Παρουσίαση του βιβλίου «Ο Γάμος στο Βαλτινό» (Νύφες και Γαμπροί), Β΄ τόμος

 

Μετά την παρουσίαση του βιβλίου «Ο Γάμος στο Βαλτινό» Λεύκωμα Α΄ τόμος, που εκδόθηκε από τις Γραφικές Τέχνες «Δημήτρη Τσιγάρα», σειρά παρουσίασης έχει ο Β΄ τόμος με τον τίτλο «Ο Γάμος στο Βαλτινό» (Νύφες και Γαμπροί).

Στην παρούσα έκδοση του λευκώματος, το οποίο αποτελεί μέρος από το δίτομο έργο για τον γάμο στο Βαλτινό, αποτυπώνεται συνοπτικά και μέσα από την παρουσίαση φωτογραφιών νεόνυμφων ζευγαριών, του προηγούμενου αιώνα, η ηθογραφική εξέλιξη του θεσμού του γάμου.

Οι εικόνες του λευκώματος εκτίθενται με χρονολογική σειρά και είναι, στην πλειονότητά τους, ασπρόμαυρες, εκτός από ορισμένες, προς το τέλος, που είναι έγχρωμες.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι πολλές από τις γαμήλιες φωτογραφίες είναι βγαλμένες μετά από πολλές ημέρες ή και μήνες, ή ακόμα και χρόνια, από την ημέρα που γίνονταν ο γάμος, καθότι, στα παλαιότερα χρόνια, δεν υπήρχε πάντα η οικονομική δυνατότητα για φωτογράφηση, αλλά ούτε και η εύκολη μετακίνηση για άμεση επίσκεψη στο φωτογραφείο. Γι’ αυτό, συνήθως, στην εμποροπανήγυρη των Τρικάλων, που πολλοί νεόνυμφοι επισκέπτονταν τη πόλη, δεν έχαναν την ευκαιρία, πήγαιναν στο φωτογραφείο και έβγαζαν τις φωτογραφίες του γάμου τους.

Κάποιες φωτογραφίες έχουν υποστεί επεξεργασία στο σκοτεινό θάλαμο, δηλαδή έχουν ζωγραφιστεί από το φωτογράφο, ή έχουν υποστεί διάφορες αλλοιώσεις από το μοντάζ.

Παρατηρώντας μία-μία τις εικόνες, πολλά είναι τα ηθογραφικά στοιχεία εκείνα, που μπορεί να αντλήσει κανείς, μέσα από μια επισταμένη παρατήρηση και πιο ερευνητική ματιά.

Εκτός από τα ενδυματολογικά στοιχεία που μπορεί να αντλήσει κανείς, μέσα από τις φωτογραφίες των πρωταγωνιστών (νύφης και γαμπρού) και των συγγενών και προσκεκλημένων της περιόδου αυτής, αντλούνται και άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία, όπως για παράδειγμα, ότι οι νύφες των πρώτων δεκαετιών παραμένουν αγέλαστες και μόνο προς το τέλος αρχίζουν να φαίνονται τα πρώτα χαμόγελα. Παρατηρούμε επίσης πως η ομπρέλα, μέχρι το 1950 αποτελεί το απαραίτητο αξεσουάρ της νύφης, ενώ από το 1950 και εφεξής την ομπρέλα αντικατέστησε η ανθοδέσμη.

Χαρακτηριστικό στοιχείο της νυφικής ενδυμασίας, το ασημένιο περίτεχνο ζωνάρι (ασημοζούναρο), που περιστοιχίζει τη μέση της νύφης.

Αίσθηση κάνει και ο κεντητός διάκοσμος των νυφικών με τα διάφορα λαογραφικά στοιχεία.

Στην εξέλιξή του, το νυφικό αποκτά ποικίλους σχεδιασμούς, ενώ οι νύφες, από την εποχή του 1950, φοράνε στα χέρια τους άσπρα γάντια.

Στους γαμπρούς παρατηρούμε ότι η πιο συνηθισμένη γαμπριάτικη ενδυμασία αποτελούνταν από το μαύρο, μάλλινο παντελόνι, λευκό πουκάμισο και μάλλινο σακάκι, ενώ από τη δεκαετία του ΄50, οι γαμπροί άρχισαν να φοράνε γραβάτα ή παπιγιόν και στο τσεπάκι από το σακάκι τους, έχουν άσπρο μαντήλι.

Από το 1960 μέχρι και σήμερα, η ενδυματολογική πορεία των νυφικών, αλλά και των γαμπριάτικων κουστουμιών, χαρακτηρίζεται από την πολυποικιλότητα τύπων και σχεδίων, καθώς η ένδυση έχει βιομηχανοποιηθεί.

Όμως, σ’ αυτό το λεύκωμα, τα στοιχεία που μπορεί να παρατηρήσει κανείς είναι πάμπολλα.  Ο καθένας ας περιπλανηθεί στη διαδρομή αυτού του προγονικού ταξιδιού, ας κάνει τη δική του φωτογραφική ενδοσκόπηση, ας αντλήσει με τις δικές του προσλαμβάνουσες αυτές τις πληροφορίες, που τον ενδιαφέρουν κι ας εξάγει τα δικά του συμπεράσματα και μηνύματα.

Για να διαβάσετε το βιβλίο πατήστε εδώ: https://drive.google.com/file/d/11XgiQbpBRQEWFn-uXGK04Cm5XcpBmvfY/view?usp=sharing

Δημήτρης Τσιγάρας

Παρουσίαση του βιβλίου «Ο Γάμος στο Βαλτινό» Α΄ τόμος

 

Στο βιβλίο με τίτλο «Ο Γάμος στο Βαλτινό» Λεύκωμα Α΄ τόμος, που εκδόθηκε από τις Γραφικές Τέχνες «Δημήτρη Τσιγάρα», αποτυπώνεται συνοπτικά και μέσα από την παρουσίαση φωτογραφιών του προηγούμενου αιώνα, η ηθογραφική εξέλιξη του πανάρχαιου αυτού θεσμού, του γάμου.

