Η ενδεκάδα της μνήμης

 

Οι έντεκα γυναίκες στέκονται μπροστά στον φακό σαν μια άτυπη ενδεκάδα ποδοσφαίρου, όχι για να αγωνιστούν σε γήπεδο, αλλά για να δώσουν έναν σιωπηλό αγώνα απέναντι στον χρόνο. Η αναμνηστική αυτή φωτογραφία από την εκδρομή τους μοιάζει με μια μικρή νίκη απέναντι στη φθορά: μια στιγμή παγωμένη, όπου το γέλιο, η φιλία και η συντροφικότητα αποκτούν διάρκεια.

Τα φορέματά τους, με τα απλά σχέδια και τις καθαρές γραμμές, και οι επιμελημένες κομμώσεις μαρτυρούν τη δεκαετία του ’60 - μια εποχή μετάβασης, όπου η παράδοση συνυπάρχει με τον αέρα της νεωτερικότητας. Οι γυναίκες του Βαλτινού κουβαλούν πάνω τους αυτή τη διπλή κληρονομιά: τη σεμνότητα του χωριού και την προσδοκία ενός κόσμου που ανοίγεται. Στα βλέμματά τους διακρίνεται μια ήρεμη αυτοπεποίθηση, σαν να γνωρίζουν ότι συμμετέχουν σε κάτι περισσότερο από μια απλή εκδρομή, συμμετέχουν στη διαμόρφωση μιας συλλογικής μνήμης.

Η διάταξή τους θυμίζει ομάδα δεμένη. Άλλες όρθιες, άλλες καθιστές, αγγίζουν η μία την άλλη με φυσικότητα, σχηματίζοντας έναν κύκλο οικειότητας. Δεν υπάρχει πρωταγωνίστρια, η δύναμη βρίσκεται στο σύνολο. Όπως σε μια ποδοσφαιρική ενδεκάδα, καθεμιά έχει τη θέση της, τον ρόλο της, και όλες μαζί συνθέτουν μια αρμονία. Η φιλία τους γίνεται ένα άτυπο συμβόλαιο αλληλεγγύης, μια υπόσχεση ότι η κοινή τους πορεία θα συνεχιστεί πέρα από το στιγμιότυπο.

Στο βάθος, το τοπίο απλώνεται ήσυχο, σχεδόν αδιάφορο για το ανθρώπινο δράμα. Κι όμως, μέσα σε αυτή την ακινησία της φύσης, οι μορφές των γυναικών εκπέμπουν ζωντάνια. Είναι νέες, στο κατώφλι της ζωής, με όνειρα που ο φακός δεν μπορεί να συλλάβει, μόνο να υπαινιχθεί. Η φωτογραφία γίνεται έτσι ένας καθρέφτης του χρόνου: μας καλεί να αναλογιστούμε πόσες ιστορίες ξεκίνησαν από εκείνη την ημέρα, πόσες χαρές και δοκιμασίες ακολούθησαν.

Κοιτάζοντας τη σκηνή, νιώθει κανείς πως η ουσία της δεν βρίσκεται μόνο στα πρόσωπα, αλλά στη σχέση τους. Είναι η στιγμή όπου η κοινότητα γίνεται πρόσωπο και το πρόσωπο γίνεται μνήμη. Οι γυναίκες του Βαλτινού, σαν μια συμβολική ενδεκάδα, δεν παίζουν για το σκορ, παίζουν για τη διατήρηση της ανθρώπινης εγγύτητας. Και μέσα από αυτή τη φωτογραφία, συνεχίζουν να μας θυμίζουν ότι η ζωή, όσο κι αν αλλάζει, βρίσκει πάντα τον τρόπο να αποτυπώνει τις πιο τρυφερές της συμμαχίες.