Ο Τσαγκάρης - Ένα παραδοσιακό επάγγελμα του Βαλτινού που χάθηκε.

Ένα πολύ συνηθισμένο επάγγελμα των περασμένων χρόνων, στο Βαλτινό, ήταν αυτό του τσαγκάρη. Δουλειά του ήταν να φτιάχνει και να επισκευάζει παπούτσια. Φορούσε μια ποδιά που κρεμόταν από το λαιμό μέχρι τα πόδια του για να μην λερώνονται και δούλευε για ώρες, σκυμμένος πάνω από τον πάγκο του, που ήταν γεμάτος εργαλεία. 

Η κατασκευή των υποδημάτων ήταν χειροποίητη, αφού τα πάντα ήταν ραφτά ή καρφωτά. Έπαιρναν τη στάμπα του πέλματος του πελάτη για μέτρο, έφτιαχναν πρώτα το πάνω μέρος και ύστερα έκοβαν τη σόλα. Χρησιμοποιούσαν λεπίδια, φαλτσέτες, σουφλιά, βελόνες, κερωμένους σπάγκους, σφυριά και κυρίως τα καλαπόδια.

Όλες οι εργασίες για την κατασκευή των παπουτσιών γινόντουσαν με το χέρι. 

Το τσαγκαράδικο του Ε. Καραθανάση και Γ. Κεφάλα

Στο Βαλτινό υπήρξαν τρία τσαγκαράδικα που δούλευαν ολημερίς για να ανταποκριθούν στις παραγγελίες. Ένα είχαν συνεταιρικά ο Ευάγγελος Καραθανάσης με τον Γιώργο Κεφάλα, ένα άλλο είχε ανοίξει ο Στέργιος Ριζαργιώτης και το τρίτο, τελευταία ο Νίκος Απόχας.

Αγροτική επιδότηση έως και 14.000 ευρώ – Ποιοι την δικαιούνται – Τα κριτήρια και οι προθεσμίες για αιτήσεις

Επιδοτήσεις 14.000 ευρώ σε επαγγελματίες γεωργούς που είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και έχουν μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις σε δημοτικές και τοπικές κοινότητες της χώρας με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους δίνει κοινοτικό πρόγραμμα ύψους 70 εκατ. ευρώ του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Πιο συγκεκριμένα, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους και δεν θα πρέπει να έχουν υπερβεί το 61ο, να είναι μόνιμοι κάτοικοι σε δημοτικές και τοπικές κοινότητες με πληθυσμό έως και 5.000 κατοίκους στην επικράτεια της χώρας όπου η αγροτική δραστηριότητα είναι σημαντική, να είναι αρχηγοί σε υφιστάμενες γεωργικές εκμεταλλεύσεις, να είναι εγγεγραμμένοι στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ) και έχουν υποβάλλει Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης κατά το έτος αναφοράς της αίτησης στήριξης στο υπομέτρο.

Η υποβολή των αιτήσεων στήριξης θα πραγματοποιηθεί ηλεκτρονικά από 4 Μαρτίου 2019 έως και 15 Μαΐου 2019 μέσω του Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων (http://www.ependyseis.gr).

Κύρια χαρακτηριστικά της πρόσκλησης είναι τα εξής:

1. Δικαιούχοι της είναι οι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων ως επαγγελματίες γεωργοί που δεν έχουν υπερβεί το 61ο έτος της ηλικίας τους και έχουν υποβάλει δήλωση ΟΣΔΕ για το 2018.

2. Οι υποψήφιοι έχουν μέσο όρο ατομικών αγροτικών εισοδημάτων των διαθέσιμων φορολογικών στοιχείων των ετών 2015,2016, 2017 από 0,01 ευρώ έως και 3.000 ευρώ και μέσο όρο των συνολικών οικογενειακών εισοδημάτων των διαθέσιμων φορολογικών στοιχείων των ετών 2015, 2016 και 2017 έως και 15.000 ευρώ.

3. Επιπλέον, η γεωργική εκμετάλλευση των υποψηφίων πρέπει να έχει μέγεθος παραγωγικής δυναμικότητας ίσο με 5.000 ευρώ έως και 7.999 ευρώ στην αρχική κατάσταση.

4. Ως έτος αναφοράς της αίτησης στήριξης ορίζεται το έτος 2018. Συνεπώς η αίτηση στήριξης συντάσσεται με βάση την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης έτους 2018. 5. Οι υποψήφιοι πρέπει να υποβάλουν τυποποιημένο επιχειρηματικό σχέδιο ανάπτυξης της γεωργικής τους εκμετάλλευσης.

Η διάρκεια υλοποίησης του επιχειρηματικού σχεδίου δεν μπορεί να μικρότερη από τρία χρόνια και μεγαλύτερη από τέσσερα.

6. Μετά την ολοκλήρωση του επιχειρηματικού σχεδίου ο δικαιούχος δεν αναλαμβάνει περαιτέρω υποχρεώσεις.

