περίτρανα ότι οι επιλογές της εποχής εκείνης ήταν τολμηρές και εύστοχες, απέδωσαν δε και αποδίδουν μέσα από τις ποικίλες διασταυρώσεις των πολιτιστικών δεδομένων ευχάριστα αποτελέσματα.  

Η πρώτη αναφορά για δημοτικό θέατρο της πόλης  αναφέρεται το έτος 1928 επί δημάρχου Χρ. Π. Χατζηγάκη

Έκτοτε το ζήτημα ατονεί μπροστά σε άλλες προτεραιότητες και επιλογές (Υδραυλικά - Οδοποιία) και επανέρχεται μετά την μεταπολίτευση.

Βαφτιστικά ονόματα γυναικών του Βαλτινού

Του Ευαγγέλου Στάθη φιλολόγου

Συνεχίζοντας την αναφορά μου στα βαφτιστικά ονόματα των κατοίκων του Βαλτινού, και μετά την παρουσίαση όλων των βαφτιστικών ονομάτων των ανδρών παρουσιάζω παρακάτω πίνακα με όλα τα βαφτιστικά ονόματα των γυναικών του χωριού Βαλτινού. Δίπλα δίνονται τα ονόματα αυτών έτσι, όπως τα προσφωνούν ή τα προφέρουν, παλιά αλλά και τώρα, οι κάτοικοι του χωριού.