Οι φωτογραφίες αυτές προέρχονται από τα οικογενειακά αρχεία του Βαλτινού και δεν θα μπορούσε να υπάρξει αυτό το λεύκωμα, χωρίς την ευγενική παραχώρησή τους, από τους συγγενείς των αντίστοιχων οικογενειών. Γι’ αυτό οφείλω πολλές ευχαριστίες σε όλους εκείνους που είχαν την καλοσύνη να μου τις εμπιστευθούν, ώστε να τις ανατυπώσω, και στη συνέχεια να τις ξεχωρίσω, να τις ταξινομήσω, να τις συνθέσω σε θεματικές ενότητες και γενικότερα να αξιοποιήσω όλο αυτό το πολύτιμο υλικό, καταγράφοντας, διασώζοντας και προβάλλοντας αυτή έκφανση του λαϊκού μας πολιτισμού.

Έτσι προέκυψε αυτό το δίτομο έργο λευκωμάτων, που αφορά στον γάμο του Βαλτινού, ώστε να δοθεί η δυνατότητα, όλο αυτό το υλικό να γίνει κτήμα και όσων δεν είχαν την τύχη να έχουν στο αρχείο τους τις φωτογραφίες των συγγενών τους.

Με αυτόν τον τρόπο, πιστεύω πως, διατηρείται ζωντανή η ελπίδα, να συνεχιστούν οι δεσμοί μας με τις ρίζες μας, να κληροδοτηθεί η γνώση στις επόμενες γενιές, να μάθουν οι νεότεροι την ταυτότητα της καταγωγής τους, να γνωρίσουν τα ήθη και έθιμα των προγόνων και να κατανοήσουν την ιστορία του τόπου.

Ο πρώτος τόμος των λευκωμάτων αυτών, περιλαμβάνει φωτογραφίες από τις διάφορες στιγμές του γάμου και ο δεύτερος τόμος παρουσιάζει φωτογραφίες νεόνυμφων ζευγαριών.

Στο λεύκωμα «Ο Γάμος στο Βαλτινό», Α΄ τόμος, εμπεριέχονται 250 φωτογραφίες, οι οποίες μας ταξιδεύουν σε γάμους που έγιναν το χρονικό διάστημα 1920 έως 2000 και αφορούν σε εικόνες από την γαμήλια διαδικασία στο Βαλτινό, ανεξάρτητα αν ο γάμος έγινε εκεί ή αλλού. 

Οι εικόνες του λευκώματος εκτίθενται ανά κατηγορίες των εθιμοτυπικών διαδικασιών, όπως: Αναμνηστικές φωτογραφίες με τους συγγενείς και καλεσμένους, την ώρα του χορού, στα στέφανα, στην εκκλησία, στα προικιά, τα όργανα κ.α.

Διαβάζοντας στην αρχή την συνοπτική περιγραφή της διαδικασίας του γάμου και παρατηρώντας στη συνέχεια τις εικόνες, πολλά είναι τα ηθογραφικά στοιχεία εκείνα, που μπορεί να αντλήσει κανείς, μέσα από την επισταμένη παρατήρηση και ερευνητική ματιά.

Και βέβαια, σ’ αυτό το λεύκωμα, τα στοιχεία που μπορεί να παρατηρήσει κανείς και να αντλήσει διάφορες χρήσιμες πληροφορίες για την διαδικασία του γάμου στο Βαλτινό, είναι πάμπολλα.

Ο καθένας ας κάνει τη δική του εικονική περιπλάνηση, στη διαδρομή των προγόνων του, ας αναγνώσει τα δικά του μηνύματα κι ας απολαύσει με τις δικές του προσλαμβάνουσες τις εμπειρίες αυτού του ταξιδιού.

Για να διαβάσετε το βιβλίο πατήστε εδώ: https://drive.google.com/file/d/11Tq8mF008dqBBhV7H5duO0vRW0excEk5/view?usp=sharing

Δημήτρης Τσιγάρας

Το πατροπαράδοτο έθιμο της Γουρ(ου)νοχαράς

 

Το πατροπαράδοτο έθιμο της γουρουνοχαράς ξεκίνησε φέτος από τα μέσα του Νοέμβρη στο Βαλτινό, καθώς κάποιες φωτογραφίες από το εθιμοτυπικό, στο σπίτι του Αποστόλη Στάθη, έδωσε την ευκαιρία να θυμηθούμε και να αναπολήσουμε τη διαδικασία της χοιροσφαγής.

Χαρά μεγάλη και γιορτή σε κάθε σπίτι την ημέρα της σφαγής: σφάζονταν τα γουρούνια, τα οποία οι χωρικοί είχαν εκθρέψει επιμελώς για ένα χρόνο, τεμαχιζόταν το κρέας, διαχωρίζονταν το λίπος από το ψαχνό. Στη συνέχεια βράζανε το λίπος για την εξαγωγή της περίφημης «λίγδας», πάστωναν το κρέας και το τοποθετούσαν επίσης σε δοχεία με λίπος. Αυτό όμως που απαιτούσε πραγματικά ιδιαίτερη τεχνική ήταν η αφαίρεση και ο καθαρισμός των πολλών μέτρων εντέρου για τα λουκάνικα.

Η χοιροσφαγή αποτελούσε και αποτελεί ακόμα και σήμερα οικογενειακή γιορτή που αναβιώνει κάθε χρόνο στις χριστουγεννιάτικες ημέρες στο χωριό.

Ψησίματα, τηγανίσματα με συκωταριές, τα πνευμόνια, οι τηγανιές και οι τραγανές τσιγαρίδες ευωδίαζαν και κανείς δεν μπορούσε να αντισταθεί στον πειρασμό να δοκιμάσει!

Ενώ τα μικρά παιδιά έπαιρναν τη «φούσκα» του γουρουνιού και την έκαναν παιχνίδι για ποδόσφαιρο!