7. Το ποσό ενίσχυσης, το οποίο δεν συνδέεται με συγκεκριμένες δαπάνες, είναι ίσο με 14.000 ευρώ για κάθε δικαιούχο και καταβάλλεται σε δύο δόσεις.

Η πρώτη δόση, η οποία καταβάλλεται με την ένταξη στο μέτρο, είναι το 70% της συνολικής ενίσχυσης.

Ο δικαιούχος θα πρέπει να διαθέτει επαρκή επαγγελματικά προσόντα και να κατέχει μεταξύ άλλων τίτλο σπουδών ή πτυχίο γεωργικής κατεύθυνσης. Η γεωργική εκμετάλλευση πρέπει να βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή του τόπου μόνιμης κατοικίας του ή του αρχηγού εκμετάλλευσης.

Δείτε εδώ την απόφαση

dikaiologitika.gr

Ο ΤΕΝΙΣΤΑΣ Του Ηλία Κεφάλα

(Στέλνουμε τις θερμότερες ευχές μας για συνεχείς νίκες στον αθλητή μας Στέφανο Τσιτσιπά. Ωστόσο μπροστά στο εν γένει φαινόμενο του τένις η ποίηση έχει τον αντίλογό της).

Ο ΤΕΝΙΣΤΑΣ

Είναι το τένις άθλημα;

Εσένα ρωτώ ακριβέ μου τενίστα
Που με την πολυτελή περιβολή σου
Συναγωνίζεσαι με επιμονή για να πετύχεις
Την άνοδό σου στην κατάταξη

Αλλ᾽ όμως πες μου
Αν το έπαθλό σου δεν ήταν ἡ τραπεζική επιταγή
Το ύψος της οποίας συνιστά
Ύβρη για τον φτωχόκοσμο
Θα δεχόσουν ως μέγιστο βραβείο για τις νίκες σου
Λίγα στελέχη σέλινου όπως στα Νέμεα
Ένα κλαδάκι πεύκου όπως στα Ίσθμια
Φύλλα της δάφνης ή μήλο όπως στα Πύθια
Ή τέλος έναν κότινο ελιάς
Όπως στα ξακουστά
Και μέγιστα Ολύμπια;

Ο πρώτος ΚΟΚ στην Ελλάδα για τις μετακινήσεις με ζώα - Ποιοι ήταν οι οδοφύλακες και ποιοι είχαν προτεραιότητα

Σαν σήμερα, στις 24 Ιανουαρίου 1837 στην Ελλάδα ψηφίστηκε ο πρώτος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας για τις μετακινήσεις με ζώα. Λίγα χρόνια μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, το νεοσύστατο κράτος με ειδικό Διάταγμα ρύθμιζε την κυκλοφορία της εποχής, καθώς τα ζώα ήταν το μοναδικό μεταφορικό μέσο. Σύμφωνα με το Διάταγμα αν συναντούσες άμαξες ή έφιππους στον δρόμο έπρεπε ο καθένας να υποχωρήσει προς τα δεξιά για να παραμείνει ο δρόμος ελεύθερος. Επίσης, όταν περνούσαν ταχυδρόμοι, όλοι έπρεπε να παραμερίσουν στα δεξιά των ταχυδρομικών αμαξών ή των ίππων. 

Σημειώνεται ότι ήταν υποχρεωτική η πληρωμή διοδίων ακόμη και για τα άλογα ή τα γαϊδουράκια είτε μετέφεραν φορτία είτε ήταν ξεφόρτωτα. Επίσης δεν υπήρχαν τροχονόμοι, αλλά οδοφύλακες, οι οποίοι φρόντιζαν για την τήρηση του νόμου και στο αριστερό μπράτσο είχαν μια ταινία που έγραφε «Βασιλικός οδοφύλαξ».

Παρουσιάζουμε παρακάτω το σχετικό Διάταγμα:   

«Περί της καθ’ οδόν απαντήσεως των αμαξών, εφίππων κλπ» Ο Θ Ω Ν Ελέω Θεού Βασιλεύς της Ελλάδος Προς αποφυγήν συγκρούσεων ως εκ της καθ’ οδόν συναντήσεως των αμαξών, εφίππων κλπ. και δια να κατασταθή ούτως η διάβασις εύκολος και μάλιστα ακίνδυνος. Επί τη προτάσει της επί των Εσωτερικών Γραμματείας, απεφασίσαμεν και διατάττομεν:

1) Οσάκις επί των δημοσίων οδών είτε εντός των πόλεων, είτε επί των κατασκευασθέντων μεγάλων δρόμων του Βασιλείου μας, συναντώνται άμαξαι, έφιπποι κλπ., οφείλει έκαστος να υποχωρή εις τα δεξιά, και να μένη ούτως η δίοδος ελευθέρα απ’ αμφότερα τα διαβαίνοντα μέρη.