Ονόματα γυναικών

Αγγελική: Αγγέλω, Αγγελίνα, Αγγελ(ι)κιά, Κούλα

Αθανασία: Θανασούλα, Θανασία, Θανάσω, Σούλα, Σιούλα

Αλεξάντρα: Αλέξω

Αναστασία: Τασία, Τασιά, Τασιούλα

Ανδρονίκη: Νίκη

Αντωνία: Αντώνω

Άννα: Αννούλα

Αρετή: -

 Αποστολία: Αποστόλου

Αγορή: Αγόρω, Αγορίτσα, Ρίτσα

Αφροδίτη: Αφρούδω

Άρτεμις: -

Αικατερίνη: Κατερίνη, Ρίνα, Κατίνα, Κάτια

Αγαθοκλεία: -

Αθηνά: -

Ανδρομάχη: Μάχη

Βάια: Βαίτσα, Βαιούλα, Βάνα

Βαρβάρα: -

Βασιλική: Βασιλικιά, Βασιλικούλα, Βάσω, Βασούλα, Κική, Τσίλω

Βιργινία: Βιργινάδα

Γεωργία: Γεωργίτσα, Γωγώ, Γιούλα, Τζιωρτζίνα

Γλυκερία: Ρούλα

Δέσποινα: Δέσπω, Δεσπούλα

Δήμητρα: Δημητρούλα, Τούλα

Διονυσία: -

Ελένη: Λενάκη, Λένω, Λένη, Λένου

Ευαγγελία: Βαγγελή, Βαγγελίτσα, Βάγγιω, Λίτσα

Ευανθία: Ανθή

Ευθυμία: Θυμία, Θυμιούλα, Μούλη

Ευφροσύνη: Φροσύνου, Φρόσω

Ελευθερία: Λεφτερία, Λεφτέρου

Ειρήνη: Ρηνούλα, Ρήνου

Ελισσάβετ: Σαββούλα, Σαββούλη, Σάββα

Ευτυχία: Φτύχου

Ευθαλία: Αυταλία

Ευγενία: Αυγένω

Ζωή: Ζώιω

Θεοδώρα: Θοδώρα, Θοδωρούλα, Ρούλα, Λιούλιω

Θεανώ: Θεώνου, Θεώνη

Θεοδοσία: -

Ιωάννα: Γιαννούλα, Γιάννα

Κάλλω: Κάλλου

Καλλιόπη: Πιπίτσα, Πόπη

Κασσιανή: -

Κυριακή: Κυριακούλα, Κούλα

Κλεοπάτρα: Πάτρα, Πατρούλα, Ρούλα

Κωνσταντινιά Κωνστάντω, Κωστούλα, Κωνσταντία, Ντίνα

Λαμπρινή: Λάμπρω

Λουκία: -

Λεμονιά: Νίτσα

Μάρθα: -

Μαγδαλινή: Μυγδάλω, Μυγδάλου

Μαρία: Μάρω, Μαρούλα, Μαρίτσα, Μαίρη

Μηλιά: -

Μαρίνα: -

Μαριγούλα: -

Μαριάνθη: -

Νικολέτα: -

Όλγα: -

Ολυμπιάδα: -

Ουρανία: Ουρανίτσα, Ουράνου

Παναγιώτα: Πανάιω, Γιώτα

Παρασκευή: Τσιβούλα, Τσιβή Εύη, Βιβή, Βούλα

Περσεφόνη: Φόνη

Πανωραία: -

Σπυριδούλα: Σπυρία, Σπυρούλα

Σοφία: Σοφούλα

Σωζάνα: -

Σωτηρία: -

Σταμούλω: -

Στεφανία: Στεφανούλα, Στέφη

Στεργιούλα: Γιούλα

Σταυρούλα: Βούλα

Σταματία: -

Στεργιανή Στεργιάνω, Γιάννα, Γιάνου

Στυλιανή: Στέλλα

Τριανταφυλλιά: Τρανταφλιά, Φυλιώ

Φωτεινή: Φώτω

Φρειδερίκη: Ρίκα

Φανή: Φανούλα, Φανίτσα

Χαρίκλεια:-

Χριστίνα: Χριστούλα

Χρυσούλα: Χρύσω, Χρύσα

Χρυσάνθη: Χρύσω

Party στο καφέ Yolo με τον DJ Giannis Gatsis

Το Σάββατο 15 Ιουλίου στις 10:30, το καφέ «Yolo» στο Βαλτινό διοργανώνει Party με τον  DJ Giannis Gatsis.

Ο γνωστός Dj Gianni Gatsi από τα residency του στο La Baracca και το Cosi Summer Club, όπως επίσης και από την πορεία του στον ραδιοφωνικό σταθμό Kiss Fm 100,4, είναι έτοιμος για ένα non stop mix ελληνικών & ξένων επιτυχιών!

Στον πανέμορφο υπαίθριο χώρο, με καθαρό, δυνατό και επαγγελματικό ήχο, με τεράστια μουσική συλλογή από όλες τις επιτυχίες της εποχής και με τον έμπειρο επαγγελματία DJ ‘s Giannis Gatsis, το καφέ YOLO υπόσχεται μια ατελείωτη βραδιά, με διασκέδαση και χορό, την οποία θα θυμούνται για πολύ καιρό οι πελάτες του!!!

Διατηρητέο μνημείο της φύσης το δάσος της Παναγίας Βαλτινού

Τον χαρακτηρισμό του Δάσους της Παναγίας στο Βαλτινό ως διατηρητέο μνημείο της φύσης, αποφάσισε ομόφωνα το Δημοτικό Συμβούλιο Τρικκαίων στη συνεδρίασή του, την Τρίτη 11 Ιουλίου 2017, ύστερα από τη θετική εισήγηση της Διεύθυνσης Χωροταξίας και Περιβάλλοντος του Δήμου.

Το θέμα εισήγαγε στο σώμα η Αντιδήμαρχος Δ.Ε. Καλλιδένδρου κα Ελένη Πούλιου, η οποία έδωσε όλες τις πληροφορίες και τα σχετικά στοιχεία για την σπουδαιότητα του δάσους, αλλά και την αναγκαιότητα λήψης απόφασης αυτού του χαρακτηρισμού.

Το θέμα συζητήθηκε στο Δ.Σ. Τρικκαίων με θετικές τοποθετήσεις από όλες τις παρατάξεις και λήφθηκε ομόφωνη απόφαση περί γνωμοδότησης χαρακτηρισμού, του Δάσους της Παναγίας στην Τ.Κ. Βαλτινού της Δ.Ε. Καλλιδένδρου, ως διατηρητέο μνημείο της φύσης, με στόχο την ανάδειξή του ως χώρος ήπιας αναψυχής.

Στόχος του χαρακτηρισμού του δάσους ως διατηρητέο μνημείο της φύσης είναι η ανάδειξή του ως χώρος ήπιας αναψυχής και πνευματικής ηρεμίας, πόλος έλξης φυσιολατρών και επισκεπτών τόσο των κατοίκων του οικισμού όσο και της ευρύτερης περιοχής, χώρος για περιβαλλοντική εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση κυρίως των μαθητών.