«Η ιστορία της ΚΛΙΑΦΑ»: Το ντοκιμαντέρ του Βασίλη Λουλέ προβάλλεται την Τρίτη 22 Νοεμβρίου στο Πνευματικό Κέντρο Δ. Τρικκαίων

 

Η πρώτη δημόσια προβολή στη μεγάλη οθόνη του ντοκιμαντέρ «Μια μεγάλη οικογένεια – Η ιστορία της εταιρείας αναψυκτικών Κλιάφα» που υπογράφει ο σκηνοθέτης Βασίλης Λουλές, θα πραγματοποιηθεί στις 22 Νοεμβρίου 2022 στα Τρίκαλα.

Η προβολή, που αποτελεί μια συνεργασία της εταιρείας Κλιάφα, της Κινηματογραφικής Λέσχης Τρικάλων και του Δήμου Τρικκαίων, είναι προγραμματισμένη, με ελεύθερη είσοδο, για τις 7:00 το βράδυ, στην αίθουσα «Δημήτρης Καβράκος» του Πνευματικού Κέντρου «Αθανάσιος Τριγώνης».

Μετά το πέρας της προβολής θα πραγματοποιηθεί συζήτηση του κοινού με τον σκηνοθέτη.

Το ντοκιμαντέρ, διάρκειας 69 λεπτών, χρειάστηκε 18 μήνες επισταμένης έρευνας, γυρισμάτων και μοντάζ για να ολοκληρωθεί, και ζωντανεύει την ιστορία της επιχείρησης μέσα από σπάνια ντοκουμέντα, φωτογραφίες, ηχογραφήσεις και φιλμάκια αρχείου. Στην οθόνη μεταφέρονται σύγχρονες μαρτυρίες από ανθρώπους που εργάστηκαν παλαιότερα, καθώς και κινηματογραφικές λήψεις κτηρίων και μηχανημάτων.

Η εταιρεία που ίδρυσε το 1926 ο Θόδωρος Κλιάφας άλλαξε την ιστορία της εμφιάλωσης στην Ελλάδα και δεν σταμάτησε ποτέ, αθόρυβα και διακριτικά, να καινοτομεί.

Τεκμηριωμένο σε βάθος, αυτό το Ιστορικό ντοκιμαντέρ φωτίζει τη δυναμική της επιχειρηματικότητας και το ήθος της εργασίας μιας ολόκληρης εποχής.

Η ιστορία όμως της εταιρείας Κλιάφα δεν είναι μόνο η απαρίθμηση των μεγάλων επιτευγμάτων και των υψηλής ποιότητας προϊόντων της — είναι κυρίως η ιστορία των ανθρώπων της. Στο ντοκιμαντέρ φωτίζονται και αυτές οι μικρές, αθέατες πτυχές: η οικογένεια και η φιλία, οι παιδικές αλάνες, η γειτονιά και η πόλη, τα οράματα και οι δυσκολίες, ο μόχθος και αλληλεγγύη, η δημιουργία και η προσφορά. Είναι όλα αυτά, κάποια από τα “υλικά” μέσα από τα οποία οι ιδιοκτήτες, τα στελέχη και οι απλοί εργαζόμενοι της εταιρείας έχτισαν «…μια μεγάλη οικογένεια».

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο ντοκιμαντέρ εμφανίζονται και αρκετοί εργαζόμενοι από το Βαλτινό.

Η εταιρεία Κλιάφας ΑΕ με το ντοκιμαντέρ αυτό αποτυπώνει την αίγλη που απέκτησε από τις αρχές του 20ου αιώνα στον χώρο των αναψυκτικών, στοχεύοντας σε ακόμη υψηλότερες επιχειρηματικές και κοινωνικές δραστηριότητες.

Ο Δήμος Τρικκαίων συνεργάζεται με την προσφορά της αίθουσας, αλλά, κυρίως, αναγνωρίζει τη σημασία και προσφορά της εταιρείας στην κοινωνική, πολιτιστική και οικονομική δραστηριότητα της πόλης.

Η δε Κινηματογραφική Λέσχη Τρικάλων τιμά για μια ακόμη φορά, δύο εκ των πρωτοπόρων συνιδρυτών της, τον Κώστα και τη Μαρούλα Κλιάφα. Σημειώνεται ότι πλέον, η Κινηματογραφική Λέσχη Τρικάλων αποτελεί μια από τις παλαιότερες Λέσχες της χώρας.

 

Βιογραφικό του σκηνοθέτη

Ο Βασίλης Λουλές είναι σκηνοθέτης ταινιών Ντοκιμαντέρ και Μυθοπλασίας.

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Τρίκαλα. Σπούδασε Ηλεκτρολόγος Μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο και Κινηματογράφο στην Αθήνα.

Οι ταινίες του τιμήθηκαν με βραβεία, έλαβαν μέρος σε πολλά διεθνή φεστιβάλ, μεταδόθηκαν από ξένα και ελληνικά τηλεοπτικά δίκτυα, συμπεριλήφθηκαν σε διεθνή αφιερώματα και χρησιμοποιούνται ως εκπαιδευτικό υλικό σε Πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Από το 2014 κάνει συχνά περιοδείες προσκεκλημένος από Πανεπιστήμια των ΗΠΑ και του Καναδά, προβάλλοντας το πολυβραβευμένο «Φιλιά εις τα παιδιά» (για τα εβραιόπουλα της γερμανικής Κατοχής), το «Πέρασα κι εγώ από κει κι είχα παπούτσια από χαρτί» (για τους λαϊκούς παραμυθάδες της Τρικαλινής υπαίθρου), το «Συναντήσεις με τη μητέρα μου Λέλα Καραγιάννη» (για την ηρωίδα της Εθνικής Αντίστασης) και άλλα έργα του. Μετά από κάθε προβολή κάνει συζήτηση με το κοινό. Ανάμεσα στα 40 Πανεπιστήμια που έχει επισκεφθεί είναι και τα: Χάρβαρντ, Κολούμπια, Γέιλ, Στάνφορντ, Πρίνστον, Μίσιγκαν, Ντιουκ, Πενσυλβάνια, UCLA.