2) Όταν οι καθ’ οδόν απαντώμενοι ταχυδρόμοι σαλπίζουν τον της υποχωρήσεως σαλπισμόν, όλοι οι καθ’ οδόν χρεωστούν να υποχωρούν και να περνούν εις τα δεξιά των ταχυδρομικών αμαξών ή ίππων. Εις την αυτήν υποχρέωσιν υπόκεινται, όταν το ταχυδρομείον φθάνη άμαξαν τρέχουσαν έμπροσθεν εφίππους κλπ. και θέλει να περάση εμπρός.

3) Οι παραβάται τιμωρούνται με πρόστιμον πέντε δραχμών προς όφελος των Ταχυδρομικών Ταμείων.

4) Εν περιπτώσει παραβάσεως, η καταμήνυσις γίνεται από μέρους του ηνιόχου και ταχυδρόμου προς τον αρμόδιον Δήμαρχον, δια να ενεργηθή παρ’ αυτού η ανήκουσα καταδίωξις του Ειρηνοδίκου.
5) Ο επί των Εσωτερικών Γραμματεύς επιφορτίζει με την εκτέλεσιν και δημοσίευσιν του παρόντος διατάγματος, το οποίον θέλει γνωστοποιηθή και δια κήρυκος εις όσα μέρη ήθελεν είσθαι αναγκαίον. Εν Αθήναις την 2 (24) Ιανουαρίου 1837 Εν ονόματι και κατ’ ιδιαιτέραν διαταγήν της Αυτού Μεγαλειότητος του Βασιλέως Το Υπουργικόν Συμβούλιον Άρμανσμπεργκ, Ι. Ρίζος, Σμάλτς, Δρ. Μανδόλας, Α.Γ. Κρεζής.»

Πηγή:thecaller.gr

Μεταμορφώσεις της φύσης

Η φύση και η δύναμή της, ανέκαθεν, ασκούσαν και ασκούν μεγάλη επίδραση και γοητεία στους καλλιτέχνες, καθώς και στα αισθήματα που προκαλούν στον θεατή. 

Δώδεκα ζεύγη ποιητικών φωτογραφιών, περίπου στο ίδιο κάδρο, με χρονική απόσταση λήψης μιας εποχής, μάς προσκαλούν να ανακαλύψουμε την επίδραση που έχει η εναλλαγή των εποχών στο τοπίο, καθώς και να βρεθούμε αντιμέτωποι με το συναίσθημα του πόσο μικρός και ασήμαντος είναι ο άνθρωπος μπροστά στο μεγαλείο της φύσης.

Η μεταμόρφωση του τοπίου μέσα από τις διάφορες εποχές αποτυπώνεται στα δώδεκα ζεύγη φωτογραφιών υψηλής ευκρίνειας και αισθητικής που παρουσιάζουμε παρακάτω.

Σε πάρκα, δρόμους και δάση το σκηνικό μεταμορφώνεται και τα χρώματα αλλάζουν…

Δώδεκα φθινοπωρινές μεταμορφώσεις. Το πριν και το μετά…

Απεβίωσε η Αγγελική σύζυγος Ηλία Μαντέλα

Απεβίωσε η συγχωριανή μας Αγγελική σύζυγος Ηλία Μαντέλα, το Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2019, σε ηλικία 80 ετών. Η Αγγελική Μαντέλα το γένος Νικολάου Αντή από το Αρτεσιανό Καρδίτσας γεννήθηκε το 1939. Παντρεύτηκε με τον Ηλία Δημ. Μαντέλα και απόχτησαν δύο παιδιά, την Παρασκευή και τον Δημήτριο.

Ο γάμος του Θανάση Μπουργάνη και της Γεωργίας Τσιγάρα

Τον εκλεκτό της καρδιάς της Αθανάσιο Μπουργάνη του Χρήστου και της Μαριάννας, παντρεύτηκε η  Γεωργία Τσιγάρα του Δημητρίου και της Βαίτσας Μπαντόλια, το Σάββατο 19 Ιανουαρίου 2019, στον ιερό ναό Αγίου Αθανασίου Βαλτινού.

Κουμπάροι του ζευγαριού ήταν η Αθηνά Ξένου – Κοκολέτση και ο Αριστομένης Μπούζης.

Η γαμήλια τελετή έγινε σε στενό οικογενειακό κύκλο.

Μετά το ιερό μυστήριο το ζευγάρι υποδέχθηκε τους καλεσμένους του στο κέντρο «Ονείρων Έπαυλις», όπου πραγματοποιήθηκε η γαμήλια δεξίωση.

Μαζί με τις ευχές μας προς το ζευγάρι, για «βίο ανθόσπαρτο και καλούς απογόνους», παρουσιάζουμε παρακάτω και μερικά φωτογραφικά στιγμιότυπα από τον γάμο τους.

Διακόπτουμε για λίγες ημέρες τις αναρτήσεις

Ντοπιολαλιά. Ο Παντελής ο βοτανολόγος

Αφηγήσεις, εξιστορήσεις, καταθέσεις βιωμάτων από ανθρώπους που διατηρούν το γλωσσικό μας ιδίωμα ατόφιο, όπως ακριβώς το παρέλαβαν από τους προγόνους μας.

