Εκλογικός κατάλογος γυναικών Κοινότητος Βαλτινού του έτους 1950

 Μελέτη του Δημήτρη Τσιγάρα

Η παρούσα εργασία αποσκοπεί στη δημοσιοποίηση και αξιοποίηση άγνωστων ή ελάχιστα μελετημένων αρχειακών τεκμηρίων που αφορούν την ιστορία της Κοινότητας Βαλτινού του Νομού Τρικάλων, συμβάλλοντας στη μελέτη της κοινωνικής και δημογραφικής της φυσιογνωμίας κατά τη μεταπολεμική περίοδο.

Ο εκλογικός κατάλογος γυναικών, και ειδικότερα εκείνος του έτους 1950, αποτελεί πολύτιμη πρωτογενής πηγή, καθώς συνδέεται άμεσα με ένα ιστορικό ορόσημο για τη νεότερη ελληνική κοινωνία: την καθιέρωση και εφαρμογή του εκλογικού δικαιώματος των γυναικών. Μετά από μακρόχρονους κοινωνικούς αγώνες και θεσμικές διεκδικήσεις, οι Ελληνίδες απέκτησαν πλήρη πολιτικά δικαιώματα στις αρχές της δεκαετίας του 1950, γεγονός που σηματοδότησε βαθιά τομή στη δημόσια ζωή και στην αντίληψη περί ισότητας των φύλων.

Η συγκρότηση ειδικών εκλογικών καταλόγων γυναικών, όπως αυτός της Κοινότητας Βαλτινού, δεν αποτελεί απλώς διοικητική πράξη, αλλά καταγράφει την είσοδο των γυναικών στον δημόσιο και πολιτικό χώρο. Μέσα από τα στοιχεία του καταλόγου -ονοματεπώνυμα, πατρώνυμα, στοιχεία συζύγων, έτος γεννήσεως και επάγγελμα- αποτυπώνεται με ακρίβεια η κοινωνική διάρθρωση, οι οικογενειακές σχέσεις και η θέση της γυναίκας στην τοπική κοινωνία της εποχής.

Το ιστορικό πλαίσιο της περιόδου είναι ιδιαίτερα κρίσιμο. Η Ελλάδα εξέρχεται τραυματισμένη από την Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο, με την ύπαιθρο να αντιμετωπίζει πληθυσμιακή αύξηση, φτώχεια και έντονες κοινωνικές μεταβολές. Στο Βαλτινό, όπως και σε άλλα χωριά της θεσσαλικής πεδιάδας, οι γυναίκες είχαν αναλάβει πολλαπλούς ρόλους: στη γεωργική παραγωγή, στην οικογενειακή οικονομία και στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Η θεσμική αναγνώριση του πολιτικού τους δικαιώματος έρχεται να επισφραγίσει μια ήδη ουσιαστική, αλλά άτυπη, κοινωνική παρουσία.

Η μελέτη του συγκεκριμένου εκλογικού καταλόγου δεν εξαντλείται στη στατιστική ή διοικητική του αξία. Αντιθέτως, λειτουργεί ως ιστορικό τεκμήριο μνήμης, προσφέροντας τη δυνατότητα ανασύνθεσης της τοπικής κοινωνίας, της γενεαλογίας των οικογενειών και της εξέλιξης του γυναικείου ρόλου στο Βαλτινό κατά τον 20ό αιώνα.

Από τη δεκαετία του 1940 έως το 1950 η Κοινότητα Βαλτινού συγκροτούνταν από τους εξής οικισμούς: Βαλτινό, Αμμουδιά, Ασπρόβαλτος, Μέλιγος, Μεσιακά και Φωτάδα. Ο οικισμός της Φωτάδας αποσπάστηκε από την Κοινότητα Βαλτινού και συστάθηκε ως αυτοτελής κοινότητα το έτος 1950, σύμφωνα με το ΦΕΚ 165Α/04-08-1950, περί σύστασης κοινότητας με την απόσπαση του οικισμού Φωτάδα από την Κοινότητα Βαλτινού και τον ορισμό του ως έδρας της νέας κοινότητας.

Ωστόσο, στον εκλογικό κατάλογο της Κοινότητας Βαλτινού απαντούν αρκετά ονόματα κατοίκων της Φωτάδας, γεγονός που εξηγείται από το ότι η σύνταξη και η συγκρότηση του καταλόγου είχε ήδη ξεκινήσει από το έτος 1949, πριν από τη διοικητική απόσπαση του οικισμού.

Ως εκ τούτου, τα ονόματα των γυναικών που περιλαμβάνονται στον εκλογικό κατάλογο, αφορούν κατοίκους των οικισμών Βαλτινό, Αμμουδιά, Ασπρόβαλτος, Μέλιγος, Μεσιακά και Φωτάδα.

Στο πλαίσιο αυτό, η εργασία φιλοδοξεί να αποτελέσει συμβολή τόσο στη μικροϊστορία του τόπου όσο και στη γενικότερη μελέτη της κοινωνικής ιστορίας της μεταπολεμικής Ελλάδας.

Εκλογικός κατάλογος

Ο κατάλογος είναι τυπωμένος στο τυπογραφείο ΤΥΠΟΙΣ «ΕΘΝΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ» ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ, όπως αναγράφεται στο κάτω δεξιό μέρος του εξωφύλλου.

Μορφή και περιεχόμενο

Ο κατάλογος αποτελείται από οκτώ (8) φύλλα, κιτρινισμένα από την πολυκαιρία, διαστάσεων 25 × 35 εκατοστών. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει εξώφυλλο, οπισθόφυλλο και τέσσερις (4) σελίδες περιεχομένου.

Στο εξώφυλλο αναγράφονται τα εξής:

ΕΚΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

ΚΟΙΝΟΤΗΤΟΣ ΒΑΛΤΙΝΟΥ

ΝΟΜΟΥ ΤΡΙΚΑΛΩΝ

ΣΥΝΤΑΧΘΕΙΣ
Υπό της οικείας Επιτροπής του άρθρου 1
του από 4 Ιουλίου 1949 Βασιλικού Διατάγματος και
κηρυχθείς οριστικός δυνάμει της υπ’ αριθ. 249/1949
αποφάσεως του Πρωτοδικείου Τρικάλων.

ΤΥΠΟΙΣ «ΕΘΝΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ»

ΚΑΡΔΙΤΣΑ

Το εσωτερικό μέρος του εξωφύλλου είναι κενό. Στην πρώτη και στη δεύτερη σελίδα, στο άνω μέρος, επαναλαμβάνονται ο τίτλος και τα στοιχεία της συνταχθείσας επιτροπής, ακριβώς όπως αναγράφονται στο εξώφυλλο.

Ακολουθεί, κατά στήλες, ο κατάλογος των 110 εγγεγραμμένων γυναικών. Ο κατάλογος είναι ταξινομημένος αλφαβητικά κατά επώνυμο και ολοκληρώνεται στη δεύτερη σελίδα ως εξής:

ΕΓΓΡΑΠΤΕΑΙ

Αύξων αριθμός – Επώνυμον – Κύριον όνομα – Κύριον όνομα συζύγου – Κύριον όνομα και επώνυμο πατρός – Έτος γεννήσεως – Επάγγελμα – Αριθμός δημοτολογίου – Τόπος διανομής και διεύθυνση κατοικίας

Φωτογραφία από την πρώτη σελίδα του Εκλογικού Καταλόγου Γυναικών Κοινότητας Βαλτινού 1950