ΑΥΤΕΣ ΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΗΣ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ

 Του Σωτήρη Λόλακα - Δάσκαλος

Από τη στιγμή που είδα τις φωτογραφίες, αυτές τις παλιές φωτογραφίες της Πρωτομαγιάς του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, ψάχνω. Ψάχνω να βρω λέξεις, τις πιο κατάλληλες λέξεις, για να εκφράσουν αυτό που νιώθω, αυτό που αισθάνομαι, τα συναισθήματα και τις σκέψεις που με κατακλύζουν, με κυριεύουν ολοκληρωτικά.

Δέος, σεβασμός, θαυμασμός, συγκλονισμός, ηρωισμός, λεβεντιά, παλικαριά. Ναι, αυτές είναι λέξεις με μεγάλο συναισθηματικό και σημασιολογικό βάρος αλλά στην περίπτωσή μας λίγες. Δεν μπορούν, ίσως, να αποδώσουν το μεγαλείο της περηφάνιας αυτών των υπέροχων ανθρώπων που εικονίζονται σ’ αυτές τις παλιές φωτογραφίες. Ίσως επειδή είναι η πρώτη φορά που η πραγματικότητα ξεπερνά τη φαντασία. Μέχρι τώρα ξέραμε για την εκτέλεση των διακοσίων Ελλήνων πατριωτών, κομμουνιστών της Καισαριανής, φανταζόμασταν τις τελευταίες στιγμές τους, πονούσαμε και δακρύζαμε για την άδικη και εγκληματική απώλειά τους, εξοργιζόμασταν με τη βαρβαρότητα των κατακτητών και των ντόπιων συνεργατών τους, αλλά δεν είχαμε δει τα πρόσωπά τους, δεν είχαμε δει τη στάση τους.

Κι έρχονται αυτές οι ανεκτίμητες παλιές φωτογραφίες και μας τους δείχνουν καθώς πηγαίνουν για εκτέλεση. Και βλέπουμε ανθρώπους να πηγαίνουν στον θάνατο ατάραχοι, αγέρωχοι, ακλόνητοι, χαμογελαστοί κάποιοι, χωρίς ίχνος φόβου στα πρόσωπά τους και στο βλέμμα τους. Βλέπουμε ανθρώπους να τραγουδούν και να περιπαίζουν τον θάνατο σαν καινούριοι Διγενήδες.

Βλέπουμε ανθρώπους να πηγαίνουν στον τόπο της εκτέλεσής τους με βήματα σταθερά και αποφασιστικά, χωρίς να λυγίζουν, χωρίς να μεμψιμοιρούν, χωρίς να λυπούνται που σε λίγο θα στερηθούν τη ζωή τους. Βλέπουμε ανθρώπους που πηγαίνουν να εκτελεστούν και όχι να τους εκτελέσουν, που πηγαίνουν να σκοτωθούν και όχι να τους σκοτώσουν. Βλέπουμε ανθρώπους που αψηφούν, που τσαλαπατούν τον θάνατο και τον φόβο. Βλέπουμε ανθρώπους που είναι ψηλότεροι από το μπόι τους,  που είναι μεγαλύτεροι από τον ίσκιο τους.  Βλέπουμε ανθρώπους με στήθια γεμάτα περηφάνια γι’ αυτό που θα συμβεί σε λίγο. Δεν θέλουν να δώσουν στους κατακτητές ούτε κατ’ ελάχιστο τη χαρά ότι τους λύγισαν, ότι τους έκαμψαν, ότι τους έκαναν να μετανιώσουν για τα ιδανικά τους και την αντιστασιακή τους δράση. Ξέρουν ότι δεν εκπροσωπούν πια μόνο τον εαυτό τους. Εκπροσωπούν ατελείωτες γενιές Ελλήνων που έδωσαν τη ζωή τους για τη λευτεριά αυτού του τόπου, εκπροσωπούν αμέτρητους συντρόφους τους που έδωσαν τη ζωή τους για έναν καλύτερο κόσμο με ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη. Η στάση τους επική, ηρωική, σχεδόν υπερφυσική, και γι’ αυτό χαραγμένη ανεξίτηλα στη μνήμη μας.

Δέος, σεβασμός, θαυμασμός, συγκλονισμός, ηρωισμός, λεβεντιά, παλικαριά. Καμιά λέξη μόνη της. Ίσως όλες μαζί να μπορούσαν να αποδώσουν το μεγαλείο αυτών των ανθρώπων. Ίσως…