Την παρακάτω αφήγηση μας έκανε ο Παντελής Φλώρος, την οποία παρουσιάζουμε ατόφια, χωρίς να αλλάξουμε ή να διορθώσουμε κάτι, διατηρώντας έτσι την ιδιωματική προφορά και την αυθεντικότητα της γλώσσας του τόπου μας.

Λοιπόν, κάτσε να σι που. Ιγώ ξέρω πολλά, κι είμι κι βοτανολόγος.

Έχου ένα βιβλίου, όποιος δεν μπορεί να κάνει παιδιά, μπορεί να φταίει ο ένας, μπορεί να φταίει ο άλλος…, λοιπόν, λέει, τι θεραπεία να κάντς.

Είναι το βιβλίο των βοτάνων, των φαρμάκων και γενικώς τα πάντα. Δεν μαζώνω ιγώ τα βότανα, ιγώ λέου τον άλλον άμα θέλει. Τι πρόβλημα έχεις; Θα πάρ΄ς αυτό. Τσ’ δίνω κι κάνα βότανο, έτσι, δεν θέλω παράδες. 

Άμα μη πεις τώρα κάνα πρόβλημα, θα σι πω, άμα το ξέρω ή θα κοιτάξω στου βιβλίου.

Τα φάρμακα είναι πικρά, άμα δεν είναι πικρά τα φάρμακα δεν κάνουν χρήση, με τίποτα.

Ά, εχτές ήρθε μια γ’ναίκα εδώ με τον άντρα τς, κι ανέφερα ιγώ, «έχω βότανα» λέου, «να φεύγουν οι ζάρες». Λέει αυτήν, «Α! θέλω κι εγώ». «Ε, εσύ δεν έχς ζάρες, λέου, λίγες έχεις. Έδωσα λέου μια συνταγή σε μια γυναίκα προχτές, να κάνει θεραπεία, να φύγουν οι ζάρες, απ’ έχει πολλές εδώ κι καθάρσι». «Α! πέσε με κι εμένα» λέει, «α μι γράψς μια συνταγή».

«Θα σι δώσου το βιβλίου να τη γράψ'ς μαναχιά σ’ λέου, γιατί ιγώ αυτήν την γυναίκα απ’ έγραψα, έκανα μια ώρα να τη γράψω».

Πήγε την έγραψε. Είχε πολλές ζάρες αυτήν. Αλλά οι ζάρες απ’ την ταλαιπωρία είναι κι άμα δεν τρως γάλα. Γιατί το γάλα φκιάνει επιδερμίδα να ξέρ’ς. Ιγώ τρώου γάλα πρωί – βράδυ τριψάνα. Δεν έχου ζάρες εγώ. Είμαι 86 χρονών. Τρώου γάλα και τώρα μι φέρνει εμένα, ένας εδώ, δυο μπουκάλια. Έχει γίδες αυτός κι μι φέρνει δυο μπουκάλια κάπου-κάπου. Είνι νοστιμότερο, καλύτερο το γίδινο. Το πρόβειο έχει περισσότερες βιταμίνες. Κατάλαβες; Κι είναι κι φτεινό φαί, το γάλα, θα πάρ’ς ένα κιλό γάλα, έχει ένα ευρώ.

Ξέρ’ς, ιγώ έκανα κι υπάλληλος. Το 1946, πήγα υπάλληλος σ’ έναν έμπορα στου Μουζάκι, έξι χρόνια έκατσα εκεί.

Ήταν έμπορας γερός αυτός. Γενικό εμπόριο: Λάδια, κασμήρια, ντρίγκια, τα πάντα, λαγιά μάζωνε, αλπές…
Κι δεν μι πλήρωνε εμένα καθώς πήγα, ούτε ασφαλισμένο με είχε. Δεν μι πλήρωνε για να μάθω την τέχνη, τη δλειά.
Είμαν φτουχό παιδί, δεν είχα τίποτα ιγώ. Ούτε σπίτι είχα, ούτε καλύβι. Ο πατέρας μ’ πέθανε 37 χρονών, αλλά τα κατάφερα.
Όχι την τέχνη μόνο έμαθα, αλλά έμαθα κι γράμματα κι αν’ξα αυτό το μαγαζί ιδώ.

Ιγώ γράφω καλύτερα από έναν που είναι του Λυκείου.

Καθαρά πράματα. Χα! Χα! Χα!