Όπως σημειώνεται στην σχετική εισήγηση «το Δάσος της Παναγίας απέχει από τον οικισμό της Τ.Κ. Βαλτινού περίπου ενάμισι (1,5) χιλιόμετρο και αποτελείται από δύο τεμάχια, τα αριθ. 131 και 141 εκτάσεως 35,671 και 3,751 στρέμματα αντίστοιχα.

Αναστέλλονται οι αναρτήσεις για λίγες ημέρες

Λαογραφικές λέξεις και ονόματα του Βαλτινού

Του Ευαγγέλου Στάθη φιλολόγου

Σπουδαία λαογραφική σημασία έχουν διάφορες λέξεις που δίνονται ως ονόματα σε πρόσωπα, σε ζώα, σε φυτά σε πλοία και βάρκες κ.α. Έτσι τα διακρίνουμε σε ανθρωπωνύμια, τοπωνύμια, ζωωνύμια, φυτωνύμια κ.λ.π. Τα ανθρωπωνύμια αυτά που δίνονται στους ανθρώπους διακρίνονται σε: 1. Βαφτιστικά ονόματα, 2. Επώνυμα, 3. Σε παρώνυμα ή παρατσούκλια.

Βαφτιστικά.

Απέραντος είναι ο πλούτος των ελληνικών βαπτιστικών ονομάτων, ποικίλει δε η καταγωγή και η προέλευσή τους. Από την Μυθολογία και την Ιστορία, από τη Θρησκεία, από τη φύση, από τις σωματικές, ψυχικές και ηθικές ιδιότητες και αρετές, από την πίστη σε διάφορες μεγάλες αξίες ο λαός εμπνέεται και δανείζεται τα ονόματα, για να δώσει στα αγαπημένα του πρόσωπα. Ως προς την καταγωγή τα ονόματα που δίνονται κατά τη βάφτιση είναι συνήθως ονόματα προγόνων, κυρίως των παππούδων.

Ο λαός πάντοτε πίστευε πως το βαπτιστικό όνομα θα ασκήσει στον ονομαζόμενο μια μαγική επίδραση και δύναμη, ότι το όνομα θα φέρει στον ονομαζόμενο το ποθούμενο αποτέλεσμα, το επιθυμητό, που δεν είναι άλλο από αυτό που δείχνει ή δίνει το όνομα. Έχει λοιπόν μεγάλη σημασία το όνομα που θα δοθεί στο βαπτιζόμενο πρόσωπο. Πρέπει να ταιριάζει με αυτό που επιθυμούμε και ονειρευόμαστε, ώστε να είναι «όνομα και πράμα». Το καλό όνομα πρέπει να έχει χάρη, να αφήνει δόξα και καλή, όχι κακή φήμη, γνωρίσματα που συχνά αναφέρονται σε φράσεις και παροιμίες, όπως: «χάρισ’ τ’ όνομα νονέ»,  «ο τάδε με το όνομα», (καλή φήμη), «έβγαλε (κακό) όνομα», «άφ(η)σε όνομα», «κάλιο να σου βγει το μάτι παρά το όνομα», «να μη σβήσει τ’ όνομα», «όνομα και μη χωριό».

Έτσι διαλέγοντας τα βαφτιστικά ονόματα ο λαός δημιούργησε ένα πλούσιο και ενδιαφέρον «ονοματολόγιο» που δείχνει την αισθητική, την κοινωνικότητα και τον πολιτισμό γενικά του καθενός, ανάλογα.

Η όμορφη ελληνική φύση ήταν και είναι η πηγή έμπνευσης. Δέντρα, φυτά και λουλούδια υμνήθηκαν από τους ποιητές και καλλιτέχνες όλων των εποχών, οι οποίοι δημιούργησαν θαυμαστά έργα εμπνευσμένοι απ’ αυτά. Και πολλοί γονείς δανείστηκαν, για να δώσουν στα παιδιά τους, κυρίως σε κορίτσια, τα ονόματα των όμορφων καλλωπιστικών λουλουδιών, των αρωματικών φυτών και καρποφόρων δέντρων, πιστεύοντας ότι θα πάρουν τα κορίτσια όλες τις ιδιότητες, όπως γοητεία, λυγεράδα, ύψος, χρώμα, τρυφερότητα, ευαισθησία, καρποφορία, μοσχοβολιά και ομορφιά που έχουν τα λουλούδια και τα δέντρα. Η εκλογή των ονομάτων αυτών εκφράζει ψυχική ευγένεια και αισθητική λεπτότητα.

