Οι ακούραστες ρίζες της οικογένειας

 

Οι παλαιότερες γιαγιάδες μεγάλωσαν σε χρόνια δύσκολα, όπου η ζωή δεν χαριζόταν και η επιβίωση απαιτούσε κόπο, επιμονή και πίστη. Κι όμως, μέσα σε αυτή τη σκληρότητα, ανέπτυξαν μια αξιοθαύμαστη ενεργητικότητα, μια σιωπηλή αξιοπρέπεια που τις έκανε στυλοβάτες της οικογένειας.

Σαν τη γιαγιά της φωτογραφίας, που με το σώμα σκυφτό αλλά το πνεύμα όρθιο κόβει ξύλα για τη σόμπα, πολλές γυναίκες της γενιάς εκείνης δεν γνώρισαν τη λέξη «συνταξιοδότηση» με τη σημερινή της έννοια. 

Η προσφορά τους δεν είχε ωράριο. Ήταν παρούσες σε κάθε ανάγκη του σπιτιού: άνοιγαν δρόμο με το φτυάρι μέσα στο χιόνι για να περάσουν τα παιδιά, κουβαλούσαν νερό, φρόντιζαν τα ζώα, κρατούσαν ζωντανή τη φωτιά του σπιτιού - κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Σε μια άλλη εικόνα, θα τις βλέπαμε καθισμένες δίπλα στο παράθυρο να γνέθουν το μαλλί με τη ρόκα. Τα χέρια τους, σημαδεμένα από τον χρόνο, δούλευαν με ρυθμό σχεδόν τελετουργικό. Εκεί, μέσα σε αυτή τη μονότονη αλλά δημιουργική κίνηση, υφαινόταν όχι μόνο το νήμα για τα ρούχα της οικογένειας, αλλά και η ίδια η συνοχή του σπιτιού. Η εργασία τους ήταν πράξη αγάπης.

Κι όταν έπεφτε το βράδυ, μπροστά στο τζάκι, μεταμορφώνονταν σε αφηγήτριες. Με φωνή ζεστή και μάτια που έλαμπαν, έλεγαν παραμύθια στα εγγόνια. Μέσα από αυτές τις ιστορίες περνούσε η σοφία των γενεών: αξίες, φόβοι, ελπίδες. Οι γιαγιάδες δεν συντηρούσαν μόνο το σώμα της οικογένειας με το μαγείρεμα και τη φροντίδα, έθρεφαν και την ψυχή της.

Στην κουζίνα, σκυμμένες πάνω από την κατσαρόλα ή τον νεροχύτη, συνέχιζαν ακούραστα. Κάθε πιάτο φαγητό ήταν μια μικρή προσφορά, μια σιωπηλή δήλωση φροντίδας. Και στο τέλος της ημέρας, συχνά τις βλέπαμε να σταυροκοπιούνται με ευγνωμοσύνη προς το θείο για το σώσιμο της μέρας. Αυτή η απλή κίνηση έκρυβε μια βαθιά πίστη: ότι η ζωή, παρά τις δυσκολίες της, είναι δώρο.

Οι παλαιότερες γιαγιάδες μάς κληροδότησαν κάτι περισσότερο από αναμνήσεις. Μας δίδαξαν, με το παράδειγμά τους, την αξία της εργατικότητας, της αντοχής και της ανιδιοτελούς προσφοράς. Ήταν γυναίκες που δεν μιλούσαν πολύ για τη δύναμή τους, την αποδείκνυαν καθημερινά. Και ίσως, κάθε φορά που θυμόμαστε τις μορφές τους σκυμμένες πάνω από μια δουλειά ή καθισμένες δίπλα στη φωτιά με ένα παραμύθι στα χείλη, να αναγνωρίζουμε μέσα τους ένα κομμάτι από τις ρίζες μας: τη σιωπηλή, επίμονη αγάπη που κρατά ενωμένη την οικογένεια και φωτίζει τον δρόμο των επόμενων γενεών.