Λέξεις του τόπου μας, από το Γλωσσάρι Ιδιώματος Δυτικής Θεσσαλίας και ευρύτερης περιοχής αυτής. ΠΙ

Του Ευαγγέλου Στάθη Φιλολόγου

Συνεχίζοντας την παρουσίαση μέρους από το λεκτικό – γλωσσολαογραφικό υλικό που αφορά τον τόπο μας, και το οποίο έχει καταγραφεί στο βιβλίο μου με τίτλο: «Γλωσσάρι ιδιώματος Δυτικής Θεσσαλίας και ευρύτερης περιοχής αυτής», γίνεται μια επιλογή λέξεων που αρχίζουν από το γράμμα Π και παρουσιάζονται παρακάτω με αλφαβητική σειρά:

παγάδα  η θηλ. ουσ. τόπος που δεν τον πιάνει ο αέρας, απόγωνος: μαζεύκαν στην παγάδα τα πρόβατα να απαγκειάσουν

παγαδγιάζου  ρ. μεταβ. και αμετ. αόρ. παγάδγιασα  μέσ. μετοχ. παγαδγιασμένους 1) για καιρό καλμάρω, γαληνεύω: παγάδγιασι  η κιρός όξου· του προυί ήταν ξιρουπαεά (ξεροπαγιά)  2) για πόνο: καταπραΰνω, μαλακώνω: παγάδγιασι λίγου η πονόδοντους, τουν παγάδγιασι η ασπιρίνη ουσ. του παγάδγιασμα

παγανός  επίθ. η παγανός η παγανιά του παγανό· για άνθρωπο  κοντός, λισβός κι μαυριδερός: τουν λεν κι όμορφουν κιόλας! εά…ένας παγανός είνι, τι είνι λες

παΐδα  η θηλ. ουσ.  πληθ. οι παΐδις· η παγίδα· παιδικό κυνηγητικό σύνεργο για τη σύλληψη πουλιών: έστησα παΐδα για να πχιάσου πλια, άλλα ήταν ψόφια άλλα ζωντανά (δημοτ. χορευτ. τραγ.  ο στίχ. υπαινίσσεται «κυνήγι» κοριτσιών από αγόρια, σκωπτικά βέβαια) – παΐδις λέγονταν και οι ακτίνες της ομπρέλλας

παίνια  η θηλ. ουσ.  πληθ. οι παίνις· παίνεμα, καμάρωμα, επίδειξη: όπ’ να πααίνει  κι όπ’ να σταθεί, ούλου παίνις είνι κι για τεαυτόν τουν ίδγιουν κι για τη φαμπλιά τ’ ούλη

πάκια  τα ουδ. ουσ.  οι σπόνδυλοι της σπονδυλικής στήλης κοντά στη μέση και οι μύες γύρω απ’ αυτούς: μι πόνισαν τα πάκια μ’ απ’ του βάρους τα σακκιά που κουβαλούσα ούλη  μέρα

παλαμίζου ρ. μεταβ. και παλαμάω (σπάν.) παρατ. παλάμζα, αόρ. παλάμσα· παλαμίζουμι παλαμίσκα παλαμζμένους· επάλειψη τοίχου και δαπέδου με πολτό λάσπης από χώμα και βουνιά αγελάδας· η επάλειψη αυτή γινόταν με τις παλάμες των χεριών (από κει και η λ. παλαμίζω)· έτσι παλάμιζαν τα παλιά τα χρόνια τα πλινθόχτιστα σπίτια, τις αχυροκαλύβες καθώς και άλλους βοηθητικούς και αποθηκευτικούς χώρους του σπιτιοό·  ουσ. του

παλιαρούτι  του ουδ. ουσ. πληθ. τα παλιαρούτχια· παλιόρουχο μισοτριμμένο, κουρελιασμένο και χιλιομπαλωμάνο

παλιουμούσκι  του ουδ. ους. μοσχάρι χρονιάρικο, δαμάλι

παλιουρεά  η θηλ. ουσ. 1) το παλιούρι  2) συστάδα παλιουργιών 3) μεταφ. για να δηλώσει την κατάσταση που επικρατεί σε σπίτι ανοικοκύρευτου και τεμπέλη: παλιουρεά στου σπίτι τ’ (δε βρίσκεις τίποτε)

παλιούρι  του  η θηλ. ουσ. πληθ. τα παλιούργια· αγκαθωτός θάμνος· τα παλιούργια τα χρησιμοποιούσαν παλιά για να φτιάξουν φράχτες

παλιουρκόπους  η αρσ. ουσ. ο παλιουροκόπος· κοπτικό εργαλείο για το κόψιμο των παλιουργιών· ήταν πολύ τραχύ αυτό το εργαλείο, γιαυτό και όταν συζητούσαν για κάποιον ανόητο ή κακό, έλεγαν λέλε, παλιουρκόπου απ’ θέλει στου κιφάλι!