Ο σκιτσογράφος Μάκης Δασκάλου

Ο φίλος μου ο Μάκης, είναι ένας ανήσυχος άνθρωπος με ιδιαίτερες ικανότητες αντίληψης, διάκρισης, φαντασίας και έκφρασης. Διακεκριμένος αρχιτέκτονας, ζωγράφος, μουσικός, ιστορικός, και σχετικός με τον κόσμο της τέχνης και των γραμμάτων, θα μπορούσε να πει κανείς ότι τον χαρακτηρίζει μια περίπλοκη διάδραση ανάμεσα στις διανοητικές του δυνάμεις, και χαρισματικός καθώς είναι μετουσιώνει το ασήμαντο σε σημαντικό, και έτσι προκύπτει το έργο τέχνης. Γνωρίζει ο ίδιος πως η «Τέχνη είναι τα πάντα μέσα στο τίποτα» και αυτό το κάνει πράξη.
Απρόσμενη, αδιάκριτη, και θρασύτατη η έμπνευση τον επισκέπτεται τακτικά και τον αναστατώνει με συναισθηματικές εξάρσεις. Χαρτοπετσέτες, αποδείξεις, πέτρες ή ότι πρόχειρο βρεθεί διαθέσιμο μπροστά του, αποτελεί τον καμβά και μετατρέπεται σε έργο τέχνης!
Εδώ στην ταβέρνα «Στρούγκα» πίνοντας το μεσημεριανό μας τσιπουράκι, τον έχασα για λίγο στις ανησυχίες του, αλλά κι εγώ δεν έχασα την ευκαιρία και απαθανάτισα τη στιγμή της δημιουργίας του.

Παρακάτω παραθέτω ένα μικρό δείγμα των έργου του, που ανήκουν στη συλλογή μου.

Δ.Τ.

Μια ιστορία για την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση

Κάποτε ένας νέος πήγε σε έναν σοφό άντρα και του είπε:

-«Έχω έρθει σε σένα για να με συμβουλεύσεις, καθώς αισθάνομαι, ότι δεν αξίζω τίποτα και θέλω να σκοτώσω τον εαυτό μου. Όλοι μου λένε, ότι είμαι χαζός, άχρηστος και αποτυχημένος. Σε παρακαλώ, αφέντη, βοήθησέ με».

Ο σοφός άντρας έριξε μια ματιά στον νεαρό και του είπε:

-«Συγχώρεσε με, αλλά είμαι πολύ απασχολημένος αυτή την στιγμή και δεν μπορώ να σε βοηθήσω. Υπάρχει ένα πολύ επείγον περιστατικό στο οποίο πρέπει να πάω. Αλλά, αν δεχτείς να με βοηθήσεις, θα σου ανταποδώσω την χάρη».

-«Φυσικά αφέντη», απάντησε ο νεαρός.

-«Ωραία», είπε ο σοφός άντρας και έβγαλε από το δάχτυλό του ένα ωραίο δαχτυλίδι με ένα πολύτιμο λίθο πάνω. «Πάρε το άλογο και πήγαινε στην αγορά. Πάρε το δαχτυλίδι και κάνε ό,τι μπορείς για να το πουλήσεις, γιατί χρειάζομαι τα χρήματα για να ξεπληρώσω ένα χρέος. Προσπάθησε να το πουλήσεις σε καλή τιμή και μην συμβιβαστείς με τίποτα λιγότερο από ένα χρυσό νόμισμα. Πήγαινε τώρα και κάνε όσο πιο γρήγορα μπορείς».

Ο νεαρός πήρε το δαχτυλίδι και έφυγε. Όταν έφτασε στην αγορά, έδειξε το δαχτυλίδι σε αρκετούς εμπόρους, οι οποίοι το εξέτασαν με πολύ μεγάλη προσοχή. Αλλά, μόλις άκουγαν ότι το αντάλλασε μόνο με χρυσό, έχαναν τελείως το ενδιαφέρον τους. Κάποιοι από τους εμπόρους γέλαγαν με τον νεαρό και κάποιοι άλλοι τον απέρριπταν αμέσως. Μόνο ένας ηλικιωμένος έμπορος έκανε τον κόπο να του εξηγήσει, ότι το χρυσό ήταν πάρα πολύ για το δαχτυλίδι του και ότι θα μπορούσε να το ανταλλάξει με χαλκό ή στην καλύτερη με ασήμι. Όταν άκουσε αυτά τα λόγια ο νεαρός αναστατώθηκε και θυμήθηκε την συμβουλή του σοφού να μην δεχτεί τίποτα λιγότερο από χρυσό. Αφού γύρισε όλη την αγορά και δεν βρήκε κανέναν αγοραστή, ανέβηκε απογοητευμένος στο άλογο και πήγε πίσω στον σοφό.