Θεσσαλονίκη: Η νύμφη του Θερμαϊκού

 

Η εμβληματική Θεσσαλονίκη δεν σταμάτησε ποτέ να ασκεί την ακαταμάχητη γοητεία της στον επισκέπτη, μέσα στους περίπου 23 αιώνες ιστορίας της. Αρκούν λίγα μόνο λεπτά για να ερωτευτεί κανείς την υπέροχη πόλη του Βορρά, ενώ μια ζωή δεν θα ήταν αρκετή για να τη χορτάσει.

Το πανέμορφο λιμάνι του Βορρά αποτελεί αιώνες τώρα σημείο συνάντησης πολιτισμών, γεγονός που γίνεται ακόμα πιο εμφανές μέσα από τα αξιοθέατά της, αλλά και μέσα από την έντονη καθημερινότητά της, τα ιδιαίτερα καφέ, ουζερί και μπαρ, τις λιγότερο ή περισσότερο παραδοσιακές ταβέρνες, τα εκλεπτυσμένα εστιατόρια και φυσικά, την έντονη νυχτερινή ζωή της.

Τα εντυπωσιακά μνημεία της θα σας ταξιδέψουν από τη Ρωμαϊκή έως την Βυζαντινή περίοδο και από τα χρόνια της Οθωμανικής περιόδου έως το σήμερα. Η πλατεία Ναυαρίνου με την περίφημη Καμάρα και τη Ροτόντα, η Ρωμαϊκή Αγορά, αλλά και τα Οθωμανικά μνημεία στη Βενιζέλου, η λεωφόρος Νίκης, η πλατεία Αριστοτέλους, η οδός Μητροπόλεως και η Τσιμισκή, τα περίφημα Λαδάδικα, η Αγορά Μοδιάνο, το Μπιτ Παζάρ και Άνω Πόλη είναι όλα ιδανικές επιλογές για να ξεκινήσετε μια ελεύθερη περιήγηση στην πόλη.

Και λέμε «ελεύθερη», γιατί όπου και να σας οδηγήσουν τα βήματά σας, θα ανακαλύψετε γωνιές που θα ξυπνήσουν και τις πέντε αισθήσεις. Περιηγηθείτε στο Γαλεριανό Συγκρότημα, επισκεφθείτε το Εβραϊκό Μουσείο και το σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ και απολαύστε τις κινηματογραφικές γωνιές στα πλακόστρωτα Λαδάδικα. Η παραλιακή εσπλανάδα της πόλης είναι αδιαμφισβήτητα μία από τις πιο όμορφες βόλτες απ’ όπου θα θαυμάσετε το σύμβολό της, τον Λευκό Πύργο αλλά και τα θεματικά πάρκα στη Νέα Παραλία, τα σιντριβάνια και τις περίφημες «Ομπρέλες» του Ζογγολόπουλου. Ανακαλύψτε στις Αποθήκες του λιμανιού που στεγάζουν το Μουσείο Φωτογραφίας, το Μουσείο Κινηματογράφου και το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης και μάθετε τα πάντα για τη συναρπαστική ιστορία της πόλης μέσα από μια διαδραστική έκθεση στο εσωτερικό του Λευκού Πύργου.

Επόμενος προορισμός τα γραφικά Κάστρα, τα παλιά οχυρωματικά τείχη, που προσφέρουν ιδιαιτέρως ατμοσφαιρική θέα στην πόλη. Απολαύστε απογεύματα και βράδια στα στενά σοκάκια της Άνω Πόλης που μοιάζουν βγαλμένα από μια άλλη εποχή και θαυμάστε τον Πύργο Τριγωνίου με την υπέροχη θέα στο λιμάνι και το ηλιοβασίλεμα, το υποβλητικό Επταπύργιο (Γεντί Κουλέ), τα οθωμανικά μνημεία, τη Μονή Βλατάδων και τις αμέτρητες, ατμοσφαιρικές βυζαντινές εκκλησίες. Τις δε ημέρες με συννεφιά ή τα ήσυχα μεσημέρια, αξίζει να επισκεφτείτε και κάποια από τα υπέροχα μουσεία της πόλης με δικά μας αγαπημένα το Αρχαιολογικό και το Βυζαντινό.

Η πλούσια εμπειρία που προσφέρει η Θεσσαλονίκη ωστόσο δεν σταματά στα αξιοθέατα, τις βόλτες και τα μουσεία. Η όμορφη πόλη του Βορρά είναι πασίγνωστη για τις γεύσεις, την αγορά και τη διασκέδαση που προσφέρει. Για τους λάτρεις του shopping μια επίσκεψη στην οδό Τσιμισκή είναι επιβεβλημένη, ενώ η Βαλαωρίτου ενδείκνυται για μια βραδιά bar hopping. Στα δε Λαδάδικα θα απολαύσετε τη μουσική, αλλά και τις γεύσεις του τόπου μας. Στην πόλη αυτή η διασκέδαση σταματάει για λίγο το ξημέρωμα και όχι πριν απολαύσετε μια ζεστή σούπα για «πρωινό». Η δε γαστρονομική παράδοση της Θεσσαλονίκης αποτελεί κι ένα τεράστιο κομμάτι της πολιτιστικής της κληρονομιάς, αντικατοπτρίζοντας το δημιουργικό πάντρεμα των πολιτισμών που χαρακτηρίζει την ιστορία της. Από τους μεζέδες, που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες της δεκαετίας του 1920, τον πατσά, αλλά και την περίφημη μπουγάτσα μέχρι την υψηλή, σύγχρονη γαστρονομία και τα all day restaurants, οι επιλογές είναι αμέτρητες και θα ενθουσιάσουν ακόμα και τον πιο απαιτητικό επισκέπτη.

