Στην αγορά των Τρικάλων, μπροστά στο λευκοσιδηρουργείο

 

Υπάρχουν φωτογραφίες που δεν αποτυπώνουν απλώς μια στιγμή, διασώζουν έναν ολόκληρο κόσμο. Μια τέτοια είναι και η εικόνα του αείμνηστου Χρήστου Αθ. Πράτα από το Βαλτινό, που στέκει μπροστά στην είσοδο του λευκοσιδηρουργείου στα Τρίκαλα, κάπου στη δεκαετία του 1960, έχοντας κατέβει στην πόλη για τα αναγκαία ψώνια.

Στέκεται όρθιος, με το χαρακτηριστικό του χαμόγελο, ήσυχος και οικείος, σαν να συνομιλεί ακόμη με τον φακό και μαζί του με τον χρόνο. Στο πρόσωπό του καθρεφτίζεται η απλότητα μιας γενιάς που έμαθε να ζει με τον κόπο, την αξιοπρέπεια και τη χαρά της μικρής καθημερινότητας. Ο χορικός Χρήστος Πράτας, είναι ένας εκπρόσωπος εκείνου του κόσμου των χωριών και της πόλης, που συνδέονταν αδιάρρηκτα με τους δρόμους της αγοράς.

Η Δευτεριάτικη αγορά των Τρικάλων εκείνης της εποχής ήταν ένας ζωντανός οργανισμός. Από το πρωί οι δρόμοι γέμιζαν βήματα, φωνές εμπόρων, χαιρετισμούς, κουβέντες για τη σοδειά, τα νέα του χωριού, τις τιμές και τις ανάγκες του σπιτιού. Δεν υπήρχε βιασύνη με τη σημερινή έννοια, υπήρχε χρόνος για τον άνθρωπο. Ο πελάτης δεν ήταν αριθμός αλλά γνωστός, φίλος, συγγενής ή συγχωριανός.

Ανάμεσα στα μαγαζιά που έδιναν ιδιαίτερο χρώμα στην αγορά, ξεχώριζαν τα λευκοσιδηρουργεία. Ήταν εργαστήρια τέχνης και χρησιμότητας μαζί. Εκεί ο μάστορας, με τα έμπειρα χέρια του, δούλευε τη λαμαρίνα με επιμονή και μεράκι. Από τα λεπτά φύλλα μετάλλου γεννιούνταν σόμπες που ζέσταιναν τις χειμωνιάτικες νύχτες, καμινάδες που υψώνονταν πάνω από τις στέγες, υδρορροές που προστάτευαν τα σπίτια, δοχεία για το λάδι, το νερό ή το γάλα, καθώς και πλήθος από οικιακά σκεύη.

Σε κάθε γειτονιά υπήρχε ανάγκη για τον λευκοσιδηρουργό. Τότε τίποτε δεν πετιόταν εύκολα. Ό,τι χαλούσε, επισκευαζόταν. Ό,τι έλειπε, κατασκευαζόταν στο χέρι. Η καθημερινή ζωή στηριζόταν στη δεξιοτεχνία του μάστορα και στην αξία της επισκευής. Ήταν μια εποχή όπου τα αντικείμενα είχαν διάρκεια, όπως και οι ανθρώπινες σχέσεις.

Σήμερα, κοιτώντας τη μορφή του παππού Χρήστου, νιώθει κανείς πως η φωτογραφία ξεπερνά την απλή αναπαράσταση. Γίνεται μνήμη της παλιάς αγοράς των Τρικάλων, ενός κόσμου που χάθηκε μέσα στην πρόοδο και την αλλαγή των καιρών. Τα παραδοσιακά επαγγέλματα σίγησαν το ένα μετά το άλλο, αφήνοντας πίσω τους μόνο λίγες εικόνες, λίγες αφηγήσεις και τη συγκίνηση όσων τα έζησαν.

Κι όμως, μέσα σε αυτή τη σιωπή του παρελθόντος, το χαμόγελο του παππού μένει ζωντανό. Σαν μια ήρεμη υπενθύμιση ότι οι πόλεις δεν είναι μόνο δρόμοι και κτίρια, αλλά οι άνθρωποί τους. Οι μορφές που περπάτησαν την αγορά, οι τεχνίτες που την κράτησαν ζωντανή, οι χωρικοί που κατέβαιναν για τα ψώνια τους, οι καθημερινές στιγμές που έγιναν ιστορία.

Η φωτογραφία αυτή είναι, τελικά, ένα μικρό παράθυρο σε μια εποχή πιο ανθρώπινη - και ίσως γι’ αυτό τόσο πολύτιμη.