πανουγόμι του ουδ. ουσ.  επί πλέον φορτίο, υποχρέωση: δε μ’ έφτανι η θκη μ’ η φαμπλιά μ’ ήφιραν κι τ’ ανίψι  τ’ άντρα μ’ για πανουγόμι – έχου τα βάσανά μ’, έχου κι σένα πανουγόμι

πανουπροίκι  του ουδ. ουσ. το πανωπροίκι· συμπληρωματική ή πρόσθετη προίκα· συνήθως δεν την έδινε ο πατέρας, αλλά τη ζητούσε με το «έτσι θέλω» ο γαμπρός: σιγά ’π’ θα σι δώσου κι πανουπροίκι απού πάν’ – πρόσιξέ τουν καλά αυτόν, θα σι ζητήσει κι πανουπροίκι αύριου μιθαύριου (για προικοθήρα γαμπρό)

πανουσάμαρα  επίρρ. επί πλέον φορτίο πάνω στο ήδη φορτωμένο σαμάρι υποζυγίου: φόρτουσι του γαϊδούρι  μι δυο σακιά στιάρι  κι πανοουσάμαρα έβαλι του μικρό του πιδάκι τ’

πάντγιους   επίθ. η πάντγιους η πάντγια του πάντγιου· στις φράσεις αυτός, η τέτχοιους, η πάντγιους· αυτήν, η τέτχοια, η πάντγια (λέγεται αόριστα και γενικά για κάποιον, όταν θέλουμε να εκφραστούμε αρνητικά (βλ . λ. δείξος και ποίξος)

Παραδοσιακά Ελληνικά φαγητά που χάθηκαν με τα χρόνια

Η μπομπότα, η θρεψίνη, το ζαχαρόψωμο και άλλα τρόφιμα «των φτωχών» που χόρταιναν τους Έλληνες τον περασμένο αιώνα.

Η μπομπότα

Η μπομπότα ήταν η εναλλακτική λύση έναντι του σπάνιου σε δύσκολες περιόδους αλευριού από σιτάρι. Γνωστή και ως το ψωμί ή η πίτα των φτωχών. Ήταν στην ουσία ένας χυλός από καλαμποκάλευρο, αλατισμένο νερό και λάδι, αυγό ή κάποια γέμιση, αν υπήρχε.

Θρεψίνη και πετιμέζι

Ως την δεκαετία του ’60, τότε που δεν υπήρχαν… πραλίνες φουντουκιού και maple syrup για να αλείφουμε στο ψωμί, οι φέτες αλείφονταν κατά κόρον με πετιμέζι ή θρεψίνη. Το πετιμέζι είναι το παχύρρευστο προϊόν που προκύπτει από τον μούστο των σταφυλιών, ενώ η θρεψίνη, που κυκλοφορούσε στο εμπόριο σε κουτί με μια χαρακτηριστικότατη φωτογραφία ενός μικρού παιδιού, ήταν μια κρέμα που αποκαλούταν και σταφιδίνη, επίσης από τα σταφύλια.

Αυτό ήταν το πλέον συνηθισμένο και θρεπτικό κολατσιό των παιδιών τις δεκαετίες του ’50 και του ’60.

Γλυπτική με πάγο

Η γλυπτική είναι μια από τις ωραιότερες και πιο κλασικές μορφές τέχνης. Όποτε σκεφτόμαστε ένα γλυπτό μας έρχεται στο μυαλό το σμίλευμα μιας πέτρας, που θα κρατήσει για αιώνες. Βέβαια, από μόνο του το γεγονός αυτό δεν σημαίνει, ότι το γλυπτό θα κρατήσει για αιώνες. Μάλιστα, μερικά γλυπτά προορίζονται να κρατήσουν μόνο μια σεζόν. 
Τον χειμώνα το παγωμένο νερό με την μορφή του πάγου και του χιονιού αποτελούν από μόνα τους έργα τέχνης. Αν έχετε φτιάξει ποτέ χιονάνθρωπο, καταλαβαίνετε τι εννοώ. Σε κάποιους ανθρώπους, όμως, αρέσει να αναγάγουν το ταλέντο τους σε άλλο επίπεδο. Και αυτό το άλλο επίπεδο δεν είναι άλλο από τα γλυπτά από πάγο. 

Η γλυπτική στον πάγο χρησιμοποιεί μεγάλα κομμάτια πάγου που στην συνέχεια σκαλίζονται με αλυσοπρίονα, κοπίδια, εργαλεία σμιλεύματος και άλλα εργαλεία. Ανάλογα με τη θερμοκρασία του πάγου, η σύνθεση και η συμπεριφορά του αλλάζει, κάνοντας την γλυπτική στον πάγο μια δύσκολη αποστολή. 

Ωστόσο, παρ’ όλες τις προκλήσεις κάθε τόσο διοργανώνονται πολλά φεστιβάλ και διαγωνισμοί με θέμα τα γλυπτά από πάγο. Δείτε παρακάτω μερικά από τα πιο εντυπωσιακά γλυπτά πάγου.

ΧΑΪΚΟΥ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ

Του Ηλία Κεφάλα

μέσα στη νύχτα

χιονόνερο στρώνεται

υπολευκάζον

ώ γιαγιά σόμπα

ψιθύρισέ μας πάλι

τα παραμύθια

στην άδεια τρύπα

του σκάθαρου φώλιασε

γρύλλος επαίτης

αθανασίας

γλιστρά πρόωρη αύρα 

στο μέτωπό σου

κόρη της σιωπής

ρήγισσα του χειμώνα

χιονονιφάδα

βαλσαμωμένα

τα χθεσινά σου λόγια 

μέσα στο χιόνι

κίτρινο φύλλο

και στη στροφή του μπάτη

γίνεται λύρα

Οι παλιές φιλενάδες του Βαλτινού

Λένε πως η φωτογραφία νικάει το χρόνο στα σημεία. Μας υπόσχεται την αιωνιότητα, αλλά παράλληλα μας εκπαιδεύει και για τον αποχωρισμό. Τον αποχωρισμό από τα αγαπημένα μας πρόσωπα, τα αγαπημένα μας μέρη τα αγαπημένα μας πράγματα.