Οι εκπλήξεις στη Θεσσαλονίκη δεν σταματούν ποτέ! Μπορούμε όμως να σας πούμε, πότε και που ξεκινούν. Είναι η στιγμή που θα φτάσετε στο πλήρως ανανεωμένο αεροδρόμιό της. Ο νέος αεροσταθμός επιφάνειας 34.100 τ.μ. μεγάλωσε ακόμα περισσότερο το υπάρχον κτίριο, ενώ όλοι οι χώροι ανακαινίστηκαν, ώστε να σας προσφέρουν μια μοναδικά σύγχρονη εμπειρία. Επιπλέον τα σημεία check-in αυξήθηκαν κατά 45%, οι πύλες αναχωρήσεων κατά 50% και τα σημεία ασφαλείας και ελέγχου κατά 115%. Με τη σύγχρονη αισθητική του, την απόλυτη ασφάλεια και την άνεση που προσφέρει το αεροδρόμιο Μακεδονία, κερδίζει δικαιωματικά τον τίτλο του ιδανικού τόπου για την αρχή, αλλά και το τέλος ενός υπέροχου ταξιδιού στη Θεσσαλονίκη.

Τι περιμένετε λοιπόν; Κλείστε σήμερα κιόλας μια απόδραση στην σαγηνευτική «πρωτεύουσα» του Βορρά!

 

Πηγή: https://www.newsbeast.gr/

ΝΕΡΑ

Με θλίψη κοιτάζω τις τελευταίες φλέβες νερού που μένουν ακόμα εν ζωή στην πεδιάδα μας. Εδώ κάποτε υπήρχε ένα ποτάμι με πλούσια βιοποικιλότητα, που ήταν η χαρά της νεολαίας. Κολύμπι, ψάρεμα, παιχνίδι. Τώρα τα πολλά νερά έφυγαν για πάντα. Τα ψάρια χάθηκαν. Οι όχθες αποψιλώθηκαν. Τα μεγάλα γέρικα δέντρα ξεράθηκαν και κόπηκαν. Οι άνθρωποι χάνονται κι αυτοί μαζί με τις μνήμες τους και η λύπη διάχυτη βουρκώνει μέχρι και το βουνό, που θέλει να αντισταθεί.

Του Ηλία Κεφάλα

Τα Βαλτσινιώτικα

Έτσι κι αλλιώς κι αλλιώτικα

εδώ στα Βαλτσινιώτικα

θα λέμε τον καημό μας,

τα βάσανα, τις πίκρες μας,

τ’ άσχημα απ’ το χωριό μας.

 

Χειμώνιασε και πιάσανε τα κρύα κι οι βροχές

και στο χωριό καπνίσανε τα τζάκια κι οι σκεπές

 

Οι δρόμοι ερημώσανε, νεκρές οι γειτονιές

κι εκεί που ξεφαντώνανε οι παιδικές φωνές,

τώρα σαρώνει ο άνεμος, το κρύο, η παγωνιά,

τώρα τσακάλια βγήκανε και λύκοι παγανιά.

 

Ο κόσμος καθρεφτίζεται σε οθόνες και καντράν

και ούτε που ακούγονται οι καμπάνες που κτυπάν.

Στο κινητό τηλέφωνο, καθένας στη γωνιά του,

σερφάρει και βυθίζεται μέσα στην μοναξιά του.

 

Φτώχια παντού κυριαρχεί, φόβος και ανασφάλεια

κι έγινε πλέον η ζωή μίζερη, μαύρα χάλια.

 

Πότε θα ’ρθει η άνοιξη, ν’ ανθίσουν τα λουλούδια,

να βγουν στους δρόμους τα παιδιά, να πουν γλυκά τραγούδια;

Πότε θα ’ρθει η άνοιξη, ν’ ανθίσει όλη η πλάση

να ζωντανέψει η γειτονιά, το χείλι να γελάσει;

Δυο παλιές φωτογραφίες από το Τρικαλινό παζάρι στην κεντρική πλατεία των Τρικάλων

Δυο παλιές φωτογραφίες από το Τρικαλινό παζάρι, στην κεντρική πλατεία των Τρικάλων αποκαλύπτουν ψήγματα από τον τρόπο ζωής των τρικαλινών πριν από έναν αιώνα. Τις αλιεύσαμε από την προσωπική ιστοσελίδα του Δημήτρη Γκούμα όπου τις σχολιάζει ο Δημήτριος Τουφεξίδης.

Η παραπάνω φωτογραφία τραβήχτηκε το 1930 από το κτίριο αριστερά του Σαράφη. Εστιάζει στην βορειοανατολική πλευρά της πλατείας και την (σήμερα) 28ης Οκτωβρίου, που μέχρι και την δεκαετία του ΄80 ήταν το κέντρου του εμπορίου. Τα κτήρια παραμένουν ακόμη σταθερά, πλην δύο αυτών που ξεφύτρωσαν αριστερά του δίπατου με τα 4 παράθυρα και την κεντρική μπαλκονόπορτα. Κάτω από αυτό βρίσκεται το κατάστημα «Λυγάτσικας». Τα δύο παραθυράκια που διακρίνονται ανάμεσα των δύο αριστερών δέντρων, υπάρχουν ακόμη, το ένα στο κατάστημα τηλεφωνίας και το άλλο στο «Εγώ επισκευάζω». Οι τέντες που διακρίνονται στο διάζωμα, αποτελούσαν το Τρικαλινό ...καπαλί τσαρσί (μεγάλο παζάρι). Ευδιάκριτο είναι και το τότε υπέρκομψο περίπτερο, που από εκεί αγοράζαμε μεταχειρισμένα (!!!) τα περιοδικά, Μικρός Ήρως και Σερίφης. Η ηλεκτρική ενέργεια διοχετεύεται από το εργοστάσιο του Σταματόπουλου, μέσω των διάσπαρτων στύλων και καλωδίων. Πρόκειται για μία ηλιόλουστη ημέρα, κρίνοντας από τις σκιές και κοντά στα Χριστούγεννα μάλλον, βλέποντας τις γαλοπούλες επί της πλατείας.

