Όταν το χιόνι ένωσε τα χέρια του χωριού

 

Η παραπάνω φωτογραφία δεν δείχνει απλώς ανθρώπους μέσα στο χιόνι, δείχνει μια κοινωνία όρθια μέσα στη δυσκολία. Άντρες όλων των ηλικιών, βυθισμένοι ως τα γόνατα στο άσπρο βάρος του χειμώνα, προχωρούν χωρίς θόρυβο, χωρίς θεατές. Δεν ποζάρουν, εργάζονται. Και αυτή ακριβώς η απουσία θεατρικότητας είναι που κάνει την εικόνα τόσο δυνατή.

Τότε, σε χρόνια φτώχειας και κρατικής αδυναμίας, η «Προσωπική Εργασία» δεν ήταν αγγαρεία, αλλά θεσμός ανάγκης και αξιοπρέπειας. Ήταν η έμπρακτη παραδοχή ότι, όταν το κράτος δεν μπορεί να φτάσει παντού, η κοινότητα οφείλει να σταθεί στα πόδια της. Στο Βαλτινό, όπως και σε πολλά χωριά, οι έκτακτες καιρικές συνθήκες δεν περίμεναν εγκυκλίους και κονδύλια. Το χιόνι έπρεπε να καθαριστεί, οι δρόμοι να ανοίξουν, η ζωή να συνεχιστεί.

Η προθυμία των ανθρώπων αυτών συγκινεί ακόμη και σήμερα. Όχι από υποχρέωση, αλλά από εσωτερικό χρέος. Και οι γέροι ακόμη, με σώματα κουρασμένα αλλά φρόνημα ακέραιο, έδιναν το παρών, όχι γιατί τους χρειαζόταν κανείς, αλλά γιατί οι ίδιοι ένιωθαν ότι ανήκουν.

Στη φωτογραφία δεν φαίνονται πρόσωπα καθαρά, φαίνεται όμως κάτι βαθύτερο: η συλλογική συνείδηση. Εκείνη η αίσθηση ότι το χωριό δεν είναι απλώς τόπος κατοικίας, αλλά κοινή μοίρα. Ότι ο δρόμος, το γεφύρι, το χαντάκι, δεν είναι «του κράτους», αλλά όλων. Και άρα, η ευθύνη είναι κοινή.

Σήμερα, που συχνά περιμένουμε τα πάντα απ’ έξω, η εικόνα αυτή λειτουργεί ως σιωπηλός στοχασμός. Μας θυμίζει ότι η κοινωνική συνοχή δεν χτίζεται με λόγια, αλλά με πράξεις. Με χέρια παγωμένα, με ανάσες βαριές, με ανθρώπους που προχωρούν μαζί μέσα στο χιόνι. Εκεί όπου τελειώνουν οι δυνατότητες της εξουσίας, αρχίζει η δύναμη της κοινότητας. Και αυτή, όσο υπάρχει, κανένας χειμώνας δεν είναι ανίκητος.