Η ιδέα όμως ότι μπορείς να απαθανατίσεις μια στιγμή που περνάει και να την έχεις μπροστά σου για όλη σου τη ζωή, η σκέψη ότι ακόμα κι αν κάποιος έχει φύγει, μπορεί να τον έχεις πάντα μαζί σου, μέσω μιας φωτογραφίας, είναι λυτρωτική.

Και βέβαια εκτός από τη μάχη του χρόνου, οι φωτογραφίες, μπορεί να δημιουργήσουν και έντονη συναισθηματική τρικυμία.

Δίνοντας το ερέθισμα για την διέγερση της μνήμης, της νοσταλγίας, του νόστου…, παρουσιάζουμε παρακάτω μια ενότητα φωτογραφιών σαν ένα οικογενειακό άλμπουμ, που αφορά στις παλιές φιλενάδες του Βαλτινού.
 

Κάποτε υπήρξαν στενές φιλενάδες, σιγά-σιγά η κάθε μια πήρε το δρόμο της. Η μια με το γάμο της, η άλλη με την καριέρα της, η καθεμιά με ό,τι διάλεξε στη ζωή της. Άλλες παντρεύτηκαν κι έφτιαξαν οικογένεια, άλλες σπούδασαν και καταξιώθηκαν επαγγελματικά, άλλες είναι οικονομικά ευκατάστατες, άλλες διαβιούν φτωχικά.

Κάποτε ήταν, γελαστές και ανύποπτες για το αύριο. Η άγνοια, λένε, πολλές φορές είναι ευτυχία. Γι’ αυτό ίσως να είναι τυχερές που μέσα από την άγνοιά τους αντάμωσαν με την ευτυχία! Και ποιος ξέρει... ίσως να την ξανασυναντήσουν, είτε μαζί, είτε χώρια!

Οι παλιές οι φιλενάδες του Βαλτινού που χάθηκαν και δεν βλέπονται πια…

Και να που τώρα είναι συγκεντρωμένες εδώ, σε τούτες τις παλιές φωτογραφίες για να ξαναθυμηθούνε τα νιάτα τους, να θυμηθούν πόσο αγάπησε η μία την άλλη. Και είναι ευκαιρία, να κλείσουν τα μάτια τους για λίγο και ξεφυλλίζοντας τις αναμνήσεις, να γυρίσουν πίσω στις γειτονιές του χωριού, να ξαναβρεθούνε στους γάμους, στα πανηγύρια, στις αυλές, στους διαδρόμους των σχολείων, των γυμνασίων…, να ξαναθυμηθούνε και όσα έμειναν έξω από το κάδρο, να παίξουν ξένοιαστες, να τραγουδήσουν, να χορέψουν να γελάσουν, να χαρούν, να ερωτευθούν, να ξαναπούνε τα μυστικά τους!

Φράσεις της αρχαίας ελληνικής με δοτική πτώση που χρησιμοποιούνται στη νέα ελληνική – Μέρος 1ο (Α-Ε)

Α

αβρόχοις ποσί(ν): χωρίς κόπο, εύκολα (κυριολεκτικά με άβρεχτα πόδια)…

άμα τη αφίξει: τη στιγμή της άφιξης, όταν έφτασε…

άμα τη εμφανίσει: τη στιγμή που εμφανίστηκε, μόλις εμφανιστεί…

επί τη εμφανίσει: μόλις (κάποιος) το εμφανίσει, με την εμφάνιση…

ανωτέρα βία: εξαιτίας κάποιου απροσδόκητου γεγονότος…

άφες αυτοίς: συγχώρησέ τους, μην ασχολείσαι μαζί τους…

Β

βάσει: σύμφωνα με, με βάση…

Γ

γαία πυρί μιχθήτω: ας γίνει ό,τι θέλει, αδιαφορώ…

γνωστόν τοις πάσι: γνωστό σε όλους…

Δ

δαπάνη: με έξοδα, με δαπάνη…

δημοσία: δημοσίως…

δόξα πατρί: μέτωπο…

δυνάμει: σύμφωνα με, δυνητικά…

Ε

ειρήσθω εν παρόδω: παρενθετικά…

ελαφρά τη καρδία: επιπόλαια, επιφανειακά…

ελαφρά τη συνειδήσει: χωρίς τύψεις…

ελέω Θεού: με τη βοήθεια / χάρη του Θεού…

ελλείψει: λόγω έλλειψης…

εν συγχύσει: σε κατάσταση σύγχυσης…

εν αγνοία: χωρίς γνώση…

εν αμύνη: σε άμυνα…

εν ανάγκη: αν χρειαστεί..