 

Η παραπάνω φωτογραφία είναι του 1909. Πρόκειται για την ίδια γωνία της πλατείας, με το κομψό περίπτερο δεξιά. Στην οδό 28ης Οκτωβρίου κάποιος Γεώργιος με δυσανάγνωστο επίθετο έχει επιχείρηση. Καλύτερα φαίνεται τώρα το δίπατο με τα μεγάλα παράθυρα. Τα μικρά παράθυρα που διακρίνονται δεξιά του, είναι αυτά του παταριού της οικογενειακής μας επιχείρησης. Σε σχέση με την προηγούμενη φωτογραφία, η περιρρέουσα κατάσταση είναι αρκετά πιο «χύμα». Οι φορεσιές των ανδρών και των γυναικών «επηρεασμένες» από την Τουρκοκρατία, ανεξαρτήτου ηλικίας, στερούνται ...ποικιλίας σχεδίων και χρωμάτων. Το χώμα επί της πλατείας, κυριαρχεί και υποδηλώνει την εποχή της πόλης πριν από την τσιμεντοποίηση.

Η φωτογραφία πρέπει να είναι ενός Γάλλου περιηγητή.

H παραδοσιακή μουσική οικογένεια Δημητρίου Μαντέλα

 

Οι παραδοσιακοί οργανοπαίχτες έγραψαν την δική τους ιστορία και στιγμάτισαν με την προσφορά τους τα κοινωνικά και πολιτισμικά δρώμενα του τόπου. Αξίζει σ’ όλους αυτούς τους παιχνιδιάτορες, να τους ξαναθυμηθούμε και να τους γνωρίσουμε καλύτερα, μέσα από μια έρευνα η οποία στηρίχθηκε σε προφορικές και καταγεγραμμένες μαρτυρίες των ίδιων των εμπλεκόμενων επί του θέματος. Παρουσιάζεται παρακάτω η παραδοσιακή μουσική οικογένεια του Δημήτρη Μαντέλα.

Ο Δημήτριος Μαντέλας του Ηλία και της Μαρίας γεννήθηκε το 1920 και πέθανε στις 24 Απριλίου 1995, σε ηλικία 75 ετών. Παντρεύτηκε με την Παρασκευή το γένος Νικολάου Απόχα και απόχτησαν επτά παιδιά. Τη Βασιλική, τον Ηλία, τη Μαρία, τη Στεριανή, τον Στέφανο, την Χρυσαυγή και τον Αθανάσιο.

Την ίδια εποχή, τη δεκαετία του 1940 και παράλληλα με τον Ευάγγελο Καλαμπάκα ξεκίνησε το λαούτο και ο Δημήτριος Μαντέλας. Ο Μήτσιος Μαντέλας, όπως τον αποκαλούσαν, ασχολήθηκε με την μουσική μαθαίνοντας να παίζει λαούτο από τον γαμπρό του Λάμπρο Ζυγογιάννη, από το Ρίζωμα, που έπαιζε κι αυτός λαούτο και ήταν παντρεμένος με την αδελφή του Δημήτρη Μαντέλα Στεριανή.

Έμαθε γρήγορα το όργανο και άρχισε να βγαίνει σε γάμους, στην αρχή με τον γαμπρό του, και στη συνέχεια έκανε τη δικές του κομπανίες. Γρήγορα καταξιώθηκε στον χώρο ως λαουτιέρης, και όπως ήταν αναμενόμενο μετέδωσε κι αυτός την τέχνη του στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς του. Ο γιος του, ο Ηλίας, έπαιζε ακορντεόν και αρμόνιο, ενώ ο ανεψιός του Χρυσόστομος Στεφ. Μαντέλας έπαιζε κιθάρα.

Ο κλώνος του οικογενειακού δέντρου επεκτείνεται, καθώς ο Δημήτριος Μαντέλας ήταν παντρεμένος με την αδελφή του πατέρα, του ακορντεονίστα και αρμονίστα, Γιάννη Γεωργίου και του τραγουδιστή Βαγγέλη Γεωργίου. Η γυναίκα του Γιάννη Γεωργίου Αρετή, κατάγεται από τη μουσική οικογένεια Καμινιώτη από το χωριό Καλογριανά Καρδίτσας.

 

Ηλίας Δ. Μαντέλας

Ηλίας Μαντέλας του Δημητρίου και της Παρασκευής. Γεννήθηκε το 1944 στο Βαλτινό. Παντρεύτηκε με την Αγγελική, το γένος Νικολάου Αντή από το Αρτεσιανό Καρδίτσας  και απόχτησαν δύο παιδιά. Την Παρασκευή και τον Δημήτριο. Ο Ηλίας Μαντέλας έπαιζε ακορντεόν και αρμόνιο.

Σε συνέντευξή του στις 21-8-2022 τόνισε τα εξής:

«Ξεκίνησα τη μουσική πρώτα με βιολί, μετά πήρα το ακορντεόν και κάποια στιγμή αγόρασα αρμόνιο και έπαιζα και με αυτό το όργανο.

Σε ηλικία 15 χρόνων πήγα σε μουσική σχολή στα Τρίκαλα, για κάνα δυο τρεις μήνες, όπου έμαθα τα βασικά και μετά με τον πατέρα μου άρχισα να παίζω σε γάμους.

Εδώ στα Τρίκαλα δούλεψα με όλους τους οργανοπαίχτες, με όποιον τύχαινε δηλαδή σε πανηγύρια, σε γάμους, σε βαφτίσια, σε εκδηλώσεις συλλόγων, σε χοροεσπερίδες κλπ.

Δούλεψα για αρκετό καιρό και με συγκροτήματα από την Καρδίτσα. Ως επί το πλείστον με τον κλαρινίστα Σπύρο Καραμέρη και την κόρη του που τραγουδούσε.

Επίσης δούλεψα για δύο χρόνια σε κέντρο διασκέδασης στο Λαύριο, σε κάποιον Καλύβα.