-«Αφέντη, δεν μπόρεσα να κάνω αυτό που μου ζήτησες. Στην καλύτερη μου έδιναν δυο ασημένια νομίσματα, αλλά μου είπες να μην συμβιβαστώ με τίποτα λιγότερο από χρυσό. Αλλά μου έλεγαν, ότι το δαχτυλίδι δεν αξίζει τόσο», είπε ο νεαρός.

Αχ, η γιαγιά μας η καλή…

Αχ, η γιαγιά μας η καλή... Η γιαγιά του χωριού, η καλύτερη, η πιο γλυκιά, η πιο αγαπημένη φυσιογνωμία των παιδικών χρόνων. Την δανειζόμαστε για λίγο από τον παππού για να μπούμε στον κόσμο της, να πλησιάσουμε την αλήθεια της, να αισθανθούμε το χάδι της, να θυμηθούμε τις ιστορίες και τα παραμύθια της.

Η γιαγιά, μια φιγούρα τόση δα, μια μεγάλη αγκαλιά, ίσια ίσια να χωράει, ίσια ίσια να μην περισσεύει, γεμάτη καλοσύνη και τρυφερότητα.

Μπροστά της, στεκόμασταν προσοχή. Ό,τι πει η γιαγιά. Να παίξετε τώρα, παίζαμε. Είναι ώρα για ύπνο, λουφάζαμε στα στρωσίδια και κλωτσάγαμε στα μουλωχτά το ένα τ’ άλλο, ποιος θα πέσει στην παγίδα να τσιρίξει πρώτος, να παραπονεθεί και να τον κατσαδιάσει η γιαγιά που κλωθογυρίζει και δεν αφήνει τους υπολοίπους να ξεκουραστούν, τάχα.

Μας έφτιαχνε αυγόφετες με μπόλικη ζάχαρη από πάνω. Όμως οι πίτες της ήταν ανεπανάληπτες. Χασιάτες, Γαλατόπιτες, τραχανόπιτες, πλαστούς, μπαντζίνες…

Αχ, η γιαγιά μας η καλή… τώρα τα χεράκια της έχουν ρόζους και αρθριτικά, δε μπορεί να παίξει, αλλά εκείνα τα καλοκαίρια, όταν ήμασταν μικρά, μας μάζευε όλα τα εγγόνια και τους φίλους μας μαζί και μας έλεγε παλιές ιστορίες και παραμύθια.

Συμβουλές πολλές δεν έδινε, εκτός από μια, η οποία επαναλαμβάνονταν καθημερινά, σχεδόν, σαν προσευχή: «Ν’ αγαπιέστε. Να μη ζηλεύετε, να μη θυμώνετε. Ν’ αγαπιέστε».

Αλλά μη νομίζεις, μπορεί να ήταν καλή, χρυσή και άγια, όμως άμα τη διαολίζαμε πολύ δεν το ‘χε και σε τίποτα να πιάσει τη μυγοσκοτώστρα και να μας πάρει στο κυνήγι. Και έτσουζε η άτιμη η μυγοσκοτώστρα άμα σε πετύχαινε, δε σου λέω τίποτα.

Αχ, η γιαγιά μας η καλή… τώρα κάθεται εκεί στα μαξιλάρια της, και για αρκετή ώρα πλέκει. Βγαίνει στον κήπο της και τσαπίζει τα κρεμμυδάκια και τα μαρούλια, χαϊδολογάει τους βασιλικούς και καμαρώνει τα τριαντάφυλλα. Ανάμεσα στα καλάθια με τα ζαρζαβατικά ξεσπυρίζει, καθαρίζει και πλένει τους καρπούς. Πιάνει τη ρόκα της και γνέθει, ταΐζει τα ζώα του σπιτιού, ζαλικώνεται…