εν αναμονή: περιμένοντας…

εν αντιθέσει: σε αντίθεση…

εν αποστρατεία: σε αποστρατεία…

εν απουσία: κατά τη διάρκεια της απουσίας (του/της)…

εν τάξει: σωστά, σε τάξη…

εν βρασμώ ψυχής: σε κατάσταση έντονης ψυχικής φόρτισης…

εν γνώσει: γνωρίζοντας, έχοντας γνώση…

εν δήμω: δημοσίως…

εν διαστάσει: σε διάσταση…

εν δράσει: σε δράση…

εν είδει: σαν, με τη μορφή…

εν Ελλάδι: στην Ελλάδα

εν ενεργεία: σε ενεργό υπηρεσία…

εν εξάρσει: σε έξαρση…

εν εξελίξει: σε εξέλιξη…

εν έτει: στο έτος…

εν ευθέτω χρόνω: αργότερα, την κατάλληλη στιγμή…

εν ζωή: στη ζωή…

εν θερμώ: σε έξαψη…

εν ψυχρώ: ψύχραιμα, χωρίς κανέναν απολύτως δισταγμό…

εν ισχύι: σε εφαρμογή…

εν καιρώ: κάποια στιγμή στο μέλλον…

εν κατακλείδι: συνοψίζοντας, κλείνοντας…

εν κινήσει: σε κίνηση…

εν κρυπτώ (και παραβύστω): κρυφά (και μυστικά)…

εν λευκώ: ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς…

εν μέρει: μερικώς…

εν όλω: συνολικά…

εν μέσω: στη μέση…

εν μέτρω: με μέτρο…

εν μία νυκτί: πολύ σύντομα…

εν οίκω: στο σπίτι…

εν ολίγοις: σύντομα, με λίγα λόγια…

εν παρόδω: παρενθετικά…

εν πάση περιπτώσει: τέλος πάντων…

εν πλω: πλέοντας…

εν προκειμένω: σχετικά με το αντικείμενο συζήτησής μας…

εν πρώτοις: αρχικά…

εν ριπή οφθαλμού: αστραπιαία…

εν σπέρματι: σε αρχικό στάδιο…

Του Άρη Ιωαννίδη

Σπίτι χωρίς Γιάννη προκοπή δεν κάνει

Η γιορτή του Αγίου Ιωάννη που εορτάζεται σήμερα (7 Ιανουαρίου), μας θύμισε ότι στην ελληνική παράδοση υπάρχουν πολλές παροιμίες και εκφράσεις που αναφέρονται στο συγκεκριμένο όνομα. Αλιεύσαμε μερικές από αυτές και μαζί με τις ευχές μας τις αφιερώνουμε σε όλους τους εορτάζοντες:

Σπίτι χωρίς  Γιάννη προκοπή  δεν κάνει

Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει.

Τι είχες Γιάννη; Τι είχα πάντα.

Τι κάνεις Γιάννη; Κουκιά σπέρνω.

Φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό το Γιάννη.

Ακόμα δεν τον είδαμε Γιάννη τον βαφτίσαμε.

Να σε κάψω Γιάννη, να σʼ αλείψω λάδι.

Γιάννη είχα, Γιάννη έχω κι αν ποτέ μου θα χηρέψω, πάλι Γιάννη θα γυρέψω

Τι κάνεις Γιάννη; κουκιά σπέρνω

Ακόμα δεν τον είδαμε Γιάννη τόνε βγάλαμε

Αν είχαν οι Γιάννηδες γνώση, θα μας δάνειζαν καμπόση

Να σε κάψω Γιάννη, να σ’ αλείψω μέλι να γειάνει

Πότε ο Γιάννης δεν μπορεί, πότε ο κώλος του πονεί

Τα καλά του Γιάννη θέμε και το Γιάννη δεν τον θέμε

Σαράντα πέντε Γιάννηδες ενός κοκκόρου γνώση

Τρέξε Γιάννη γύρευε και Νικολό καρτέρει

Άμα ακούς Μαρία – Γιάννη, βάλε ψάρια στο τηγάνι

Άλλη καμιά δε γέννησε μόνο η Μαριώ το Γιάννη

Όπου γάμος και τραπέζι και ο Γιαννάκης εις τη μέση

Σαράντα πέντε Γιάννηδες ενός κοκκόρου γνώση.

Συ Γιάννη μου σοφέ την έχεις άλλη τόση.

Κατά το μαστρο-Γιάννη και τα κοπέλια του

Όλη μέρα καλογιάννη και το βράδυ κακογιάννη

Σέρνει ο Γιάννης το Γιαννάκη, κι η Γιαννάκαινα το Γιάννη

Ίσα Γιάννης ίσα Χασάνης

Ο Γιάννης καβάλα στ’ άλογο και τ’ άλογο αραδούσε
Γιάννης και του Θεού η χάρη