Τελευταία φορά που έπαιξα επαγγελματικά σε γάμο ήταν το 2007. Μετά αναγκάστικα, λόγω προβλημάτων υγείας της γυναίκας μου, να σταματήσω το επάγγελμα.

Εδώ στο χωριό τα συγκροτήματα του πατέρα μου είχαν προτεραιότητα. Εμείς παίζαμε στους περισσότερους γάμους.

Από την οικογένειά μου με τη μουσική ασχολήθηκε ο πατέρας μου, εγώ,  ο Χρυσόστομος Μαντέλας και ο γαμπρός της αδερφής μου, Κούλας, ο Δημήτριος Νασιόπουλος, εξαιρετικός τραγουδιστής από την Καρδίτσα».

Πανηγύρι στο Βαλτινό 1987. Αρμόνιο: Μαντέλας Ηλίας, κλαρίνο: Τζιμούρτος Δημήτρης, ντραμς: Καλαμπάκας Κώστας, τραγούδι: Καλαμπάκας Γιώργος, κιθάρα: Μαντέλας Χρυσόστομος.

Χρυσόστομος Στ. Μαντέλας

Ο Χρυσόστομος Στεφ. Μαντέλας γεννήθηκε το 1964 στο Βαλτινό. Είναι ανιψιός από αδερφό, του Δημητρίου Μαντέλα.

Έχοντας μουσικές επιρροές από τον θείο του Δημήτριο Μαντέλα και τον ξάδελφό του Ηλία Μαντέλα, άρχισε να ασχολείται κι αυτός με την παραδοσιακή  μουσική. Έτσι το 1984 πήγε στο Ωδείο Τρικάλων και έμαθε να παίζει κιθάρα. Στη συνέχεια υπό την καθοδήγηση του Νίκου Κωφίνα πήγε στο ωδείο της Αναστασίας Κασιώλα και σιγά σιγά ασχολήθηκε επαγγελματικά με το όργανο. Έπαιξε σε διάφορες εκδηλώσεις, γάμους, πανηγύρια και γιορτές μέχρι το 1992, όπου έφυγε μετανάστης στη Γερμανία.

Διαφημιστική καταχώρηση τοπικής εφημερίδας των Τρικάλων, που αναγγέλλει την εμφάνιση του παραδοσιακού συγκροτήματος του Δημητρίου Μαντέλα, στο πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου, στο Καφέ -Μπαρ του Αναστασίου Σταμούλη, στο Βαλτινό.

Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκε το διήμερο Φεστιβάλ Φιλαρμονικών, Ορχηστρών και Χορωδιών, κοινωνικής αλληλεγγύης

 

Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκε το διήμερο Φεστιβάλ Φιλαρμονικών, Ορχηστρών και Χορωδιών, κοινωνικής αλληλεγγύης το Σαββατοκύριακο 12 και 13 Νοεμβρίου 2022 από τον Σύλλογο Φίλων της Δημοτικής Φιλαρμονικής Τρικάλων και τον Δήμο Τρικκαίων.

Την πρώτη ημέρα, Σάββατο 12 Νοεμβρίου, πραγματοποιήθηκε η μεγάλη συναυλία στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Τρικκαίων «Αθανάσιος Τριγώνης» με την συμμετοχή των μουσικών συνόλων που κατέπληξαν το κοινό.

Τη δεύτερη ημέρα, την Κυριακή 13 Νοεμβρίου δόθηκαν  δύο εμψυχωτικές  συναυλίες, στο Σωφρονιστικό Κατάστημα της πόλης των Τρικάλων και στο Γηροκομείο της Μητρόπολης Τρίκκης, Γαρδικίου και Πύλης, στα Μεγάλα Καλύβια του Δήμου Τρικκαίων.

Ενώ στο πλαίσιο της κοινωνικής αλληλεγγύης συγκεντρώθηκαν τρόφιμα για τις ευπαθείς ομάδες.

Τα μουσικά σύνολα που έλαβαν μέρος στο φεστιβάλ είναι :

– Η Δημοτική Φιλαρμονική Λαμίας,

– Το κιθαριστικό ντουέτο Αλεξάνδρας Χριστοδήμου και Γιάννη Πετρίδη

– Η Δημοτική Χορωδία Τρικάλων

– Η Χορωδία Σχολής Βυζαντινής μουσικής της Ιεράς Μητρόπολης Τρίκκης

Γαρδικίου και Πύλης,

– Η σαξοφωνική ορχήστρα του Δήμου Θέρμης Θεσσαλονίκης, Κουκλουσάξ

– Η Δημοτική Φιλαρμονική Τρικάλων

– Και το Δημοτικό Χορευτικό συγκρότημα Τρικάλων.

Η ιστορία του Ελληνικού Ποδοσφαίρου - Οι πρώτοι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι

 

Πανελλήνιος Γυμναστικός Σύλλογος 1889

Η πρώτη επίσημη ποδοσφαιρική συνάντηση που οργανώθηκε από το ΣΕΓΑΣ ήταν το 1899 και οι ομάδες που συμμετείχαν ήταν ο Πειραϊκός Σύνδεσμος, Ο Πανελλήνιος Γ.Σ., ο Εθνικός Γ.Σ. και ο Ποδηλατικός Σύλλογος Αθηνών.

Στο μεταξύ αρχίζουν να ιδρύονται και οι πρώτοι σύλλογοι που καλλιεργούν και το ποδόσφαιρο ο Παναθηναϊκός, o Πανελλήνιος Γ.Σ., ο Εθνικός Γ.Σ., ο Παναχαϊκός Γ.Σ., ο Πειραϊκός Σύνδεσμος, ο Ήφαιστος.

Εκτός των ελληνικών συνόρων ιδρύονται ο Πέρα Κλούμπ στην Κωνσταντινούπολη, ο Πανιώνιος Γ.Σ.Σ. και ο Γ.Σ. Απόλλων στην Σμύρνη, στην Θεσσαλονίκη ο Όμιλος Φιλομουσών Θεσσαλονίκης, η Ουνιόν Σπορτίβ.

Ο ΣΕΓΑΣ συμπεριλαμβάνει το ποδόσφαιρο στην δύναμή του και προκηρύσσει και το πρώτο πανελλήνιο πρωτάθλημα, το 1906, με νικητή τον Εθνικό Γ.Σ., ενώ στην Σμύρνη το πρώτο πρωτάθλημα είχε διοργανωθεί πολύ νωρίτερα το 1898 με νικητή τον Απόλλωνα.

Το 1906 έγιναν οι πρώτοι Πανελλήνιοι ποδοσφαιρικοί αγώνες, στους οποίους πρώτευσε ο Εθνικός Αθηνών με νίκη 3-0 επί του Πανελληνίου. Ενδεικτικό γεγονός της πολύ χαμηλής στάθμης του ελληνικού ποδοσφαίρου εκείνης της εποχής, είναι η συντριβή του Εθνικού την ίδια χρονιά από την ομάδα μοίρας του αγγλικού στόλου, που ναυλοχούσε στον Πειραιά με 18-0.

Ολυμπιακός 1925

Από το 1907 εισάγεται στα σχολεία και αρχίζουν να γίνονται αγώνες ανάμεσα σε μαθητές γυμνασίων και μεταξύ φοιτητών. Το ποδόσφαιρο παραμένει στον ΣΕΓΑΣ μέχρι το 1923 όταν οι σύλλογοι ιδρύουν την Ε.Π.Σ.Ε.. Εκείνη την περίοδο ιδρύονται και οι πρώτες ποδοσφαιρικές ενώσεις.

Ό,τι προηγήθηκε αποτελεί την προϊστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου.

Στις 14 Νοεμβρίου 1926, ιδρύεται η Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (ΕΠΟ) και το ποδόσφαιρο μπαίνει σε πιο οργανωμένες βάσεις.

Η ΕΠΟ ιδρύθηκε με πρωτοβουλία των ποδοσφαιρικών ενώσεων, Αθηνών, Πειραιώς και Μακεδονίας.

Το καταστατικό της Ε.Π.Ο., συντάκτης του οποίου φέρεται ο παλιός ποδοσφαιριστής  του Απόλλωνα στη Σμύρνη Α. Καμπουρόπουλος, εγκρίθηκε με την απόφαση 6101 της 27/12/1926 του πρωτοδικείου της Αθήνας, και στα 57 άρθρα του καθόριζε με  εξαντλητικές λεπτομέρειες την οργάνωση του ποδοσφαίρου στην Ελλάδα.

Άρης Θεσσαλονίκης 1927 

Το πρώτο επίσημο Πρωτάθλημα Ελλάδας έγινε την περίοδο 1927-1928 με νικητή τον Άρη Θεσσαλονίκης και το 1932 η ΑΕΚ αναδείχθηκε πρώτη κυπελλούχος Ελλάδας.

Από τη σεζόν 1958-1959 άρχισε να διεξάγεται το πρώτο ενιαίο πρωτάθλημα με τη μορφή των Εθνικών Κατηγοριών, παράλληλα με την είσοδο του ΠΡΟ-ΠΟ, που αποτέλεσε τον αιμοδότη του ελληνικού αθλητισμού.

Το 1959 άρχισε το πρωτάθλημα Α΄ Εθνικής Κατηγορίας και το 1979 εισήχθη επίσημα ο επαγγελματισμός. Με το νόμο 878 του 1979 εισήλθε ο επαγγελματισμός στο ελληνικό ποδόσφαιρο, με τη σύσταση των ΠΑΕ και της ΕΠΑΕ.

Δυναμική ώθηση στο άθλημα δίνει η ίδρυση το 1958 του «οργανισμού προγνωστικών αγώνων ποδοσφαίρου» (ΟΠΑΠ).

ΑΕΚ 1932

ΠΑΟ 1925

ΠΑΟΚ 1930

Τις Κυριακές η Ελλάδα στήνεται δίπλα στα τρανζίστορ για να ακούσει μεταδόσεις και αποτελέσματα αγώνων και να ελέγξει το δελτίο του ΠΡΟ-ΠΟ. Ακόμη και στις πιο δύσκολες οικονομικά εποχές, ο πενιχρός οικογενειακός προϋπολογισμός περιλαμβάνει κονδύλι για ΠΡΟ-ΠΟ.

Το «1-2-Χ» μπαίνει στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων. Αντανακλά την αγάπη για τη «στρογγυλή θεά», αλλά και τα όνειρα για ένα καλύτερο αύριο…

ΥΓΡΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

 

Η νυχτερινή βροχή σταμάτησε και ο ήλιος, σκάζοντας πάνω από τις βρεγμένες λεύκες και τα πλινθόκτιστα σπίτια, αποκάλυψε το φτωχικό χωριό με αμφίδρομες αντανακλάσεις. Τα νερά πλημμύρισαν τους λασπωμένους δρόμους και τις παρακείμενες γράνες, προσφέροντας πεδίο χαράς σε πάπιες και χήνες. Μικρές λίμνες εδώ κι εκεί φωτίζουν το πρωινό τοπίο κι εμείς μικρά παιδιά ξεχυνόμαστε κατά ομάδες στις αλάνες για να δρέψουμε τη χαρά του αυτοσχέδιου υπαίθριου παιχνιδιού. Νιώθω ακόμα τη λάσπη να εισχωρεί ανάμεσα στα δάχτυλα των ξυπόλητων ποδιών μου και ανατριχιάζω. Ταυτόχρονα σκέφτομαι: «μα πώς καταφέραμε και μεγαλώσαμε, πώς μείναμε ζωντανοί με τόσες κακουχίες, πώς δεν αρρωστήσαμε και δεν πεθάναμε;» Τελικά αυτά είναι λίγα από τα μόνα θαύματα που γέμισαν και νοηματοδότησαν στη συνέχεια τη ζωή μας.

Του Ηλία Κεφάλα

 

 

Υπάρχουν και κάποιες εικόνες, που μιλάνε από μόνες τους...